Rút ra nghĩa bóng: sống đơn lẻ thì yếu, biết đoàn kết sẽ làm nên sức mạnh to lín, phi thêng Luận điểm: Đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc để bảo về Tổ Quốc Xa: Hệ thống đề điều ngăn lũ bả[r]
Trang 1Giỏo ỏn Dạy thờm Văn 7 Học kỡ 2
Buổi 1 : Ngày soạn:
Ngày dạy:
ôn tập tục ngữ và văn nghị luận
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp hs củng cố kiến thức đã học về tục ngữ và văn nghị luận
Rèn kĩ năng làm trắc nghiệm khách quan, nhận biết tục ngữ và luận điểm trong bài văn nghịluận
B Chuẩn bị của thầy và trò
1.Thầy :hệ thống các câu hỏi trắc nghiệm
2.Trò: nắm vũng kiến thức trên lớp về văn nghị luận và tục ngữ
C.Tiến trình tổ chức các hạot động dạy và học
1 Kiểm tra bài cũ
2 Bài mới
A.Trắc nghiệm
Câu 1:Tục ngữ nào không đúc rút kinh ngiệm dự đoán nắng ma
A Trăng quầng trời hạn, trănng tán trời ma
B Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì ma
C Tháng tam nắng rám trái bởi
D Mau sao thì nắng, vắng sao thì ma
Câu3: Câu nào không đúng về văn nghị luận?
A Luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục
B Nhằm tái hiện sự vật, sự việc, hiện tợng một cách sinh động
C Nhằm thuyết phục ngời đọc, ngời nghe một ý kiến, quan điểm, một nhận định
D ý kiến, quan điểm, nhận xét trong văn nghị luận phải hớng tới giải quyết những vấn đề xó thực trong đời sống mới có ý nghĩa
Câu 6: Dòng nào không đúng về tục ngữ
A Ngắn gọn
B Lập luận chặt chẽ giàu hình ảnh
C Các vế thờng đối nhau cả về nội dung và hình thức
D Thờng có vần, nhất là vần chân
Câu 10: Một bài văn nghị luận phải có những yếu tố nào?
A Luận điểm
B Luận cứ
C Lập luận
D Cả 3 ý kiến trên
D Một bộ phận của cơ thể (mặt ngời), phía bên trong caủi sự vật
Trang 2Câu 12: Câu nào có ý nghĩa giống như câu tục ngữ “đói cho sạch, rách
cho thơm”
A.Giấy rách phải giữ lấy lề
B.Ăn trông nồi, ngồi trông hớng
C.Ăn phải nhai, nói phải nghĩ
D.Đói Ăn vụng, túng làm liều
Câu 13: Câu tục ngữ: “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” sử dụng biện pháp tu
từ nào?
A So sánh
B Chơi chữ
C Biện pháp ẩn dụ
D Nhân hóa
Câu 16: Dòng nào không là luận đểm của đề bài “Thể dục thể thao là
họat động cần thiết và bổ ích cho cuộc sống con ngời”
A Họat động thể dục thể thao chỉ nên thực hiện với gnời trẻ tuổi
B Thể dục thể thao giúp con ngời có một cơ thể khỏa m,ạnh
C Thể dục thể thao giúp con ngời rèn luyện tính kiên trì, nhận nại và tinh thần đoàn kết
D Con ngời cần luyện tập thể dục thể thao
*Cảm nhận cái hay cái đẹp của câu tục ngữ
" Một mặt ngơì bằng mời mặt của"
Câu tục ngữ tôn vinh giá trị của con ngời Chữ mặt đợc sử dụng độc đáo,
mặt ngời chỉ tình ngời, con ngời, giá trị con ngời; Mặt của- chỉ tiền của, vàng bạc lấy mặt ngời so sánh với mặt của nhân dân ta chỉ rõ: Tiền bạc, của cải
đã quýa những cái đáng quý hơn la tình ngời, giá trị con ngời
