Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 15 - Trường Trung học cơ sở Tam Quan Bắc

 Trong hai câu thơ , tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào Giảng : Để làm nổi bật chí lớn, gan to của người anh hùng, tác giả đã tạo thế tương quan đối lập : tháng ngày, mưa[r]

Ngày soạnsoạn : 19.11.2009 Tuần 15

( Phan Bội Châu)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

- Giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nước đầu thế kỷ XX, những người mang chí

lớn cứu nước, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất

khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc

- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả

- Tích hợp phần Tiếng việt: bài ôn luyện về dấu câu, phần tập làm văn, bài thuyết minh về một thể

loại văn học

2 Kĩ năng:

Củng cố và nâng cao hiểu biết về thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (cấu trúc và phép đối)thơ nói

chí, tỏ lòng trong thời kỳ trung đại – hiện đại, tác dụng của lối nói khoa trương

3 Tư tưởng:

Giáo dục học sinh lòng kính trọng đối với các vị anh hùng dân tộc

II CHUẨN BỊ :

1.Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu SGK, SGV, STK để nắm được mục tiêu và nội dung của bài học

- Đọc thêm các tài liệu có nội dung liên quan đến bài học;

- Soạn giáo án Bảng phụ ghi bài thơ dùng phân tích

- Sưu tầm chân dung tác giả, tranh về Phan Bội Châu

-Ôn lại thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật

-Đọc lại lịch sử Việt Nam giai đoạn 1900-1930

- Đọc và trả lời câu hỏi phần Đọc-hiểu văn bản

III HỌAT ĐỘNG DẠY HỌC :

Kiểm tra sĩ số ,tác phong của HS

*Câu hỏi: Nêu vài nét về một trong các nhà thơ Bình Định?

*Gợi ý trả lời: Xuân Diệu sinh ngày 2/2/1916 tại Gò Bồi, Tuy Phước, Bình Định

-Tác phẩm: thơ thơ (1938), Gửi hương cho gió (1945), Ngọn quốc kỳ (1945)

-Thơ về Bình Định: Bình Định lúa xanh ôm bóng tháp Chàm

3 Giảng bài mới :

a Giới thiệu bài : (1’)

Phan Bội Châu là nhà nho yêu nước những năm đầu thế kỉ XX đồng thời cũng, là nhà thơ, nhà văn, nhà

CM lớn trong giai đoạn này Thơ văn của ông chủ yếu bằng chữ Hán, một số viết bằng chữ Nôm, giọng

điệu hào hùng, sôi nổi Những bài thơ giục giã nhân dân đánh Pháp, giành lại non sông Hôm nay, chúng

ta tìm hiểu một trong số những bài thơ tiêu biểu của ông là: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

b.Tiến trình bài dạy :

10’ Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung về VB. I .Tìm hiểu chung về

VB:

* Hướng dẫn HS tìm hiểu về

tác giả- tác phẩm

Gọi HS đọc chú thích * ở SGK

 Nêu vài nét ngắn gọn, tiêu

biểu về tác giả Phan Bội Châu?

GV: Giới thiệu chân dung

Phan Bội Châu cho HS xem

Phan Bội Châu là người nghĩa

khí hào hiệp; ông xót xa khi

HS tìm hiểu về tác giả và tác phẩm

-1HS đọc, cả lớp theo dõi

Phan Bội Châu (1867-1940) hiệu là Sào Nam Là một nhà nho yêu nước và CM , ngọn cờ đầu của phong trào cách mạng Việt Nam 25 năm đầu thế kỷ

XX, cũng là một nhà thơ lớn của

1.Tác giả, tác phẩm:

(Xem SGK T.146)

thấy đồng bào bị nô lệ, ông cổ

động duy tân đất nước, cải

cách XH , nuôi khát vọng đem

xuân lại cho đất nước.

 Bài thơ Vào nhà ngục

Quảng Đông cảm tác ra đời

trong hoàn cảnh nào?

