Vµ trong ©m thanh cña tiÕng gµ trưa người chiến sỹ còn nhớ về nh÷ng kû niÖm nµo n÷a -> t×m hiÓu c¸c khæ tiÕp?. Bèn khæ th¬ nµy lµm næi bËt kû niÖm nµo sau tiÕng gµ tra.[r]
Trang 1Ngày soạn: 5/12/2006 Văn bản:
Ngày dạy: 6/12/2006 Tiếng gà trưa.
(Xuân Quỳnh)
Tiết 53-,54 : Đọc - hiểu văn bản.
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1 Kiến thức:
2 Kỹ năng:
những chi tiết tự nhiên, bình dị
3 Thái độ:
sinh
B Chuẩn bị:
- Giao viên: Nghiên cứu soạn bài
- Hoc sinh: Chuẩn bị bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động1: kiểm tra bài cũ.
- Đọc thuộc lòng bài thơ " Cảnh khuya" Của Hồ Chí Minh Nêu cảm nhận của
em về bài thơ
Hoạt động 2: Giới thiệu bài.
- Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam Thơ Xuân Quỳnh cánh chuồn chuồn trong giông bão, mảnh mai mà trong suốt,
bình dị, gần gũi trong đời sống S rong gia đình, tình yêu, tình mẹ con, bà cháu Tiếng gà ! là một bài thơ thế Để giúp các em cảm nhận sâu sắcvề tác phẩm, bài học hôm nay cô cùng các em tìm hiểu
Hoạt động 3: Bài mới.
- Cho học sinh đọc chú thích/
SGK
? Trình bày những hiểu biết của
em về tác giả Xuân Quỳnh?
? Em biết gì về hoàn cảnh ra đời
của bài thơ?
- GV nêu yêu cầu đọc: Giọng đọc
vui, bồi hồi, phân biệt lời mắng
- HS đọc chú thích
- HS trả lời
- HS nghe
I Đọc- tiếp xúc văn bản.
* Tác giả, tác phẩm: SGK.
đầu của cuộc kháng chiến lần đầu trong tập'' Hoa dọc chiến hào'' năm 1968
Trang 2yêu của bà với lời kể, lời tả và
yếu tố trữ tình của bài thơ
- GV đọc khổ một
- Gọi một học sinh đọc 5 khổ
tiếp theo
- Gọi nhận xét bạn đọc
- Gọi1 học sinh đọc diễn cảm
toàn bài
? Qua phần chuẩn bị ở nhà, em
hãy cho biết ''chéo go'' là gì
? Thế nào là ''trúc bâu''
nào?
? Thể thơ này giống với bài thơ
- GV:
5 chữ, một thể thơ gốc Việt
Nam, bắt nguồn từ thể hát dặm
Nghệ tĩnh và vè dân gian Bài
thơ vì thế có giọng điệu kể
chuyện tâm tình, nhẹ nhàng
- GV: đọc chậm khổ thơ 1
? Em có nhận xét gì về cách ngắt
nhịp và vần của các câu thơ?
? Hãy chỉ ra vần liền, vần cách
trong bài
- GV: các em đã biết: thơ
ngũ ngôn S cấu tạo thành
từng khổ 4 câu, mỗi câu có 5
chữ Vần liền ở câu thứ hai và
thứ ba chữ cuối của dòng cuối
mỗi khổ lại vần với chữ cuối của
dòng đầu khổ tiếp theo Cũng có
thể dùng vần cách
? Căn cứ vào đặc điểm của thể
thơ 5 chữ, so sánh đối chiếu với
bài của Xuân Quỳnh và rút
ra nhận xét?
? Câu thơ có 3 tiếng lặp lại 4 lần
ở đầu các khổ thơ có ý nghĩa gì?
- HS đọc bài
- HS nhận xét
- Xác định thể thơ
- HS lắng nghe
- HS phát hiện
- Trả lời
- HS nghe
- So sánh nhận xét
* Đọc
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản.
- Thể thơ 5 chữ
- ''Đêm nay Bác không ngủ''- Minh Huệ
- Nhịp: 3/2; 2/3: 1/2/2 -> Ngắt nhịp linh hoạt
- Vần : Vần liền, vần cách
- VD: khổ thơ một : vần cách: xa- ta Vần liền : nhỏ- ổ ( Vần theo khuôn âm)
chữ có nhiều chỗ biến
đổi khá linh hoạt
- Số câu trong một khổ: Ngoài những khổ 4 câu, còn có khổ 6 câu, 7 câu
- Về cách gieo vần cũng thế tác giả dùng cả vần liền và vần cách linh hoạt
Trang 3- Theo dõi vào bài thơ, em hãy
cho biết cảm hứng của tác giả
? Em có suy nghĩ về hình ảnh
tiếng gà ! trong bài thơ?
