Giáo án Ngữ văn Lớp 9 - Tuần 35 - Năm học 2010-2011 - Nguyễn Công Kính

Mục đích khác nhau: Tự sự  để nắm được diễn biến các sự viÖc Miêu tả  để cảm nhận được các sự việc hiện tượng Biểu cảm  để hiểu được thái độ t/c của người viết Thuyết minh  để người [r]

Trang 1

Giáo án Ngữ văn 9/2 Trang 150

Ngày soạn:15/04/2011

Tiết 159, 160 Tổng kết văn học nước ngoài

A Mục tiêu cần đạt

Giúp HS tổng kết ôn tập một số kiến thức cơ bản về những VB văn học nước

ngoài đã được học ttrong 4 năm THCS bằng cách hệ thống hoá

B tiến trình lên lớp

1 ổn định

2 KTBC

3 Bài mới:

Hoạt động 1

GV lập khung bảng và ghi tên các TP lần

lượt 6  9

I Bảng hệ thống các VB văn học nước ngoài

đường luật

đêm thanh tĩnh

ĐL

nhân buổi mới về

quê

đường luật

4 Bài ca nhà tranh bị

11 Ông Giuốc Đanh

mặc lễ phục làm

quý tộc

15 Rô - bin - xơn ngoài

…

(Rô- bin- xơn Cru-

xô)

-18

Tiểu thuyết

Trang 2

( Tiếng gọi nơi

Bút ký chính luận

19 Chó Sói và Cừu

trong thơ ngụ ngôn

của La- phông - ten

Hoạt động 2 Nêu một số giá trị ND tiêu biểu của các TP

VH nước ngoài

Hoạt động 3 Qua các TP VH nước ngoài chúng ta học

tập được những NT gì?

Hoạt động 4

HS tự do phát biểu yêu thích TP nào? T/giả

nào? Vì sao?

II Giá trị ND

1 Lòng nhân ái

- Chiếc lá xuối cùng, Cô bé bán diêm,…

2 Lòng yêu nước: Buổi học cuối cùng, Quê hương

Lòng yêu nước, Cố hương, Cảm nghĩ

3 Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống

Xa ngắm thác…, Rô - bin - xơn…

III Giá trị nghệ thuật

1 Thể thơ đường luật

- Vần đối niêm luật

2 Truyện ngắn

- Nghệ thuật XD tình huống đảo ngược

- NT miêu tả tâm lý NV

3 Hài kịch

4 Thơ văn xuôi

IV Luyện tập

4 Củng cố

5 Dặn dò

Tiết 161,162:

Văn bản: Bắc Sơn

(Trích hồi bốn)

Nguyễn Huy Tưởng

Giúp HS :