GV giới thiệu những nét ngắn

gọn về tác giả, tác phẩm: Năm

1914, Phan Bội Châu bị bọn

quân phiệt tỉnh Quảng Đông

bắt giam Sống trong nhà

ngục, Phan Bội Châu đã ghi

lại cảm xúc của mình bằng bài

thơ Vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác Bài thơ thể

hiện được sự tự do về tinh

thần mặc dù thân thể bị giam

cầm, thân thể bị tù đày nhưng

tâm hồn hết sức thi sĩ.

*GV hướng dẫn HS cách đọc

và tìm hiểu các chú thích

-Cần đọc với giọng hào hùng,

to, vang Chú ý nhịp 4/3 riêng

câu 2 nhịp 3/4

-GV đọc mẫu một lần rồi gọi 2

HS đọc lại

-Gọi HS đọc phần chú thích và

tìm hiểu các chú thích

*GV hướng dẫn HS tìm hiểu

về thể thơ

Dựa vào kiến thức đã học

về các thể thơ, em hãy cho biết

bài thơ được sáng tác theo thể

thơ nào?

 Hãy thuyết minh ngắn gọn

về đặc điểm của thể thơ này

qua bài thơ?

GV treo bảng phụ có ghi bài

thơ để HS lên thuyết minh.

 VB này được biểu đạt bằng

phương thức nào?

Nếu là biểu cảm thì tính

chất biểu cảm ở đây là trực

tiếp hay gián tiếp? Vì sao?

GV: Ngay ở nhan đề bài thơ

đã cho ta biết về hoàn cảnh ra

dân tộc Tác phẩm của ông gồm nhiều thể loại, thể hiện lòng yêu nước, khát khao tự do

 Bài thơ được sáng tác trong một hoàn cảnh đặc biệt: Khi bị bắt giam ở Quảng Đông-Trung

Quốc thì Người viết Ngục trung thư để lại bức thư tuyệt mệnh

tâm huyết cho đồng bào

-HS đọc và tìm hiểu chú thích

-HS lắng nghe hướng dẫn về cách đọc

-HS đọc bài thơ theo yêu cầu của GV

-Đọc các chú thích ở SGK và tìm hiểu nghĩa của các chú thích khó

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

(lên bảng điền vào bảng phụ) -Đặc điểm:

+ Toàn bài có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng

+ Hiệp vần ở các tiếng cuối câu:1,2,4,6,8(lưu,tù,châu,thù,đâu)

+ Hai cặp câu: 3-4;5-6 có đối nhau trong từng cặp

+ Bố cục:

Đề : câu 1,2 Thực : câu 3,4

Luận : câu 5,6 Kết : câu 7,8

Phương thức biểu cảm(trữ tình)

 Biểu cảm trực tiếp vì tâm tư con người trực tiếp bộc lộ, không cần dựa vào sự việc hay hình ảnh

2.Đọc bài thơ và tìm hiểu chú thích:

3.Thể thơ:

Thất ngôn bát cú Đường luật

4.Phương thức biểu đạt:

Biểu cảm trực tiếp (thuộc thể loại trữ tình)

đời của bài thơ: Cảm xúc để

viết ra bài thơ được nảy nở khi

nhà thơ bị bắt giam ở nhà

ngục Quảng Đông

GV chuyển ý vào phần II

20’ Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn

bản.

II Tìm hiểu chi tiết:

Gọi HS đọc lại hai câu đề

Các từ hào kiệt,phong lưu

cho ta hình dung về một con

người như thế nào?

Tạo sao kẻ thù bắt, nhốt

trong ngục mà vẫn xem mình

là hào kiệt, phong lưu?

Lời thơ“Chạy mỏi chân thì

hãy ở tù” biểu thị một quan

điểm sống và đấu tranh của

người yêu nước.Từ đó hãy nêu

cách hiểu của em về câu thơ

này?

Em có nhận xét gì về giọng

điệu của hai câu đề?