? Mạch cảm xúc của bài thơ
? Trong bài thơ tác giả đã sử
dụng những ) thức biểu
đạt nào?
- GV: Tình cảm và cảm xúc của
nhân vật trữ tình diễn ra thế
nào chúng ta cùng tìm hiểu
Chúng ta tìm hiểu theo mạch
cảm xúc bài thơ
- Gọi học sinh đọc khổ 1
? Tiếng gà vọng vào tâm trí
S chiến sĩ trong thời điểm
nào?
- Tiếng gà vọng vào tâm trí
S chiến sĩ trên S hành
- HS phát hiện
- Nêu suy nghĩ
- Suy nghĩ trả lời
- HS xác
định
- Đọc khổ thơ 1
- HS phát hiện
- Xen vào điệp ngữ, điệp câu 3 tiếng tiếng gà !
- Âm thanh: tiếng gà !/
- > Hình ảnh gần gũi, bình dị
những kỷ niệm tuổi thơ sống bên bà của tác giả Xuân Quỳnh
mồ côi mẹ từ lúc ấu thơ, cha
S đi công tác xa vắng nhà, hai chị em sống với bà suốtnhững năm tháng tuổi thơ Chính cuộc sống bình dị của làng quê đã gợi cho nhà thơ cảm xúc chân thành
- Trên S hành quân, S chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, gợi nhớ về những kỷ niệm tuổi thơ
- Những hồi e về tuổi thơ qua âm thanh tiếng gà !/
- Tiếng gà ! đi vào cuộc chiến đấu với S chiến sĩ
- Phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, biểu cảm đan xen trong bài thơ
II Đọc - Hiểu văn bản
Trang 4quân dừng chân bên xóm nhỏ
vào buổi ! nắng, nóng
-> GV ghi tiêu đề
- Chú ý vào câu thơ 4
? Câu thơ có gì đáng chú ý về
cách dùng từ và dùng dấu câu?
? Cách dùng từ lặp âm và sử
dụng dấu chấm lửng có ý nghĩa
gì?
? Trong khổ thơ những từ nào
đạt của những từ đó
- GV: Tiếng gà ! này khác với
tiếng gà ò ó o của Trần Đăng
Khoa, nó có cái gì lắng động,
làm S ta xao xuyến, bồi hồi
- Theo dõi vào ba câu cuối của
khổ thơ, em hãy cho biết từ nào
? Việc lặp lại liên tiếp một từ gọi
là phép tu từ gì?
- Đây chính là phép tu từ điệp
học kỹ hơn
? Việc lặp lại 3 lần động từ
''nghe'' ở đầu mỗi dòng thơ có
tác dụng gì?
- GV: ở đây có sự chuyển đổi
cảm giác tài tình và thú vị, từ
nghe đến thấy
- Nghe tiếng gà nhảy ổ, S
lính cảm thấy nắng ! đang
xao động, e có làn gió
mát thổi qua tâm hồn Tiếng gà
nhảy ổ có phép lạ thần kỳ đã
truyền cho S chiến sĩ bao
niềm vui, bao tinh thần và nghị
lực mới sẵn sàng qua mọi
- HS phát hiện
- Trả lời
- HS phát hiện
- Nêu tác dụng
- HS nghe
1 Khổ thơ1
Tiếng gà cất lên trên đường hành quân.
- Dùng từ lặp âm dấu chấm lửng
-> Đã mô phỏng sát đúng tiếng
gà Làm cho chuyện kể
nổi có tiếng gà vang vọng trong không gian
! và sự xao động trong tâm hồn S chiến sĩ
- Từ: ''nghe.''
=> Điệp từ
-> Đem lại ấn / Tiếng gà lại, làm xao động, lung linh cái nắng ! dịu bớt cái nắng ! gay gắt, xua tan những mệt mỏi nơi S chiến sĩ
=> Tiếng gà ! làm xao động không gian và cũng làm xao
Trang 5chặng S trông gai.
- Điệp từ ''nghe'' không chỉ nghe
bằng thính giác mà chính là
nghe bằng cảm giác tâm e /
điệp từ sự giới thiệu đầy hồ
hởi vui ; kéo tuổi thơ
xa xăm về với hiện tại
? Ngoài điệp từ những câu thơ
cuối còn có gì đáng chú ý về ngữ
pháp?
? Việc dùng câu đảo có liên tiếp
hay không?
? Việc đan xen những câu có trật
đảo với câu có trật tự bình
S có ý nghĩa gì?
? Theo em tại sao trong vô vàn
âm thanh của làng quê, chỉ có
tiếng gà ! lại tác động vào
tâm hồn S chiến sĩ?
- = thế con S ở đây không
chỉ nghe tiếng gà bằng thính
giác mà bằng cả tâm hồn Em
- Phát hiện
- Suy nghĩ trả lời
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trình bày
động cả lòng S chiến sĩ
đánh thức kỷ niệm gọi về tuổi thơ
- Đảo trật tự kết cấu câu:
'' Nghe xao động nắng !