"Cái răng cái tóc là góc con ngời"
Cái răng, cái tóc là hai nét đẹp bên gnoài của con ngời, góc con ngời – nó
đã thể hiện một phần tính cách, nhân phẩm con ngời Câu tục ng khuyên chúng ta phải biết chú ý về mặt hình thức, bới chính hình thức bên ngoài phẩn ảnh một phần con ngời bên trong
" Đói cho sạch rách cho thơm"
Đói rách- ẩn dụ về ngời có hoàn cảnh nghèo khổ, thiếu thốn, đói cơm, rách
áo
Cho là giữ lấy, sạch và thơm ẩn dụ cho cách sống không tham lam, có lòng
tự trọng
Trang 3Câu tục ngữ nêu lên một kinh nghiệm sống, bài học làm ngời: Phải biết giữ gìn phẩm giá, nhân cách, đừng vì nghèo đói mà sa ngã
"Học ăn học nói, học gói học mở"
Câu tục ngữ nêu lên bài học giao tiếp, ứng xử Phải cẩn trọng khôn khéo tế nhị trong lời ăn tiếng nói trong mọi cử chỉ không đợc thô lỗ cục cằn
Câu tục ngữ có 4 vế, bài học làm ngời, con ngời văn hóa sống đẹp đợc đúc kết trong 4 chữ học Câu tục ngữ dạt chúng ta biết sống tốt hơn đẹp hơn
" Không thầy đố mày làm nên
Học thầy không tày học bạn."
Câu tục ngữ nói về cách học và sự học
Mày- là mọi ngời, chúng ta Dúng chữ mày không phải để khinh thờng mà chỉ để liền vần với chữ tày cho dễ nhờ dễ thuộc Thầy ở đây là ngời dạy ta về văn hóa, khoa học và nghề nghiệp, làm nên trở nên giỏi giang, thành đạt Học chữ, học nghề phải có thầy Trong cuộc sống những ngời dạy ta những
điều hay lẽ phải là thầy của ta
Câu tục ngữ khuyên chúng ta biết chọn thầy mà học
"ăn quả nhớ kẻ trồng cây"
Ngời ăn quả là những ngời hởng thụ thành quả, kẻ trồng cây là những
ng-ời tạo ra thành quả đó
Người hưởng thành quả phải biết ơn những người đã tạo ra và làm nên những thành quả đó Câu tục ngữ nêu lên bài học về lòng biết ơn sống thủy chung, tình nghĩa
" Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao."
Một cây, ba cây, non, hòn núi cao là ẩn dụ nói về con ngời và cuộc sống Chụm lại là liên hợp lại, đoàn kết, gắn bó với nhau
Một cây thì đơn lẻ khônglàm nên non, lên núi Ba cây là số nhiều, số
đông lại đợc chụm lại vì thế mới thành núi cao
Cách nói ẩn dụ thậm xng qua hình ảnh hòn núi cao đã nêu lên bài học về
đoàn kết, đoàn kết là sức mạnh vô địch
3 Củng cố dặn dò
Học thuộc cảm nhận các câu tục ngữ
Trang 4
Buổi 2 : Ngày soạn:
Ngày dạy:
ôn tập về văn nghị luận A.Mục tiêu cần đạt
Giúp hs có kĩ năng xây dựng đợc dàn ý và cách viết văn nghị luận chứng minh
B.Chuẩn bị của thầy và trò
Thầy: Nội dung ôn tập:
Trò : làm đề cơng
C,Tiến trình tổ chức các họat động dạy và học
1 ổn định lớp
2.kiểm tra bài cũ
3.Bài mới
Trắc nghiệm
Câu 1:lập luận cảu bài văn nghị luận, dẫn chững và kí lẽ phải có mối quan hệ
nh thế nào với nhau?
Aphải phù hợp với nhau
B.Phải phù hợp với luận điểm
C.Phải phù hợp với nhau và phù hợp với luận điểm
D.phải tơng đơng với nhau
Câu 2: Lập luận diễn ra ở phần nào trongbài văn nghị luận?
Câu 3: Phần mở bài của bài văn nghị luận có vai trò gì?