Gọi HS đọc lại hai câu thực

Các cụm từ “ khách không

nhà” “trong bốn biển” có

nghĩa là như thế nào?Cả câu

có nghĩa ntn?

Dựa vào chú thích (4) cho

biết cụm từ “người có

tội”trong câu 4 có nghĩa là

gì?Điều này cho ta hiểu thêm

gì về tính cách của PBC

Nhận xét giọng điệu và

phép đối trong hai câu thực và

tác dụng của yếu tố đó?

-1 HS đọc, cả lớp theo dõi

Hào kiệt: người có tài năng, chí khí hơn hẳn người bình thường

-Phong lưu: có dáng vẻ lịch sự, trang nhã, còn có nghĩa là mức sống khá giả, chỉ vẻ ung dung

Bị tù, giam hãm, tra tấn, thế nhưng câu đầu tiên khẳng định tư thế và tinh thần, ý chí của người tù: ngang tàng, bất khuất rất ung dung, đường hoàng

Quan niệm con đường cứu nước của mình là đường dài với nhiều chông gai, đòi hỏi quyết tâm Nhà tù chỉ là nơi tạm nghỉ chân trên chặng đường dài ấy

Giọng điệu trầm thống, diễn tả một nỗi đau cố nén

-1 HS đọc, cả lớp theo dõi

Tác giả tự nhận mình là người

tự do, đi đây đi đó trong thế gian rộng lớn.Cuộc đời bôn ba, hiểm nguy sống xa quê hương nhưng rất ung dung,lạc quan

 người có tội: cách gọi mỉa mai về hành động khủng bố của thực dân Pháp, gọi người yêu nước là kẻ có tội Ngoài ra Phan Bội Châu tự xem là mình có tội với dân với nước, không làm được việc lớn

Giọng thơ trầm ngâm suy ngẫm,phép đối được sử dụng đã góp phần thể hiện được tầm vóc lớn lao của người tù yêu nước và nỗi đau trong tâm hồn người anh hùng

1.Hai câu đề:

-Hào kiệt và phong lưu:

Người có tài, có chí như bậc anh hùng, phong thái ung dung, đường hoàng, sang trọng

-Vẫn hào kiệt,vẫn phong

lưu

-> Điệp từ vẫn khẳng định

ý chí ,phong thái ung dung, đường hoàng, tự tin của bậc anh hùng không bao giờ thay đổi trong bất cứ hoàn cảnh nào

-Lời thơ“Chạy mỏi chân thì

hãy ở tù” thể hiện quan

niệm sống và đấu tranh của người yêu nước:con đường cứu nước là đường dài với nhiều chông Nhà tù chỉ là nơi tạm nghỉ chân trên chặng đường dài ấy

->Giọng điệu trầm thống, diễn tả một nỗi đau cố nén

2.Hai câu thực:

-Khách không nhà…biển ->Tác giả tự nhận mình là người tự do trong thế gian rộng lớn.Cuộc đời bôn ba, hiểm nguy sống xa quê hương nhưng rất ung dung,lạc quan

-Người có tội…châu ->Tác giả mỉa mai cách gọi của thực dân Pháp về hành động khủng bố người yêu nước

->Giọng thơ trầm ngâm suy ngẫm ,phép đối được

sử dụng đã góp phần thể hiện được tầm vóc lớn lao của người tù yêu nước và nỗi đau trong tâm hồn người anh hùng

3.Hai câu luận:

-Gọi HS đọc 2 câu luận

 Ý chính của 2 câu thơ này

là gì?

GV: Giải thích “Bồ kinh tế” là

kinh bang tế thế, trị nước cứu

đời.

Hai câu thơ này dùng biện

pháp nghệ thuật gì? Lối nói

này có tác dụng gì?

GV: Đây là khẩu khí của bậc

anh hùng hào kiệt dù cho ở

tình cảnh nào vẫn không đổi

dời chí khí, vẫn theo đuổi sự

nghiệp cứu nước, cứu đời Lối

nói khoa trương, khẩu khí hết

sức lớn lao.

