Giáo án môn Hình học lớp 6 - Tiết 1: Điểm - Đường thẳng

Các hoạt động dạy - học Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Néi dung ghi vë Hoạt động 1: Tìm hiểu điểm là gì?. HS nghe vµ vÏ theo vµo vë1[r]

Ngày soạn: 17/8/2010

Chương I: đoạn thẳng

Tiết 1: điểm - đường thẳng

I Mục tiêu

1 Về kiến thức cơ bản

- Giúp HS hiểu điểm là gì? !"# thẳng là gì?

- Hiểu quan hệ điểm thuộc (không thuộc) "# thẳng

2 Về kĩ năng cơ bản

- Biết vẽ điểm, "# thẳng

- Biết đặt tên cho điểm, "# thẳng

- Biết kí hiệu điểm, "# thẳng

- Biết sử dụng kí hiệu thuộc (), không thuộc ()

3 Về thái độ

- 0";* đầu làm quen với hình học với $";* thẳng

II Chuẩn bị

- SGK, $";* kẻ, bảng phụ

III phương pháp

- Nêu và giải quyết vấn đề, quan sát, luyện tập

IV Các hoạt động dạy - học

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi vở

Hoạt động 1: Tìm hiểu điểm là gì?

- Giới thiệu: Dấu chấm

nhỏ trên bảng là hình ảnh

của điểm, $"# thì ta

dùng các chữ cái in hoa

A, B, C, … để đặt tên cho

điểm

- HS nghe GV giới thiệu và ghi vào vở

1 Điểm

- Dấu chấm nhỏ (hoặc dấu x) trên trang giấy hay mặt phẳng, … là một hình ảnh của một điểm

- Dùng chữ cái in hoa A, B, C, … để đặt tên cho điểm

- Giới thiệu hình vẽ điểm

A

- HS nêu cách vẽ

điểm, cách viết điểm

- Hình vẽ điểm A:

A

- Giới thiệu hình vẽ 3

điểm A, B, C

- Giới thiệu hình vẽ 2

điểm A, C trùng nhau

(cũng có thể hiểu là một

điểm mang 2 tên)

HS nghe và vẽ theo vào vở

- Hình vẽ 3 điểm A, B, C phân biệt

A

B C

- Hình vẽ 2 điểm A, C trùng nhau

A C

- GV củng cố lại:

- Hai điểm phân biệt là 2

điểm không trùng nhau

- Bất cứ hình nào cùng là

một tập hợp điểm

* Chú ý:

- Khi nói 2 điểm mà không nói gì thêm

ta hiểu đó là 2 điểm phân biệt

- Điểm là hình đơn giản nhất

- Điểm cũng là một hình

Đó là hình đơn giản nhất

a) M b) x m c) x M d) m

Hoạt động 2: Tìm hiểu về đường thẳng

- Nêu hình ảnh của "#

thẳng: Sợi chỉ căng thẳng,

mép $";*4…cho ta hình

ảnh của "# thẳng

!"# thẳng không bị

giới hạn về 2 phái

- HS nghe GV giới thiệu về "# thẳng

- HS quan sát H3 (SGK/103) đọc tên

"# thẳng

2 Đường thẳng

- Dùng chữ cài $"# a, b, c,… để đặt tên cho "# thẳng

- Hình vẽ "# thảng a a

Hoạt động 3: Tìm hiểu về điểm thuộc đường thẳng, điểm không thuộc đường thẳng

- Y/c HS nhìn vào H4

(SGK/104) đọc tên "#

thẳng và điểm

-? Em có nhận xét gì về vị

trí giữa 2 điểm A, B với

"# thẳng d?

- Giới thiệu điểm thuộc,

không thuộc "# thẳng

và cách kí hiệu

* Củng cố:

- Cho HS làm phần ?

- HS nhìn vào H4 (SGK/104) và đọc

(Có 1 "# thẳng d

và 2 điểm A và B.)

- Điểm A nằm trên

d, B không nằm trên d

- HS đọc to phần ?

- Cả lớp vẽ hình và làm vào vở

- 1 HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi a và b

- 1 HS lên vẽ câu c)

3 Điểm thuộc đường thẳng, điểm không thuộc đường thẳng.

