Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh củng cố các kỹ năng về phương pháp viết văn tự sự: viết phần MB, TB, KB, phương pháp lựa chọn các kỹ năng để viết bài văn tự sự một cách tốt nhất II.. ChuÈ[r]
Trang 1☺Ngày soạn: 17 /8/2009
Tiết 1 Những kiến thức cơ bản về văn tự sự
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh hệ thống hoá những kiến thức cơ bản cần ghi nhớ về văn tự sự Hiểu rõ thế nào là văn bản tự sự, vấn đề cơ bản nhất trong bài văn tự sự, dàn ý, các sự việc…
II Chuẩn bị
- Giáo viên:soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về bài văn tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2 Bài mới
Trong môn ngữ văn có ba phân môn: Văn bản, tiếng Việt, Tập làm văn thì có lẽ khó nhất là phần TLV Chủ đề 1 sẽ luyện cho các em kỹ năng viết văn bản tự sự
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Em hiểu tự sự là gì?
Thế nào là văn bản tự sự?
VB tự sự có những đặc điểm cơ bản nào?
I Những kiến thức cơ bản về văn tự sự
1 Khái niệm
- Tự sự(kể chuyện): là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc có sự liên kết và lôgic với nhau
- Văn bản tự sự: là kiểu VB mà trong đó người viết kể lại diễn biến một câu chuyện hay một sự việc nào đó bằng lời văn của mình
2 Những đặc điểm cơ bản của văn tự sự
- Sự việc trong văn tự sự được trình bày một cách cụ thể sinh động: sự việc xảy ra ở đâu, trong thời gian nào, có đặc điểm gì, ai là người gây ra sự việc đó, nguyên nhân, diễn biến, kết cục của sự việc đó ntn…
- Nhân vật:
+ Nhân vật là người thực hiện các sự việc xảy ra trong văn bản
+ Nhân vật chính: đóng vai trò chủ yếu
Trang 2Nhắc lại dàn ý chung của bài văn tự sự?
Đề bài: Nhận xét về bố cục của: “Tôi đi
học”
- Cụ thể: biến chuyển của trời đất cuối thu
và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới
nón mẹ lần đầu tiên đến trường gợi cho
nhân vật “tôi’ nhớ lại mình ngày đầu tiên đi
học
Đề bài: Kể lại những kỷ niệm về buổi tựu
trường đầu tiên của bản thân em?
trong việc thể hiện tư tưởng, chủ đề của văn bản
+ Nhân vật phụ: là người giúp nhân vật chính hành động
+ Nhân vật được thể hiện qua: tên gọi, hình dáng, lai lịch, tính nết, hành động, tâm trạng
3 Dàn ý của bài văn tự sự
a Mở bài: Giới thiệu chung về kết quả,
nhân vật hay sự việc được kể
b Thân bài: Kể lại toàn bộ diễn biến của sự
việc theo một trình tự hợp lí
c Kết bài: Kể lại kết cục của sự việc
II Luyện tập
Bài 1
VB bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật
“tôi”: và theo trình tự thời gian của buổi tựu truờng
- Từ hiện tại mà nhớ về quá khứ
- Tâm trạng, cảm giác của “tôi” trên đường tới trường
- Tâm trạng, cảm giác của “tôi” trên khi ở trên sân truờng
Tâm trạng, cảm giác của “tôi” lúc ở trong lớp học
Bài 2
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống lại khái niệm VB tự sự, đặc điểm cơ bản của VBTS
2 Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc khái niệm VBTS, đặc điểm của VBTS
- Hoàn thiện BT 2
Trang 3Ngày soạn: 29/8/2009
Chủ đề 1 Tiết 2 Phương pháp viết văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh củng cố các kỹ năng về phương pháp viết văn tự sự: viết phần MB, TB,
KB, phương pháp lựa chọn các kỹ năng để viết bài văn tự sự một cách tốt nhất
II Chuẩn bị
- Giáo viên:soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về phương pháp viết văn tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày những đặc điểm cơ bản của văn tự sự?
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Nhắc lại bố cục của bài văn tự sự?
Có thể mở bài bằng cách nào?
Giáo viên đọc cho HS nghe một số mở bài
mẫu
Các dạng BTCTTV- 156
Nêu cách viết phần thân bài?
Phương pháp viết phần kết bài ntn?
Có những ngôi kể nào?
Kể chuyện theo ngôi thứ nhất có đặc điểm
gì?
