ch©m biÕm, mØa mai, nghÖ thuật trào phúng đặc sắc tác giả NAQ đã vạch trần thñ ®o¹n lõa dèi bØ æi cña chÝnh quyÒn thùc d©n vµ thÓ hiÖn niÒm c¶m th«ng xót thương của Người đối víi sè phËn[r]
Trang 1Lớp 8A Tiết (TKB): Ngày dạy: Sĩ số: Vắng:
Tiết 105, 106 – Văn bản:
Thuế máu
(Trích: Bản án chế độ thực dân Pháp)
Nguyễn ái Quốc
I Mục tiêu.
1 Kiến thức:
- Bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa trong văn bản
- Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn bản chính luận của Nguyễn ái Quốc
2 Kĩ năng: - Đọc hiểu văn bản chính luận hiện đại.
3 Thái độ: - Có thái độ cảm thương, đau xót khi hình dung ra số phận của
nhân dân thuộc địa trong văn bản
II Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục.
III Chuẩn bị.
1 Giáo viên.
- Tài liệu tham khảo: SGV, Thiết kế bài giảng, Tư liệu tham khảo.
- Phương tiện: SGK, Giáo án.
- Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
2 Học sinh: SGK, Vở soạn, Vở ghi.
IV Tiến trình dạy học.
1 Kiểm tra: Sự chuẩn bị của HS.
2 Bài mới.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
* Tiết 1.
* Hoạt động 1 - Đọc và tìm hiểu Chú thích.
I Đọc và tìm hiểu Chú thích.
- Cho HS tìm hiểu Chú
thích
- Tìm hiểu 2 Tìm hiểu Chú thích.
a Tác giả.
Trang 2? Em biết gì về tên gọi
Nguyễn ái Quốc?
- Suy nghĩ, trả lời - NAQ là một trong
những tên gọi của Bác trong thời kì hoạt động cách mạng trước 1945 Người là vị lãnh tụ kiệt xuất của phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Cho biết vài nét về tác
phẩm?
* GV : Tác phẩm được
NAQ dành nhiều thời
gian, đầu tư nhiều công
sức nhất trong những năm
1922 – 1925 Để hoàn
thành tác phẩm, người đã
từng đọc rất nhiều tài liệu,
gặp gỡ nhiều nhân chứng,
thống kê công phu rất
nhiều con số
Mỗi chương của tác phẩm
viết về một chủ đề và tất
cả hợp thành một bản cáo
trạng đanh thép về tội ác
tày trời của chủ nghĩa
thực dân, về cuộc sống
khốn cùng của người dân
các xứ thuộc địa Sự ra đời
của bản án chế độ thực
dân là một đòn tiến công
quyết liệt vào chủ nghĩa
thực dân, vạch ra con
đường cách mạng và
tương lai tươi sáng cho
các dân tộc bị áp bức
- Viết bằng tiếng Pháp
- Gồm 12 chương và phần phụ lục
- Đoạn trích “Thuế máu”
là chương mở đầu của tác phẩm Đây là chương tiêu biểu nhất, đặc sắc nhất của tác phẩm
- Cho HS giải thích một số
từ ngữ
- Giải thích từ c Giải thích từ ngữ.
Trang 3? Bố cục văn bản? - Thảo luận, trả lời 3 Bố cục.
Ba phần
- Phần I: Chiến tranh và
“người bản xứ”
- Phần 2: Chế độ lính tình nguyện
- Phần 3 kết quả của sự hi sinh
* Hoạt động 2 – Đọc hiểu văn bản.
II Đọc hiểu văn bản.
* Phần 1: Chiến tranh
và “người bản xứ”.
? Em thấy số phận của
người dân bản xứ và thái
độ của bọn cai trị đối với
họ ra sao?
? So sánh thái độ của
các quan cai trị thực dân
đối với người dân thuộc
địa ở 2 thời điểm trước
chiến tranh và khi chiến
tranh xảy ra?