''Nghe bàn chân đỡ mỏi'' -> Trật tự câu bình S '' Nghe goị về tuổi thơ'' -> Đảo trật tự kết cấu
-> Làm cho âm điệu câu thơ
xao xuyến của tâm hồn khi nghe tiếng gà !/
- Tiếng gà ! là âm thanh bình
dị thân quen của làng quê VN
từ bao đời nay
- Tiếng gà đem lại niềm vui cho con S giúp con S có thể vơi đi nỗi vất vả
- Tiếng gà gợi không khí yên ả ,thanh bình, ấm áp của làng quê
- Tiếng gà ! là tiếng gà nhảy
ổ để có những quả trứng hồng tạo thành niềm vui cho S nông dân cần cù
- Tiếng gà ! trở thành kỷ niệm khó quên
Trang 6tâm hồn S chiến sĩ qua khổ
thơ?
- GV khái quát: bài thơ ra đời
Mỹ sôi động, quyết liệt Đoạn
mở đầu bài thơ kể về một sự việc
đời S rất thơ mộng
góp phần làm dịu bớt không khí
nóng bức của chiến tranh, mở ra
một không gian và thời gian
thanh bình Trên S hành
quân ra mặt trận, S chiến sỹ
chợt nghe tiếng gà ! âm
thanh quen thuộc ấy gợi về
những kỷ niệm tuổi thơ đẹp đẽ
Vậy những kỷ niệm nào hiện lên
trong tâm hồn S chiến sỹ Ta
tìm hiểu 5 khổ thơ tiếp
- Gọi học sinh đọc 5 khổ thơ
tiếp
? Hình ảnh đầu tiên hiện lên
trong ký ức S lính sau tiếng
gà ! là hình ảnh nào?
? Tiếng gà ! đã gợi lại trong
tâm trí của S chiến sĩ những
hình ảnh kỷ niệm nào?
? Những con gà mái với những
quả trứng hồng hiện lên thế
nào?
- ổ rơm hồng những trứng
- Khắp mình hoa đốm trắng
- Lông óng màu nắng
? Tác giả sử dụng biện pháp
nghệ thuật nào?
? Những màu sắc trên gợi vẻ đẹp
riêng nào của làng quê Việt
Nam?
lặp lại ?
? Sự lắp lại có ý nghĩa gì?
- Nêu cảm nhận
- HS chú ý lắng nghe
- Đọc bài
- Phát hiện trả lời
- Tìm chi tiết, đọc câu thơ
- Phát hiện
- Phát hiện nghệ thuật
- Suy nghĩ trả lời
- HS phát hiện
=> Tình làng quê thắm thiết sâu nặng
* Năm khổ thơ tiếp.
2.Những hồi tưởng về tuổi thơ qua âm thanh tiếng gà trưa.
a.Hình ảnh những con gà mái với những quả trứng hồng
- So sánh liệt kê
=> Vẻ đẹp ) sáng, đầm ấm, bình dị , hiền hòa
- Điệp từ " Này"
=> = sự giới thiệu hồ hởi hân
Trang 7- GV hình ảnh đàn gà đông đúc
đẹp mã bà nuôi đang hiện ra
gà làng Hồ cựa quậy sống động
Và trong âm thanh của tiếng gà
! S chiến sỹ còn nhớ về
những kỷ niệm nào nữa -> tìm
hiểu các khổ tiếp
- Gọi HS đọc diễn cảm khổ 3 ->
6 Bốn khổ thơ này làm nổi bật
kỷ niệm nào sau tiếng gà !Z
- Nhân vật trữ tình ( anh bộ đội)
chuyển sang trực tiếp trò chuyện
với nhân vật trữ tình khác: S
bà
- Giọng điệu bài thơ khăng khít
giữa tự sự - trữ tình
- HS đọc thầm khổ thơ 3
? Hình ảnh S bà hiện lên
trong ký ức của cháu gắn với kỷ
niệm nào của tuổi thơ?
? Nhận xét về lời trách mắng của
bà ( Đây là lời trách mắng
thế nào ?)
? Lời trách mắng đó thể hiện
tình cảm gì của bà với cháu?
? Lần theo ký ức, sau lời mắng
dọa yêu ) ấy là hình ảnh
nào?
giả miêu tả qua những từ ngữ
nào?
