- §äc bµi viÕt tham kh¶o: “Trong lµng t«i kh«ng thiÕu g× c¸c lo¹i c©y, nhng hai c©y phong nµy khc¸ h¼n – chóng cã tiÕng nãi riªng, vµ h¼n ph¶i cã mét t©m hån riªng, chan chøa nh÷ng bµi [r]
Trang 1ôn tập tập làm văn và Ôn tập bài 1
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS : hệ thống lại kiến thức đã học ở bài 1 , nội dung văn bản “ Tôi đi học” với những nét nghệ thuật chính
- Nắm vững được từ ngữ nghĩa rộng và từ nghĩa hẹp
- Ôn tập lại sự thống nhất về chủ đề văn bản
B Chuẩn bị :
G/v: Hệ thống câu hỏi, đáp án
H/s: Ôn tập theo sự hướng dẫn của thầy
B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
1 Kiểm tra bài cũ :Xen trong giờ
2 Bài mới :
Tiết 1 : Ôn tập văn tự sự , đoạn văn
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản
? Kể tên các thể loại văn bản mà các em đã học
từ lớp 6 ?
- Các kiểu văn bản đã học :
Lớp 6 : học văn miêu tả và văn tự sự
Lớp 7 : học văn biểu cảm và nghị luận
? Thế nào là văn miêu tả ?
? Để làm tốt văn miêu tả, cần có điều kiện gì?
-Muốn làm tốt văn miêu tả , người viết phải
biết quan sát , từ đó nhận xét liên tưởng , tưởng
tượng , so sánh … để làm nổi bật đối tượng
Gv : khi miêu tả đối tượng , các em cũng cần
có trình tự miêu tả sao cho hợp lí nhất , giúp
người đọc vừa có cái nhìn khái quát nhất vừa có
cái nhìn cụ thể Lời văn phải cụ thể , trong sáng ,
vận dụng các phép so sánh , nhân hóa , từ gợi
hình phong phú …
? Trình bày kháI niệm văn tự sự ?
I Lí thuyết :
1 Văn miêu tả
- Khái niệm: Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc , người nghe hình dung những
đặc điểm , tính chất nổi bật của một sự việc , sự vật , con người , phong cảnh …làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc người nghe
Trang 2Hs trình bày
? Những yếu tố nào cấu thành văn bản tự sư ?
Yếu tố : nhân vật , sự việc , cốt truyện , ngôI
kể …
Ngoài ra còn có yếu tố miêu tả và biểu cảm
2 Văn tự sự :
Tiết 2, 3 : Ôn tập bài 1
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản
? Trình bày nội dung của văn bản “ TôI đi học” của
Thanh Tịnh ?
? Tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm trạng
hồi hộp , bỡ ngỡ của “ tôi” ?
- Khi cùng mẹ đến trường : thấy lạ trên con
đường đã quen thuộc
- Không ra đồng nô đùa như bạn nữa
- Khi nghe gọi tên , quả tim ngừng đập , giật
mình và lúng túng
- Khi vào lớp thấy xa mẹ
- Khi ngồi trong lớp thấy quen và quyến luyến
? Qua văn bản , em cảm nhận gì về nhân vật “ Tôi”
trong ngày đầu tiên đến trường ?
? Tìm và phân tích những hình ảnh so sánh đã được
nhà văn sử dụng ?
- Những h/ a so sánh :
“ Những cảm giác ấy …quang đãng”
“ ý nghĩ ấy … ngọn núi”
“ Họ như những … e sợ”
Đặc sắc của nghệ thuật so sánh :
Các so sánh trên đều dùng những hình ảnh cụ thể để
cụ thể hóa tâm trạng , ý nghĩ trừu tượng.Nó góp
phần làm đậm chất trữ tình nhẹ nhàng , ngọt ngào ,
đằm thắm của tác phẩm Nó cũng cho thấy một tâm
hồn hết mực nhẹ nhàng , trong sáng
? Hãy nêu nghệ thuật đặc sắc trong truyện ?