(Tìm các chi tiết thể
hiện thái độ của các quan
cai trị đối với người dân
bản xứ)
- Suy nghĩ, trả lời
- Theo dõi, trả lời
1 Thái độ của các quan cai trị đối với người dân bản xứ.
Trước chiến tranh
Khi chiến tranh xảy ra
- Họ là những tên
“An-nam-mít” bẩn thỉu, chỉ biết kéo xe tay, ăn đòn của ác quan cai trị
- Họ biến thành những đứa
“con yêu”, người “bạn hiền” của các quan cai trị
“Chiến sĩ bảo vệ công lý và
tự do”
? Sự thay đổi về thân phận
của những người dân bản
xứ như thế nào qua hai
thời điểm?
- Suy nghĩ, trả lời - Trước chiến tranh họ
được xem là giống người hạ đẳng bị đối xử đánh
đấp như xúc vât
- Khi chiến tranh xảy ra
họ được tâng bốc vỗ về,
được phong danh hiệu cao quý
Trang 4? Chúng tâng bốc vỗ về
người dân bản xứ nhằm
mục đích gì?
- Trả lời - Dụ dỗ, lừa phỉnh họ
? Thái độ của tác giả như
thế nào?
- Suy nghĩ, trả lời - Thái độ mỉa mai, phê
phán của tác giả đối với những luận điệu lừa bịp của bọn thực dân
2 Số phận thảm thương của người dân thuộc địa trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
? Tìm chi tiết, số liệu viết
về số phận của người dân
bản xứ khi chiến tranh
xảy ra, họ phải làm gì?
tình cảnh của họ ra sao?
- Theo dõi, tìm - Họ phải dời bỏ quê
hương, gia đình
- Họ chết thảm thương trong chiến tranh “phơi thây trên các bãi chiến trường Châu Âu”, “bảo vệ
tổ quốc của các loài thủy quái”, “đưa thân cho người ta tàn sát … lấy máu mình tưới … lấy xương mình chạm”
- ở địa phương – kiệt sức trong các công xưởng
- Tám vạn người không bao giờ còn trông thấy mặt trời
? Đọc diễn cảm những từ
ngữ, hình ảnh trong ngoặc
kép và cho biết những từ
ngữ, hình ảnh đó nói lên
điều gì? Dụng ý của tác giả?
? Em có suy nghĩ gì khi
đọc những từ ngữ, hình
ảnh, số liệu này?
- Suy nghĩ, trả lời Những từ ngữ, hình ảnh,
và số liệu này đã gợi lên trong em nỗi đau đớn xót
xa cho số phận thảm thương của người dân bản
xứ Họ đã phải xa lìa gia
đình, quê hương vì mục
đích vô nghĩa đem mạng sống đánh đổi lấy vinh dự hão huyền Họ đã bị biến thành vật hy sinh cho lợi ích, cho danh dự của
Trang 5những kẻ cầm quyền.
? Em có nhận xét gì về
giọng điệu trong đoạn văn
này? tác dụng?
- Suy nghĩ, phát biểu - Giọng điệu vừa giễu cợt,
vừa xót xa Thể hiện thái
độ căm phẫn trước những tội ác của chính quyền thực dân, vừa xót thương cho những người dân vô tội
* Tiểu kết: Với giọng văn
châm biếm, mỉa mai, nghệ
thuật trào phúng đặc sắc
tác giả NAQ đã vạch trần
thủ đoạn lừa dối bỉ ổi của
chính quyền thực dân và
thể hiện niềm cảm thông
xót thương của Người đối
với số phận thê thảm của
người dân bản xứ Chính
quyền thực dân đã thực
hiện kế hoạch của mình
ntn và số phận của những
người dân bản xứ khi
chiến tranh két thúc ra
sao? chúng ta sẽ theo dõi
tiếp phần II và III của văn
bản trong tiết học sau
- Nghe
* Tiết 2.
* Phần II: Chế độ lính tình nguyện.
? Tìm và phân tích những
luận cứ về chế độ lính tình
nguyện (danh từ mỉa mai
một cách ghê ghớm) và
hậu quả của nó?
