Tái tạo hình tượng trong giờ văn có tác dụng nâng cao giờ văn trên lớp song việc hướng dẫn học sinh khái quát suy luận về hình tượng văn học và bày tỏ tình cảm cũng như thái độ của mình [r]
Trang 1Chuyên đề nâng cao chất lượng giờ văn
trên lớp
Văn học là loại hình nghệ thuật nhằm tác động đến tâm tình cảm con
thuật từ đó nâng cao và hiểu biết Văn học chính là cuộc sống ( phản ánh thông qua lăng kình chủ quan của nhà văn Văn học có khả năng thoả mãn nhu
thông cơ sở, phải rèn luỵên kĩ năng cảm thụ sâu sắc tác phẩm văn học cho học sinh Đồng thời qua tác phẩm văn học bồi ;G năng lực nhạy bén tình cảm
dụng các &> pháp giảng dạy phù hợp với từng đối ( học sinh từng tác phẩm văn học giúp các em hiểu kĩ, hiểu sâu sắc tác phẩm văn học Làm (
điều đó chứng tỏ đã nâng cao ( chất ( giờ văn trên lớp
Q thực tế việc học môn văn của học sinh còn rất nhiêù hạn chế Các em
# có học tập &> pháp học tập bộ môn, # biết suy nghĩ để đánh giá một tác phẩm văn học Nhiều em thấy tác phẩm dài không muốn đọc, xem qua chú giải để trả lời câu hỏi " dẫn học bài một cách đại khái, qua loa, chiếu lệ Chính vì vậy chất ( môn văn # cao Hơn thế nữa một số học sinh và một
số phụ huynh lại không muốn cho con em mình học giỏi văn, không quan tâm
đến việc học văn của các em cho nên cũng ảnh < không ít đến chất ( môn văn Vậy làm thế nào để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp? Vấn đề này
W!" hết muốn nâng cao chất ( giờ văn trên lớp chúng ta phải hiểu chất ( giờ văn trên lớp là gì? Chất ( giờ văn trên lớp chính là hiệu quả giờ dạy của mỗi giáo viên hiệu quả giờ văn la làm cho học sinh từ độc đúng đến đọc hay từ hiểu các từ đến phân tích các hình ảnh, các tín hiệu nghệ thuật nổi bật của tác phẩm văn học Trên cơ sở đó học định hiểu ( tác phẩm, rung động !" cái hay cái đẹp của tác phẩm văn học
Từ yêu cầu trên giáo viên có thể thấy một trong những biện pháp tích cực để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp là việc tạo hình ( văn học Có tái tạo
( hình ( mới rung động tâm hồn các em, khơi nguồn những < (
và phát huy trí tuệ của học sinh Khi rung cảm với hình ( văn học các em sẽ sống lại với cuộc sống mà tác phẩm văn hoc phản ánh nảy sinh lòng yêu > gắn bó với cái hay cái đẹp cái cao cả, ghét cái xấu cái đê hèn Khi các em yêu ghét một cách tự nhiên tự giác chính là lúc các em tự soi mình trong tấm >
Trang 2văn học, những điều tiếp thu ( trở thành vốn sống trở thành niềm tin chỉ đạo phong cách sống sau này của các em Trong khi yêu cái ghét cái xấu trong văn
mình Cho nên việc tái tạo hình ( văn học vẫn ( tiến hành trong suốt giờ văn
W!" hết muốn tái tạo hình ( để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp giáo viên phải dẫn dắt học sinh sống với hoàn cảnh mà bài văn phản ánh Mở đầu bài học giáo viên phải dựng lại khung cảnh lịch sử xã hội vào thời điểm bài văn phản
ánh
Ví dụ: khi dạy bài “Bình ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi giáo viên gợi mở Cuối năm 1427 những tên giặc minh cuối cùng đã rút khỏi " ta, sự nghệp đấu tranh giải phóng dân tộc đã thắng lợi hoàn toàn Nguyễn Trãi thay mặt Lê Lợi thảo bài
quân nguyên đã thắng lợi hoàn toàn bài cáo có giá trị thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu
Việc nêu lên khung cảnh lịch sử xã hội trên còn có tác dụng giúp học sinh có cơ
sở đúng đắn để đánh giá tác phẩm
b" thứ hai muốn tái tạo ( hình ( để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp phải chú ý đến khâu đọc diễn cảm tác phẩm văn học Đọc chính là tạo điều kiện cho cảm xúc của học sinh ( khơi dậy theo âm vang ngôn ngữ nhất là ngôn ngữ thơ và ngôn ngữ nhân vật Âm vang cao thấp ngữ điệu biến đổi, tốc độ nhanh chậm tiếng ngân cũng chỗ dừng… Trong giọng độc dẫn dắt học sinh hoà vào cuộc sống, trong tác phẩm < ( ra khung cảnh, ra nhân vật
Ví dụ: Khi bài thơ “ Bánh trôi "c của Hồ Xuân S> giáo viên " dẫn