- Nắm được ND và ý nghĩa đoạn trích hồi bốn - Vở kịch Bắc Sơn: Xung đột cơ

bản của vở kịch được bộc lộ gay hắt và tác động đến tâm lý của NV Thơm khiến cô

đứng hẳn về phía CM, ngay trong cuộc KN đang bị đàn áp khốc liệt

- Thấy được NT viết kịch của NHT: tạo dung tình huống tổ chức đối thoại và

hành động, thể hiện nội tâm và t/c NV

- Hình thành hiểu biết sơ lược về thể loại kịch nói

1 ổn định

2 KTBC

3 Bài mới:

Trang 3

Hoạt động 1

1 Trình bàynhững hiểu biết về tác giả?

- Nhà văn viết kịch nổi tiếng

- Nhà văn cách mạng đóng góp nhiều trong

việc phản ánh hiện thực cách mạng và k/c

với những tác phẩm đậm chất anh hùng và

không khí lịch sử

+Tiểu thuyết: Sống mãi với thủ đô,

+Truyện lịch sử viết cho thiếu nhi: An

Dương Vương xây thành ốc; Kể chuyện

Quang Trung

+ Kịch lịch sử; Vũ Như Tô, Bắc Sơn

2 GV giới thiệu những nét cơ bản về thể

loại kịch

* Khái niệm: Kịch là một trtong 3 loại

hình VH ( Tự sự, trữ tình, kịch) thuộc loại

hình NT sân khấu Phương thức thể hiện

của kịch là bằng ngôn ngữ trực tiếp ( đối

thoại, độc thoại) và hành động của NV mà

ko thông qua lời người kể chuyện, kịch

phản ánh đời sống qua những mâu thuẫn,

xung đột thể hiện ra thành hành động kịch

* Căn cứ hình thức  Ca kịch, kịch thơ

Căn cứ ND  Bi hài

Căn cứ dung lượng  Kịch ngắn dài

- Chèo quan âm … thuộc ca kịch dân gian

- Trưởng giả  Hài kịch, kịch nói

- Kịch nói có nguồn gốc Châu Âu du nhập

vào nước ta đầu thế kỷ 20

- Cốt lõi, linh hồn của kịch là mẫu thuẫn,

xung đột thể hiện trong nhuẽng tình huống

kịch

3 Giới thiệu vở kịch Bắc Sơn

- Hoàn cảnh sáng tác: 1946 không khí sôi

sục của những năm đầu kháng chiến lấy

bối cảnh từ cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn

(1940- 1941) oai hùng và bi tráng

- Vị trí: Vở kịch đầu tiên - Sự khởi đầu cho

nền kịch CM trên sân khấu nước nhà

- Tóm tắt ND - 1HS

+ Cu Phương và Sáng hăng hái tham gia

CM Vợ chồng Ngọc Thơm lẩn tránh…

4 HS đọc phân vai

+ Người dẫn truyện  giọng chậm, khách

quan

+ Thái: bình tĩnh, ôn tồn, khẩn trương, lo

I Tìm hiểuchung

1 Tác giả

2 Thể loại kịch

* Khái niệm kịch

* Các thể loại kịch: ca kịch, kịch thơ, kịch nói, hài kịch, bi kịch, chính kịch, kịch ngắn, kịch dài

* Cấu trúc vở kịch: hồi, lớp ( cảnh)

- Hồi  một biến cố hay sự kiện trong cốt truyện kịch, thường được phản định bằng

mở màn, hạ màn (màn)

- Lớp  một bộ phận của hồi, thành phần nhân vật ko trên sân khấu thay đổi ( cảnh)

3 Vở kịch Bắc Sơn

* Hoàn cảnh sáng tác 1946

* Vị trí, giá trị

* ND: gồm 5 hồi

4 Đoạn trích hồi bốn

* Đọc phân vai

Trang 4

lắng, tin tưởng

+ Cửu: nóng nảy, hấp tấp, ngạc nhiên,

chân thành

+ Thơm: đầy tâm trạng

+ Ngọc: đĩ thoã, tham vọng, háo sắc

Các HS khác nhận xét phần đọc

5 Bố cục đoạn trích

Lớp I: Ngọc - Thơm: mâu thuẫn, Thơm

nhận ra sự thật về chồng, cô đau sót ân hận

Lớp II: Thơm - Thái - Cửu Thái, Cửu là 2

cán bộ bị truy lùng tình cờ chạy vào Thơm

Sau phút lo sợ, Thơm quyết định cho 2

người trốn vào buồng mình

Lớp III: Ngọc đột ngột về Thơm cố tình

giấu chồng tâm trạng day dứt, mâu thuẫn

trong lòng mình Bộc lộ mâu thuẫn: Một

mặt dù đã nhận ra bản chất phản động của

Ngọc, đã quyết định che dấu và bảo vệ 2

cán bộ CM Nhưng mặt khác Thơm vẫn

chưa đủ cương quyết để hành động, chỉ

mong sao Ngọc ko nghi ngờ, ko vào

buồng Cuối lớp, Ngọc sấp ngửa chạy theo

bọn lính Pháp tiếp tục truy lùng các chiến

sỹ Bắc Sơn

Hoạt động 2

? Mâu thuẫn xung đột kịch chủ yếu trong

hồi bốn là mâu thuẫn xung đột gì, giữa ai

với ai?

Mâu thuẫn xung đột ấy được thể hiện cụ

thể và phát triển trong các lớp II,III hồi

bốn ntn? Tính hướng kịch làm nền cho các

mâu thuẫn xung đột phát triẻn ở đây là gì ?

