GV :2 cây phong sở dĩ trở lên đặc biệt ngoài những lí do đã phân tích trên chủ yếu còn gắn với tên tuổi một người-nhân vật chính của câu chuyện-đó là người thầy giáo Đuy –sen,người thầy [r]
Trang 1Ngày soạn : Ngày giảng :
Tuần 9 Tiết 33, 34
a mục tiêu
Học xong văn bản này, h/s đạt được:
1 Kiến thức:
- Hiểu được và cảm nhận tình yêu quê hương và lòng biết ơn người thầy đã vun trồng ước mơ và hi vọng cho những tâm hồn trẻ thơ
- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn
- Sự gắn bó của người họa sĩ với quê hương, với thiên nhiên và lòng biết ơn người thầy
- Cách xây dựng mạch kể , cách MT giàu h/a và lời văn giàu cảm xúc
2 Kĩ năng: - Đọc-hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc
sắc về NT MT, BC trong một đoạn trích tự sự
- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các h/a trong đoạn trích
3 Thái độ: -Giao dục lòng biết ơn những người thầy đã có công giáo dục rèn luyện mình,
khắc ghi những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ trong sáng
b chuẩn bị
G : Tác phẩm : '' Người thầy đầu tiên '' ,thông tin về tác giả
-Vẽ tranh 2 cây thông như sgk,các đoạn trích trong sgk văn 9 cũ
H : Trả lời các câu hỏi trong SGK
c. Tiến trình tổ chức các hoạt động
1.ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- HS 1 : Vì sao nói bức tranh '' Chiếc lá cuối cùng '' là một kiệt tác ?
- HS 2 : Qua câu truyện , em hiểu thế nào là một tác phẩm nghệ thuật được coi là một kiệt tác ?
Trang 2A Tác phẩm đó phải rất đẹp C Tác phẩm đó phải có ích cho cuộc sống
B Tác phẩm đó rất độc đáo D Tác phẩm đó phải đồ sộ
3 Bài mới
Hoạt động 1 1 Giới thiệu bài
Đối với mỗi con người Việt Nam , kí ức tuổi thơ thường gắn liền với cây đa - bến nước - sân đình Còn đối với nhân vật họa sĩ trong truyện : '' Người thầy đầu tiên '' của nhà văn Ai-ma-tốp là nhớ tới làng quê Mỗi lần thăm quê , ông không thể không đến thăm hai cây phong trên đỉnh đồi đầu làng Vì sao vậy ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học
Hoạt động 2
GV gọi 2 HS đọc chú thích về
tác giả
? Hãy trình những hiểu biết
của em về tác giả Ai-ma-tôp?
Đọc chú thích và trình bày những hiểu biết của mình
về tác giả
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả : (1928)
-là nhà văn Cư-rơ-gư-xtan một nước cộng hoà trung á, thuộc Liên Xô trước đây
- GV tóm tắt nhanh một số nét chính về tác giả :+ Nhiều tác phẩm của ông nổi tiếng
và quen thuộc với bạn đọc Việt Nam như: Cây phong non chùm khăn đỏ; Người thầy
đầu tiên; Con tàu trắng.
? Đoạn trích Hai cây phong
được trích từ văn bản nào?
Hãy dựa vào chú thích tóm tắt
ngắn gọn tác phẩm đó?
HS nêu về tác phẩm Các
em khác bổ xung ý kiến
-Truyện viết về một vùng quê hẻo lánh của Cư-rơ-gư-xtan vào giữa những năm 20 của thế kỉ ttrước
2/ Tác phẩm:
- Hai cây phong được
trích trong văn bản Người thầy đầu tiên
-Thể loại :truyện vừa
- GV hướng dẫn học sinh đọc văn bản: Giọng đọc chậm giãi, hơi buồn, gợi nhớ nhung
và nghĩ suy của người kể chuyện Lại có một chút thay đổi giọng đọc giữa những đoạn người kể chuyện xưng tôi và xưng chúng tôi để phân biệt ngôi kể và điểm nhìn nghệ thuật.