A.Nêu vấn đề có ý nghĩa đối với đời sống xã hội mà bài văn hướng tới
Trang 5B.Nêu ra các luận điểm sẽ triển khai trong phần thân bài.
C.Nêu phạm vi đã chứng mà bài văn sẽ sử dụng
D.Nêu tính chất cảu bài văn
Câu 4: làm thế nào để chuyển từ mở bài sang thân b ầi trong bài văn nghị luận?
A.Dùng một ừ để chuyển đoạn
B.Dùng một câu để chuyển đoạn
C Dùng một đoạn văn để chuyển đoạn
D.Dùng từ hoặc câu để chuyển đoạn
Câu 5: Đọc đoạn văn: Nhật kí trong tù canh cánh trong lòng một tấm lòng
nhớ nớc Chân bớc đi trên đất Bắc mà lòng vân hớng về miền Nam, nhớ về
đồng bào trong hoàn cảnh lầm than, có lẽ nhớ cả tiếng khóc của bao em bé
VN qua tiếng khóc của một em bé trung Quốc, nhớ ngời đồng chí đa tiễn đến sông, nhiứ là cờ nghĩa đang tung bay phấp phới Nhớ lúc tỉnh và nhớ cả lúc mơ
Xác định luận điểm cuả đoạn văn
Luận điểm: Nhật kí trong tù canh cánh một tấm lòng nhớ nớc
Đề bài: lập dàn ý cho đề bài:
Nhân dân ta có câu
Một cây lầm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
Bằng dẫn chững trong lịhc sử, trong xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc hãy chứng minh
Mở bài:Dân tộc ta rất coi trong tinh thần đoàn kết Sức mạnh đoàn kết là
niềm tin của nhân dân ta
Trích câu tục ngữ
Thân bài:
Giải thích nghiã các từ ngữ, hình ảnh: một cây, ba cây, chụm lại
Trang 6Rút ra nghĩa bóng: sống đơn lẻ thì yếu, biết đoàn kết sẽ làm nên sức mạnh to lớn, phi thờng
Luận điểm: Đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc để bảo về Tổ Quốc
Xa: Hệ thống đề điều ngăn lũ bảo vệ mùa màng Biểu hiện niềm tự hào và sức mạnh đoàn kết
Các công trình thủy điện là sức mạnh đoàn kết của mọi tầng llớp nhân dân Nay: Vẫn tiếp nôi truyền thống đoàn kết của ông cha
DC:
Luận điểm 2: Để bảo về đợc nền độc lập, chủ quyền của dân tộ từ ngàn đời nay là do sự đoàn kết, đồng lòng cảu nhân dân ta
-Đời Trần với hội nghị Diên Hồng
-Cuộc kháng chiến 15 năm chống quân Minh
-30 năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
Kết bài
*Đoàn kết chính là sức mạnh để xây dựng tình thơng và hạnh phúc
Luyện tập
Bài 1: Để chứng minh vấn đề “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” đã đưa
ra mấy luận cứ?
- Hai luận cứ:
+ Tinh thần yêu nước thể hiện trong những trang lịch sử chống giặc ngoại xâm
+ Tinh thần yêu nước thể hiện trong hiện tại chống thực dân pháp
? Các luận cứ được trình bày theo hệ thống nào?
Hệ thống liệt kê thời gian
? Cách trình bày dẫn chứng theo trình tự thời gian từ xưa đến nay, hình thức biểu hiện đa dạng từ cụ già đến trẻ đến từ miền
Bài 2 Bài văn đề cập đến lòng yêu nước của nhân dân ta trong lĩnh vực nào?
Trang 7A Trong công cuộc chiến đấu chông kẻ thù xâm lược.
B Trong sự nghiệp xây dựng đất nước
C Trong việc giữ gìn sự giàu đẹp của Tinggs việt
D Cả A và B
? Theo em VB này được bác viết trong thời điểm nào?
- toàn dân kháng chiến chống thực dân Pháp – 1951 đang giai đoạn gay go ác liệt
- ? Như vậy em trả lời câu hỏi nào?