B

A d

- Điểm A thuộc "# thẳng d Kí hiêu Ad

- Điểm B không thuộc "# thẳng d

Kí hiêu Bd

?

a) Điểm C thuộc "# thẳng a

Điểm E không thuộc "# thẳng a b) Ta điền:

Ca Ea c) Ta vẽ:

Hoạt động 4: Luyện tập

- Cho HS làm BT7

(SGK/104)

- GV "' hình vẽ lên bảng

- y/c HS cả lớp suy nghĩ

và gọi từng em lên bảng

trả lời từng câu hỏi một

- HS vẽ hình vào vở

- Cả lớp suy nghĩ

4 Luyện tập

Bài 7(SGK/104)

a) - Điểm A thuộc "# thẳng n, q Viết An, Aq

- Điểm B thuộc "# thẳng m,n,p Viết Bm, Bn, Bp

b) - !"# thẳng đi qua điểm B là: m,

n, q Kí hiệu: Bm, Bn, Bp

- !"# thẳng đi qua điểm C là: m,

q Kí hiệu: Cm, Cp

c) - Điểm D nằm trên "# thẳng q, không nằm trên "# thẳng m, n, p

Kí hiệu: Dq, Dm, Dn, Dp

Củng cố: GV cho HS lập bảng tóm tắt kiến thức của bài học dựa vào bảng sau:

Điểm A

!"# thẳng a

Ma N

d

Hoạt động 5 Hướng dẫn về nhà.

- Ghi nhớ các kiến thức về điểm và "# thẳng

- Làm các BT 1;2;4;5;6;7(SGK/104-105)

- Đọc $I";* bài "Ba điểm thẳng hàng" và trả lời câu hỏi:

Thế nào là 3 điểm thẳng hàng? 3 điểm không thẳng hàng?

Kí duyệt

Ngày soạn: 3 – 9 - 2010

Tiết 2:

ba điểm thẳng hàng

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Ba điểm thẳng hàng

- Điểm nằm giữa 2 điểm

- Trong 3 điểm thẳng hàng có 1 và chỉ 1 điểm nằm giữa 2 điểm còn lại

2 Về kĩ năng

- Biết vẽ 3 điểm thẳng hàng, 3 điểm không thẳng hàng

- Sử dụng "W* các thuật ngữ: nằm cùng phía, nằm khác phía, nằm giữa

3 Về thái độ

- Sử dụng $";* thẳng để vẽ và kiểm tra 3 điểm thẳng hàng một cách thận trọng, chính xác

II Chuẩn bị

- SGK, $";* kẻ, bảng phụ, phấn màu

III phương pháp

- Nêu và giải quyết vấn đề, quan sát, luyện tập

IV Các hoạt động dạy - học

1 Kiểm tra bài cũ.

HS1- Vẽ "# thẳng a có các điểm Aa, Ba, Ca

HS2- Vẽ "# thẳng b có các điểm Mb, Nb, Pb

y/c vẽ "W*

HS1:

a A B C

HS2: P

b M N

2 Bài mới.

- ĐVĐ: Nhìn vào hình vẽ trên ta có 3 điểm A, B, C thẳng hàng còn 3 điểm M, N, P không thẳng hàng Vậy khi nào thì 3 điẻm thẳng hàng, khi nào thì 3 điểm không thẳng hàng? Quan hệ giữa 3 điểm thẳng hàng ntn? Ta học bài hôm nay: "Ba điểm thẳng hàng"

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung ghi vở

Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là 3 điểm thẳng hàng

? Thế nào là 3 điểm thẳng

lời

1 T hế nào là 3 điểm thẳng hàng?

- Ba điểm thẳng hàng là 3 điểm cùng thuộc một "# thẳng

+ Hình vẽ 3 điểm A, B, C thẳng hàng

C

- Vẽ hình minh họa

? Thế nào là ba điểm

không thẳng hàng?

- Vẽ hình minh họa

Củng cố: Cho HS làm

BT9(SGK/106)

- HS xem SGK và trả

lời

B

A a

- Ba điểm không thẳng hàng là ba

điểm không cùng thuộc bất kì một

"# thẳng nào

+ Hình vẽ 3 điểm T, R, S khong thẳng hàng

T

R S

Bài 9(SGK/106)

a) Bộ ba điểm thẳng hàng là: (C,D,B);

(B,E,A); (D,E,G) b) Bộ ba điểm không thẳng hàng là:

(B,D,A); (D,E,A)

Hoạt động 2: Tìm hiểu quan hệ giữa 3 điểm thẳng hàng.

GV vẽ hình lên bảng

? Với hình vẽ đó kể từ

trái sang phải vị trí các

điểm ntn đối với nhau?

? Trên hình có mấy điểm

"W* biểu diễn? Có bao

nhiêu điểm nằm giữa 2

điểm M và P?

- Trong 3 điểm thẳng

hàng có bao nhiêu điểm

nằm giữa 2 điểm còn lại?