1 Văn bản “ Tôi đi học”
a Nội dung
- Văn bản bộc lộ cảm xúc trong ngày đầu tiên đến trường
- “ Tôi” là cậu bé có tâm hồn trong sáng , yêu thiên nhiên , maí trường , yêu bạn bè và yêu cả sự học hành
b Nghệ thuật
- Tác giả đã sử dụng những hình
ảnh so sánh đặc sắc
- Kết hợp các phương thức biểu
đạt tự sự, miêu tả , biểu cảm , nổi bật nhất là phương thức biểu cảm
- Dòng cảm xúc trong sáng , ngây thơ và hết sức cụ thể
2 Cấp độ khái quát của nghĩa
Trang 3? Nêu khái niệm từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa
hẹp ?
-Từ ngữ nghĩa rộng là từ có phạm vi nghĩa bao hàm
phạm vi nghĩa của những từ ngữ khác
- Từ ngữ nghĩa hẹp là những từ mà phạm vi nghĩa
của nó được phạm vi nghĩa của những từ ngữ khác
bao hàm
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn các từ : ăn , đi , bàn
trà
- ăn - ăn uống - sinh hoạt
- đi - hoạt động
- bàn trà - bàn - đồ vật
? Cho từ ngữ sau, tìm từ có cấp độ khái quát về
nghĩa hẹp hơn : xe cộ , kim loại , hoa quả
- xe cộ : xe đạp , xe máy , xe ô tô …
- Kim loại :đồng , chì …
- Hoa quả : chuối , na , hồng xiêm…
? Chủ đề văn bản là gì ?
? Hãy cho biết chủ đề trong văn bản “ Tôi đi học” là
gì ?
- Chủ đề chính là cảm xúc của “ tôi” trong ngày đầu
tiên đến trường
? Một văn bản có sự thống nhất cần có những yêu
cầu gì ?
- Hình thức : Chủ đề được thống nhất qua nhan đề ,
đề mục và trong mối quan hệ giữa các phần của văn
bản , các từ ngữ chủ đề thường được lặp đi lặp lại
nhiều lần
- Nội dung : Vb chỉ nói tới chủ đề , mọi vấn đề khác
đều xoay quanh để làm nổi bật chủ đề , không xa rời
hay lạc đề
từ ngữ
- Từ ngữ nghĩa rộng :
- Từ ngữ nghĩa hẹp :
3 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
a Chủ đề của vb
- Là đối tượng chính , vấn đề chính, nội dung chính cảu văn bản
b , Yêu cầu :
- Hình thức :
- Nội dung :
3 Củng cố , dặn dò:
Gv hệ thống lại nội dung ôn tập
Hs về nhà học bài
Ngày tháng năm
Tuần 3 Ban gám hiệu ký duyệt
Trang 4Tuần 5 tiết 1,2,3
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:22/9/09
Ôn tập : Tập làm văn
A.Mục tiêu cần đạt:
giúp HS ôn tập lại các kiến thức sau:
- Nắm đợc bố cục văn bản , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời đọc
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh : học bài theo hớng dẫn
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Kiểm tra:
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?
? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở những phơng diện nào?
2 Bài mới: Tiết 1:
Ôn tập : Bố cục của văn bản
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu HS đọc văn bản
Văn bản trên có thể chia thành
mấy phần?
? Chỉ rõ ranh giới giữa các phần
đó
? Hãy cho biết nhiệm vụ của
từng phần? trong văn bản
? Phân tích mối quan hệ giữa các
phần trong văn bản
1Ví dụ: văn bản Người thầy đạo cao đức trọng
- (HS đọc.)
- Văn bản trên chia thành ba phần:
+ P1: Từ đầu đến “… danh dự”.
+ P2: “ Học trò theo ông…không cho vào thăm
+ P3: đoạn còn lại
- P1: Giới thiệu ông Chu Văn An
- P2: Kể công lao, uy tín và tính cách của ông
- P3: Niềm thương tiếc của mọi người khi ông mất
- Phần đầu (MB) giới thiệu nhânvật; nhân vật sẽ
được làm rõ ở phần hai (TB) và tôn cao, nhấn mạnh
Trang 5GV: Các phần luôn gắn bó chặt
chẽ với nhau, phần trước làm tiền
đề cho phần sau, còn phần sau là
sự tiếp nối phần trước
Chủđề của văn bản là Người thầy
đạo cao đức trọng.