- Tay bà khum soi trứng
- Dành từng quả chắt chiu
? Hình ảnh trên giúp em cảm
nhận gì về S bà? ( bà là
S thế nào? )
- Đọc khổ thơ 5
- HS nghe
- Phát hiện trả lời
- Phát hiện
- Nhận xét
- Nêu cảm nhận
- HS dựa vào SGK trả lời
hoan
- = cảm thấy bàn tay bé nhỏ vừa chỉ vừa đếm
b.Kỷ niệm về tình bà cháu
* Lời bà mắng
- Suồng sã mà ) yêu
- Thể hiện sự quan tâm lo lắng cho cháu
* Hình ảnh bà soi trứng
- Chịu ) chịu khó, chắt chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống còn nhiều vất vả lo toan
Trang 8? Khổ thơ nói về điều gì?
bà ở đây là gì?
- Lo đàn gà toi
- Mong trời đừng ) muối
? Nỗi lo của bà gợi cảm nghĩ gì
trong em ?
? = thế, trong kỷ niệm tuổi
thơ của cháu, hình ảnh S bà
hiện lên với những đức tính cao
quý nào?
Đọc thầm khổ 6 và cho biết
tiếng gà ! trong quá khứ của
tác giả còn gắn với kỷ niệm nào
của cháu?
? Em hãy e và trình
bày cảm xúc của em cảm nhận
? Nhận xét tình cảm bà cháu
trong đoạn thơ trên?
- Gọi HS đọc diễn cảm 2 khổ thơ
cuối
? Nêu nội dung khái quát của
đoạn
? Tiếng gà ! đã gợi ra những
suy gì của con S trong 2
khổ thơ cuối?
? Vì sao con S có thể nghĩ
rằng tiếng gà ! mang bao
nhiêu hạnh phúc ?
- Phát hiện
- Nêu cảm nghĩ
- HS khái quát
- HS hình dung, trả
lời
- Nêu nhận xét
- Trả lời
- Suy nghĩ trả lời
- Thảo luận
bà
- Nỗi lo chân thật giản dị của S bà thôn quê trong cuộc sống còn nhiều khó khăn
- Nghèo hiền thảo đôn hậu
- Hết lòng vì con cháu
- Chịu đựng nhẫn nại và hy sinh
nhỏ
- Nhỏ bé, hồn nhiên, giản dị
-> Tình cảm bà cháu sâu nặng thắm thiết
* Những suy về hạnh phúc, suy về cuộc chiến đấu hôm nay
- Vì tiếng gà ! là hình ảnh quen thuộc , âm thanh bình dị của cuộc sống bình yên ấm no
* Những suy về cuộc chiến
đấu hôm nay
- Điệp từ "Vì" -> khẳng định rõ niềm tin và mục đích chiến đấu
Trang 9? Khổ thơ 6 đã giúp em hiểu gì
về tình cảm S chiến sỹ?
GV bình: Tình yêu tổ quốc bắt
đầu từ tình yêu S thân, làng
quê quen thuộc Với tác giả
Xuân Quỳnh, tình yêu đó là tình
yêu S bà gắn liền với tiếng
gà ! với kỷ niệm ấu thơ của
xóm làng quên thuộc Tình yêu
gia đình làm sâu sắc thêm tình
yêu Tổ quốc
- GV khái quát toàn bài
? Nghệ thuật tiêu biểu của bài
thơ?
? Văn bản là một bài thơ trữ tình
bộc lộ cảm xúc, theo em đó là
những cảm xúc nào?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Suy nghĩ trả lời
- Khái quát nghệ thuật
- Khái quát nội dung
cao đẹp của S chiến sỹ
sâu sắc
III Tổng kết.
1 Nghệ thuật:
- Điệp ngữ, kể, biểu cảm xen
kẽ Hình ảnh giản dị.
2 Nội dung: Tình yêu loài vật, tình yêu bà, lớn hơn là tình yêu quê hương đất nước.
* Ghi nhớ:SGK
IV Luyện tập.
1 X' tầm một bài thơ có nội dung nói về tình bà cháu
- Bài thơ ''Bếp lửa'' - Bằng Việt
2 Cảm nghĩ của em về tình bà cháu trong bài thơ này
Hoạt động 4: @; dẫn học ở nhà
- Học thuộc lòng bài thơ
- Bài thơ có câu nào hay nhất, đẹp nhất? Vì sao?
- X' tầm những câu thơ, bài thơ nói về tình bà cháu
- Soạn: Điệp ngữ
...- HS lắng nghe
- HS phát
- Trả lời
- HS nghe
- So sánh nhận xét
* Đọc
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản.
- Thể...
- ''''Đêm Bác không ngủ'' ''- Minh Huệ
- Nhịp: 3/2; 2/3: 1/2/2 -& gt; Ngắt nhịp linh hoạt
- Vần : Vần liền, vần cách
- VD: khổ thơ : vần cách: xa- ta Vần liền : nh? ?- ổ (...
- Tiếng gà vọng vào tâm trí
S chiến sĩ S hành
- HS phát
- Nêu suy nghĩ
- Suy nghĩ trả lời
- HS xác
định
- Đọc khổ thơ
- HS