* Nếu nói rằng: " điểm B

nằm giữa 2 điểm A; C" thì

3 điểm này có thẳng hàng

không?

+ 2 điểm M và N nằm cùng phía đối với điểm P

+ 2 điểm N và P nằm cùng phía đối với

điểm M

+ 2 điểm M và P nằm khác phía đối với điểm N

+ Điểm N nằm giữa

2 điểm M và P

- HS trả lời câu hỏi, rút ra nx

=> nx (SGK/106)

- HS suy nghĩ trả lời

2 Quan hệ giữa 3 điểm thẳng hàng

a M N P

- Trên hình vẽ ta có:

+ 2 điểm M và N nằm cùng phía đối với điểm P

+ 2 điểm N và P nằm cùng phía đối với điểm M

+ 2 điểm M và P nằm khác phía đối với điểm N

+ Điểm N nằm giữa 2 điểm M và P

- Nhận xét: (phần đóng khung - SGK/106)

Chú ý: Nếu biết một điểm nằm giữa 2

điểm thì 3 điểm ấy thẳng hàng

Không có khái niệm nằm giữa khi 3

điểm không thẳng hàng

Hoạt động 3: Luyện tập

Bài 11 (SGK/107)

GV gọi một HS trả lời

miệng Sau đó gọi một HS

khác lên bảng viết

- 1HS đứng tại chỗ trả lời miệng

- HS khác lên bảng viết

a) Điểm R nằm giữa 2 điểm M; N b) Điểm R; N nằm cùng phía đối với

điểm M

c) Hai điểm M; N nằm khác phía đối với R

Bài tập bổ sung:

Bài 1: Trong các hình vẽ sau hãy chỉ ra điểm nằm giữa 2 điểm còn lại

Bài 2: (GV đọc y/c HS vẽ hình vào vở - 2 HS lên bảng vẽ)

a) Vẽ 3 điểm thẳng hàng E, F, K (E nằm giữa F và K)

b) Vẽ 2 điểm M; N thẳng hàng với E

c) Chỉ ra điểm nằm giữa 2 điểm còn lại trong 3 điểm M; N; E

(Chú ý: có TH tất cả các điểm nằm trên cùng 1 đường thẳng )

Hoạt động 4: Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc khái niệm 3 điểm thẳng hàng, không thẳng hàng, tính chất của 3 điểm thẳng hàng

- Làm các BT: 8; 10; 12; 13; 14 (SGK/106+107)

5 -> 13 (SBT/96+97)

- Đọc $I";* bài: " !"# thẳng đi qua 2 điểm" và tìm hiểu khái niệm 2 "# thẳng trùng nhau, cắt nhau và 2 "# thẳng song song

Kí duyệt

Ngày soạn: 9 – 9 - 2010

Tiết 3:

đường thẳng đi qua hai điểm

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- HS hiểu có một và chỉ một "# thẳng đi qua 2 điểm phân biệt

- h" ý HS có vô số "# không thẳng đi qua 2 điểm

2 Về kĩ năng

- Biết vẽ "# thẳng đi qua 2 điểm, "# thẳng cắt nhau, song song

3 Về thái độ, tư duy

- Vẽ cẩn thận và chính xác "# thẳng đi qua 2 điểm A; B

- Nắm vững vị trí $"X đối của "# thẳng trên mặt phẳng

II Chuẩn bị

- SGK, $";* kẻ, bảng phụ, phấn màu

III phương pháp

- Nêu và giải quyết vấn đề, quan sát, luyện tập

IV Các hoạt động dạy - học

1 Kiểm tra bài cũ (5')

GV gọi 1 HS lên bảng trả lời câu hỏi và vẽ theo "; dẫn của GV HS cả lớp vẽ vào vở 1) Khi nào 3 điểm A; B; C thẳng hàng, không thẳng hàng?

2) Cho điểm A, Vẽ "# thẳng đi qua A Vẽ "W* bao nhiêu "# thẳng qua A?

3) Cho điểm B (BA) vẽ "# thẳng đi qua A và B

GV hỏi HS cả lớp: Hỏi có bao nhiêu đt đi qua A và B? Em hãy mô tả lại cách vẽ đt đi qua hai điểm A và B

2 Bài mới

Hoạt động của thầy Họat động của trò Nội dung ghi vở

Hoạt động 1: Vẽ đường thẳng

Cho hs làm BT sau:

- 1 HS đọc cách vẽ "# thẳng trong SGK

- 1 HS lên bảng vẽ

1 Vẽ đường thẳng

- Cách vễ "# thẳng đi qua 2 điểm cho $I";* (SGK/107)

- NX (SGK/108)

Hoạt động 2: Ôn lại cách đặt tên đường thẳng, gọi tên đường thẳng.