Từ việc phân tích ở trên, hãy cho
biết một cách khái quát:
? Các phần của văn bản có mối
quan hệ với nhau như thế nào?
? Bố cục của văn bản gồm mấy
phần?
Nhiệm vụ của từng phần là gì?
phần: MB, TB, KB
* Nhiệm vụ:
+ MB: Nêu ra chủ đề sẽ nói trong văn bản + TB: Trình bày các ý liên quan đến chủ đề
+ KB: Tổng kết, khái quát chủ đề của văn bản Các phần của văn bản luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản
2 Kết luận
3 Củng cố- Hướng dẫn
Đọc lại bố cục ba phần và nhiệm vụ của tong phần trong văn bản
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:23/9/09
Bài mới :
Ôn tập : Bố cục của văn bản (Tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu học sinh đọc kĩ mục II trong
SGK và trả lời các câu hỏi:
? Phần thân bài Tôi đi học của Thanh Tịnh
được sắp xếp trên cơ sở nào?
II) Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
* Cách sắp xếp:
- Hồi tưởng:
+ Những kỉ niệm trước khi đi học
+ Các cảm xúc được sắp xếp theo trình tự thời gian, không gian: trên đường, trong
Trang 6? Hãy chỉ ra diễn biến của tâm trạng cậu
bé Hồng trong phần thân bài?
? Khi tả người, tả vật, phong cảnh,…em sẽ
lần lượt miêu rả theo trình tự nào?
? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà
em biết
? Chỉ ra cách sắp xếp các sự việc trong văn
bản “Người thầy đức cao vọng trọng”
sân trường, trong lớp
- Liên tưởng đối lập: Những suy nghĩ trong hồi ức và hiện tại
* Diễn biến tâm trạng:
- Đ1: Tình cảm và thái độ:
+ Tình cảm: thương mẹ sâu sắc
+ Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ
- Đ2: Những cảm giác sung sướng cực
điểm khi đột nhiên chú gặp lại mẹ và được yêu thương, ôm ấp trong lòng * Trình tự miêu tả:
- Tả người: có thể đi từ ngoại hình đến nội tâm, tính cách, phẩm chất; cũng có thể đi
từ lai lịch đến tuổi tác, nghề nghiệp, địa vị xã hội…
- Tả con vật: tả hình dáng, các bộ phận đặc trưng của con vật, tiếng kêu, màu lông, thói quen, quan hệ của con vật với con người
- Tả phong cảnh: đi từ khái quát đến cụ thể; xa- gần; chung- riêng; trên cao- dưới thấp; màu sắc đường nét, ánh sáng, âm thanh - Học trò theo học đông, nhiều người đỗ đạt, tài giỏi, vua vời ra dạy cho thái tử;
- Biết can ngăn vua tránh điều xấu;
- Can gián không được, từ quan về làng;
- Học trò đều giữ lễ với ông và ông cũng nghiêm khắc với học trò - Tuỳ thuộc vào những yếu tố, như: kiểu văn bản , chủ đề, ý
đồ giao tiếp của tác giả
- Được sắp xếp theo trình tự không gian, thời gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận sao cho phù hợp với sự triển khai của chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc
Trang 7? Từ các bài tập trên và bằng những hiếu
biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp
nội dung phần thân bài của văn bản ?
*Gợi ý
P1: Việc sắp xếp nội dung phần thân bài
tuỳ thuộc vào những yếu tố nào?