GV đọc đoạn đầu, sau đó gọi
2 đến 3 em đọc các đoạn còn HS nghe Gv hướng dẫn và
Trang 3Cho các em khác nghe và
nhận xét cách đọc của bạn
đọc theo yêu cầu của GV
Các em khác nghe và nhận xét cách đọc của bạn
- GV gọi 2 em hỏi đáp ,một
số ,từ khó
( Các từ khó: 1,3,4,5,8) HS tìm hiểu từ khó.
? Bố cục văn bản gồm mấy
phần? Hãy nêu nội dung từng
phần ?
- HS căn cứ vào đoạn trích
để chia từng đoạn, xác định nội dung và trả lời câu hỏi
a Từ đầu gương thần xanh” Giới thiệu làng
h/ả hai cây phong ở đầu làng và tâm trạng của nhân vạt mỗi
lần về thăm làng
b Tiếp biêng biếc kia : Kỉ niệm tuổi thơ của nhân vật tôi
b Còn lại : nhân vật tôi nhớ đến người trồng hai cây phong
ấy gắn liền với trường Đuy- xen - Bố cục :3 đoạn
? Truyện kể theo ngôi thứ
mấy ? Tìm và nhận xét gì về
sự thay đổi ngôi kể trong
đoạn trích? Tìm các đoạn văn
sử dụng ngôi kể xưng tôi và
các đoạn văn ngôi kể xưng
chúng tôi?
Tìm ngôi kể và nêu lên nhận xét
- Người kể chuyện khi xưng '' tôi '' lúc thì xưng '' chúng tôi'' Ngôi kể thứ nhất số ít ,
số nhiều + “Từ đầu gương thần xanh '' xưng '' tôi '' và '' Tôi lắng nghe tiếng trên đỉnh
đồi cao này
- Ngôi kể : thứ nhất số
ít , số nhiều
? Trong từng mạch kể, người
kể chuyện nhân danh ai?
Mạch kể của người kể chuyện
nào quan trọng hơn? Vì sao?
- Trao đổi, tìm kiếm và trả lời
+ ''Vào năm học cuối cùng biêng biếc kia '' xưng là '' chúng tôi ''
->Mạch kể xưng '' tôi '' là người kể chuyện , người ấy
tự giới thiệu mình là họa sĩ
- Mạch kể xưng '' chúng tôi '' vốn là người kể chuyện trên nhưng lại kể nhân danh cả '' bọn con trai '' ngày trước và hồi ấy người kể chuyện cũng là đứa trẻ trong bọn
- Các đoạn a, b, d chỉ người kể chuyện ở thời điểm hiện tại mà nhớ về qúa khứ
- Đoạn c : ở thời điểm qúa khứ
G : + Cách đan xen , lồng ghép hai thời điểm hiện tại – quá khứ , trưởng thành - niên thiếu , nhiều người cùng trang lứa làm cho câu chuyện trở nên sống động thân mật ,
Trang 4gần gũi với người đọc
+ Mạch kể xưng tôi quan trọng hơn vì: Nhân vật tôi hồi tưởng về quá khứ.
? Văn bản đã sử dụng những
phương thức biểu đạt nào? - Nhận xét và bổ xung bài cho bạn - Phương thức biểu đạt: Tự sự – miêu tả
- biểu cảm
1 Hai cây phong và những kí ức tuổi thơ
- GV cho 1 em đọc lại đoạn
văn: “Vào năm học mới
Biêng biếc kia”
? Phần văn bản vừa đọc có thể
chia làm mấy đoạn nhỏ? ý
chính của từng đoạn?
-Đọc văn bản và chia đoạn cho văn bản
- Gồm 2 đoạn văn nhỏ:
+ Bọn trẻ chơi đùa trèo lên cây Phong phá tổ chim
+ Phong cảnh làng quê và cảm giác của chúng tôi khi từ ngọn cây phong nhìn xuống
? Trong hai đoạn văn có kết
hợp những phương thức biểu
đạt nào?