- GV y/c hs đọc sgk và cho - hs xem sgk và trả lời câu

2 Tên đường thẳng.

Có 3 cách gọi tên "#

biết có mấy cách gọi tên

"# thẳng?

- GV vẽ hình minh họa lên

bảng

- GV y/c HS làm ? hình 18

* GV y/c HS làm theo ";

dẫn sau:

1) Cho 3 điểm A; B; C

không thẳng hàng, vẽ "#

thẳng AB; AC

- Hai "# thẳng này có

đặc điểm gì?

- Với 2 đt AB; AC ngoài

điểm A còn điểm chung nào

nữa không?

GV giới thiệu 2 đt cắt nhau,

trùng nhau và song song

hỏi

? HS trả lời miệng

- 1 HS lên bảng, cả lớp vẽ ra

vở nháp và trả lời câu hỏi của GV

- 2 đt AB; AC có 1 điểm chung A

- Điểm A là duy nhất

thẳng:

C1: a

!"# thẳng a C2:

A B !"# thẳng AB hoặc BA C3:

x y !"# thẳng xy hoặc yx

?

Có 6 cách gọi "# thẳng trên là:

+ !"# thẳng AB

+ !"# thẳng BA

+ !"# thẳng BC

+ !"# thẳng CB

+ !"# thẳng AC

+ !"# thẳng CA

Hoạt động 3: Tìm hiểu về vị trí tương đối của 2 đường thẳng

GV y/c HS tham khảo sgk và

trả lời các câu hỏi sau:

- Hai đt trùng nhau có mấy

điểm chung?

- Hai đt cắt nhau có mấy

điểm chung?

- Hai đt song song có mấy

3 Đường thẳng trùng nhau, cắt nhau, song song.

- Khi 3 điểm A,B,C thẳng hàng thì 2 "# thẳng AB

và BC trùng nhau

A B C

- Hai đt MN và PQ cắt nhau khi chúng chỉ có 1

điểm chung

GV vẽ hình minh họa lên

I

P N

I là giao điểm của 2 đt

- Hai đt song song là 2 đt không có điểm chung a

b

Hai đt song song với nhau

Kí hiệu a//b

* Chú ý (sgk/109)

Hoạt động 4: Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc cách vẽ đt đi qua 2 điểm cho $I";*i khái niệm 2 đt phân biệt

- Làm BT 15->21(sgk/109) 14->22(sbt/97,98)

Kí duyệt

Ngày soạn: 16 -9 - 2010

Tiết 4:

Thực hành: trồng cây thẳng hàng

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- HS khắc sâu kiến thức về 3 điểm thẳng hàng

2 Về kĩ năng

- HS biết trồng cây hoặc chôn các cọc thẳng hàng với nhau dựa trên khái niệm ba điểm thẳng hàng

3 Về thái độ

- Rèn thái độ nghiêm túc trong khi thực hành

II chuẩn bị

- 3 cọc tiêu, 1 dây dọi, 1 búa đóng cọc

iii phương pháp

- p"X pháp thực hành nhóm

iv tiến trình lên lớp

Hoạt động 1: Thông báo nhiệm vụ (5')

I Nhiệm vụ

a) Chôn các cọc hàng rào thẳng hàng nằm

giữa hai cột mốc A và B

b) Đào hố trồng cây thẳng hàng với hai cây

A và B đã có ở hai đầu lề "#/

- Khi đã có những dụng cụ trong tay chúng

ta cần tiến hành làm " thế nào?

- Hai HS nhắc lại nhiệm vụ phải làm (hoặc phải biết cách làm) trong tiết học này

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách làm (8')

- GV làm mẫu $I";* toàn lớp:

Cách làm:

B1: Cắm (đặt) cọc tiêu thẳng đứng với mặt

đất tại 2 điểm A và B

B2: HS1 đứng ở vị trí gần điểm A HS2

đứng ở vị trí điểm C (điểm C áng chừng

nằm giữa A và B)

B3: HS1 ngắm và ra hiệu cho HS2 đặt cọc

tiêu ở vị trí C sao cho HS1 thấy cọc tiêu A

che lấp hoàn toàn 2 cọc tiêu ở vị trí B và C

-> Khi đó 3 điểm A, B, C thẳng hàng

- GV thao tác: Chôn cọc C thẳng hàng với 2

cọc A và B ở cả 2 vị trí của C (C nằm giữa A

và B, B nằm giữa A và C,

- Cả lớp cùng đọc mục 3 (SGK/108) và quan sát kĩ 2 tranh vẽ ở H24 và H25 trong thời gian 3'

