ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ĐHQG năm 2007 “Tác động việc xây dựng toàn hệ thống thủy lợi, thủy điện lưu vực sông Đồng Nai đến môi trường tự nhiên xã hội vùng kinh tế trọng điểm phía Nam” Mã số: B2007 – 18b-10 PGS-TS Hoàng Hưng Thành phố HCM Tháng – 2008 PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU …………………………………………………………………….3 Chương I Tổng quan lưu vực sông Đồng Nai ………………………………5 Chương II Sơ lược công trình Thủy lợi, Thủy điện lưu vực sơng Đồng Nai ……………………………………………………………29 Phần I Những cơng trình xây dựng trước 1975 ……………………30 Thủy điện Ankroet (suối Vàng) Thủy điện Đa Nhim Phần II Những cơng trình xây dựng sau năm 1975 ……………… 34 Thủy điện Trị An Thủy điện Đồng Nai Trên dịng ĐN Thủy điện Đại Ninh (Bonron) Thủy điện Thác Mơ Thủy điện Cần Đơn Trên sông Bé Thủy điện Srokphumieng Hồ chứa Phước Hịa Cơng trình thủy lợi Dầu Tiếng Trên sơng Sài Gịn Thủy điện Đa mi Thủy điện Hàm thuận -1- Trên sơng La Ngà PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Chương III Những tác động tích cực đem lại từ việc xây dựng cơng trình thủy lợi, thủy điện ……………………………………………………… 61 Tạo nguồn lượng to lớn Hình thành khu tưới từ việc chuyển nước sang lưu vực khác… Lợi ích tổng hợp cơng trình khai thác bậc thang Chương IV Những tác động tiêu cực đem lại từ việc xây dựng cơng trình …82 Mất diện tích rừng to lớn … Vấn đề di dân tái định cư Gia tăng mức độ xói lở hạ lưu ĐN ( rõ ràng năm gần sụp lở liên tục sông SG…) Tạo đoạn sông chết Những suy nghĩ động đất … Kết luận ………………………………………………………………………….120 Tài liệu tham khảo …………………………………………………… ……….123 -2- PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  LỜI NĨI ĐẦU Theo dự báo Tổng cơng ty điện lực Việt Nam nhu cầu điện nước ta đến: Năm 2010 70.4 ÷78.5 tỷ Kwh Năm 2020 167 ÷ 201 tỷ Kwh Như có nghĩa đến năm 2020 bình qn đầu người nước ta có từ 1600 ÷ 2000 Kwh/người x năm Để có sản lượng điện cần phải có nguồn điện: Từ khí phải có từ 12 ÷ 17 tỷ m3/năm Từ than phải cần từ ÷ triệu tấn/năm Ngồi khí thải than thủy điện phải đảm nhận 43% tổng sản lượng điện nước Trên lưu vực sông Đồng Nai xây dựng hàng loạt cơng trình thủy điện với tổng công suất 12 nhà máy thủy điện vào khoảng 2700 MW, sản lượng điện hàng năm vào khoảng 10 tỷ Kwh Với công suất lắp đặt 2700 MW thay triệu than đá hay triệu dầu hàng năm Nhiều làng xa xơi hẻo lánh có điện dùng, GDP hàng năm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam tăng lên đáng kể nhiều vùng khơ hạn có nước dùng Nhiều thị, khu dân cư mọc lên, hạ tầng sở phát triển nhanh chóng Tuy nhiên việc xây dựng cơng trình thủy lợi – thủy điện lưu vực Đồng Nai khơng đem lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội đồng thời để lại ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên lẫn môi trường xã hội Song tất học kinh nghiệm chưa có điều kiện phân tích tổng hợp cách có hệ thống để phục vụ cho nghiên cứu giảng dạy -3- PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Lần tác giả muốn thông qua đề tài “ Tác động việc xây dựng toàn hệ thống Thủy lợi – Thủy điện lưu vực sông Đồng Nai đến môi trường tự nhiên xã hội vùng kinh tế trọng điểm phía Nam” nhằm rút học kinh nghiệm việc đánh giá tác động môi trường dự án thủy lợi, thủy điện Hy vọng phần nâng cao nhận thức cho thân công tác nghiên cứu giảng dạy Vấn đề thật to lớn phức tạp – Tuy tác giả giúp đỡ nhiều quan ban ngành, nhiều bạn bè đồng nghiệp thủy lợi, thủy điện nước vấn đề phức tạp rộng lớn, thiếu sót điều khơng thể tránh khỏi Vì tác giả mong muốn tiếp tục nhận giúp đỡ tất bạn đọc xa gần để đề tài khoa học đóng góp phần nhỏ vào kiến thức công tác đánh giá tác động mơi trường nói chung công tác đánh giá tác động môi trường cơng trình thủy lợi thủy điện nói riêng Thành phố HCM 9-2008 -4- PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Chương I: Tổng quan lưu vực sơng Đồng Nai Lưu vực sông Đồng Nai hệ thống sơng lớn thứ nhì miền Nam sau sơng Mkơng Tồn diện tích lưu vực hệ thống Đồng Nai 38.000 km2 (không bao gồm lưu vực Vàm Cỏ Đông) Lưu vực sông Đồng Nai bắt nguồn từ thung lũng nhỏ phía Bắc núi Lâm Viên Bi-đúp Nguồn sơng có độ cao 1.780 m so với mực nước biển Sau chảy 50 km độ cao hạ thấp cịn 1.000 m Là sơng già vận động tạo sơn làm trẻ lại nên phần thượng nguồn chảy qua cao nguyên Đà Lạt êm đềm, nhiều đoạn bị chặn lại thành hồ như: Xuân Hương, Than Thở … chứng tỏ sức xâm thực dịng sơng chưa ảnh hưởng tới bề mặt lưu vực Khi chảy rìa sơn nguyên xuất thác ghềnh tiếng như: Prenn; Gougha, Angkroef… Phần trung lưu phía Liên Khương đến Tân Uyên dài 300 km, lịng sơng mở rộng quanh co với độ dốc khoảng 1‰ Những phụ lưu sơng Đồng Nai hội tụ vào dịng đoạn sông La Ngà, sông Bé Khi chảy tới Trị An, bậc thang thứ tám dòng sông xuất thác lớn tạo điều kiện thuận lợi cho cơng trình thủy điện hình thành biết hôm Đoạn hạ lưu từ Tân Uyên đến biển dài xấp xỉ 150 km Lịng sơng rộng từ 1,0 – 4,5 km độ sâu lớn có nơi đạt 18 m Chính mà cảng Sài Gòn nằm sâu đất liền tàu cỡ lớn vào thuận lợi, đồng thời đoạn hình thành vùng cửa sơng vơ phức tạp, kênh rạch chằng chịt Có thể chia hai phân lưu sau: Nhánh sơng Đồng Nai – Sồi Rạp Nhánh sơng Lịng Tàu Sông Đồng Nai chảy theo hai hướng chính: -5- PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Phía đơng kinh tuyến 107 E hướng tây bắc – đông nam chủ yếu (phần thượng lưu) Phía tây kinh tuyến 107 E hướng đơng bắc – tây nam chiếm ưu (chủ yếu vùng trung hạ lưu) I Đặc điểm khí tượng lưu vực sông Đồng Nai Lưu vực sông Đồng Nai nằm vùng nhiệt đới gió mùa cận xích đạo Chế độ nhiệt