Nhà học sinh nào có góc học tập tốt ,có anh chị em học lớp lớn hoặc cha mẹ có trình độ để giúp các em giải quyế những thắc mắc,khó khăn khi cần thiết .Giao nhóm trưởng quán xuyến việc họ[r]
Trang 1PHÒNG GD –ĐT HUYỆN BÙ ĐỐP
TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN THÀNH A
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài :Một số kinh nghiệm trong dạy học tốt giải toán có lời văn
(Toán 3) Trường tiểu học Tân Thành A Năm học 2009-2010.
Người viết :Nguyễn Thị Đoá Vân
Đơn vị :Trường tiểu học Tân Thành A Năm học :2009-2010
Trang 2GVTH : Nguyễn Thị Đóa Vân Trường TH Tân Thành A 2
Lời nói đầu
“Bậc tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình
thành và phát triển nhân cách con người ,đặt nền tảng vững chắc cho
giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân”
Giáo dục tiểu học là điều kiện cơ bản để nâng cao dân trí, là cơ sở ban
đầu hết sức quan trọng cho việc đào tạo trẻ em trở thành công dân tốt
của đất nước
Bởi vậy phong trào thi đua “dạy tốt ,học tốt”đã và đang được triển
khai khắp nơi và nhận được sự hưởng ứng tích cực của toàn giáo viên ở
các cấp học Để góp phần chung vào trong phong trào đó bản thân tự cho
mình một đề tài : “Một số kinh nghiệm trong dạy học tốt giải toán có
lời văn(Toán 3)Trường tiểu học Tân Thành A” và mong rằng sẽ đóng
góp một phần nhỏ để hưởng ứng vào công việc xây dựng nền giáo dục
huyện nhà ngày một đi lên Sau khi tham khảo đề tài này tất nhiên sẽ có
nhiều sai sót Rất mong được sự góp ý chân thành của bạn bè đồng
nghiệp cũng như các cấp lãnh đạo để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn
Lop3.net
Trang 3PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I/ Lí do chọn đề tài:
Bác Hồ kính yêu có dạy : “Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua
dạy tốt- học tốt” lời dạy đó của Bác trở thành chân lý cho mỗi giáo
viên ở mọi thời đại mỗi cấp, lớp và lời dạy ấy luôn trở thành lời thách
thức cho mọi giáo viên yêu nghề, mến trẻ phải tìm cách giải quyết Hiện nay tình trạng ham chơi , sa sút việc học ở học sinh đang là
phương thuốc nan giải cho nhiều giáo viên nhất là giáo viên tiểu học
Bởi lứa tuổi học sinh tiểu học khả năng phân biệt điều hay , điều dở ,
việc tốt, việc xấu … ở các em rất thấp Các em chưa ý thức được tầm
quan trọng của việc học tập nên dẫn đến tình trạng học yếu môn Toán
nhất là giải toán có lời văn ở một số em gây nên khó khăn lớn cho
giáo viên tiểu học
Trong quá trình học tập đòi hỏi các em phải có thời gian lĩnh hội đầy
đủ kiến thức cơ bản ở lớp dưới cần thiết để các em có đủ khả năng học
tập tốt ở lớp trên Là một giáo viên tiểu học , tham gia trực tiếp giảng
dạy trên bục giảng , làm công tác chuyển tải nội dung kiến thức cho
học sinh Lại được trực tiếp học tập và tiếp thu chuyên đề thay sách
do Sở GD – ĐT tỉnh Bình Phước cũng như Phòng GD – ĐT huyện nhà
tổ chức , đồng thơiø được học tập và nghiên cứu tài liệu SGK và nhất là
được gần gũi với học sinh tiểu học nhận thấy môn Toán là một môn
học vô cùng quan trọng có ý nghĩa rất lớn với học sinh nói chung và
bậc học tiểu học nói riêng Trong những năm học gần đây lực học
môn Toán của học sinh tương đối thấp đặc biệt là giải toán có lời văn ,
mặt khác thực tế đa số học sinh yếu môn Toán đều do các nguyên
nhân sau:
-Nguyên nhân mất căn bản ở lớp dưới
-Do trình độ phụ huynh học sinh có giới hạn, chưa quan tâm nhiều đến
con em
-Do thời gian học môn toán ở lớp còn hạn chế không đủ thời gian để
các em hiểu sâu sắc về vấn đề
-Một phần nữa là do giáo viên chưa quan tâm đến việc tìm ra biện
pháp giúp học sinh nâng cao chất lượng học giải toán có lời văn
-Do các em chưa có ý thức học nên đã dẫn tới mất căn bản của môn
học
Trang 4
GVTH : Nguyễn Thị Đóa Vân Trường TH Tân Thành A 4
II/Mục đích nghiên cứu
Từ những lí do khách quan , chủ quan cho thấy , trong thực tế trước
đây , giáo viên chưa quan tâm đến việc nâng cao chất lượng học giải
toán có lời văn cho học sinh trong khi bài kiểm tra định kì , việc giải
toán có lời văn luôn chiếm một số điểm khá cao Thế nhưng , qua
khảo sát thì đa số học sinh không có điểm phần giải toán có lời văn
(phần lời giải ).Vậy nguyên nhân nào dẫn đến các em không giải được
toán có lời văn ? Đây là vấn đề mà mỗi chúng ta cần đặc biệt quan
tâm
Hiện nay , giáo viên dạy rất tốt các môn học nhưng lại chưa chú ý đến
việc học sinh không giải được toán có lời văn để tìm ra cách giúp đỡ
học sinh , phần vì thời gian ở lớp hạn hẹp , phần vì phải đảm bảo sự
phát triển toàn diện học sinh qua các môn học
Vẫn là câu hỏi “ nguyên nhân nào dẫn đến học sinh không giải
được toán có lời văn” Nhìn vào thực trạng hiện nay thì học sinh giải
toán rất máy móc , chủ yếu dựa vào bài mẫu , nếu không học thì
không giải được toán là do không hiểu bài Mặt khác , do mất căn bản
từ lớp dưới mà thời gian để các em hiểu được vấn đề ở lớp dưới lại
quá hạn hẹp , thời gian học ở nhà thì nhiều nhưng ai sẽ là người giúp
các em ? Trong khi trình độ phụ huynh học sinh lại bị hạn chế Như
vậy bắt buộc giáo viên phải tìm ra biện pháp giúp các em hiểu bài và
có thể tự mình học bài được khi ở lớp cũng như ở nhà.Muốn góp phần
nâng cao chất lượng học tập môn Toán đặc biệt là giải toán có lời văn
mỗi một bản thân của giáo viên phải tìm cho mình một biện pháp
Vậy bằng cách nào cho học sinh biết suy luận hiểu được đề toán trước
khi giải ,làm sao để các em yêu thích môn học này ? Mời các bạn
tham khảo “Một số kinh nghiệm trong dạy học tốt giải toán có lời
văn” ở phần “giải quyết vấn đề”
III/Nhiệm vụ nghiên cứu
- Để hoàn thiện đề tài này cần sử dụng nghiên cứu chương trình sách
giáo khoa Toán lớp 3 và một số tài liệu tham khảo khác có liên quan
đến giải toán có lời văn
- Tìm hiểu tâm sinh lí và “ nguyên nhân nào dẫn đến học sinh
không giải được toán có lời văn”của học sinh Tiểu học nói chung và
học sinh lớp 3A3 Trường tiểu học Tân Thành A nói riêng
Lop3.net
Trang 5- Từ đđó đưa ra “Một số kinh nghiệm trong dạy học tốt giải toán có
lời văn(Toán 3) có thể áp dụng vào việc dạy học mơn Tốn 3 đạt kết
quả cao hơn
IV/Phạm vi ,đối tượng nghiên cứu
Nội dung giải toán có lời văn chương II “Phép nhân và phép chia
trong phạm vi 1000” SGK Toán lớp 3
Học sinh Lớp 3A3 trường tiểu học Tân Thành A
IV / Nhóm phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp đều tra nghiên cứu thực tiễn , quan sát , vấn đáp
+ Phương pháp giảng giải + Phương pháp nêu yêu cầu sư phạm + Phương pháp luyện tập + Phương pháp rèn luyện + Phương pháp nêu gương *Phương pháp nghiên cứu lý thuyết ( Đọc tham khảo các tài liệu ) * Các phương pháp hỗ trợ khác ( Thống kê số lượng …….)
PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH
1/ Đặc điểm tình hình lớp
Năm học 2009 – 2010 này , lớp 3A 3 gồm 27 học sinh trong đó có 13
em nữ và 2 em dân tộc , vào đầu năm học nhận thấy việc học tập của
học sinh trong lớp có một số thuận lợi và khó khăn như sau :
1.1/ Thuận lợi ;
Học sinh lớp 3A3 được học tập trung ở điểm chính Ban giám hiệu nhà
trường luôn quan tâm giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo
viên cũng như học sinh trong việc dạy và học
Đồ dùng học sinh tương đối đầy đủ
Thư viện có đủ các loại sách , báo , truyện cho học sinh mượn đọc và
tham khảo
Học sinh có đủ SGK khi đến lớp
Học sinh biết tự học , hiểu được một phần tầm quan trọng của việc học
đối với bản thân
Điển hình trong lớp có những học sinh có ý thức chăm chỉ học tập đó
là :
Trang 6GVTH : Nguyễn Thị Đóa Vân Trường TH Tân Thành A 6
1/ Trấn Thị Ngọc Ánh
2/ Tàng Văn Giang
3/ Nguyễn Thị Mỹ Linh
1.2/ Khó khăn :
Xã Tân thành là một xã thuộc vùng khó khăn mặt bằng dân trí thấp ,
số lượng hộ nghèo còn cao nên việc cha mẹ hỗ trợ giáo viên trong
việc dạy con em học ở nhà còn hạn chế ( Một số gia đình cha mẹ
không biết chữ , chưa học hết THCS )
Do đổi mới chương trình dạy học nên một số gia đình không hiểu
phương pháp để chỉ bài cho con em Một số gia đình cha mẹ lại ít quan
tâm đến việc học của con em
Gia đình chưa quản thúc con em tự học ở nhà và còn ỉ lại vào thầy cô ,
phó mặc cho thầøy cô giáo
Mốt số em về nhà còn phải dành thời gian phụ giúp thêm cho gia đình
nên không có thời gian để học
Nhà ở khá xa trường nên việc đi lại khó khăn làm các em ngại đi học
( trời mưa đường xa nên hay nghỉ học )
Học sinh học còn yếu môn toán phần giải toán có lời văn rất nhiều,
trong lớp chiếm 50 % học sinh không biết giải toán phần giải toán có
lời văn
Học sinh ở nông thôn nên phần lớn chưa có ý thức học
Phần nữa học sinh bị hổng kiến thức ở các lớp dưới
Khả năng tiếp thu bài còn chậm , học còn thụ động
II / Nguyên nhân dẫn đến việc học yếu môn toán và giải toán có lời
văn
1/Nguyên nhân từ học sinh
Một số em thực sự không thích học môn Toán nhất là phần giải toán
có lời văn ,một là do mất căn bản ở lớp dưới , hai là các em ít khi đạt
điểm cao ở dạng toán này
Học sinh chưa có ý thức để nhận biết rõ tầm quan trọng của việc học ,
nên còn lười học , ít đọc sách tham khảo không quan tâm đến việc học
và làm bài tâp của mình
Học sinh bị hổng kiến thức ngay từ các lớp dưới
Khả năng tiếp thu bài còn chậm
Không chịu học thuộc các công thức , quy tắc giải toán
Hầu hết các em học sinh tiểu học còn hiếu động chưa có lòng kiên trì
và quyết tâm cao , thấy khó là các em lùi bước
Lop3.net
Trang 7Khi làm bài các em không đọc kĩ đề bài
Về nhà một số em chưa làm bài tập cô giao
Hiện nay các trò chơi giải trí ngoài xã hội , trên ti vi khá hấp dẫn đã
lôi kéo các em ham chơi khiến cho học sinh xao lãng việc học hành
dẫn đến học yếu các môn nhất là môn Toán phần giải toán có lời văn
Một số em do chưa có phương pháp học tập đúng đắn ( Học vẹt , bắt
chước bài mẫu , sắp xếp thời gian chưa khoa học ,hợp lí ….) nên càng
ngày càng bị mất căn bản của môn Toán dẫn đến học yếu
Không hiểu đề Toán dẫn đến không biết suy luận tìm dữ liệu
Một số em do học yếu tất cả các môn học nên rất sợ học
2/ Nguyên nhân từ giáo viên :