? Trong mạch kể chuyện hai
cây phong trong kí ức tuổi thơ
h/ả hai cây phong hiện lên
như thế nào?
?T/g dùng biện pháp nt nào?
? Nó có ý nghĩa như thế nào
với bọn trẻ trong làng
Ku-ku-rêu ?
- Hình ảnh hai cây phong:
+ Hai cây phong khổng lồ + Nghiêng ngả , đung đưa như muốn chào mời chúng tôi
+Bóng dâm mát rượi và tiếng lá xào xạc, dịu hiền
+ Hàng đàn chim chao đi, chao lại trên đầu
+ Cao ngất , cao đến ngang tầm cánh chim bay
-Biện pháp nhân hoá,so sánh MT 2 cây phong như những người bạn lớn thân thiết ,bao dung,độ lượng gắn bó với lũ trẻ
? Hãy tìm những chi tiết miêu
tả cảnh thiên nhiên nhiên khi
bon trẻ từ trên ngọn cây
phong nhìn xuống
-y/c hs liệt kê các chi tiết
? Em có nhận xét gì về bức
tranh thiên nhiên qua lời kể,
tả của tác giả?
- Trả lời + Chuồng ngựa của nông trang như một căn nhà ép bình thường
+ Thảo nguyên hoang vu mmất hút trong làn sương mờ
đục
+ nhìn thấy không biết bao nhiêu là vùng đất chúng tôi chưa từng nghe nói
+ Những dòng sông lấp lánh tận chân trời như những sợi chỉ bạc mỏng manh
=> Một bức tranh thiên nhiên đẹp đẽ vô ngần với không gian bao la và ánh sáng cùng những sắc màu
Trang 5+ Miền đất bí ẩn đầy sức quyến rũ lẩn sau chân trời xa thẳm biêng biếc kia
huyền ảo ->2 cây phong là nơi tiếp sức cho tuổi thơ khám phá TG
GV: Khi ở trên cao mới cảm nhận được sự mênh mông không cùng đầy bí ẩn và quyến
rũ của đất đai, bầu trời, cảnh vật quê hương,đất nước vô cùng, vô tận trong tiếng gió reo và tiếng lá phong rì rào đáp lại Đó là những gì mà tuổi thơ cảm nhận, khám phá
từ trên ngọn cây phong (điểm nhìn nt) Làm cho Chúng sửng sốt nín thở, Quên việc phá tổ chim.
-GV yêu cầu học sinh đọc
nhẩm đoạn 1 và 2 của văn
bản
2 Hai cây phong trong cảm nhận của
nv tôi-người hoạ sĩ
? Hai cây Phong ở vị trí nào
và được Tôi so sánh với gì?
? Những kĩ niệm nào của tôi
gắn liền với hai cây Phong?
? Vì sao tác giả luôn nhớ về
hai cây Phong?
- Trao đổi, nhận xét và bổ xung
- Vị trí: Trên cao, trên dỉnh
đồi như ngọn hải đăng, như
hai cột tiêu dẫn về làng
- Hai cây Phong gắn liền với
kỉ niệm thời thơ ấu
- Nhớ về hai cây Phong vì nó liên quan đến nghề hoạ sĩ
? Tình cảm của tôi đối với hai
câyPhong được thể hiện như
thế nào? Qua đó biểu hiện
tình cảm gì đối với quê
hương?
? Tôi luôn hình dung hai cây
phong như thế nào?
?T/g đã so sánh 2 cây phong
với h/a nào ?t/d ?