-Gọi HS đọc 2 câu kết

Hai câu kết đã khẳng định

tinh thần,tư tưởng gì của nhà

thơ ?

GV: Một lần nữa người tù

khẳng định tư thế hiên ngang

cao hơn cái chết, ý chí gang

thép không kẻ thù nào bẻ gãy

Con người ấy còn sống là còn

chiến đấu, còn tin tưởng vào

sự nghiệp CM mà mình đang

theo đuổi.

Nhận xét kiểu câu thơ ở

cuối bài?

-HS đọc 2 câu luận

Dù hoàn cảnh có thế nào thì chí khí vẫn không thay đổi.Con người ấy vẫn ôm ấp hoài bão trị nước cứu đời

Phép đối, giọng thơ hào hùng, kết hợp cách nói quá tạo nên khí phách hiên ngang, không khuất phục của người yêu nước

-HS đọc 2 câu kết

Khẳng định tư thế hiên ngang của con người đứng cao hơn cái chết Con người ấy còn sống là còn chiến đấu, còn tin tưởng vào

sự nghiệp chính nghĩa của mình

Điệp từ còn làm cho lời thơ trở nên dõng dạc , dứt khoát tăng

ý khẳng định

-Bủa tay ôm chặt…

-Mở miệng cười tan…

->một lòng ôm ấp hoài bão trị nước cứu đời ,ngạo nghễ trước âm mưu,thủ đoạn khủng bố của kẻ thù

=>Phép đối,giọng thơ hào hùng, lối nói khoa trương thể hiện khí phách hiên ngang, không khuất phục của người yêu nước

4.Hai câu kết:

-Khẳng định quan niệm sống: còn sống, còn đấu tranh giải phóng dân tộc

Chấp nhận nguy nan, vượt lên trên gian khổ tin tưởng vào sự nghiệp chính nghĩa của mình

-Điệp từ “còn” làm cho lời thơ trở nên dõng dạc , dứt khoát tăng ý khẳng định

Em hãy khái quát giá trị nội

dung và nghệ thuật của bài thơ

 Dựa vào ghi nhớ SGK trả lời

- GV khái quát phần tổng kết - Phép đối chặt chẽ, giọng thơ

sảng khoái đầy khí thế…

- Phản ánh phong thái ung dung lạc quan, khí phách kiên cường

và lòng tin mãnh liệt vào sự nghiệp cứu nước

1 Nghệ thuật:

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, phép đối chặt chẽ, giọng thơ sảng khoái đầy khẩu khí, hào hùng khơi gợi cảm xúc ở người đọc

2.Nội dung:

Bức chân dung của nhà Cách mạng yêu nước lỗi lạc PBC hiện lên qua bài thơ thật kiên cường, hiên ngang, đầy khí phách, lạc quan, tin tưởng vào tương lai.

 Gọi HS đọc lại diễn cảm

nội dung toàn bài thơ

-Yêu cầu HS giá trị nội dung

và nghệ thuật của bài thơ

Đọc lại diễn cảm nội dung toàn bài thơ

- Nhắc lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ

Hãy đọc kĩ bài thơ “vào

nhà ngục Quảng Đông cảm

tác” và chọn hai câu thơ mà

 Cá nhân HS cảm nhận trình bày

em cho là hay nhất biểu hiện

chí khí của các nhà nho yêu

nước và cách mạng đầu thế kỷ

XX, rồi phân tích?

4- Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo : (1’ )

*Bài cũ:

-Về nhà học thuộc bài thơ và nắm giá trị nội dung và nghệ thuật

*Bài mới: - Chuẩn bị trước bài : “ Đập đá ở Côn Lôn.”,cụ thể : + Đọc kĩ văn bản ở nhà + Tìm hiểu vài nét về tác giả và tác phẩm + Tìm hiểu thể loại và chú thích + Trả lời các câu hỏi phần đọc – hiểu văn bản vào vở bài soạn IV RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG : : ………

………

………

………

………

Ngày soạnsoạn : 19.11.2009 Tuần 15

Tiết 58 ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

(Phan Châu Trinh)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

- Cảm nhận được hình ảnh cao đẹp của người yêu nước: trong gian nguy vẫn hiên ngang, bền gan vững

chí

- Hiểu được nhân cách cứng cỏi của Phan Châu Trinh

- Thấy được giọng điệu hào hùng của bài thơ và cảm nhận hết giá trị của các bài thơ tỏ chí của các nhà

chiến sĩ cách mạng Việt Nam

2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ thất ngôn bát cú

3 Tư tưởng: Giáo dục tình cảm yêu mến, cảm phục những chí sĩ yêu nước mà đặt biệt là Phan Châu

Trinh

II CHUẨN BỊ :

1.Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu SGK, SGV, STK để nắm được mục tiêu và nội dung của bài học

- Đọc thêm các tài liệu có nội dung liên quan đến bài học;

- Soạn giáo án Bảng phụ ghi bài thơ dùng phân tích

- Sưu tầm chân dung tác giả, tranh về Phan Châu Trinh

2 Chuẩn bị của HS:

- Bài cũ: Học thuộc bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác, nắm nội dung và nghệ thuật.

- Chuẩn bị bài mới Đập đá ở Côn Lôn:

+ Trả lời các câu hỏi phần Đọc – hiểu văn bản

III HỌAT ĐỘNG DẠY HỌC :

Kiểm tra sĩ số ,tác phong của HS

*Câu hỏi:Hãy đọc thuộc lòng bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác? Trình bày cảm nhận

của em về nội dung và nghệ thuật trong bài thơ này?

*Gợi ý trả lời: HS đọc thuộc lòng bài thơ và nêu được các ý cơ bản về nội dung, nghệ thuật:

- Nghệ thuật: Giọng điệu hào hùng, có sức lôi cuốn mạnh.

- Nội dung: phong thái ung dung, đường hoàng và khí phách hiên ngang,bất khuất vượt lên trên cảnh

ngục tù khốc liệt của nhà chí sĩ yêu nước PBC

3 Giảng bài mới :

a Giới thiệu bài : (1’)

Đầu năm 1908, nhân dân Trung Kì nổi dậy chống sưu thuế, Phan Châu Trinh bị bắt, bị kết án

chém và đày ra Côn Đảo (tháng 4 – 1908) Vài tháng sau, nhiều thân sĩ yêu nước khắp Trung Kì, Bắc Kì

cũng bị đày ra đây Bài thơ “ Đập đá ở Côn Lôn” làm trong thời gian Phan Châu Trinh bị đày ra đảo

Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong tiết học này

b.Tiến trình bài dạy :

10’ Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung. I/ Tìm hiểu chung:

* Hướng dẫn HS tìm hiểu vài

nét về tác giả và hoàn cảnh ra

đời bài thơ.

- GV gọi 1 HS đọc chú thích *

trong SGK

- HS tìm hiểu bài thơ theo hướng dẫn của GV

- HS tìm hiểu vài nét về tác giả

và tác phẩm theo hướng dẫn của GV

- Cá nhân HS dựa vào chú thích nhận xét:

1/ Vài nét về tác giả:

Trình bày một vài nét về tác

giả Phan Châu Trinh?

GV cho HS quan sát chân dung

Phan Châu Trinh và giải thích

 Phan Châu Trinh(1872 -1926) hiệu là Tây Hồ, quê Tây Lộc- Hà Đông - Quảng Nam

- Phan Châu Trinh ( 1872 – 1926), hiệu là Tây Hồ,biệt hiệu Hi Mã, là chí sĩ yêu nước tích cực đầu thế kỉ XX

thêm về tác giả Phan Châu

Trinh còn có biệt hiệu Hi

Mã.Ông đỗ Phó bảng, làm quan

nhưng chỉ trong một thời gian

ngắn đã bỏ quan, hoạt động

cách mạng Ông là người đề

xướng dân chủ,đòi bãi bỏ chế

độ quân chủ sớm nhất ở Việt

Nam

- Quê: Tây Lộc – Hà Đông - Quảng Nam

2/ Hoàn cảnh ra đời bài

thơ:

Bài thơ này được ra đời trong

hoàn cảnh nào?