Giáo viên chưa quan tâm sâu sát đến từng đối tượng học sinh nhất là
học sinh học yếu giải toán có lời văn ,chưa tổ chức các hoạt động học
tập tích cực trên lớp cho học sinh Chưa kiểm tra nghiêm ngặt và liên
tục các yêu cầu do mình đề ra
Chưa nhiệt tình làm công tác phụ đạo học sinh yếu Toán
Sử dụng phương pháp dạy học chưa phù hợp
Một số giáo viên còn xem nhẹ phần sửa các dạng toán giải có lời văn
( Phần lời giải)
Các hoạt động dạy học còn mang tính rập khuôn chưa có tính chủ
động sáng tạo
Giáo viên chưa chú ý đến những học sinh yếu không hiểu được đề
toán Khi giảng và hướng dẫn làm xong hỏi học sinh hiểu và biết làm
chưa ,học sinh trả lời hiểu ,thế là giáo viên khoán trắng trong khi đó
một số học sinh yếu vẫn chưa hiểu cách làm khi chữa bài vào vở
,nhưng vẫn không hiểu vì sao làm được như vậy
3/Nguyên nhân từ phụ huynh học sinh
Đa số phụ huynh làm nghề nông , cuộc sống còn khó khăn , luôn bận
bịu với công việc ít có thời gian quan tâm đến việc học của con cái
Trường nằm trong khu vục biên giới , nên có một số phụ huynh hạn
chế về trình độ văn hoá nên gặp không ít khó khăn trong việc dạy học
con khi ở nhà
Một số gia đình còn khoán trắng việc dạy học con mình cho nhà
trườøng và giáo viên chủ nhiệm Không bao giờ kiểm tra xem lực học
của con như thế nào ?
Trang 8GVTH : Nguyễn Thị Đóa Vân Trường TH Tân Thành A 8
III/ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
1 /Đối với lãnh đạo
Do yêu cầu của việc dạy học hiện nay đã đổi mới phương pháp ,cho
nên các cấp lãnh đạo cần phải thường xuyên tổ chức các buổi trao đổi
kinh nghiệm trong dạy học môn Toán nói chung và giải toán có lời
văn nói riêng cũng như các môn học khác
Cần thường xuyên tổ chức các chuyên đề về dạy học Toán để giúp
giáo viên trao đổi ,học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau
2/Đối với giáo viên.
Giáo viên phải nâng cao vai trò trách nhiệm của mình
Trước tiên phải điều tra lực học của học sinh từ đầu năm học qua đợt
khảo sát chất lượng đầu năm,từ đó phân loại từng đối tượng học sinh
để có hướng khắc phục
3/Đối với lớp 3A 3
Qua khảo sát ở lớp được biết học sinh học môn Toán tương đối yếu và
kết quả khảo sát chất lượngđầu năm như sau:
Tổng số học sinh trong lớp 27 em :
Giỏi : 1 em
Khá : 5 em
Trung bình : 14 em
Yếu : 7 em
3.1/ Tạo hứng thú cho học sinh yêu thích môn Toán.(Phần giải toán có
lời văn)
Phải xây dựng 1 nề nếp học tập nghiêm túc từ đầu năm
Xây dựng đội ngũ“ hỗ trợ” cho giáo viên đó là các học sinh khá,giỏi
Sắp xếp các nhóm học tập với đầy đủ 3 đối tượng học sinh ,đặc biệt
học sinh khá ,giỏi trong nhóm khá nhanh nhẹn ,kiên trì để giúp đỡ
bạn
Tạo thói quen giải toán từ dễ đến khó theo một biện pháp suy luận để
các em có thói quen
Giáo viên phải kiên trì nhẹ nhàng với học sinh học yếu,chậm hiểu
Song song với các tổ chức học tập trên là biện pháp học tập của học
sinh
Trên đây là biện pháp giúp học sinh biết suy luận và giải bài toán có
lời văn
Lop3.net
Trang 9*Các dạng toán
*Dạng toán đơn:
Hoa gấp được 35 cái thuyền , Hoa cho Hà 15 cái Hỏi Hoa còn bao
nhiêu cái thuyền
Hướng dẫn suy luận :
Bước 1:Y/c học sinh nêu đề bài
Bước 2:Giáo viên nêu câu hỏi tìm dữ liệu và tóm tắt bài toán
Bước 3:Suy luận bằng sơ đồ
Giáo viên vừa hỏi vừa lập sơ đồ
+Nêu câu hỏi tìm dữ liệu :
-Bài toán cho biết gì ?