I Phương pháp viết văn tự sự
1 Phương pháp chính
a.Phương pháp viết mở bài
- Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống phát sinh truyện
- Có thể giới thiệu khái quát về kết quả, về nhân vật hoặc truyện được kể
b Phương pháp viết phần thân bài
- Kể mỗi sự việc tách thành một đoạn văn có
sự liên kết
- Các sự việc được sắp xếp hợp lí theo trình tự: trước- sau, mở đầu, diễn biến, kết thúc
c Phương pháp viết kết bài
- Kể kết cục của sự việc và nêu ấn tượng về
sự việc đó
2 Các phương pháp bổ trợ
a Phương pháp lựa chọn ngôi kể
* Ngôi kể thứ nhất
- Người kể xưng tôi và là người trực tiếp có mặt trong câu truyện
- Những truyện có tính chất hồi kí bắt buộc phải kể theo ngôi thứ nhất để đảm bảo tính chân thực
- Kể theo ngôi thứ nhất làm cho câu chuyện
có màu sắc như thật, người kể dễ dàng biểu
Trang 4Đặc điểm của ngôi kể thứ ba là gì?
Nên lựa chọn sự việc ntn? Việc đó có vai
trò gì?
Lời kế, ngôi kể có MQH với nhau ntn?
Đề bài: Kể về một kỷ niệm hồi thơ ấu làm
em nhớ mãi
GV hướng dẫn xác định:
- Ngôi kể, lời kể
- Các sự việc được kể
- XD dàn ý
cảm
* Ngôi kể thứ ba
- Người kể thường dấu mình nhưng vẫn quan sát đầy đủ các sự việc xảy ra
- Làm cho lời văn mang tính khách quan
b Phương pháp lựa chọn sự việc kể
- Xác định sự việc chính xuay quanh nhân vật chính
- Xác định sự việc phụ xuay quanh nhân vật phụ
=> tránh kể lan man thiếu trọng tâm
c Phương pháp lựa chọn lời kể, thứ tự kể
- Ngôi kể quy định lời kể-> việc lựa chọn ngôi kể phù hợ là rất quan trọng
- Có thể kể xuôi, có thể kể ngược
II Luyện tập
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống các phương pháp làm văn bản tự sự
2 Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc, vận dụng các phương pháp viết văn tự sự
- Hoàn thiện BT phần LT
*************** ******************* ****************
****************
Trang 5Ngày soạn: 10/9/2009
Chủ đề 1 Tiết 3 Phương pháp viết văn bản tự sự(tiếp theo)
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh củng cố các kỹ năng về phương pháp viết văn tự sự: viết phần MB, TB,
KB, phương pháp lựa chọn các kỹ năng để viết bài văn tự sự một cách tốt nhất
II Chuẩn bị
- Giáo viên:soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về phương pháp viết văn tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày những đặc điểm cơ bản của văn tự sự?
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Khi gặp một đề văn tự sự ta cần thực hiện
các thao tác nào?
Lập dàn ý theo bố cục ntn?
Hãy kể lại văn bản: “Tức nước vỡ bờ” theo
ngôi thứ nhất
Gợi ý: xá định người kể, sự việc chính,
nhân vật chính…
Sau khi thực hiện các bước trên, học sinh
tiến hành kể lại VB
d Thao tác tìm hiểu đề
* Đọc kĩ đề
* Xác định mục đích, yêu cầu(Nội dung, hình thức)
* Tìm ý: tự đặt ra các câu hỏi và trả lời các
câu hỏi đó để tìm ra ý lớn, ý nhỏ
* Lập dàn ý: bố cục 3 phần
- Mở bài
- Thân bài
- Kết bài
* Luyện tập
- Nhân vật chính: Chị Dậu
- Sự việc chính:
+ Chị Dậu chăm sóc chồng ốm + Chị Dậu đối phó với cai lệ và người nhà lí trưởng để bảo vệ chồng
- Ngôi kể: thứ nhất(nhập vai chị Dậu)
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống các phương pháp làm văn bản tự sự
2 Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc, vận dụng các phương pháp viết văn tự sự
- Hoàn thiện BT phần LT
Trang 6Ngày soạn: 14/9/2009
Chủ đề 1 Tiết 4 Thực hành viết văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh củng cố các kỹ năng về phương pháp viết văn tự sự: viết phần MB, TB,
KB, phương pháp lựa chọn các kỹ năng để viết bài văn tự sự một cách tốt nhất
II Chuẩn bị
- Giáo viên: đề bài, đáp án
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về phương pháp viết văn tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày một số phương pháp cơ bản khi viết văn tự sự?
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Xác định mục đích, yêu cầu của đề?
Xây dụng dàn ý cho đề bài trên?
Em dự định mở bài ntn?
Phần thân bài kể về những sự việc gì?
Kết bài ra sao?
Khi dựng đoạn ta cần lưu ý những gì?