đọc sau: đây là bài thơ thất ngôn tứ tuyệt cho nên trong khi đọc phải chú ý
đúng nhịp điệu thơ thất ngôn tứ tuyệt nhịp 4/3 nhấn giọng với những từ gợi tả vừa trắng, vừa tròn, " non, tấm lòng son
Sau khi " dẫn song giáo viên đọc diễn cảm cho học sinh nghe, sau đó gọi một học sinh đọc và giáo viên uốn nắn Thông qua đọc -" đầu giúp học sinh
đọc hình dung ( hình dáng, màu sắc của cái bánh trôi Q vậy thông qua
đọc sẽ tạo nên ( sự rung động, tạo nên ( sự đồng điệu về tâm hồn để giúp các em dễ tỏ thái độ đồng tình, đồng ý với tác giả
Hoặc khi " dẫn học sinh đọc đoạn trích “ Mã Giám Sinh mua Thuý Kiều” trích trong tác phẩm truyện kiều của Nguyễn Du giáo viên " dẫn học sinh
Trang 3đọc mẫu, học sinh đọc giáo viên uốn nắn để các em đọc đúng đọc hay Qua đọc
và nghe bạn đọc lòng yêu ghét tất nhiên sẽ nảy sinh và các em hồi hộp theo dõi
số phận nhân vật mình yêu mến
Ngoài ra khâu thuật văn để tái tạo hình ( cũng là khâu không kém phần quan trọng để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp
Ví dụ: khi dạy truyện “Làng” của Kim Lân giáo viên phải yêu cầu học sinh kể lại ( cốt truyện Hay khi dạy bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn r> đây
là một bài thơ trữ tình giáo viên học sinh nêu lại diễn biến tâm trạng của nhà thơ khi ( ra viếng lăng Bác Khi thuật văn học sinh càng nhớ chi tiết hình ảnh ngôn ngữ tác phẩm càng tốt và lúc thuật phải < ( ra khung cảnh, ra dáng
vẻ hoạt động tâm lý nhân vật và biểu lộ rõ tình cảm bản thân đối với tác phẩm Tuỳ theo sự xúc cảm của từng em mà nhấn mạnh làm nổi rõ khía cạnh này hoặc chi tiết khác của tác phẩm Việc thuật văn dễ rèn luyện bồi ;G cảm thụ năng khiếu của học sinh
Song một trong những khâu quan trọng của tái tạo hình ( để nâng cao chất ( giờ văn là tái tạo hình ( trong quá trình phân tích Tái tạo hình ( ở khâu phân tích các hình ảnh, các chi tiết tức là phân tích các tín hiệu nghệ thuật của tác phẩm Đây là khâu có tính chất quyết định sự thành công hay thất bại của giờ văn ở ! phổ thông cơ sở
thông qua sự phân tích cái cụ thể mà học sinh hình thành dần &> pháp tự học, nâng cao dần năng lực duy, nâng cao dần < tình cảm cho bản thân Căn cứ vào tín hiệu nghệ thuật của bài văn giáo viên gợi ra hình dáng, nét màu sắc của hình ( để học sinh trông thấy hình ( hiện ra !" mắt
Cụ thể khi dạy bại thơ “ Bánh trôi "c của Hồ Xuân S> ta thấy bài thơ tác giả lấy hình ảnh của cái bánh trôi là hình ảnh chính làm chỗ dựa cho liên <
và cảm xúc của mình phát triển Bánh trôi " là hình ảnh bao trùm cả bài thơ,
nó ( gợi tả ( biểu hiện qua nhiều nét nghệ thuật khác nhau trong từng vần thơ
bánh trôi để phân tích phát hện tín hiệu nghệ thuật khác và tự phân tích tín hiệu nghệ thuật ấy mà rút ra giá trị tác phẩm Qua 4 câu thơ các em sẽ ( " dẫn gợi mở khám phá giá trị nghệ thuật của cái bánh trôi
Một bài thơ tả thực mà ( !` Tả thực rất đúng hình dáng, màu sắc phẩm
Trang 4phụ nữ( giữa câu 1 với câu 2 có sắc đẹp tấm lòng trong trắng mà bảy nổi ba chìm giữ vững không để hoàn cảnh làm hoen ố( đối lập giữa câu 3 và câu 4 giữa câu 3 phong kiến và chế độ nam quyền độc đoán, đồng thời đề cao phẩm giá cao đẹp
nữ Với việc làm trên giáo viên đã giúp học sinh trong quá trình phân tích biết liên kết hình ảnh nghệ thuật của tấc phẩm lại " vào hình ( chung
Bên cạnh việc tái tạo hình ( trong quá trình phân tích có tính chất quyết định
đối với giờ văn thì hình ( ở khâu tổng hợp bài văn cũng có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất ( giờ văn trên lớp,ở khâu này giáo viên nêu nên vấn
đề cho học sinh nắm lại hệ thống kiến thức, hình dung ( cái chung nhất, nổi bật nhất của hình ( có tác dụng biểu hiện khái quát toàn bộ chủ đề của tác phẩm
Ví dụ: Sau khi phân tích xong bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ” của thanh Hải giáo viên có thể nêu vấn đề: Hình ảnh xuyên suốt bài thơ là hìh ảnh nào?