- Theo dõi, tìm - Chế độ lính tình nguyện
thực chất là chế độ cưỡng bách, bắt lính một cách tàn bạo, dã man đã được thể hiện bằng những dẫn chứng và luận chứng rất
cụ thể, bằng giọng điệu phẫn nộ, lên án mà vẫn rất trào phúng, hài hước một cách đau xót
Trang 6- Trước hết, tác giả gọi tên
đúng bản chất của nó, đó
là cái vạ mộ lính Nghĩa là
nó chỉ mang lại tai vạ cho người dân bản xứ
- Đó là những cuộc vây lùng, bắt bớ nhân lực rộng khắp trên toàn cõi đông dương, bị bắt, bị nhốt với
đủ các thứ tên sắc lính (khố đỏ, khố xanh, khố vàng)
? Em hiểu thế nào về khái
niệm “vật liệu biết nói”?
Để chống lại nhà cầm
quyền, để thống lĩnh,
những thanh niên bản xứ
đã buộc phải làm gì?
Những việc làm bất đắc dĩ
đó càng chứng tỏ điều gì?
- Suy nghĩ, phát biểu - Cụm từ “vật liệu biết
nói” thể hiện ý nghĩa trào phúng, mỉa mai sâu sắc Bọn chủ thực dân coi người dân bản xứ chỉ như thứ đồ vật biết nói, như thứ hàng hóa đặc biệt có thể sinh lợi mà thôi
- Hởu quả của chính sách thu gom “vật liệu biết nói” đẻ ra hàng trăm cách xoay xỏa làm tiền trắng trợn: “đi làm lính tình nguyện hoặc xì tiền ra”
* Phần III Kết quả của
sự hi sinh.
? Em hiểu gì về tiêu đề
của đoạn?
? Mâu thuẫn trào phúng ở
đây là gì?
- Suy nghĩ, trả lời
- Trả lời
- Kết quả của sự hi sinh cũng là một câu tiêu đề mang đậm tính trào phúng Vấn đề là ở chỗ hi sinh cho ai? mà vì ai mà phải hi sinh?
- Mâu thuẫn trào phúng ở
đoạn này là ở chỗ sự đối lập giữa những lời hứa hẹn
mĩ miều với những lời nói
Trang 7và hành động thực tế của các nhà cầm quyền khi chiến tranh kết thúc, khi
đã không còn phải lừa mị, phỉnh phờ nữa thì các quan lớn lại quay ngay trở
về với cách nói, cách làm xưa Và bọn ngu mọi lại phải được đối xử xứng
đáng với thân phận của chúng!
Hình thức bên ngoài
Lời nói
và hành
động thực chất
- Im bặt như có phép lạ
- Để ghi nhớ công lao
- Đưa về nước bằng tàu thủy
- Biết ơn,
đón chào nồng nhiệt bằng diễn văn yêu nước
- Thương binh và vợ con tử sĩ
được cấp phương tiện sinh sống làm ăn
- Chiến sĩ bảo vệ tự
do -> giống người bẩn thỉu
- Lột hết của cải, kiểm soát,
đánh đập vô cớ, cho
ăn như cho lợn
ăn, xếp xuống hầm tàu, chật, bẩn, thiếu không khí
…
- Bây giờ không cần nữa, cút
Trang 8- Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện
? Tác giả đã kết thúc đoạn
bằng niềm tin như thế
nào? Tác dụng?
- Suy nghĩ, trả lời - Đoạn văn kết thúc của
tác giả vừa thể hiện niềm tin, niềm mong mỏi chính
đáng và sâu sắc vào thái
độ của nhân dân lao động bản xứ, vừa bước đầu nêu
ra con đường đấu tranh cách mạng trên cơ sở tố cáo, lên án tội ác và sự dã man vô nhân đạo của thực dân Pháp
* Hoạt động 3 – Tổng kết
- Hướng dẫn HS Tổng kết - Làm theo hướng dẫn
III Tổng kết.
* Hoạt động 4 - Luyện tập.
- Hướng dẫn HS Luyện tập - Làm theo hướng dẫn
IV Luyện tập.
3 Củng cố.
- Giáo viên nhận xét về giờ học
4 Dặn dò.
- Ghi nhớ một số đoạn tiêu biểu
- Chuẩn bị bài mới