Đề bài : Hãy kể về người bạn thân của
em
* Tìm hiểu đề:
- Hình thức: Văn tự sự
- Nội dung: người bạn thân
* Dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu chung về người bạn của mình
- Thân bài: Kể theo trình tự:
+ Mối quan hệ giữa mình với bạn + Tính nết, đặc điểm ngoại hình của bạn + Kể về tài năng của bạn
+ Kể với mối quan hệ của bạn với mọi người
+ Kể về những việc làm tốt của bạn + Kể về những kỉ niệm của mình với bạn
- Kết bài: Khẳng định lại vị trí của bạn trong lòng mình
* Viết bài
Viết từng đoạn văn, mỗi một sự việc trình bày thành một đoạn văn theo các cách: quy nạp, diễn dịch, song hành…
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống các phương pháp, ký năng làm văn bản tự sự
2 Hướng dẫn về nhà
Trang 7Ngày soạn: 23/9/2009
Chủ đề 1 Tiết 5 Thực hành viết văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh củng cố các kỹ năng về phương pháp viết văn tự sự: viết phần MB, TB,
KB, phương pháp lựa chọn các kỹ năng để viết bài văn tự sự một cách tốt nhất
II Chuẩn bị
- Giáo viên: đề bài, đáp án
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về phương pháp viết văn tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày một số phương pháp cơ bản khi viết văn tự sự?
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Xác định mục đích, yêu cầu của đề?
Xây dụng dàn ý cho đề bài trên?
Em dự định mở bài ntn?
Phần thân bài kể về những sự việc gì?
Kết bài ra sao?
Khi dựng đoạn ta cần lưu ý những gì?
Đề bài: Hãy kể về một đồ chơi tuổi thơ
của em
* Tìm hiểu đề:
- Hình thức: Văn tự sự
- Nội dung: Một thứ đồ chơi tuổi thơ
* Dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu chung về đồ chơi tuổi thơ
- Thân bài: Kể theo trình tự:
+ Lí do vì sao em có món đồ chơi đó(ai tặng, ai cho…), có trong hoàn cảnh nào + Em gắn bó với đồ chơi đó ra sao + Đồ chơi đó gắn liền với những kỉ niệm nào của em
+ Cảm xúc, suy nghĩ của em khi nhớ về món đồ chơi tuổi thơ đó
- Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của em với đồ chơi tuổi thơ
* Viết bài
Viết từng đoạn văn, mỗi một sự việc trình bày thành một đoạn văn theo các cách: quy nạp, diễn dịch, song hành…
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống các phương pháp, ký năng làm văn bản tự sự
2 Hướng dẫn về nhà
Trang 8Ngày soạn: 27/9/2009
Chủ đề 1 Tiết 6 Luyện kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh củng cố thêm kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự
- Tích hợp với các văn bản đã học
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản tóm tắt VB tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Nói đến văn bản tự sự là nói đến những VB
nghệ thuật có nội dung kể về những cảnh
đời, những số phận cụ thể, tức là phải có
cốt truyện, có nhân vật, có lời thoại…
- Một VB tự sự bao giờ cùng có cốt truyện
với hệ thống các sự việc, tình tiết cụ thể
+ VBTS phải có hệ thống các NV Số lượng
NV nhiều hay ít tuỳ thuộc vào nội dung,
tính phức tạp của câu truyện
Hãy tóm tắt đoạn trích : “Trong lòng mẹ”
GV hướng dẫn học sinh xác định nhân vật,
sự việc tiêu biểu trước khi tóm tắt
1 Kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự
- Là dùng lời văn của mình giới thiệu một cách ngắn gọn nội dung chính của câu truyện(bao gồm nhân vật chính, sự việc chính)
+ Sự việc tiêu biểu: Người viết phải biết lược bỏ những thông tin vụn vặt, chỉ giữ lại thông tin chính hoặc dùng cách nói kháI quát để thâu tóm các thông tin phụ vào một thông tin chung(tức là sự việc tiêu biểu) đê thể hiện nội dung, tư tưởng của văn bản + Nhân vật quan trọng:Khi tóm tắt, chỉ cần
đề cập đến những nhân vật chính, có tác
động lớn, thậm chí có vai trò quyết định
đối với diễn biến cốt truyện và chủ đề văn bản Không nhất thiết phải liệt kê tất cả các
NV trong VB tóm tắt
2 Bài tập
Gần đến ngày giỗ đầu của cha mà mẹ vẫn
đi làm xa chưa về, người cô đã gọi bé Hồng
đến nói chuyện Lời lẽ của người cô rất ngọt ngào nhưng không giấu nổi ý định xúc xiểm độc ác Hồng rất đau lòng cvà càng căm giận hơn những cổ tục lạc hậu đã đày