*Hướng dẫn HS đọc bài thơ

GV hướng dẫn cách đọc:

+Cần đọc giọng diễn cảm chú ý

thể hiện khẩu khí ngang tàng và

giọng điệu hào hùng của tác giả

+ Lưu ý lối nói ngụ ý khi đọc

các chú thích 4, 5 và 6

- GV đọc trước một lần

- GV gọi 3 HS đọc lại bài thơ

* Hướng dẫn HS tìm hiểu thể

thơ:

Bài thơ này được viết theo

thể thơ gì?

Em có nhận xét gì về bố cục

của thể thơ trong bài thơ này?

Cho biết phương thức biểu

đạt của bài thơ?

 Cá nhân HS trả lời theo chú thích * : Được ra đời lúc nhà thơ cùng với các tù nhân lao động khổ sai ở Côn Lôn

- HS nghe GV hướng dẫn cách đọc bài thơ

- HS đọc theo yêu cầu của GV

Cá nhân HSnhận biết trả lời:

Thất ngôn bát cú Đường luật

Cá nhân HS nhận xét:

Hai câu đề và hai câu thực liền mạch với nhau; Hai câu luận

và hai câu kết liền mạch với nhau

Vậy, bố cục có thể chỉ chia ra làm 2 phần, mỗi phần gồm 4 câu

Cá nhân HSnhận biết trả lời:

biểu cảm

Bài thơ viết trong thời gian ông bị đày ra Côn Đảo (1908)

3/ Đọc văn bản và chú

thích:

4/ Thể thơ:

Thất ngôn bát cú Đường luật

5/ Phương thức biểu đạt :

Biểu cảm 20’ Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết. II/ Tìm hiểu chi tiết:

* Hướng dẫn HS phân tích bốn

câu thơ đầu:

- GV gọi 1 HS đọc lại 2 câu thơ

đầu

- HS tìm hiểu bốn câu thơ đầu theo hướng dẫn của GV

- HS đọc

1/ Công việc đập đá(Bốn

câu thơ đầu):

Câu thơ đầu giới thiệu với

chúng ta điều gì?

 HS nhận xét: Miêu tả bối cảnh không gian, đồng thời tạo dựng tư thế con người giữa đất trời Côn Đảo

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn

Em hiểu gì về câu thơ thứ

hai?

- GV giảng: Theo quan niệm

nhân sinh truyền thống, người

làm trai “ Đã sinh làm trai thì

cũng khác đời” ( Phan Bội

Châu), “Làm trai đứng ở trong

 HS tự cảm nhận:

Bọn thực dân bắt người tù phải làm công việc khổ sai : đập núi làm đá

- HS nghe

Lừng lẫy làm cho lở núi non

trời đất-Phải có danh gì với núi

sông-Chí làm trai Nam, Bắc,

Tây, Đông – Cho phỉ sức vẫy

vùng trong bốn bể” (Nguyễn

Công Trứ) Đó là lòng kiêu

hãnh, là ý chí tự khẳng định

mình, là khát vọng hành động

mãnh liệt Phan Châu Trinh

đường hoàng giữa đất trời Côn

Lôn, “đứng giữa” biển rộng,

non cao, đội trời, đạp đất, tư thế

hiên ngang, sừng sững! Công

việc đập đá khổ sai là một thử

thách vô cùng nặng nề, nhưng

đối với kẻ làm trai càng thể hiện

khí phách, uy dũng của mình

Hai câu thơ toát lên một vẻ đẹp

hùng tráng, một khẩu khí mạnh

mẽ, một lối nói khoa trương đầy

ấn tượng về chí nam nhi: sẵn

sàng chấp nhận thử thách, sống

ngang tàng hiên ngang.