- 2 HS nêu cách làm

- Lần "W$ 2 HS thao tác đặt cọc C thẳng hàng với 2 cọc A và B $I";* toàn lớp (mỗi

HS thực hiện 1 $I"# hợp về vị trí của C

đối với A; B)

Hoạt động 3: HS thực hành theo nhóm (24')

- Quan sát các nhóm HS thực hành, nhắc

nhở điều chỉnh khi cần thiết

- Nhóm $I"O (là tổ $I"O các tổ) phân công nhiệm vụ cho từng thành viên tiến hành chôn cọc thẳng hàng với 2 mốc A và

B mà GV cho $I";* (cọc ở giữa 2 mốc A;

B cọc nằm ngoài A; B)

- Mỗi nhóm HS có ghi lại biên bản TH theo trình tự các khâu

1) Chuẩn bị thực hành (kiểm tra từng các nhân)

2) Thái độ, ý thức thực hành (cụ thể từng cá nhân)

3) Kết quả thực hành: Tự cho điểm

Hoạt động 4: (3')

- GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hành của từng nhóm

- GV tập trung HS và nhận xét toàn lớp

Hoạt động 5: (3')

- HS vệ sinh chân tay, cất dụng cụ

Hoạt động 6: (2') Hướng dẫn về nhà

- Làm BT 14-16(sbt/97)

- Đọc $I";* bài Tia

Kí duyệt

Ngày soạn: 23 -9-2010

Tiết 5:

tia

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- HS biết định nghĩa mô tả tia bằng các cách khác nhau

- HS biết thế nào là 2 tia đối nhau, 2 tia trùng nhau

2 Về kĩ năng

- HS biết biết vẽ tia, biết viết tên và biết đọc tên 1 tia

- Biết phân loại 2 tia chung gốc

3 Về thái độ

- Phát biểu chính xác các mệnh đề toán học, rèn luyện khả năng vẽ hình, quan sát, nhận xét

của HS

II chuẩn bị

- GV: c";* thẳng, phấn màu, bảng phụ, bút dạ

- HS: c";* thẳng, bút khác màu

iii phương pháp

- p"X pháp nêu và giải quyết vấn đề, luyện tập để củng cố

IV Các hoạt động dạy - học

Hoạt động của thầy Hoạt dộng của trò Nội dung ghi vở

Hoạt động 1: Hình thành khái niệm tia

- GV y/c HS đọc hình 26

(SGK/111) và trả lời câu hỏi:

Thế nào là một tia gốc O?

- Gv nhấn mạnh: Tia Ox bị giới

hạn ở điểm O, không bị giơí

hạn về phái x

- Vẽ đt xx' Lấy điểm B thuộc

đt xx' Viết tên 2 tia gốc B

- HS đọc hình 26 (SGK/111) và trả lời "

trong SGK

- HS làm theo "; dẫn của GV ra giấy nháp

1 Tia gốc O

O x

Đọc: Tia Ox

* Khái niệm (SGK/111)

- Tia Ox bị giới hạn ở điểm O, không bị giới hạn về phái x

Hoạt động 2: Hai tia đối nhau

- Gv vẽ hình lên bảng

- Hai tia đối nhau phải có đk

gì?

- GV "' ra nhận xét

(SGK/112-phần đóng khung)

- y/c HS làm ?1 (SGK/112)

- HS đọc SGK về 2 tia đối nhau

- HS trả lời:

1

chung goc Hai tia doi nhau

tao thanh dt



 

- HS làm ?1 (SGK/112)

2 Hai tia đối nhau

x O y

Hai tia Ox và Oy là 2 tia đối nhau

* Khái niệm

1

chung goc Hai tia doi nhau

tao thanh dt





 



- Nhận xét:

Mỗi điểm trên "# thẳng là gốc chung của 2 tia đối nhau

? Thế điểm thẳng

lời

1 T hế điểm thẳng hàng?

- Ba điểm thẳng hàng điểm thuộc "# thẳng

+ Hình. ..

- Trên hình vẽ ta có:

+ điểm M N nằm phía điểm P

+ điểm N P nằm phía điểm M

+ điểm M P nằm khác phía điểm N

+ Điểm N nằm điểm M P

- Nhận xét: (phần... trí

điểm ntn nhau?

? Trên hình có điểm

"W* biểu diễn? Có bao

nhiêu điểm nằm

điểm M P?

- Trong điểm thẳng

hàng có điểm

nằm điểm cịn lại?