ổn định, quanh năm cao, khơng có mùa đơng giá rét Biên độ nhiệt ΔT=6÷130C Tháng XII tháng I tháng có nhiệt độ trung bình thấp 250C Các tháng khác năm, nhiệt độ biến động từ 25 ÷ 290C Bức xạ mặt trời quanh năm dồi phân bổ năm Một năm lưu vực sông Đồng Nai có hai mùa nắng mưa rõ rệt Mùa mưa kéo dài từ tháng V đến tháng X tháng XI Mùa khô kéo dài từ tháng XI (hoặc XII) đến tháng IV năm sau Bức xạ tổng cộng ngày: 390 ÷ 565 calo/ngày Nhiệt độ trung bình tháng: 23 ÷ 290C Lượng mưa năm: X = 1370 ÷ 2800mm Tổng số ngày mưa: 100 ÷ 170 ngày Phân bổ lượng mưa quanh khu vực cơng trình thủy điện Trị An Vùng rừng núi Tân Phú có lượng mưa lớn Phía bắc huyện Tân phú, nơi giáp tỉnh Lâm Đồng, xem tâm mưa lớn Đông Nam Bộ, lượng mưa năm xấp xỉ 3000mm Toàn vùng đầu nguồn hồ Trị An có số ngày mưa từ 150÷160 ngày/năm Vùng thung lũng sông La Ngà huyện Vĩnh Cửu, phần huyện Thống Nhất phần huyện Xuân Lộc có tổng lượng mưa từ 2000÷2500mm, số ngày mưa năm từ 130÷150 ngày -6- PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện Vựng cú lng ma 1500ữ2000mm/nm chim gn ẵ tổng diện tích tỉnh Đồng Nai bao gồm: thành phố Biên Hịa, huyện Long Thành, phía nam huyện Thống Nhất, phía đơng Xn Lộc Long Khánh Số ngày mưa năm từ 100÷130 ngày Lượng mưa năm ứng với P = 75% vùng lưu vực: + Tà Lài 2500mm + Xuân Lộc 1770mm + Tân Phú 2360mm + Tân Định 1680mm + Túc Trưng 2100mm + Thống Nhất 1600mm + Trị An 2000mm + Biên Hòa 1500mm -7- PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  II Chế độ dịng chảy lưu vực Sơng Đồng Nai ba sơng lớn nước ta Nó đứng hàng thứ ba sau sông Mekong sông Hồng Về modyl dịng chảy sơng Đồng Nai có modyl dịng chảy tương đối lớn so với sơng khác: M0 Đồng Nai = 40 lít/sec km2 M0 Sơng Bé = 30 ÷ 40 M0 Sài Gịn = 20 ÷ 30 M0 Vàm Cỏ Đơng = 20 ÷25 Điều chứng tỏ tổn thất lưu vực lưu vực không lớn, hệ số bốc không cao, hệ số dòng chảy lớn, khả điều tiết lưu vực lớn Dòng chảy ngầm đạt tỷ lệ tương đối lớn (21%) tổng lượng dòng chảy Chênh lệch dòng chảy vùng nhiều nước vùng nước khoảng từ đến lần Chênh lệch mùa cạn mùa lũ từ 50 ÷ 60 lần Hệ số Cv = 0,2÷0,4 Mùa cạn Mùa cạn kéo dài từ tháng XII năm trước đến tháng VI năm sau Lượng nước mùa cạn xấp xỉ 20% lượng nước năm (Trị An 19%, Tà Lài 19%, La Bng 20%, Sơng Ray 21%) Tháng có lượng nước nhỏ tháng II, III, IV đạt từ 2,5÷2,7% lưu lượng trung bình năm Các giá trị đặc trưng lưu lượng Lưu lượng nhỏ lịch sử xuất tại: Trị An : Qmin = 21,3 m3/sec ngày 11 – IV – 1978 Tà Lài : Qmin = 21,9 m3/sec ngày 30 – III – 1984 Sơng Xồi : Qmin = 0,7 m3/sec ngày 11 – V – 1982 -8- PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Ảnh: Sơ đồ vị trí cơng trình Thủy điện lưu vực Đồng Nai Bảng I-1 : Lưu lượng trung bình tháng mùa khô Biên Hòa Thang I II III IV Q m3/s 140 ÷ 160 100 ÷ 120 50 ÷ 60 60 ÷ 70 -9- PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Ảnh: Thủy điện Nahang – Tuyên Quang (Bỏ sót 6200 dân tích nước vào hồ chứa …) Khi thiết kế, tính tốn người ta thường cho bồi lắng diễn dung tích chết từ dùng công thức giản đơn sau để xác định tuổi thọ cơng trình: T= W V0 (1) Ở W Dung tích hửu ích cơng trình Vo Thể tích bồi lắng hàng năm - 109 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Hình 1: Phương pháp giản đơn dùng để tính tuổi thọ cơng trình độ dài nước dâng Trên thực tế có nhiều cơng trình – bùn cát sau vào kho – độ sâu tăng lên đột ngột, tốc độ giảm nhỏ – nên khả mang cát bùn dòng nước m ⎡ V3 ⎤ Sg = K ⎢ ⎥ giảm nhiều so với lượng ngậm cát thực tế (S) Từ bồi lắng ⎣ gHW ⎦ diễn hồ…Vật trầm tích đơi khơng di chuyển theo hướng dịng chảy mà ngược lại hồ Vì mặt nước hồ dâng cao lên, phạm vi bị ngập mở rộng Mặc khác tài liệu bùn cát dùng để tính tốn mang tính chất ước lượng Ví dụ tồn lưu vực sông Đồng Nai nhà thiết kế sơ xác định lượng bùn cát hàng năm dòng chảy mang vào hồ khoản từ 0,2 đến 0,5 triệu khối từ tuổi thọ cơng trình Cần đơn 574 năm,tuổi thọ cơng trình Thác Mơ 570 năm, Trị An 540 năm… - 110 - PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Thực tế chưa có kiểm chứng có điều rõ có nhiều cơng trình Thủy lợi Thủy điện lưu vực sông Đồng Nai mùa hè mực nước hồ thường xuất mực nước chết Một nguyên nhân dẫn đến sai sót có nguyên nhân tính tốn Thủy văn chưa xác,trong có bùn cát Khi thiết kế, để giản đơn tính tốn, người ta thường cho mặt nước hồ đường nằm ngang – có nghĩa dI = (2) từ người ta dùng cơng thức dS đơn giản sau để tính tốn chiều dài nước dâng: L= ΔH I1 − I (3) Hình 2: Quá trình bồi lắng hồ chứa - 111 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Chúng ta biết chuyển động ổn định thay đổi dần chất lỏng lịng dẫn hở ta có phương trình bản: I= d ⎛ αV ⎞ V ⎜ ⎟+ dS ⎝ g ⎠ C R (4) Đối với lịng dẫn khơng lăng trụ thì: ⎛ α Q ∂W ⎞ Q2 − + I ⎜ dh ⎟ W 2C R gW ∂S ⎟ ⎜ = α Q2 ⎜ dS ⎟ B − ⎜ ⎟ gW ⎝ ⎠ Ở đây: I: Độ dốc mặt nước S: Chiều dài dịng chảy W: Diện tích mặt cắt ngang lịng sơng Q: Lưu lượng dịng chảy C: Hệ số Chezi α: hệ số Coriolít ( điều kiện bình thường α = 1.10) - 112 - (5) PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Đối với lịng dẫn lăng trụ tức ∂W = thì: ∂S ⎛ Q2 ⎞ − I ⎜ dh ⎟ W 2C R ⎟ ⎜ = α Q2 ⎟ ⎜ dS − B ⎜ gW ⎟⎠ ⎝ (6) I2 I1 L Hình 3: Xác định đường mặt nước hồ chứa Sau giải phương trình (5)(6) – cho dù phương pháp chi tiết hay phương pháp đồ giải đường mặt nước hồ ln đường cong Do việc áp dụng công thức (3) để tiến hành đền bù giải tỏa việc làm chưa thỏa đáng Cũng thực tế, bùn cát bồi lắng đâu diễn dung tích chết Từ đó, việc dùng cơng thức (1) khơng khơng xác tính tuổi thọ cơng trình mà cịn làm cho chung ta xác định