(gv nói thêm về công dụng
cây hải đăng)
- Mỗi lần về quê, Tôi đều đưa mắt tìm hai cây Phong
- “Tôi” luôn hình dung hai cây Phong như hai anh em sinh đôi, hai con người với sức lực giẻo dai, dũng mãnh, tâm hồn phong phú có cuộc sống riêng của mình
-so sánh như những ngọn hải
đăng trên núi
-Trở thành kí ức trong tâm hồn, => biểu hiện một Tình yêu quê hương sâu nặng
-Là niềm tự hào của người dân
-Có giá trị làm tín hiệu
->bp nhân hoá,so sánh,liệt kê,trí tưởng tượng và tâm hồn nghệ sĩ
? Tại sao khi khám phá được,
đã hiểu được những bí ẩn của
hai cây phong, Tôi vẫn không
bị vỡ mộng xưa?
?Qua đây cho thấy nv tôi là
- Tôi luôn mộng về hai cây phong vì sự ám ảnh lâu bền, dai dẳng của kỉ niệm thời thơ
ấu trong mỗi con người -Một tâm hồn nhạy
cảm,có ty tha thiết
Trang 6người ntn ? với vẻ đẹp qh
? Đọc đoạn cuối và cho biết:
Điều mà tác giả chưa hề nghĩ
tới trong thời thơ ấu là điều
gì?
- HS đọc hai đoạn văn
- Tôi chưa hề nghĩ tới: Ai là người trồng hai cây Phong
? Theo em, người trồng hai
cây Phong đó gắn liền với ai?
Người ấy có ước mơ, Suy
nghĩ gì?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả
lời câu hỏi - Hai cây Phong gắn liền với thầy
Đuy-Sen
GV :2 cây phong sở dĩ trở lên đặc biệt ngoài những lí do đã phân tích trên chủ yếu còn gắn với tên tuổi một người-nhân vật chính của câu chuyện-đó là người thầy giáo
Đuy –sen,người thầy đầu tiên có công xây dựng ngôi trường ,xoá mù chỡ cho lớp trẻ ở làng Ku-ku-rêu trong những năm 20 sau CMT10.Chính thầy đã đem 2 cây phong non
về và cùng cô học trò An –tư-nai trồng trên đỉnh đồi Hai cây phong là nhân chứng của câu chuyện xúc động về tình cảm của thầy trò An-tư-nai - Đuy-sen trồng hai cây phong để gửi gắm ước mơ , hi vọng cho những đứa trẻ nghèo khổ , thông minh , ham học như An-tư- nai sau này sẽ lớn lên , sẽ trưởng thành , trở thành người có ích Đó là tấm lòng , phẩm chất của một người cộng sản chân chính
- Ước mơ: Đem lại niềm vui cho HS nghèo khổ
? Em có nhận xét gì v ề nghệ
thuật viết truyện của
Ai-ma-tốp? Qua đó cho chúng ta
hiểu thêm điều gì về nhân vật
Tôi- chúng tôi?
? Đọc văn bản Hai cây phong,
em cảm nhận được những vẻ
đẹp nào của thiên nhiên và
con người được phản ánh?
- Hãy đọc mục ghi nhớ?
- trả lời, nhận xét và bổ xung
- Hai cây phong được miêu tả
hết sức sinh động bằng ngòi bút đậm chất hội hoạ
- Cảm nhận được tình yêu quê hương của nhân vật Tôi – chúng tôi
- Cảm nhận được tấm lòng của thầy Duy-sen, người đã
vun trồng những ước mơ, hi vọng cho học trò nhỏ của mình
- Cảm nhận được vẻ đẹp thân thuộc của hai cây phong và tấm long gắn mbó thiết tha của con người với cảnh vật nơi quê hương yêu dấu
-hs đọc mục ghi nhớ * Ghi nhớ.T99
Hoạt động 5
4/Củng cố:
Trang 7? Nếu nhân vật Tôi mang hình bóng của chính tác giả Ai-ma-tốp thì em sẽ hiểu gì về nhà văn này từ Hai cây phong của ông?
(- Một tâm hồn nhạy cảm với cái đẹp đẽ, cao quý
- Tấm lòng quê sâu nặng
- Có tài miêu tả và biểu cam r trong khi kể.)