Vậy, Phan Châu Trinh –

Người làm trai này có tư thế

như thế nào giữa đất Côn Lôn?

Gọi HS đọc hai câu 3 – 4

 Nghệ thuật trong hai câu thơ

có gì đặc biệt ?Nhận xét giọng

điệu ?

Em hiểu gì về công việc đập

đá? Qua đó, hình ảnh người tù

khổ sai đã hiện lên như thế nào?

GIẢNG :

Với những nét bút khoa trương

nhằm làm nổi bật sức mạnh to

lớn của con người : tư thế ngạo

nghễ vươn cao ngang tầm vũ

trụ, biến một công việc lao động

cưỡng bức hết sức nặng nhọc,

vất vả thành một cuộc chinh

phục thiên nhiên dũng mãnh với

sức mạnh thần kì như một dũng

sĩ thần thoại Giọng thơ thể

hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo

nghễ của con người dám coi

thường mọi thử thách gian nan

Từ công việc lao động khổ

sai, em cảm nhận được vẻ đẹp

gì của người tù yêu nước?

HS nhận xét:

Giữa đất trời Côn Lôn, người yêu nước sẵn sàng chấp nhận thử thách, sống hiên ngang

-HS đọc hai câu 3 – 4

HS phát hiện, nhận xét:

Dùng những động từ mạnh : xách búa, đánh tan, ra tay, đập

bể Giọng điệu hùng tráng, sôi nổi Phép đối

Cá nhân HS phát hiện, nhận xét:

Người tù phải dùng tay cầm búa, đập đá thành hòn, thành đống, đó là công việc thủ công, nặng nhọc.Người tù khổ sai dám đương đầu, vượt lên chiến thắng thử thách, gian khổ

Lòng kiêu hãnh,ý chí khẳng định mình,có khí phách hiên ngang,chiến thắng mọi thử

=>Giữa đất trời Côn Lôn, người yêu nước sẵn sàng chấp nhận thử thách, sống hiên ngang

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

->Phép đối, động từ mạnh, giọng thơ hùng tráng, sôi nổi

=>Công việc lao động vất

vả, người tù khổ sai dám đương đầu vượt lên thử thách, gian nan

* Mượn hình ảnh công việc của người tù khổ sai để nói những điều sâu kín hơn:

* Hướng dẫn HS phân tích 4

câu thơ cuối:

-Gọi HS đọc hai câu 5 – 6

 Từ chú thích (4), em hiểu

cảm nghĩ nào của tác giả qua hai

câu thơ ?

 Trong hai câu thơ , tác giả đã

sử dụng những biện pháp nghệ

thuật nào

Giảng :

Để làm nổi bật chí lớn, gan to

của người anh hùng, tác giả đã

tạo thế tương quan đối lập :

tháng ngày, mưa nắng, thân

sành sỏi, dạ sắt son làm rõ sức

chịu đựng mãnh liệt cả về thể

xác lẫn tinh thần của con người

trước thử thách, gian nan, toát

lên phẩm chất trung thành với lí

tưởng yêu nước

thách gian khổ của người tù yêu nước

- HS tìm hiểu 4 câu thơ cuối theo hướng dẫn của GV

-HS đọc hai câu 5 – 6

Người tù chịu mọi nhục hình đầy đọa kéo dài: tháng ngày, mưa nắng nhưng vẫn tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi, trung kiên không sờn lòng, đổi chí trước mọi thử thách, gian lao

Phép đối, hình ảnh tượng trưng

Lòng kiêu hãnh,ý chí khẳng định mình,có khí phách hiên ngang,chiến thắng mọi thử thách gian khổ của người tù yêu nước

2-Cảm nghĩ từ việc đập đá

(Bốn câu thơ cuối):

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,

Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

->Phép đối, ẩn dụ

=> Sức chịu đựng dẻo dai, bền bỉ và ý chí chiến đấu sắt son của người chiến sĩ cách mạng

-Gọi HS đọc 2 câu 7 – 8

 Em hiểu ý hai câu này như

thế nào ? Dựa vào chú thích,

cho biết hình ảnh “kẻ vá trời” có

ý nghĩa gì?