sai phạm vi nước dâng Đền bù giải tỏa, tái định cư vấn đề nhạy cảm mặt xã hội, cần phải giải cách thỏa đáng, hợp tình hợp lý… - 113 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Phần lớn hồ chứa lớn phục vụ cho thủy lợi, thủy điện xây dựng thượng lưu dịng sơng, nơi đa số đồng bào dân tộc người sinh sống Nương rẫy, buôn làng mà họ tạo dựng nên Có thành lao động đời người… Vì tiến hành đền bù giải tỏa, tái định cư phải thực quan tâm đến vấn đề đó, khơng nên giản đơn xem cơng trình thủy lợi, thủy điện đem lại lợi ích to lớn mặt kinh tế mà quên tác động tiêu cực đến môi trường nhân văn… Phát triển kinh tế phải đơi với gìn giữ an ninh quốc phịng Trên lưu vực sơng Đồng Nai có cơng trình thủy lợi thủy điện xây dựng sát biên giới với nước bạn Campuchia Ví dụ hồ chứa Dầu Tiếng – 5% diện tích lưu vực sơng Sài Gịn lại nằm đất Campuchia Hai cơng trình thủy điện Cần Đơn Srokphumieng sơng Bé nằm cận kề với nước bạn Cho nên tác động xuyên biên giới vấn đề cần phải thực quan tâm Theo điều tra Viện địa Việt Nam ‘ Tuổi trẻ 24 tháng năm 2006’ có 57%số hộ có sống ổn định sau tiến hành đên bù giải tỏa tái định cư… Việc tiến hành đền bù giải tỏa công trinh Thủy lợi Thủy điện không thỏa đáng cuối cơng trình Thủy lợi thủy điện lại tư nhân hóa Như phải người dân lao động chịu thiệt thòi hai lần ? - 114 - PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Những ví dụ khác cơng tác đền bù giải tỏa không thỏa đáng sau đáng cần suy nghĩ : CƠNG TRÌNH THỦY ĐIỆN THÁC BÀ Khi xây dựng người háo hức phấn khởi…Phải hy sinh tất để Tổ Quốc có điện Người ta rời bỏ ruộng vườn,hy sinh tất vựa lúa trù phú tỉnh Yên Bái Rời bỏ mảnh đất thiêng liêng mà bao hệ sinh lớn lên…Mảnh đất tưởng ‘yên bình’ cơng trình thủy điện Thác Bà xóa mờ tên tuổi Trên đồ đất nước…khơng cịn tìm thấy huyện n Bình đâu nữa…bỡi mãi chìm sâu lịng hồ chứa Thác Bà để tỏa lên ánh sáng cho đất nước… Ảnh: Công trình thủy điện Thác Bà - 115 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Nhưng chim đầu đàn ngành lượng Việt nam trao tay cho người có tiền để mua ,còn người rời bỏ quê hương lấy đâu tiền để mua lại tý cổ phần cho dù nhỏ… CƠNG TRÌNH THỦY ĐIỆN NA HANG TUN QUANG Ở nước ta ngồi cơng trình Thủy điện Thác Bà cịn có trường hợp đau lịng khác việc bỏ sót 6200 hộ dân thực điều tra khảo sát ( Tuổi trẻ 21 tháng 10 năm 2006).Cho đến tích nước vào hồ …6200 hộ dân phải nhìn biển nước mênh mơng… TẠO THÊM NGUY CƠ PHÁT SINH ĐỘNG ĐẤT Theo nghiên cứu Viện vật lý địa cầu Việt nam lưu vực sông Đồng Nai mức độ động đất có khu vực Tây bắc Việt Nam Khả xuất động đất xuất dọc theo đứt gãy sâu bậc III C IV C tương đương với bậc I II cưa địa chất cơng trình Đứt gãy bậc III C: Đứt gãy Rạch giá _ Tuy hòa , Thuận hải_ Minh hải Vủng tàu—Toonlesap Đứt gãy bậc VI