?GV cho HS chọn một đoạn văn mà các em yêu thích cho học thuộc tại lớp
5/Dặn dò
- Học thuộc lòng đoạn trích mà em yêu thích nhất
- Chuẩn bị bài “Ôn tập truyện kí Việt Nam”
***************************************************************
Ngày soạn : Ngày giảng :
Tiết 35;36
Viết bài tập làm văn số 2
(Văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm)
a mục tiêu
Viết xong bài TLV 2 tiết, h/s :
1.Kiến thức:
- Biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
2.Kĩ năng:
- Rèn luyện các kĩ năng diễn đạt , trình bày , sử dụng đan xen các yếu tố tự sự , miêu tả và biểu cảm
3.Thái độ: -Có ý thức tạo lập văn bản
-GD tinh thần xây dựng bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp
b chuẩn bị
G: Đề bài , đáp án , biểu điểm
H: Giấy kiểm tra
c Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ:
3/Bài mới
Đề bài : Kể về một lần em cùng các bạn tham gia vào công tác vệ sinh môi trường ở
địa phương em
A.Yêu cầu :
1 Hình thức :
- Trình bày sạch sẽ , chữ viết đẹp , đúng chính tả , diễn đạt rõ ràng , mạch lạc
- Đầy đủ bố cục ở 3 phần : MB, TB, KB
2 Nội dung :
- Có thể chọn ngôi kể thứ nhất xưng : tôi , em
Trang 8- Xác định diễn biến , tình tiết của câu chuyện có mở đầu , diễn biến , đỉnh điểm và kết thúc
- Kết hợp kể với miêu tả và biểu cảm
- Phải rõ nội dung 3 phần :
+ Mở bài : Giới thiệu sự việc
+ Thân bài : Diễn biến của câu chuyện
+ Kết bài : Kết thúc câu chuyện và suy nghĩ
B Đáp án - biểu điểm
1 Mở bài : ( 1,5 đ )
- Giới thiệu về sự việc , cảm xúc chung
- Kỉ niệm sâu sắc của mình về sự việc đó
2 Thân bài ( 6 đ )
- Nêu lí do , Thời gian , hoàn cảnh tham gia buổi lao động đó
-, diễn biến , hoàn cảnh , kết qủa của buổi lao động
- Các bạn,các thầy cô,các anh chị đoàn viên trong buổi lao động
Nêu cảm xúc xen kẽ vào bài viết
- Suy nghĩ tình cảm sau khi tham gia
- Lời nói cử chỉ của thầy cô giáo
- Thái độ của thầy cô giáo ,các bạn khi có mặt trong buổi đó
3 Kết bài (1,5đ )
Kết thúc câu chuyện và cảm nghĩ của bản thân
Chú ý : Diễn đạt lưu loát , bố cục chặt chẽ , trình bày sạch sẽ , không sai chính tả :1đ
Ngày soạn : Ngày giảng :
Tuần 10 Tiết 37
bài 10
Nói qúa
a mục tiêu
H ọc xong tiết n ày, h/s hiểu được :
1.Kiến thức:
- Thế nào là nói qúa và tác dụng chung của biện pháp tu từ này trong văn chương cũng như trong cuộc sống thường ngày
-Phạm vi sử dụng của bp nói quá(chú ý cách sử dụng trong thành ngữ,ca dao)
2.Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng biện pháp tu từ nói qúa trong viết câu và trong giao tiếp
3.Thái độ:
-Phê phán những lời nói khoác , nói sai sự thật
b chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Trả lời câu hỏi phần tìm hiểu bài
c Tiến trình tổ chức các hoạt động
Trang 91 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Gv nêu ví dụ : Anh ấy đen như cột nhà cháy
?Hãy chỉ ra thành ngữ được sử dụng trong câu và nêu t/d
(dùng thành ngữ so sánh->nhấn mạnh mức độ đen của da )
3 Bài mới
Hoạt động 1 Giới thiệu bài :
Vậy ngoài việc sử dụng thành ngữ so sánh còn sử dụng bp nói quá
Trong tục ngữ , ca dao , trong thơ văn châm biếm , hài hước và cả trong thơ văn trữ tình biện pháp nói qúa được sử dụng rất phổ biến Vậy sử dụng phép tu từ nói qúa có tác dụng gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học
Hoạt động 2 :
Gv chép VD ra bảng phụ Gọi
h/s đọc ví dụ
? Nói '' Đêm tháng năm đã
tối và mồ hôi thánh thót như
mưa ruộng cày '' có qúa sự thật
không ?