P2: Các ý trong phần thân bài thường được
sắp xếp theo những trình tự nào
3.Củng cố- hướng dẫn
Đọc lại ghi nhớ sgkcách trình bày phần thân bài
Ngày soạn:17/9/09
Ngày dạy:23/9/09
Bài mới : Luyện tập
(tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
1.BT1/26/SGK: Phân tích cách trình bày
ý trong các đoạn trích
- GV yêu cầu học sinh đọc thầm BT, làm
ra giấy nháp
2.BT2/27/SGK:
- GV nêu yêu cầu cho học sinh làm
a) Miêu tả cảnh sân chim: theo trình tự
từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài, từ gần ra xa
b) Tả cảnh Ba Vì:
Trình bày vẻ đẹp của Ba Vì theo mùa trong năm, nhưng tập trung vào tả vẻ
đẹp của Ba Vì theo thời điểm buổi chiều, buổi tối khi có trăng ( trình tự thời gian)
c) Chứng minh luận điểm:
(đoạn trích có ba đoạn nhỏ)
- Đ1: Nêu luận điểm: “Những khi ấy, trí tưởng tượng dân chúng tìm cách chữa lại sự thật, để phải khỏi công nhận những tình thế đáng ưu uất”
- Đ2+3: Đưa dẫn chứng (truyện Hai Bà Trưng và truyện Phù Đổng Thiên Vương ) để chứng minh cho luận điểm
đó
- Nếu phải trình bày về lòng thương mẹ
Trang 8- GV gợi ý: Cách sắp xếp trên chưa hợp
lí Trước hết cần phải giải thích nghĩa
đen và nghĩa bóng của câu tục ngữ trước
Từ đó mới lấy ví dụ để chứng minh
Trong các ví dụ thì nói khái quát về
những người chịu đi, chịu học trước, sau
đó mới nói tới các vị lãnh tụ, rồi nói đến
thời kì đổi mới (theo trình tự thời gian)
của chú bé Hồng ở văn bản Trong lòng
mẹ, cần trình bày một số ý và sắp xếp
như sau:
+ Hồng rất muốn đi thăm mẹ mình
Em biết ý xấu của người cô nên đã từ chối
+ Hồng không dấu được tình thương
mẹ nên đã để nước mắt ròng ròng rơi xuống
+ Hồng muốn nghiền nát những cổ tục
đầy đoạ mẹ
+ Những ý xấu của người cô không làm cho Hồng xa lánh mẹ, trái lại làm cho Hồng càng yêu thương mẹ hơn
- (Học sinh đọc)
4. Củng cố, hướng dẫn về nhà;
GV yêu cầu Hs đọc lai nội dung Ghi nhớ trong SGK
- GV khái quát lại toàn bài
- Học thuộc lòng mục Ghi nhớ/SGK
- BT: Phân tích bố cục của văn bản Rừng cọ quê tôi.
Gợi ý:
+ Xác định ba phần của văn bản: MB, TB, KB
+ Nhận xét về cách trình bày, sắp xếp ý trong phần thân bài của văn bản
Ngày tháng năm
Tuần 5 Ban gám hiệu ký duyệt
Trang 9Tuần 6 tiết 1,2
Ngày soạn24/9/09
Ngày dạy
Ôn tâp phân môn văn
A/ Mục tiêu cần đạt
Giúp hs
- Kiến thức : + Thấy được tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của nhân vật lão Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn đáng trọng của người nông dân Việt NamTCMT8
+ Thấy được tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao (thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo); thương cảm xót xa và thật sự trân trọng đối với người nông dân nghèo khổ
+ Bước đầu hiểu được nghệ thuật viêt truyện ngắn đặc sắc của tác giả : Khắc hoạ nhân
- Tư tưởng : Giáo dục tinh thần nhân đạo, rèn kĩ năng phân tích cảm nhận tác phẩm tự sự
B / Chuẩn bị :
- Giáo viên : Soạn bài , nghiên cứu tài liệu
- Học sinh : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
1 Kiểm tra bài cũ :
Trong bài học
2 Bài mới : Gv giới thiệu bài :
Tiết 1: Ôn tâp Lão Hạc
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
I Nhân vật lão Hạc
Trang 10? Lão Hạc rất nghèo khổ , tuổi già chỉ thui
thủi một mình lấy con chó làm bạn Vậy mà
lúc này lão cũng phải bán nó đi Vì sao
vậy?Việc bán chó có ý nghĩa gì?
Vì lão đã mất việc làm , không làm ra
tiền , để nuôi nó thì phải tiêu vào tiền của
con ( tiền mà lâu nay lão đã giành dụm, bòn
nhặt từ mảnh vườn – cái mảnh vườn mà
con trai lão định bán để cưới vợ
? Nhưng quyết định bán cậu Vàng của
lão diễn ra như thế nào? Thể hiện điều gì?
-Việc bán cậu vàng đã được đưa ra từ lâu.Vì
lão nhiều lần nói với ông giáo khiến ông
giáo nghĩ : lão nói thế thôi
lão đắn đo suy nghĩ nhiều lắm, lão coi
việc này là hệ trọng bởi cậu vàng là bạn
thân thiết là kỉ vật của đứa con trai của lão
Lão không muốn bán Khi buộc phải bán
lão đau đớn đến tột cùng
? Sauk hi bán chó cuộc sống của lão Hạc
như thế nào?