- Xung đột cơ bản là mâu thuẫn xung đột

ta - địch, giữa lực lượng CM với kẻ thù

Xung đột cơ bản ấy được thể hiện thành

những xung đột cụ thể giữa các nhân vật

và trong nội tâm một số NV Giữa các

chiến sỹ CM Thái, Cửu - Với bọn pháp và

tay sai phản động như Ngọc, mâu thuẫn

giữa Thơm (người vợ đẹp, hiền, trung thực)

- Ngọc ( người chồng hèn nhát, phản bội

làm tay sai cho Pháp)

- Các mâu thuẫn xung đột ấy được nảy

sinh và phát triển trong hoàn cảnh cuộc

khởi nghĩa đang bị đàn áp, kẻ thù đang

truy lùng những chiến sỹ CM Xung đột

kịch còn diễn ra trong NV Thơm cô đã có

bước ngoặt - đứng hẳn về phía CM

- Xung đột được bộc lộ qua một tình

* Bố cục đoạn trích

II Tìm hiểu văn bản

1 Mâu thuẫn xung đột kịch - tình huống kịch

- Mâu thuẫn cơ bản Lực lượng CM - kẻ thù Thái, Cửu - Pháp Thơm - Ngọc

- Tình huống căng thẳng bất ngờ: Thái Cửu trốn đúng nhà Ngọc

Trang 5

huống căng thẳng, bất ngờ: thái và Cửu

trong lúc lẩn trốn sự truy lùng của Ngọc và

đồng bọn lại chạy đúng vào nhà Ngọc, lúc

đó chỉ có chị Thơm ở nhà Tình huống ấy

buộc Thơm phải có sự lựa chọn dứt khoát,

bằng vịêc che giấu cho 2 người, Thơm đã

đứng hẳn về phía CM Mặt khác, tình

huống ấy cũng cho Thơm thấy rõ bộ mặt

phản động của chồng

Hết tiết 161 Chuyển tiết 162

* Kiểm tra: Trình bày mâu thuẫn xung đột kịch và tình huống kịch trong hồi bốn

* Bài tiếp:

Hoạt động 1

* GV giới thiệu : Thơm - người dân tộc Tày ở Bắc

Sơn - là con gái lớn của cụ Phương, chị ruột Sáng -

là vợ Ngọc - một nho lại (làm việc văn thư hành

chính) trong bộ máy chính quyền của Pháp Đã

quen với cuộc sống an nhàn, được chồng chiều

chuộng, lại thích sắm sửa, ăn diện vì thế khi cuộc

khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra, Thơm vẫn thờ ơ đứng

ngoài cuộc, trong khi cha và em trai đã trở thành

những quần chúng tích cực Nhưng Thơm vẫn chưa

mất đi bản chất trung thực, lòng thương người và tự

trọng của một cô gái sinh ra trong một gia đình lao

động Vì thế Thơm rất quý ông giáo Thái - người

cán bộ CM có trách nhiệm củng cố phong trào khi

cuộc khởi nghĩa bọ đàn áp thất bại.Khi cả cha và

em trai hy sinh, Thơm rất thương xót, ân hận Cô

càng dày vò, day dứt hơn khi biết chồng mình đang

làm tay sai cho Pháp dẫn giặc về đánh úp nghĩa

quân Hiện tại mẹ đẻ Thơm vì đau đớn quá đã phát

điên và bỏ đi biệt tích

? Trong lớp II, NV Thơm được đặt vào tình huống

ntn? Qua đó bộc lộ tâm trạng cô ra sao? Thơm đã

quyết định ntn? Quyết định đó chứng tỏ sự chuyển

biến gì trong lòng cô?

- Thơm bị đặt vào một tình huống đầy kịch tính,

Thái và Cửu là 2 cán bộ CM đang bị truy lùng chạy

nhầm vào đúng nhà Thơm trong khi chồng cô người

đang truy đuổi các anh có thể về bất cứ lúc nào

- Cứu người hay bỏ mặc Cứu 2 anh thì vô cùng

nguy hiểm cho chính bản thân cô - ko cứu thì day

dứt ko yên - Nhưng cứu bằng cách nào?