Hs đọc VD
-Nói như vậy là qúa sự thật , phóng đại mức độ của sự việc
I Nói qúa và tác
dụng của nói qúa
? Thực chất mấy câu này nhằm
nói điều gì ? ( ý nghĩa hàm ẩn ) -hs trả lời- Đêm sáng : đêm tháng 5 rất
ngắn
- Ngày .tối : ngày tháng 10 rất ngắn
- Mồ hôi ruộng cày : mồ hôi
ra nhiều ướt đẫm
? Em hiểu thế nào là biện pháp
tu từ ?
? Hãy so sánh các câu có dùng
phép nói qúa với các câu tương
ứng không dùng phép nói qúa
xem cách nào hay hơn , gây ấn
tượng hơn ?
-hs kết luận
Các câu dùng phép nói qúa sẽ sinh động hơn , gây ấn tượng hơn
- Là biện pháp tu
từ phóng đại mức
độ , quy mô , tính chất của sự vật hiện tượng
.? Vậy sử dụng phép nói qúa có
tác dụng gì ?
Gọic h/s đọc ghi nhớ SGK/ 102
? Tìm một số câu ca dao , thơ
có sử dụng biện pháp nói qúa ?
Cho biết tác dụng biểu cảm của
biện pháp tu từ ấy ?
Hs khái quát lại ghi nhớ
Hs đọc ghi nhớ
- Gánh cực mà đổ lên non Còng lưng mà chạy cực còn
Ghi nhớ / 102
Trang 10?Nói quá còn có tên gọi nào
khác?
theo sau Quá cực khổ
- Đêm nằm lưng chẳng tới giường
Mong trời mau sáng ra đường gặp em
-Phóng đại,cường điệu,thậm xưng
Hoạt động 3: Hướng dẫn h/s
luyện tập
G treo bảng phụ bài tập 1 Yêu
cầu h/s đọc bài tập
Đọc yêu cầu bài tập 1
a, '' sỏi đá cũng thành cơn '' : có
sự kiên trì , bền bỉ sẽ làm được tất cả
b, '' đi lên đến tận trời '' vết thương chẳng có ý nghĩa gì, không cần phải bận
c, '' thét ra lửa '' : kẻ có quyền sinh quyền sát với người khác
II Luyện tập
Bài 1
Gv treo bảng phụ ghi nội dung
bài tập 2
Hình thức : chia 2 nhóm thảo
luận
N1 : Câu a và b
N2 : Câu c, d và e
Các nhóm thảo luận Đại diện nhóm trình bày
- Nhóm 1 :
a, Chó ăn đá , gà ăn sỏi
b, Bầm gan tím ruột
- Nhóm 2 :
c, Ruột để ngoài da
d, Nở từng khúc ruột
e, Vắt chân lên cổ
Bài tập 2.
? Gọi h/s đặt câu với các thành
ngữ cho trước ? .a, Thúy Kiều có vẻ đẹp nghiêng
nước nghiêng thành
b, Đoàn kết là sức mạnh giúp chúng ta dời non lấp biển
c, Công việc lấp biển , vá trời
ấy là công việc của nhiều đời , nhiều thế hệ mới có thể làm xong
d, Những chiến sĩ mình đồng
da sắt đã chiến thắng
e, Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này
Bài 3
Hoạt động 4 4/Củng cố: ? Phân biệt nói qúa và nói khoác ?
Nói qúa và nói khoác đều phóng đại mức độ , qui mô , tính chất của sự vật hiện tượng nhưng khác nhau ở mục đích