- Lão Hạc chỉ ăn khoai, sau đó chế được
món gì ăn món ấy: Củ chuối, sung luộc, rau
má, một vài củ ráy, bữa trai, bữa ốc
- Ông giáo giúp lão nhưng đều bị từ chối,
gần như hách dịch Cứ xa dần tôi
- Lão xin bả chó nói là để đánh chó nhưng
thực tế lão đã chết ,chết đau đớn vật vã …
? Em có nhận xét gì về cuộc sống của lão
Hạc
1 Lão Hạcngười nông dân nghèo khổ
- Nhà nghèo , vợ chết, con bỏ đi đồn
điền cao su vì không có tiền cưới vợ
- Lão Hạc lấy con chó làm bạn cho khuây khoả,làm thuê để dành tiền bòn vườn cho con
- Lão ốm phải tiêu vào tiền của con + thiên tai+ không có việc làm , giá goạ lên cao cậu vàng ăn khoẻ, để thì lại tiêu vào tiền của con, không cho ăn bán lại gầy mất tiền , lão quyết định bán chó
Lão Hạc là một nông dân nghèo khổ, cô đơn
- Lão Hạc nghèo sống khổ, chết khổ
3, Củng cố – Hướng dẫn
Sauk hi bán chó cuộc sống của lão như thế nào?Về xem lại nội dung bài học
Bài mới :Tiết 2: Ôn tâp Lão Hạc (tiếp)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Sau khi bán cậu vàng lão Hạc đã làm gì?
- Kể cho ông giáo việc bán chó 2 Lão Hạc là một nông dân
giàu tình thương
Trang 11- Nhờ ông giáo hai việc:
?Em hãy phân tích tâm trạng của lão Hạc khi kể
chuyện với ông giáo?(tìm chi tiết)
- Cố làm ra vui vẻ
- Cười như mếu, đôi mắt ầng ậng nước
- Mặt đột nhiên có rúm lại
- Những nếp nhăn xô lại, ép cho những giọi nước
mắt chảy ra
- Cái đầu ngoeo về một bên, cái miệng móm mếu
như con nít
- Lão hu hu khóc: “ Khốn nạn… lừa nó”
?Phân tích nét đặc sắc ngòi bút của Nam Cao ở
đoạn này?
- Tác giả sử dụng phương thức ,miêu tả(khuân
mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp
thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ
nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó
- Khi miêu tả khuôn mặt của lão Hạc , tác giả đã
sử dụng những câu văn ngắn có nhiều tính từ,
động từ, là những từ láycó tác dụng gợi hình
ảnh, gợi âm thanh(từ tượng hình, từ tượng thanh):
vui vẻ, ,mếu ầng ậng, co rúm, ép, … thể hiện
sự đau đớn , hối hận, xót, thể thảm tất cả như
đang trào đổ vỡ
GV phân tích cho họcsinh thấy
- Tác giả sử dụng phương thức ,miêu tả(khuôn
mặt) , biểu cảm( trực tiếp:lời cảm thán+gián tiếp
thông qua kể tả) xen vào trong tự sự để thấy rõ
nỗi khổ đau của lão Hạc khi kể về việc bán chó
- Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng sự so sánh:
cười như mếu, mếu như con nít+ nhân hoá:
những nếp nhăn xô lại với nhau ép cho nước mắt
mà chảy ra + đảo “hu hu” trước khóc diễn tả sự
khổ đau tột cùng của người già đau khổ tột cùng-
nước mắt đậm kiệt trong cuộc đời đằng đằng
chất chồng những đau khổ tủi cực
Lời kể của lão vừa biểu cảm trực tiếp bằng những
câu cảm thán , bằng lời than, lời trách móc: “A!
Lão già tệ lắm” “ thì ra thì tôi… lừa nó”
? Từ những nét ngoại hình quằn quại đến những
lời ăn năn, sám hối này, lão Hạc của là một con
người như thế nào?
Lão là con người nhân hậulão rất thương con vật nuôi