Qua việc mượn đề tài lịch sử, lựa chọn thÓ th¬ song thÊt lôc b¸t rÊt thÝch hîp t¹o dùng kh«ng khÝ t©m tr¹ng, giäng th¬ thèng thiÕt, c¶m nhËn ®îc néi dung ch÷ t×nh yªu nước trong đoạn th[r]
Trang 1Ngàysoạn :… /…/ 2011
Ngày dạy:8A:
8B:
nGữ VĂN BàI 19 TIết 79
văn bản: hai chữ nước nhà
(Hướng dẫn đọc thêm)
- Trần Tuấn Khải -
I Mục TIÊU bài học:
rời xa đất nước Qua việc mượn đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ song thất lục bát rất thích hợp tạo dựng không khí tâm trạng, giọng thơ thống thiết, cảm nhận được nội dung chữ
tình yêu nước trong đoạn thơ trích: Nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước
II Kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài
1 KN tự nhận thức
2 KN tự tin
3 KN giải quyết vấn đề
III chuẩn bị:
IV Phương pháp: - Nêu vấn đề, đọc, trao đổi
V Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra:: H: Đọc thuộc lòng bài "Ông đồ" Nêu nội dung + NT bài thơ?
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động
Khởi động: "Hai chữ nước nhà".
Bài thơ đầu tiên trong tập bút quan hoài được xem là bài thơ hay nhất trong những bài
thơ mượn đề tài lịch sử để thầm kín nói lên tư tưởng yêu nước
* HĐ1: Hướng dẫn đọc - hiểu VB:
- Mục tiêu: đọc chính xác diễn cảm bài
thơ.
HĐ đọc: Lu ý nhịp thơ ở 2 câu 7 câu 6-8
giọng thơ thống thiết, kích động
- GV đọc mẫu -> HS đọc; GV nhận xét, sửa
cách đọc
H: Em hãy nêu đôi nét về tác giả?
- GV giới thiệu thêm về TTK:
- GV giới thiệu về tác phẩm
10 p I Đọc và thảo luận chú
thích .
1 Đọc văn bản.
2 Thảo luận chú thích.
- *
- Chú thích khác: 1,3,5
H: Bài thơ được làm theo thể thơ gì? Nêu
Trang 2đặc điểm của thể thơ này?
H: Phương thức biểu đạt?
- Biểu cảm gián tiếp (mượn lời của NPK nói
với con khi ông bị quân Minh giải sang TQ)
- > tâm sự yêu nước của NPK chính là tâm
sự của người yêu nước qủa NPK chính là
tâm sự yêu nước của TTK
*HĐ2: Tìm hiểu bố cục
- Mục tiêu: Chia bố cục và xđ nội dung theo
H: Theo em, VB này có bố cục như thế
nào?
Nội dung của mỗi phần?
* 3 phần
- P1: (8 câu đầu): Nối lòng người châ khi
phải từ biệt con trai nơi ải bắc
- P2: (20 câu tiếp): Hiện tình đất nước và nỗi
lòng người ra đi
- P3: (8 câu cuối): Lời giả sự nghiệp cho con
trai
*HĐ3: Tìm hiểu văn bản
- Mục tiêu: HS cảm nhận được nỗi lòng
người cha trong cảnh ngộ phải rời xa đất
nước Qua việc mượn đề tài lịch sử, lựa chọn
thể thơ song thất lục bát rất thích hợp tạo
dựng không khí tâm trạng, giọng thơ thống
thiết, cảm nhận được nội dung chữ tình yêu
nước trong đoạn thơ trích: Nỗi đau mất nước
và ý chí phục thù cứu nước
- HS theo dõi đoạn đầu (8 câu)
H: Cảnh vật trên được tác giả miêu tả như thế
nào? (kg)
15 p III Tìm hiểu văn bản .
1 Nỗi lòng người cha trong
cảnh ngộ rời xa đất nước.
H: Những từ ngữ: Mây sầu ảm đạm, gió
thăm đùa hiu, hổ thét chim kêu gâp cho em
cảm giác gì?
- Cảm giác buồn bã thế lươg, đe dọa con
người
- Bối cảnh cuộc chi ly diễn ra như nơi biên giới núi rừng ảm
đạm
H: Kg "chốn ải Bắc" và cõi giời Nam" được
đặt trong thế tương phản đã góp phần phản
ánh tâm trạng phân đôi vừa thân thiết (cõi
giới Nam), vừa xa lạ (chốn ải Bắc) Đó là
tâm trạng thương yêu nước buộc phải xa đất
nước
- Lời thơ thể hiện nỗi đau
đớn, xót xa
H: Em hiểu nõi bất bình ở đây là như thế
nào?