- Bản chất trung thực lương thiện ở Thơm cùng với

sự quý mến sẵn có với Thái và cả sự hối hận Tất cả

những điều đó đã khiến cô hành động một cách

mau lẹ khôn ngoan ko sợ nguy hiểm để che dấu

2 Diễn biến tâm trạng và hành

động của Thơm

- Hoàn cảnh + Cuộc khởi nghĩa bị đàn á + Chồng làm tay sai thoả mãn nhu càu ăn tiêu

+ Sự day dứt ân hận của Thơm trước cái chết của cha và em, tình cảnh điên dại của mẹ

+ Sự băn khoăn nghi ngờ đối với chồng

Trang 6

Thái và Cửu ngay trong buồng của mình

- Với hành động táo bạo bất ngờ này, Thơm đã

thoát ra khỏi trạng tái day dứt trù trừ để đứng hẳn

vào hàng ngũ CM Hành động này ko phải ngẫu

nhiên tuỳ hứng mà cónguyên nhân chủ quan khách

quan rất hợp lý: lòng thương người, lòng kính phục

Thái, cảm tình với CM, nhớ đến cái chết của cha và

em, h/a của mẹ bị điên đi lang thang, bộ mặt của

chồng…

? Trong lớp III, phân tích thái độ của Thơm đ/với

chồng qua những câu đối đáp Cô đang ở tâm trạng

ntn? Qua câu chuyện cô nhận them ra điều gì về

Ngọc? Tại sao cô chưa tỏ thái độ dứt khoát với

chồng

- Ngọc trở về bất ngờ đặt Thơm trước một tình

huống nguy hiểm hơn nhiều Đến đây cô buộc phải

tìm cách che mắt chồng đóng kịch để hắn ko nghi

ngờ

- Những câu hỏi, câu trả lời của cô với chồng thật

khôn khéo, một mặt vẫn tự nhiên như hàng ngày,

lời lẽ của một người vợ đẹp được chồng yêu chiều

(trừ cau nói… hốt hoảng khi biết bọn lính đang đợi

sau nhà)

- Càng trò chuyện với chồng cô càng nhận ra bộ

mặt phản động ham tiền ham quyền chức và thù

hằn nhỏ nhặt của chồng Cô càng thấy việc mình

làm là đúng Và đến khi Ngọc và tất cả ra đi cô trút

gánh nặng thở phào Và đến hồi sau cô đã quên

nguy hiểm cho bản thân, giữa đêm băng rừng đi báo

tin cho du kích biết để ngăn chặn hành động nguy

hiểm của Ngọc

- Cô chưa dứt khoát với chồng một mặt vì hoàn

cảnh đang phải đóng kịch, một mặt vì chưa dứt hẳn

thói quen sinh hoạt Cô ko dễ gì từ bỏ c/sống nhàn

nhã và đồng tiền Ngọc đưa Tâm trạng này phù hợp

với hoàn cảnh và tâm trạng nhân vật Thơm

? Qua sự chuyển biến của NV Thơm t/giả muốn

khẳng định điều gì?

- T/giả khẳng định ngay cả khi CM gặp khó khăn bị

kẻ thù đàn áp khốc liệt, CM vẫn ko thể bị tiêu diệt

Nó vẫn tiềm tàng khả năn thức tỉnh quần chúng, kể

cả những người ở vị trí trung gian như Thơm

Hoạt động 2

? Bằng những thủ pháp nào t/giả đã để cho NV

ngọc bộc lộ bản chất của y và đó là bản chất gì?

- Thủ pháp: Hành động lời lẽ cô che giấu tâm địa

bản chất của Ngọc - lúc bộc lộ trực tiếp những thèm

khát tiền bạc, địa vị và sự đố kị tầm thường

+ Sự lựa chọn dứt khoát

3 Các NV khác

a, Ngọc Tên Việt gian phản động tham lam hiếu sắc, ghen ghét đố kị

Trang 7

- Bản chất: Vốn là một nho lại địa vị thấp kém trong

bọ máy cai trị của thực dân, Ngọc nuôi tham vọng

ngoi lên để thoả mãn tham vọng, quyền lực tiền tài,

địa vị Y cam tâm làm tay sai cho Pháp veef đánh

trường Vũ Lăng Bản chất Việt gian, háo sắc, tham

lam, ghen ghét, đố kị

? Những nét nổi bật trong tính cách của Thái và

Cửu là gì?