C: Vạn ninh -Tánh Linh Nha Trang -Tánh Linh Hàm Tân -Lộc ninh Phước Long - Phan Thiết Cà Ná –Đức Trọng…Dọc theo đút gãy đóvới chiều rộng từ 10 đến 20 km có khả phát sinh động đất tính cấp theo hệ MSK—64 Sáu cơng trình dư sau có khả chịu tác động đơng đất: Đồng Nai ,Đồng Nai 4,Đại Ninh, Thác Mơ,Trị An có khả phát sinh động đất câp Các cơng trình Đồng Nai Đồng Nai Đồng Nai 3,Đồng Nai 2, Srokphumieng,Bảo lộc có khả phát sinh động đất cấp 6… - 116 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Trong tương lai liệu có xảy động đất hay khơng điều khó đảm bảo chắn Vì biết cách chắn Thế giới khơng có cảnh đau lịng xảy vụ động đất xảy Tứ xuyên Trung quốc ngày 12 tháng năm 2008 vừa làm chết 32,500 người bị thương 220.000 người… Chính việc xây dựng hàng loạt hồ chứa lớn nhỏ toàn lưu vực làm gia tăng tải trọng võ đất thuộc phạm vi cơng trình xây dựng… Trên tồn lưu vực sơng Đồng Nai tổng dung tích cơng trình xây dựng vào khoản tỷ m3 nước Nếu lấy dung trọng nước 1.7 tấn/ m3 phạm vi cơng trình xây dựng, võ đất phải chịu đựng thêm tải trọng khơng nhỏ, ước tính 15 tỷ Dưới tác dụng cọng hưởng, rõ ràng tượng động đất vùng dự báo cần phải đề phịng…Những rủi ro xảy cho dù tần suất xuất vô nhỏ, ước tính vào khoản phần vạn Nhưng xảy ? Đó điều mà khó dự báo cách xác, cho dù có dự báo thời gian ước báo ngắn ngủi Bởi khoa học dự báo động đất Việt nam ta ngành khoa học non trẻ…Do việc qui hoạch dịng sơng hạ lưu cơng trình nằm vùng có nguy động đất cần phải thận trọng… Có thể lấy ví dụ cơng trình Thủy điện Hịa Bình 18 tháng sau tích nước (Từ tháng năm 1989 đến tháng năm 1990 ) có 70 lần động đất lớn nhỏ Điển hình trận động đất mạnh 3,7 3,8 độ Ricter xảy ngày 14 tháng năm 1989 trận động đất mạnh 4,9 độ Ricter xảy vào ngày 23 tháng năm 1989… - 117 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Tại khu vực hồ chứa sơng Đà thường có dung tích nước từ hàng tỷ đến hàng chục tỷ khối Từ gặp phải rung động từ lịng đất dễ dàng tạo cộng hưởng, kích thích động đất… - 118 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  KẾT LUẬN Sơng Đồng Nai – Một dịng sơng có tiềm vô to lớn miền Nam nước ta Nhưng trước ngày giải phóng đất nước khai thác khoản 8% nguồn tiềm vô to lớn dịng sơng… Giờ lưu vực xây dựng hàng loạt cơng trình Thủy lợi Thủy điện…Chính nhờ việc xây dựng thành cơng cơng trình Thủy lợi, Thủy điện mà chúng góp phần đưa kinh tế trọng điểm phía Nam phát triển đáng kể… Từ việc lơi dụng tổng hợp tài nguyên nước cách khoa học hợp lý sữ dụng nhiều cơng trình Thủy điện phục vụ cho nhiều mục đích khác như: Chuyển nước sau Thủy điện Đa Nhim sang tưới 23.000 lúa cho vùng khô hạn Ninh thuận Chuyển nước tư cơng trình Hàm Thuận Đa Mi sang tưới cho vùng khô hạn La ngà Cơng trình Đại ninh ( Bon ron ) sau phát