Câu A
Bài 3: Hai luận điểm chính của bài nghị luận “Sự giàu đẹp của Tiếng việt” là
gì?
- Hai luận điểm chính là:
+ Tiếng việt là thứ tiếng hay
+ Tiếng việt là thứ tiếng đẹp
? ở mỗi luận điểm tác giả đã dùng những dẫn chứng như thế nào là chứng minh?
- ở luận điểm 1:
+ Lời nhận xét của 2 người nước ngoài
+ Phong phú nguyên âm, phụ âm
+ Cấu tạo từ vựng
+ Thanh điệu
- ở luận điểm 2:
+ Thoả mãn nhu cầu trao đổi, giao lưu
+ Phong phú, dồi dào về cấu tạo từ
+ Từ vựng mới tăng nhanh
+ Không ngừng tạo ra từ mới
Trang 8Bài 4 Để chứng minh sự giàu và khả năng phong phú của tiếng việt trong
bài văn của mình Đặng Thai Mai đã sử dụng kiểu lập luận gì?
A Chứng minh
B Giải thích
C Kết hợp chứng minh, giải thích và bình luận vấn đề
D Kết hợp phân tích và chứng minh vấn đề
? Theo em văn bản này được trình bày theo cách nào?
A Chứng minh
? Vì sao tác giả đưa ra hàng loạt những dẫn chứng tiêu biểu để làm nổi bật luận điểm sự giàu đẹp của Tiếng việt
Bài 5 Chứng cứ nào không được tác giả dùng để chứng minh cái hay của
Tiếng việt?
A Dồi dào về phần cấu tạo từ ngữ và hình thức diễn đạt
B Ngữ pháp uyển chuyển chính xác
C Một thứ tiếng giàu chất nhạc
D Thoả mãn nhu cầu trao đồi tình cảm, ý nghĩ giữa người với người
? Theo em chứng cứ nào không được tác giả dùng để chứng minh của Tiếng việt? Vì sao?
- Chứng cứ C vì nó nằm trong chứng cứ làm nổi bật cái đẹp của Tiếng việt
Bài 6 Tục ngữ được sắp sếp vào loại văn bản nào đó.
? Vậy theo em tục ngữ có ý khác với văn nghị luận không? - Có
? Như vậy tục ngữ khác đặc điểm văn nghị luận ở chỗ nào?
- Tục ngữ được thể hiện 1 câu ngắn gọn không có hệ thống luận điểm, luận cứ
? Vậy em thấy tục ngữ phù hợp với loại văn bản nào? Câu D
Bài 7: Tìm dẫn chứng thích hợp để chứng minh những luận định sau:
Trang 9a) ở truyền thuyết lịch sử Việt Nam, các yếu tố thần kì thường gắn với cốt lõi lịch sử
b) Dân tộc ta ngày nay vẫn tiếp tục phát huy truyền thống đạo lí
“người trong một nước phải thương nhau cùng”
Gợi ý:
Yêu cầu tìm dẫn chứng thật phong phú nhưng phải đảm bảo sát thực với nội dụng cần chứng minh Không chỉ liệt kê tên truyện mà phải biết lựa chọn những chi tiết cụ thể
Ví dụ: a) Có thể chọn dẫn chứng sau:
- Truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên: Đằng sau chi tiết kì lạ hoang
đường (Nguồn gốc của Lạc Long Quân và Âu Cơ: chuyện đẻ cái bọc trăm trứng nở ra trăm con trai, không cần bú mớm mà vẫn lớn nhanh như thổi; ) là cốt lõi lịch sử (sự ra đờicủa nhà nước Văn Lang, sự xuất hiện của triều đại các vua Hùng, )
* Đề thực hành :
Đề bài: Giải thớch lời khuyờn của Lờ-nin: “Học, học nữa, học mói”
MB: - Giới thiệu vai trũ của việc học tập với mỗi người: hết sức quan trọng, khụng học khụng thể thành người cú ớch
- Đặt vấn đề: Vậy cần phải học tập như thế nào? ( Giới thiệu, trớch dẫn lời khuyờn của Lờ-nin
TB:
* Giải thớch ý nghĩa lời khuyờn
- Lời khuyờn như khẩu hiệu thỳc giục mỗi người cố gắng học tập
- Lời khuyờn mang ý nghĩa tăng cấp: Học, học nữa, học mói
+ Học nữa: học thờm, nõng cao, bổ sung vào những điều đó học, đó biết
+ Học mói: học khụng ngừng, suốt đời
- Học tập là cụng việc suốt đời, mói mói Con người cần phải luụn luụn học hỏi ngay cả khi đó cú được vị trớ nhất định trong xó hội
* Vỡ sao phải “Học, học nữa, học mói”?
