Ph©n biÖt biÖn ph¸p tu tõ nãi qu¸ víi nãi kho¸c Nói qúa và nói khoác đều phóng đại mức độ, qui mô, tính chất của sự vật hiện tượng nhưng khác nhau ở mục đích... Nói khoác là hành động có[r]
Trang 1NS: 16/10/2010
NTH: 18/10/2010
Tiết 37: nói quá
A.Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Trình bày khái niệm nói quá
- Nhận diện ! phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá ( chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao…)
- Nhận diện ! tác dụng của biện pháp tu từ nói quá
2 Kĩ năng
Vận dụng hiểu biết về biện pháp tu từ nói quá trong đọc- hiểu văn bản
3 Thái độ
Phê phán những lời nói khoác lác, nói sai sự thật
B Đồ dùng: bảng phụ
C Phương pháp: phân tích ngôn ngữ, thực hành theo mẫu, thảo luận
nhóm…
D Cách thức tổ chức giờ học
1 Tổ chức
2 Kiểm tra ( 5’)
H Thế nào là tình thái từ? đặt câu với tình thái từ “ với”?
- Tình thái từ là những từ ! thêm vào trong câu để cấu tạo nên câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán, biểu lộ sắc thái tình cảm
- HS đặt câu
3 Bài mới
HĐ1 Khởi động
Trong tục ngữ, ca dao, trong thơ văn
châm biếm, hài G! và cả trong thơ văn
trữ tình biện pháp nói qúa ! sử dụng
rất phổ biến Vậy sử dụng phép tu từ nói
quá có tác dụng gì ? Chúng ta cùng tìm
hiểu bài học
HĐ2.HDHS hình thành kiến thức
* Mục tiêu:
Trình bày ! nói quá và tác dụng của
nói quá
* Cách tiến hành
Gv sử dụng bảng phụ
Hs đọc
Giáo viên gạch chân lên bảng phụ
hai cum từ
H Em có nhận xét gì về quy mô mức độ
của sự vật hiện * ! nói đến
1’
18’ I/ Nói quá và tác dụng của nói quá.
1.Tìm hiểu bài tập: tìm hiểu các cụm từ sau
*Bài tập 1
Đêm tháng đã tối
Trang 2trong câu tục ngữ trên so với thực tế
cuộc sống? (so với thực tế, cách nói trên
có quá sự thật không?)
- Đây là cách nói quá lên so với sự thật
Hay nói khác đi, 9 U ) đã phóng
đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật
hiện * ;
H Vậy thực chất cách nói phóng đại
mức độ quy mô, tính chất của sự vật
hiện * trong câu tục ngữ trên nhằm
thể hiện nội dung gì?
H Từ nội dung của câu tục ngữ trên, em
thấy 9 U ) đã dùng cách nói quá sự
thật để diễn tả thời gian của đêm tháng
năm và ngày tháng 9; cách
nói đó có cơ sở từ thực tế không?
- Hoàn toàn có cơ sở từ thực tế và đã
! khoa học xác minh
H Bài ca dao này muốn nói lên điều gì?
- Nói về nỗi vất vả của 9 nông dân
khi cày ruộng, từ đó khuyên mọi 9
hãy ghi nhớ công lao của họ
H Để nói về nỗi vất vả của 9 nông
dân, nhân dân ta đã sử dụg hình ảnh
nào?
- Để nói về nỗi vất vả của 9 nông
dân tác giả đã dùng hình ảnh : “mồ hôi=
) ruộng cày”
Gv giảng:
Mưa: nhiều (quy mô rộng, mức độ
nhiều)
So sánh mồ hôi như mưa rộng cày
là của mồ hôi dể nhấn mạnh nỗi vất vả
của 9 nông dân, gây cho 9 đọc
ấn * mạnh về nỗi vất vả của 9
nông dân, càng tăng thêm sức biểu cảm:
trân trọng công ơn của họ đã làm ra bát
cơm, hạt gạo
H Cách nói ấy là nói quá Vậy em hãy
cho biết thế nào là nói quá ?
H.Tìm những câu ca dao tục ngữ có sử
- Đây là cách nói quá lên so với sự thật về mức độ, quy mô, tính chất
của hiện * < Đêm tháng năm
ngắn; Ngày tháng mười cũng ngắn
*/ Bài tập 2
mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Cách nói phóng đại mức độ, quy
mô (mồ hôi= mưa ruộng cày) để
nói về nỗi vất vả của 9 nông dân
Trang 3dụng cách nói quá ?
+ Gánh cực mà đổ lên non
Còng lưng mà chạy cực còn đuổi theo
+ Bao giờ cây cải làm đình
Gỗ lim làm ghém thì mình lấy ta
+ Đêm nằm lưng chẳng tới giường
Mong trời mau sáng ra đường gặp em
H Hãy so sánh hai cách nói sau đây và
rút ra nhận xét về nội dung và cách thức
diễn đạt của chúng?
- Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng ->
Đêm tháng 5 rất ngắn
- Ngày tháng 10 chưa cười đã tối ->
Ngày tháng 10 rất ngắn
->Hai cách nói trên đều giống nhau về
mặt nội dung song cách nói thứ nhất
(cách nói của câu tục ngữ) sinh động,
giàu hình ảnh hơn Mặt khác, nó không
chỉ thể hiện rõ quan niệm về thời gian
của đêm tháng 5 và ngày tháng 10 mà
ẩn sau quan niệm đó ta còn nghe
thấy lời thúc giục, động viên nhau hãy
tranh thủ thời gian, khẩn * O lao
động cho kịp thời vụ của bà con nông
dân
H Qua việc phân tích ví dụ trên em
thấy sử dụng biện pháp tu từ nói quá có
tác dụng gì?
- HS đọc ghi nhớ
H Qua phần ghi n hớ em cần nắm !
đơn vị kiến thức nào?
HĐ3 HDHS luyện tập
*Mục tiêu: Xác định đúng yêu cầu bài
tập và chỉ ra biện pháp nói quá cùng tác
dụng của biện pháp đó trong bài tập
*Cách tiến hành:
Hs đọc và xác định yêu cầu bài tập
Hs hoạt động cá nhân
Hs trả lời
Hs khác nhận xét
Gv nhận xét, chốt
20’
Tác dụng: Nhấn mạnh ý cần diễn
đạt, gây ấn * và tăng sức biểu cảm cho 9 đọc, 9 nghe
2 Ghi nhớ
- khái niệm
- Tác dụng
III/ Luyện tập
Bài tập 1 (SGK Tr 102).
Nói quá và ý nghĩa
a/ Sỏi đá thành cơm: thành quả
của lao động gian khổ, vất vả, nhọc
Trang 4Hs đọc và xác định yêu cầu bài tập.
Gv tổ chức thi nhanh giữa các Hs theo
bàn (2’)
Gv gọi 3 bàn có thời gian làm nhanh
nhất nộp kết quả
Gv nhận xét và có thể cho điểm
Hs đọc và xác định yêu cầu bài tập
Gv tổ chức thi nhanh giữa các Hs theo
bàn (4’)
Yêu cầu: Đặt ! 3 câu
Gv gọi 3 bàn có thời gian làm nhanh
nhất nộp kết quả
Gv nhận xét và có thể cho điểm
Hs đọc và xác định yêu cầu bài tập
Hs thảo luận nhóm (3’)
Đại diện các nhóm báo cáo
Gv nhận xét, chốt
nhằn (nghĩa bóng: niềm tin vào bàn tay lao động) - Con ng 9 có thể làm nên tất cả
b/ Đi lên đến tận trời: vết th O
nhẹ, không sao
c/ Thét ra lửa: lời nói của kẻ có
quyền hành, hống hách
Bài tập 2.(SGK Tr 102)
Điền thành ngữ
a/ Chó ăn đá, gà ăn sỏi b/ Bầm gan tím ruột c/ Ruột để ngoài da d/ Nở từng khúc ruột e/ Vắt chân lên cổ
Bài tập 3 (SGK Tr 102)
Đặt câu với thành ngữ có sử dụng nói quá
a/ Thúy Kiều có vẻ đẹp nghiêng
nước nghiêng thành
b/ Đoàn kết là sức mạnh giúp
chúng ta dời non lấp biển c/ Công việc lấp biển vá trời ấy là
công việc của nhiều đời, nhiều thế
hệ mới có thể làm xong
d/ Những chiến sĩ mình đồng da sắt
đã chiến thắng
e/ Mình nghĩ nát óc mà vẫn ! )
giải ! bài toán này
Bài tập 6 (SGK Tr 103).
Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác
Nói qúa và nói khoác đều phóng
đại mức độ, qui mô, tính chất của
sự vật hiện * khác nhau
ở mục đích + Nói qúa : là biện pháp tu từ nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn * / tăng sức biểu cảm
Trang 5+ Nói khoác: nhằm giúp cho 9 nghe tin vào những điều không có thực Nói khoác là hành động có tác động tiêu cực
4/ Củng cố (2’)
(?) Thế nào là biện pháp tu từ nói quá ? Có tác dụng gì ?
(?) Trong thực tế nói quá đ ! sử dụng rộng rãi không?
Gv hệ thống kiến thức
5/ HDHT (1’)
- Học bài và hoàn thiện bài tập 4: Ngày sấm, trơn mỡ, nhanh cắt, lừ
đừ ông từ vào đền, đủng đỉnh chĩnh trôi sông, lúng túng gà mắc tóc
và bài tập 5 (SGK Tr 103)
- Chuẩn bị: Kiểm tra văn 1 tiết (Ôn lại các tác phẩm truyện kí Việt Nam)