đoạ người mẹ yêu quý của mình
Đến ngày giỗ cha, mẹ Hồng đã trở về Vừa
Trang 9tan học, Hồng đã được mẹ đón lên xe, ủ vào lòng Hồng rất vui mừng vì thấy mẹ không đến nỗi còm cõi như người ta nói Những giọt nước mắt buồn tủi càng tăng thêm cảm giác hạnh phúc dịu êm của cậu
bé khi được ở trong lòng mẹ
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Hệ thống các phương pháp, ký năng tóm tắt văn bản tự sự
2 Hướng dẫn về nhà
Tập tóm tắt VB: “Cuộc chia tay của những con búp bê”
@@@@@@@@@@ ***************@@@@@@@@@@@
Ngày soạn: 3/10/2009
Chủ đề 1 Tiết 7 Cách tóm tắt văn bản tự sự
I Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh củng cố thêm kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự
- Tích hợp với các văn bản đã học
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản tóm tắt VB tự sự
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Thao tác tóm tắt đối với VBTS thường
được thực hiện theo các bước sau: 1 Cách tóm tắt văn bản tự sự
Trang 10- Xác định nội dung chính thông qua việc
lực chọn sự việc tiêu biểu và nhân vật quan
trọng
- Sắp xếp nội dung chính của văn bản theo
một trật tự hợp lí
- Hoàn thành nội dung tóm tắt bằng lời
văn của mình
Trong quá trình thực hiện các thao tác trên
cần chú ý ->
Tránh tình trạng dùng lại một cách nguyên
xi các câu, các đoạn ý của VB gốc
- Tuy nhiên VB tóm tắt cũng cần đảm bảo
tính khách quan, tức là trung thành với bản
gốc vì vậy, người tóm tắt->
- Tránh đưa những thông tin thừa, những
thông tin quá vụn vặt, chi tiết
- Tuy nhiên vẫn có thể dùng câu rút gọn
Văn bản tóm tắt pải đảm bảo tính hoàn
chỉnh, cân đối Dù dài hay ngắn, dù đơn
giản hay phức tạp thì VB tóm tắt cùng cần
đủ các phần->
Nếu VB có kết cấu đan xen quá khứ- hiện
tại, trình tự diễn biến cốt truyện không đi
theo mạch xuôi thì khi tóm tắt không nên
máy móc theo kết câu mà có thể sắp xếp
lại trật tự cốt truyện theo mạch thời gian,
theo diễn biến cuộc đời nhân vật
Tóm tắt VB: “Đánh nhau với cối xay gió”
- Cách lựa chọn ND:
Người tóm tắt phải dựa vào mục đích giao tiếp cụ thể để lựa chọn thông tin, sắp xếp và diễn đạt nội dung chính của VB theo cách riêng của mình
- Cách xác định và trình bày nội dung:
Không tự ý thêm, bớt, thay đổi NDVB, không chen vào những ý bình luận, khen chê mang tính chủ quan
- Cách diễn đạt:
+ Ngôn ngữ diễn đạt phải súc tích, ngắn gọn
+ Câu văn phải đủ thành phần Nên dùng câu mở rộng thành phần để tăng lượng thông tin trong câu Cần tránh dùng câu đặc biệt
- Cách trình bày bố cục:
Cần đủ các phần: mở đầu-phát triển- kết thúc
- Cách sắp xếp nội dung:
+ Theo diễn biến cốt truyện
+ Theo trình tự thời gian
+ Theo diễn biến cuộc đời nhân vật
* Đối với VBTS không có cốt truyện (đậm
chất trữ tình) thì khi tóm tắt cần chú ý đến
hệ thống cảm xúc của nhân vật
2 Bài tập
Trang 11IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
Nắm được cách thức tóm tắt VBTS
2 Hướng dẫn về nhà
Tập tóm tắt VB: “Chiếc lá cuối cùng”
@@@@@@@@@@ ***************@@@@@@@@@@@
Ngày soạn: 11/10/2009
Chủ đề 1 Tiết 8 Luyện viết đoạn văn sự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
I Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh củng cố thêm kỹ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
- Luyện kỹ năng diễn đạt, dùng từ, đặt câu
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: ôn lại những kiến thức cơ bản về đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Hãy chuyển những câu kể sau đây thành
câu kể có yếu tố MT- BC:
- Tôi nhìn theo cái bóng của thằng bé đang
khuất dần phía cuối con đường.
- Tôi ngước nhìn lên, thấy vòm phượng vĩ
đã nở hoa tự bao giờ.
- Nghe tiếng hò của cô lái đò trong bóng
chiều tà, lòng tôi chợt buồn và nhớ quê.
- Cô bé lặng lẽ theo dõi cánh chim nhỏ trên
bâu trời.
Bài 1
* Cách chuyển:
- Về nội dung:
+ Bổ sung những từ ngữ có sức gợi hình
ảnh, màu sắc, âm thanh, trạng thái(MT) + Bổ sung những từ ngữ bộc lộ tâm trạng của chủ thể được nói đến trong câu (BC)
- Hình thức: Mở rộng thành phần câu, bổ sung thêm v ế câu