- Kiến thức học ở trường chỉ là cơ bản ( phải luụn học tập nõng cao
để cú kiến thức sõu rộng
Trang 10- Biển học mênh mông, hiểu biết của con người là nhỏ bé ( học tập giúp làm cho tâm hồn, trí tuệ thêm phong phú, góp phần nâng cao giá trị của bản thân
- Học tập giúp ta tồn tại và sống tốt trong xã hội
- Xã hội luôn vận động, phát triển, không chịu khó học hỏi ( tụt hậu về kiến thức
- Cuộc sống có nhiều người tài giỏi, không học ( tự làm mất đi vị trí của mình trong cuộc sống
* Làm thế nào để thực hiện lời khuyên đó?(Học ở đâu và như thế nào?)
- Học ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường, học trên lớp, học trong sách vở, học từ thầy cô, bạn bè, cuộc sống
- Nắm vững kiến thức cơ bản để học theo yêu cầu công việc hoặc sở thích
- Có thể học mọi lúc, mọi nơi
- Cần có kế hoạch học tập cụ thể và ý chí thực hiện kế hoạch đó
- áp dụng những điều học được vào trong cuộc sống
* Liên hệ bản thân: Em đã và sẽ học tập như thế nào?
KB:
* Cách 1: Khẳng định tính đúng đắn và tiến bộ trong lời khuyên của Lê-nin: Đây là lời khuyên đúng đắn và có ích với mọi người, đặc biệt
là người học sinh
* Cách 2: “Đường đời là cái thang không nấc chót Việc học là cuốn sách không trang cuối” Mỗi người hãy coi học tập là niềm vui, hạnh phúc của đời mình
3.Cñng cè dÆn dß:
ViÕt bµi hoµn chØnh
************************************************************
Trang 11Buổi 3 : Ngày soạn:
Ngày dạy:
ôn tập văn nghị luận chứng minh
A.Mục tiêu cần đạt
Giúp HS củng cố kiến thức đã học về văn nghị luận chứng minh, biết xây dựng hệthống luận điểm, tìm luận cứ cho các luận điểm
Có kĩ năng xây dựng dàn bài cho một bài văn nghị luận
B Chuẩn bị của thầy và trò
Thầy: ra đề và hớng dẫn lập dàn ý cbho các đề bài
Trò: Nghiên cứu các đề bài, tìm ý cho các đề văn chứng minh
C Họat động của thầy và trò
1 Kiểm tra bài cũ
2 Ôn tập
Bài tập 1
ẹeà 1:Coự coõng maứi saột, coự ngaứy neõn kim.
ẹeà 2:
Khoõng coự vieọc gỡ khoự Chổ sụù loứng khoõng beàn ẹaứo nuựi vaứ laỏp bieồn Quyeỏt chớ aột laứm neõn (Hoà Chớ Minh) + Vụựi hai ủeà naứy, ta coự theồ thửùc hieọn boỏn bửụực (tỡm hieồu ủeà vaứ tỡm yự, laọp
daứn baứi, vieỏt baứi, ủoùc laùi vaứ sửỷa chửừa) tửụng tửù nhử ủeà Coự chớ thỡ neõn.