 Nhận xét về nghệ thuật trong

hai câu cuối?

Bình:Hai câu thơ là sự đối lập

giữa chí lớn của những con

người dám mưu đồ sự nghiệp

cứu nước vào những năm đầu

thế kỉ XX, một công việc không

phải ai cũng tin sức người có

thể làm được , với những thử

thách khó khăn trên đường hoạt

động Hình ảnh điển tích“ bà

Nữ Oa vá trời” trong thần

thoại Trung Quốc để nói lên chí

lớn làm cách mạng, cứu nước,

cứu dân Tác giả cho rằng

những thử thách phải gánh chịu

trên bước đường chiến đấu

được xem như việc con con,

nhưng sự thực thì bản án và

hoàn cảnh khắc nghiệt mà ông

-HS đọc 2 câu 7 – 8

Những kẻ có gan làm việc lớn, khi phải chịu cảnh tù đày, chỉ là việc nhỏ, không có gì đáng nói “ Kẻ vá trời” ý nói người có chí làm những việc kinh thiên động địa

Nghệ thuật đối lập ( gian nan >< con con), hình ảnh khoa trương (kẻ vá trời) để biểu thị dũng khí hiên ngang, tinh thần lạc quan trước cảnh

tù đày

Những kẻ vá trời khi lỡ bước,

Gian nan chi kể việc con con.

->đối lập ,hình ảnh điển tích, nói quá

=>Dũng khí hiên ngang, tự hào, tin tưởng vào sự nghiệp cứu nước, coi thường gian lao tù đày

phải mang đâu có phải là việc

con con.

 Bài thơ có những đặc sắc gì

về nghệ thuật ?

Dựa vào ghi nhớ trình bày

Bút pháp lãng mạn, giọng đệu hào hùng, mạnh mẽ, khoẻ khoắn, giọng điệu rắn rỏi, dứt khoát

Vậy, người anh hùng cứu

nước trong bài thơ đọng lại

trong em như thế nào?

 HS tự rút ra kết luận:

Lẫm liệt, ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù gặp lúc nguy nan nhưng vẫn không sờn lòng đổi chí

Cùng với Vào nhà ngục

Quảng Đông cảm tác, bài thơ

này cho em cảm nhận vẻ đẹp

nào của người tù yêu nước?

Để bộc lộ được những vẻ đẹp

đó bài thơ đã có âm hưởng

chung nào?

Cá nhân HS đúc kết:

+ Nặng lòng với lý tưởng cách mạng

+ Tư thế người cách mạng mạnh mẽ, hiên ngang

+ Coi thường gian nguy, chủ động trong mọi tình huống

+ Luôn tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng

 HS đúc kết:

Bút pháp lãng mạn, giọng đệu hào hùng, mạnh mẽ, khoẻ khoắn, giọng điệu rắn rỏi, dứt khoát

4- Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo : (1’ )

*Bài cũ:

- Về nhà cần học :

+ Thuộc lòng bài thơ

+ Nắm nội dung phân tích trong bài

+ Nắm nội dung ý nghĩa và nghệ thuật tiêu biểu bài thơ

*Bài mới:

- Chuẩn bị trước bài Ôn luyện dấu câu, cụ thể:

+ Nhớ lại toàn bộ kiến thức về dấu câu đã học ở các lớp 6, 7 và 8

+ Nhớ lại toàn bộ công dụng đối với những loại dấu câu đó

+ Tìm hiểu và rút ra các lỗi thường gặp khi sử dụng dấu câu

IV RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG : :

………

………

………