điện nước đưa tưới cho 45.000 khu vực khơ hạn Bắc bình Bình thuận… Hệ thống Thủy lợi Dầu tiếng Phước hịa góp phần cải tạo mỡ rộng khu tưới Tây Ninh…ven sông Sài gòn Vàm cỏ… Nhờ tác dụng điều tiết tốt cơng trình thượng nguồn nên mùa hè ranh giới mặn bị đẫy lùi biển từ góp phần đảm bảo nước sinh hoạt cho khu đô thị lớn vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam… Những nét ưu việt hệ thống Thủy lợi Thủy điện lưu vực sông Đồng nai thể cách rõ ràng chục năm qua - 119 - PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Tuy nhiên bên cạnh nét ưu việt đem lại từ cơng trình chúng cịn để lại số tồn mặt môi trường tự nhiên lẫn môi trường xã hội mà cần phải nghiên cứu để khắc phục ví dụ như: Tạo đoạn sông chết… Việc xác định phạm vi nước dâng cuối cơng trình Việc đền bù giải tỏa,di dân tai định cư… Tạo vùng đất ngập nước to lớn làm diện tích rừng…từ gia tăng bồi lắng hồ chứa … Góp phần xói lở hạ lưu , làm thay dổi luồn lạch… Nói chung cịn nhiều vấn đề mà công tác đánh giá tác động mơi trường cần phải sâu nghiên cứu phân tích song thời gian kinh phí hạn hẹp nên công tác đánh giá tác động môi trường dừng lại điểm Bởi lẽ đánh giá tác động môi trường ngành khoa học rộng lớn bao gịm mơi trường tự nhiên lẫn mơi trường xã hội Đặc biệt hồn cảnh cơng tác đánh giá tác động môi trường lĩnh vực khoa học nước ta,nó băt đầu từ có thị số 5858/ V4 ngày 24 tháng 10 năm 1984 Chủ tịch Hội đòng Bộ trưởng (nay Thủ tướng Chính phủ) Xác lập biện pháp trước mắt bảo vệ môi trường sinh thái vùng hồ Trị An giai đoạn lấp sơng Chính lo lắng cho lành cuả nguồn nước sinh hoạt triệu dân vùng hạ lưu Trị An Bởi công trình Thủy điện Trị An nằm vùng chiến khu D cũ Nơi mà Đế quốc Mỹ rãi nhiều chất độc hóa học Vì cơng tác đánh giá chất lượng môi trường nước vùng vơ quan trọng…Từ cơng tác đánh giá tác động môi trường triển khai khắp đất nước ta…Khơng dừng lại cơng trình Thủy lợi- Thủy - 120 - PGS-TS Hoàng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  điện mà công tác đánh giá tác động mơi trường cịn tiến hành hầu khắp dự án kinh tế khoa học kỷ thuật khác… Năm 1985 luật bảo vệ mơi trường nước ta thức ban hành Công tác đánh giá tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi Thủy điện việc làm giản đơn ví bao trùm nhiều lỉnh vực Khoa học tự nhiên lẫn Khoa học xã hội… Do đề tài tập hợp số vấn đề mà theo hiểu biết Tác giả Mặc dù giúp đỡ nhiều quan ban ngành có liên quan bạn bè đồng nghiệp, song sai sót điều khơng thể tránh khỏi Kính xin bạn đọc xa gần tham gia góp ý để đề tài đóng góp thực phần kiến thức có ích cho cơng tác đánh giá tác động mơi trường nói chung cơng tác đánh giá tác động môi trường lỉnh vực Thủy lợi Thủy điện nói riêng… Tháng năm 2008 - 121 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  