TL: Hoa có 35 cái thuyền , Hoa cho Hà 15 cái
-Bài toán hỏi gì ?
TL :Hoa còn lại bao nhiêu cái thuyền
-Vậy Hoa có bao nhiêu cái thuyền ?
TL : Hoa có 35 cái thuyền
-Hoa cho Hà bao nhiêu cái thuyền ?
TL : Cho Hà 15 cái
-Cho đi thì làm phép tính gì ?
TL: Cho thì làm phép tính trừ
-Lấy cái gì trừ cái gì ?
TL: Lấy số thuyền Hoa gấp được trừ số thuyền Hoa đã cho Hà
Bước 4: Giải bài toán :
Bài giải
Số cái thuyền Hoa còn lại là :
35 – 15 = 20 ( cái thuyền ) Đáp số : 20 cái thuyền
*Dạng toán hợp :
Một cửa hàng ngày thứ bảy bán được 6 xe đạp , ngày chủ nhật bán
được số xe đạp gấp đôi ngày thứ bảy Hỏi cả hai ngày cửa hàng đó đã
bán được bao nhiêu xe đạp ?
Hướng dẫn suy luận :
Bước 1:Y/C học sinh nêu đề bài
Bước 2:Giáo viên nêu câu hỏi tìm dữ liệu và tóm tắt bài toán
Bước 3:Suy luận bằng sơ đồ
Giáo viên vừa hỏi vừa lập sơ đồ
+Nêu câu hỏi tìm dữ liệu :
Trang 10GVTH : Nguyễn Thị Đóa Vân Trường TH Tân Thành A 10
-Bài toán cho biết gì ?
TL: Ngày thứ bảy bán được 6 xe đạp ,ngày chủ nhật số xe bán gấp đôi
ngày thứ bảy
-Bài toán hỏi gì ?
TL :Cả hai ngày bán được bao nhiêu xe đạp ?
-Ngày thứ bảy cửa hàng bán được bao nhiêu xe ?
TL: Bán được 6 xe
-Ngày chủ nhật cửa hàng bán được bao nhiêu xe ?
TL: Gấp đôi số xe bán ngày thứ bảy
-Gấp đôi là gấp bao nhiêu lần ?
TL: Gấp đôi là gấp hai lần
-Gấp ta làm phép tính gì?
TL: Gấp ta làm phép tính nhân
-Lấy cái gì nhân cái gì ?
TL : Lấy số xe đạp bán ngày thứ bảy nhân với 2
-Sau khi đã biết số xe đạp ngày chủ nhật bán được bước tiếp theo ta
làm gì ?
TL: Tìm số xe đạp bán cả hai ngày
-Muốn biết cả hai ngày bán được bao nhiêu xe đạp ta làm như thế nào
?
TL:Lấy số xe đạp bán ngày thứ bảy cộng với số xe đạp bán ngày
chủ nhật
-Y/C học sinh đặt một số lời giải cho từng phép tính
-GV vừa nêu câu hỏi gợi mở kết hợp tóm tắt bài toán
Thứ bảy:
Chủ nhật:
6 xe
? xe đạp
Bước 4: Giải bài toán :
Số xe đạp bán ngày chủ nhật là:
6 x 2 = 12 (xe) Số xe đạp bán cả hai ngày là
6 + 12 = 18 (xe) Đáp số: 18 xe Lưu ý : Khi giải 1 bài toán nên cho học sinh thảo luận nhóm , lập sơ đồ
giáo viên chỉ lập và hình thành một vài dạng bài để học sinh làm quen
Lop3.net