+ ẹieồm gioỏng vaứ khaực giửừa hai ủeà vaờn:
_ Sửù gioỏng nhau: Caỷ hai ủeà ủeàu coự yự nghúa khuyeõn nhuỷ con ngửụứi phaỷi
beàn loứng, khoõng naỷn chớ
_ Sửù khaực nhau:
Trang 12_ Khi chöùng minh cho cađu Coù cođng maøi saĩt, coù ngaøy neđn kim, caăn nhaân
mánh vaøo chieău thuaôn: Heê coù loøng beăn bư, chí quyeât tađm thì vieôc khoù nhö maøi saĩt thaønh kim cuõng coù theơ hoaøn thaønh
_ Coøn khi chöùng minh cho baøi Khođng coù vieôc gì khoù …, caăn chuù yù cạ hai
chieău thuaôn nghòch :
Moôt maịt, neâu loøng khođng beăn thì khođng laøm ñöôïc vieôc;
Coøn ñaõ quyeât chí thì vieôc duø lôùn lao, phi thöôøng nhö ñaøo nuùi, laâp bieơn cuõng coù theơ laøm neđn
_ Cađu túc ngöõ vaø baøi thô ñöôïc neđu ra ñeơ chöùng minh ñeău mang yù nghóa khuyeđn nhụ con ngöôøi phại beăn loøng, khođng nạn chí (töông töï nhö yù nghóa
cụa cađu Coù chí thì neđn) Vì theâ ta coù theơ laøm nhö caùc böôùc trong baøi hóc
tređn vaø coù theơ tham khạo daøn baøi ñaõ neđu
Tuy nhieđn hai ñeă naøy khođng tuyeôt ñoâi gioâng nhau Ngoaøi söï khaùc nhau veă phaăn dieên giại thì phaăn chöùng minh cuõng coù choê khaùc nhau:
_ Khi chöùng minh cho cađu Coù cođng maøi saĩt, coù ngaøy neđn kim, caăn nhaân
mánh vaøo chieău thuaôn: Heê coù loøng beăn bư, chí quyeât tađm thì vieôc khoù nhö maøi saĩt (cöùng raĩn, khoù maøi) thaønh kim (beù nhoû) cuõng coù theơ hoaøn thaønh _ Coøn khi chöùng minh cho baøi Khođng coù vieôc gì khoù …, caăn chuù yù cạ hai chieău thuaôn nghòch : Moôt maịt, neâu loøng khođng beăn thì khođng laøm ñöôïc vieôc ; coøn ñaõ quyeât chí thì vieôc duø lôùn lao, phi thöôøng nhö ñaøo nuùi, laâp bieơn cuõng coù theơ laøm neđn
Neâu muoân duøng cađu ñònh höôùng chöùng minh ñeơ chuyeơn yù (ôû cuoâi phaăn
thađn baøi) thì GV coù theơ cho HS tham khạo nhöõng cađu sau ñađy:
_ Coù bieât bao daên chöùng tieđu bieơu trong cuođc soâng ñaõ laøm saùng toû ñieău ñoù.
_ Vaân ñeă ñoù ñaõ ñöôïc chöùng thöïc ôû nhieău daên chöùng sinh ñoông trong thöïc teâ cuõng nhö trong vaín hóc.
_ Thöïc teẫ cuoôc soâng töø xöa ñeân nay ñaõ laø nhöõng baỉng chöùng huøng hoăn cho truyeăn thoâng quyù baùu naøy cụa nhađn dađn ta v v…
Bµi tỊp 2
Chöùng minh luaôn ñieơm Phong traøo veă nguoăn “Nhaø nöôùc ta laây ngaøy 27-7 haøng naím laø ngaøy Thöông binh lieôt só” :
Trong söï ñaâu tranh bạo veô ñaât nöôùc khođng phại laø vieôc ñôn giạn,deê daøng, noù trạ giaù baỉng bao hi sinh maât maùt cụa caùc chieân só Múc ñích cụa hó laø ñem lái neăn ñoôc laôp, töï do cho ñaât nöôùc Do ñoù theâ heô chuùng ta phại thaâm thía caùi giaù trò to lôùn, bieât trađn tróng haøm ôn vôùi