TÀI LIỆU THAM KHẢO Nguyễn Ngọc Anh Ảnh hưởng biến đổi mặt đệm lưu vực đến dòng chảy lũ kiệt hệ thống sông Đồng Nai Tháng năm 2002 Bộ khoa học công nghệ môi trường Đánh giá môi trường nước sử dụng nguồn nước Việt Nam Số 10, năm 1993 Công ty tư vấn xây dựng Điện Báo cáo tóm tắt: Quy hoạch bậc thang thủy điện lưu vực sông Đồng Nai, tháng 6/2001 Phạm Ngọc Đăng Đánh giá diễn biến dự báo môi trường hai vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc phía Nam Nhà xuất xây dựng, Hà Nội 2004 Viện KHTL miền Nam – Nghiên cứu dự báo tốc độ xói lở, bồi tụ, hoạch định hành lang ổn định … hạ du sông Đồng Nai – Sài Gịn Tháng 12 – 2005 Hồng Hưng Tác động cơng trình thủy lợi Dầu Tiếng đến điều kiện tài nguyên môi trường sau 10 năm khai thác Đề tài cấp tháng 8/1995 Hoàng Hưng Ảnh hưởng cơng trình thủy điện Trị An đến chế độ thủy văn hạ lưu Đề tài nghiên cứu, Trường đại học tổng hợp, tháng 9/1995 Hoàng Hưng Vai trị lưu vực sơng Đồng Nai kế hoạch phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Đề tài cấp B98-18b, tháng 1/2000 Hoàng Hưng Trong tương lai, đói nước nguy có thật vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Kỷ yếu hội thảo: vấn đề kinh tế, văn hóa – xã hội vùng kinh tế trọng điểm phía Nam NXB tổng hợp, TPHCM 2004 10 Hoàng hưng Quản lý sử dụng hợp lý tài nguyên nước Giáo trình NXB ĐHQG TP.HCM, năm 2005 11 Hoàng Hưng Đánh giá tác động mơi trường – Giáo trình NXB ĐHQG thành phố HCM năm 2007 12 Bộ KHCN & MT “Hướng dẫn lập báo cáo ĐTM” Hà nội 2001 - 122 - PGS-TS Hồng Hưng - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  13 Tài liệu tham khảo quan sau đây: Công ty xây dựng thủy điện Sông Đà Công ty xây dựng thủy điện Yaly Công ty xây dựng thủy điện Hịa Bình – Sơn La Cơng ty xây dựng thủy điện Tuyên Quang Công ty xây dựng thủy điện Thác Bà Công ty xây dựng thủy điện Trị An Công ty xây dựng thủy điện Đa Mi – Hàm Thuận Công ty xây dựng thủy điện Đại Ninh Công ty xây dựng thủy điện Thác Mơ Công ty xây dựng thủy điện Srok Phumien Công ty xây dựng thủy điện thủy lợi Dầu Tiếng Cầnđơn 14 Hội đập lớn phát triển nguồn nước Việt Nam http://www.vncold.vn - 123 - ... thông qua đề tài “ Tác động việc xây dựng toàn hệ thống Thủy lợi – Thủy điện lưu vực sông Đồng Nai đến môi trường tự nhiên xã hội vùng kinh tế trọng điểm phía Nam? ?? nhằm rút học kinh nghiệm việc đánh... Tuy nhiên việc xây dựng cơng trình thủy lợi – thủy điện lưu vực Đồng Nai khơng đem lại nhiều lợi ích kinh tế xã hội đồng thời để lại ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên lẫn môi trường xã hội ... - Tác động mơi trường cơng trình Thủy lợi – Thủy điện …  Chương II: Sơ lược cơng trình Thủy lợi Thủy điện lưu vực sông Đồng Nai 70 năm qua Việc xây dựng cơng trình Thủy lợi – thủy điện lưu vực