- Hai cán bộ CM dũng cảm trung thành Trong hoàn

cảnh tình thế nguy hiểm bị kẻ thù lùng bắt truy đuổi

vẫn sáng suet bình tĩnh tranh thủ sự thức tỉnh và

giúp đỡ quần chúng nhân dân Thái củng cố được

lòng tin của quần chúng vào những người CM và

thể hiện lòng tin và bản chất của họ Còn Cửu thì

hăng hái nhưng nóng nảy, thiếu chín chín chắn

Anh đã nghi ngờ Thơm, anh đã định bắn cô mãi

đến cuối được cô cứu thoát anh mới hiểu và tin

Thơm

Hoạt động 3

? Nhận xét những đặc sắc về NT kịch của t/giả

trong hồi bốn

? Nội dung tư tưởng đoạn trích hồi bốn ?

HS dựa vào ghi nhớ trả lời

b, Thái và Cửu

III Tổng kết

1 NT

- Thể hiện xung đột kịch gay gắt

- XD tình huống éo le bất ngờ

- Ngôn ngữ đối thoại

2 ND

4 Củng cố

5 Dặn dò

Ngày soạn:15/04/2011

Tiết 163 - 164 Tổng kết tập làm văn

Giúp HS:

- Ôn lại nắm vững các kiểu VB học từ lớp 6 đến lớp 9 Phân biệt các kiểu VB và

nhận biết sự cần thiết phải đối phó với chúng trong thực tế làm bài

- Phân biệt kiểu VB với thể loại làm bài

- Biết đọc các kiểu VB theo đặc trưng kiểu VB nâng cao năng lực tích hợp đọc và

viết các Vb thông dụng

1 ổn định

2 KTBC

3 Bài mới:

Trang 8

1 Có mấy kiểu VB đã học - gọi tên mỗi

kiểu - VD

2 Phương thức biểu đạt của từng kiểu

VB?

HS dựa vào bảng tổng kết trả lời

3 Hãy co biết sự khác biệt giữa các kiểu

VB?

4 Các kiểu VB trên có thể thay thế cho

nhau được ko? Vì sao ?

- Ko thể thay thế được vì :

Phương thức biểu dạt khác nhau

Hình thức khác nhau

Mục đích khác nhau:

Tự sự  để nắm được diễn biến các sự

việc

Miêu tả  để cảm nhận được các sự

việc hiện tượng

Biểu cảm  để hiểu được thái độ t/c

của người viết

Thuyết minh  để người đọc nhận

thức được đối tượng TM

Nghị luận  để người đọc tin theo

một vấn đề nào đó

Hành chính  để tạo lập quan hệ XH

trong khuôn khổ PL

Các yếu tố cấu thành VB khác nhau:

Nguyên nhân, diễn biến, kết quả sự

việc

Hình tượng về một sự, hiện tượng

Các cảm xúc của người viết

Các tri thức khách quan về đối tượng

Hệ thống luận điểm, lập luận, luận cứ

Trình bày theo mẫu

5 Các kiểu VB trên có thể phối hợp với

nhau trong 1 VB cụ thể ko? Vì sao ? Nêu

ND?

HS suy nghĩ trả lời

1 Các kiểu VB: 6 kiểu

- Tự sự

- Miêu tả

- Biểu cảm

- Nghị luận

- Thuyết minh

- Hành chính công cụ

2 Sự khác nhau giữa các kiểu VB

- Khác nhau về phương thức biểu đạt

- Khác nhau về hình thức biểu hiện

3 Sự phối hợp giữa các phương thức biểu dạt

Các phương thức biểu đạt có thể phối hợp:

- Trong các VB ko thể sử dụng duy nhất 1 phương thức biểu đạt

- Trong VB tự sự có thể có miêu tả, thuyết minh, nghị luận và ngược lại

- Ngoài chức năng thông tin các VB còn có chức năng duy trì và tạo lập quan hệ XH

Do đó ko có 1 VB nào dùng duy nhất 1 phương thức biểu đạt

4 So sánh kiể Vb và thể loại

Trang 9

6 Kiểu Vb và hình thức thể hiện thể loại

TP VH có gì giống và khác nhau?