Hình ảnh mùa xuân là hình ảnh bao trùm toàn bài thơ Mùa xuân trong bài thơ là mùa xuân xuất phát trong lòng tác giả, đây là mùa xuân vĩnh cửu xuân của lòng
chết đem lại cho nhà thơ niềm say 0# cuộc sống Bài thơ gửi hết tâm tình cảm, nguyện vọng lời nhắn nhủ !" lúc đi xa
Tái tạo hình ( trong giờ văn có tác dụng nâng cao giờ văn trên lớp song việc
" dẫn học sinh khái quát suy luận về hình ( văn học và bày tỏ tình cảm cũng thái độ của mình đối với hình ( văn học cũng không kém phần quan trọng để nâng cao chất ( giờ văn trên lớp
Khái quát tình cảm lẫn nhận thức là yêu cầu không thể thiếu khi học xong tác phẩm văn học Khái quát làm cho sự lĩnh hội kiến thức ( vững chắc giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản trọng tâm của bài văn Còn việc suy luận giúp học sinh gắn tác phẩm với cuộc đời và thúc đẩy ý thức tình cảm của bản thân +> xa hơn nữa, không môn học nào mà tính chất chủ quan của học sinh ( bộc lộ rõ ràng bằng môn văn Yêu cầu học sinh bày tỏ tình cảm thái độ của mình
!" hình ( văn học là rất quạn trọng, nó quan hệ với việc hình thành chân
Trang 5nào? Có tinh thần vì nghĩa, Lục Vân Tiên mới dám đánh tan bọn "& để cứu Kiều Nguyệt Nga.Tinh thần dũng cảm giúp Lục Vân Tiên thực hiện ( ý muốn
lòng đã muốn làm việc tốt thì sẽ cố tìm cách hoàn thành việc ấy.Sau đó giáo viên nêu câu hỏi cho học sinh suy luận: Tinh thần vì nghĩa và dũng cảm ngày nay
( biẻu hiện thế nào? Ngoài tinh thàn vì nghĩa và dũng cảm trong công
thêm những đức tính gì? Cuối cùng hỏi : ở nhân vật này cử chỉ, hành động , lời nói nào làm em xúc động nhất?
Qua việc làm trên giáo viên có thể thấy việc rèn luyện duy cho học sinh là rất cần thiết vì duy tốt là điều kiện thuận lợi để trí tuệ phát triển Q duy văn học luôn luôn gắn với hình ( văn học, mà không chấn động đến tình cảm cũng chẳng cải tạo ( mình Cho nên trong quá trình dẫn dắt học sinh khám phá hình ( văn học phải cho các em liên hệ với cuộc sống hiện tạivới tình cảm và suy nghĩa của bản thân các em
Nói tóm lại muốn nâng cao giờ văn trên lớp các em phải chú ý mấy ý sau:
1, W!" hết phải tái ( hình ( văn học Việc tái tạo hình ( văn học phải ( tiến hành trong suốt giờ văn, tuỳ theo nội dung cụ thể của từng tác phẩm mà có &> pháp tái tạo khác nhau
2, Phải " dẫn học sinh khái quát suy luận về hình ( văn học, bày tỏ tình cảm cũng thái độ của mình đối với hình ( văn học
3, Ngoài ra giáo viên cần trang bị cho mình các kiến thức sâu rộngvề cá tác phẩm văn học, truyền thụ bằng tất cả vốn sống, vốn hiểu biết tích luỹ, bằng cả tầm hồn, tình cảm, sự rung động đối với lí < đẹp đẽ của mình
Q vậy chất ( một giờ giảng văn học mới đạt kết quả tốt hơn
Trên đây là những định " trong việc nâng cao chất ( giờ văn trên lớp
Tổ chuyên môn tiến hành triển khai học tập tinh thần của chuyên đề
... đẽQ chất ( giảng văn học đạt kết tốt
Trên định " việc nâng cao chất ( văn lớp
Tổ chuyên môn tiến hành triển khai học tập tinh thần chuyên đề
... khái quát suy luận hình ( văn học, bày tỏ tình cảm thái độ hình ( văn học3, Ngồi giáo viên cần trang bị cho kiến thức sâu rộngvề cá tác phẩm văn học, truyền thụ tất vốn sống,... ( hình ( văn học Việc tái tạo hình ( văn học phải ( tiến hành suốt văn, tuỳ theo nội dung cụ thể tác phẩm mà có &> pháp