- Đó còn là tình cảm vừa nhớ thương, vừa căm
phẫn nhưng bất lực
Trang 3H: Giữa khung cảnh ấy hình ảnh người cha
hiện lên từ những lời thơ nào?
"Hạt máu nóng châu rơi"
- NT ẩn dụ -> nói lên nhiệt huyết yêu nước của người cha cùng cảnh ngộ bất lực của ông
H: Trong bối cảnh đau thương ấy, tâm trạng của
người cha ra sao?
- Con muốn đi theo tra để chăm sóc cho
tròn đạo hiếu người cha phải dằn lòng
khuyên con trở lại để lo tính việc cứu nước
trả thù nhà
H: Trong bối cảnh kg và tâm trạng như thế,
lời khuyên của người cha có ý nghĩa gì?
- Có ý nghĩa như 1 lời trăng trối
Nó thiêng liêng và có sức truyền cảm mạnh
hơn bao giờ hết, khiến người nghe phải khắc
cốt ghi xương
H: Nước mắt "tầm tã chân rơi " là nước mắt
xót thương cho cảnh nước mất nhà tan
H: Những điều đã nói gì về người cha?
cảnh ngộ nước mất nhà tan H:Người cha nhắc đến l/s DT trong những lời
khuyên nào?
- Hai bà Trưng (T T , T Nhị), Bà Triệu
H: Qua những từ ngữ giống Hồng Lạc, giới
Nam riêng1 cõi, anh hùng hiệp nữ, tác giả
muốn nói với ta điều gì?
- Đặc điểm truyền thống DT: Nói giống cao quý,
lịch sử trờng tồn mấy ngàn năm của 2 dân tộc,
nhiều anh hùng hào kiệt
H: Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu nớc
cứu nhà, người cha lại nhắc đến lịch sử anh hùng?
- Vì người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng
dân tộc ở con người - > nhớ 2 chứ nước nhà là để
nâng cao lòng tự tôn, tự hào dân tộc
H: Điều này cho thấy tổ chức sâu đậm nào
trong tấm lòng người cha? - Niềm tự hào dân tộc -> 1 biểu tượng của lòng yêu
Nước
* 8 câu tiếp: "Than vận nước còn thương
đâu - > nói về tình cảm đất nước ách độ hộ
quả giặc Minh
H: Các chi tiết bốn phương lửa khói, xương rừng
máu sông, thành trong sách vở, bỏ vợ lìa con gợi
về h/a một đất nước ntn?
- Cảnh đất nước tơi bời trong khói lửa đốt
Trang 4phá, chết chóc của bọn xâm lược tàn bạo ->
cảnh mất nước nhà tan
GV đọc 8 câu tiếp: "Thảm vong quốc đá
mòn"
Học sinh đọc đoạn cuối (8 câu cuối) 3 Lời trao gửi sự nghiệp cho con
trai
H: Những lời thơ nào diễn rả tình cảnh thực của
người cha?
" Cha xót phận vũng lầy"
H: Các chi tiết: Tuổi già sức yếu đành chịu bó
tay thân lươn bao quả cho thấy người cha đang
trong cảnh ngô ntn?
- Người cha nói đến cái thế bất lực của mình: Già yếu, bị bắt không còn địa vị
H: Tiếp đến người cha đã dặn con những lời cuối
cùng như thế nào?
"Giang sơn gánh vác sau này cậy con"
- > Người cha hoàn toàn tin tưởng và trông
cậy vào con trí sỹ thay mình gánh vác giang
sơn, thế hệ cha truyền lại cho thế hệ con
phút chia ly vĩnh biệt Đó là nhiệm vụ trọng
đại vô cùng, kiến kỹ, thiêng liêng vô cùng
- Người cha mong con nhớ đến
tổ tông ngày trước đã vì nước gian lao, vì ngọn cờ độc lập của dân tộc, NPK khích lệ con tiếp nối sự nghiệp vẻ vang đó
HĐ3: HD tổng kết.
HS đọc ghi nhớ
HĐ4:HD luyện tập.
Vận dụng lí thuyết làm bài tập
HS đọc yêu cầu va làm BT
1 Bài tập 1: (T 163_
4.Củng cố,hướng dẫn học bài 3’
- H: Em cảm nhận điều quý giá nào trong tấm lòng nhà thơ
TTK - người đã mượn lời ông NPK để bày tỏ lòng mình với đất nớc?
- Bài cũ: Học ghi nhớ, nắm nộidung + NT
- Bài mới: soạn bài Quê hương