VD: kiểu tự sự có mặt trong thể loại tự sự

Biểu cảm có mặt trong thể loại trữ tình

VD:

- Trong các thể loại VH như tự sự, trữ tình

, kịch ký thì loại tự sự có thể sử dụng các

kiểu VB tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết

minh, nghị luận

- trong thể loại kịch cũng có thể sử dụng

các kiểu VB trên

Hết tiết 1, chuyển tiết 2

Hoạt động 2

? Đọc - hiểu và TLV có quan hệ với nhau

ntn?

- Mô phỏng

- Học phương pháp kết cấu

- Học diễn đạt

- Gợi ý sáng tạo

-Kết luận: Đọc nhiều đeer học cách viết

tốt Ko đọc, ít đọc thì viết ko tốt, ko hay

? Đọc Vb tự sự miêu tả giúp giúp ích cho

em kể chuyện và làm văn miêu tả ntn?

HS trả lời dựa vào kinh nghiệm

? Đọc VB nghị luận, thuyết minh có tác

dụng ntn đối với cách tư duy trình bày một

tư tưởng, một vấn đề

? So sánh VB thuyết minh - nghị luận và

miêu tả ?

? Khả năng kết hợp các phương thức biểu

đạt ntn?

* Giống:

- Có thể ding chung 1 phương thức biểu

đạt

* Khác nhau:

- Kiểu VB là cơ sở của các loại VH

- Thể loại VH là môi trường xuất hiện các kiểu VB

II Hệ thống một số kiến thức TLV

1 So sánh thuyết minh - nghị luạn và miêu tả

* Thuyết minh: Phương thức chủ yếu cung cấp đầy đủ tri thức về đối tượng

- Cách viết trung thành với đặc điểm của

đối tượng

* Nghị luận:

- Phương thức chủ yếu: XD một hệ thống luận điểm, luận cứ và laapj luận

- Cách viết: dùng vốn sống trực tiếp và gián tiếp để bàn luận về một vấn đề nào

đó

* Miêu tả

- Phương thức chủ yếu; tái tạo hiện thực bằng cảm xúc chủ quan

- Cách viết: XD hình tượng về một đối tượng nào đó thông qua quan sát, liên tưởng, so sánh và cản xúc chủ quan của người viết

2 Khả năng kết hợp giữa các phương thức

* Tự sự: Sử dụng 4 phương thức

* Miêu tả: Kết hợp tự sự, biểu cảm thuyết

Trang 10

Hoạt động 3

HS đọc BT1

GV cho HS đọc VB mẫu

HS thực hành viết VB

minh

* Biểu cảm: tự sự, m/tả, ng/luận

* Nghị luận: m/tả, b/cảm, th/minh

* Thuyết minh: m/tả, ng/luận III Luyện tập

Bài 1: Chuyển đoạn kết “Chuyện người con gái Nam Xương” thành đoạn đối thoại

Bài 2: Dựa vào đoạ kết “Chuyện người con gái Nam Xương” hãy viết một đoạn văn m/tả độc thoại nội tâm NV

4 Củng cố

5 Dặn dò

Ngày soạn:15/04/2011

Tiết 165 Văn bản: Tôi và chúng ta

(Trích cảnh ba)

Lưu Quang vũ

Giúp HS:

- Hiểu phần nào tính cách của các NV tiêu biểu từ đó thấy được cuộc đấu tranh

gay gắt giữa những con người đổi mới có tinh thần dám nghĩ dám làm, dám chịu trách

nhiệm với những kẻ mang tư tưởng bảo thủ, lạc hậu trong sự chuyển mình mạnh mẽ của

XH ta

- Hiểu thêm về thể loại kịch: cách tạo tình huống, phát triển mâu thuẫn, diễn tả

hành động và sử dụng ngôn ngữ

1 ổn định

2 KTBC

3 Bài mới:

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	140,93 KB