-Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải: Cách khai thác đề tài lịch sử, sự lựa chọn để thơ thích hợp, việc tạo dựng không khí, tâm trạng, điệu thơ thống thiết… - Giá[r]
Trang 1BÀI 17
TIẾT 65+66
I Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh
-Cảm nhận được nội dung trữ tình yêu nước trong đoạn thơ trích: Nỗi đau đất nước và ý chí phục thù cứu nước
-Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải: Cách khai thác đề tài lịch sử, sự lựa chọn để thơ thích hợp, việc tạo dựng không khí, tâm trạng, điệu thơ thống thiết…
- Giáo dục lòng yêu nước
- Tập phân tích tác phẩm từ thể loại và giọng điệu
II Các bước lên lớp.
1.Ổn định :
2.Kiểm tra bài cũ.
-Đọc thuộc lòng bài thơ “Muốn làm thằng Cuội”
-Nêu nội dung, nghệ thuật của bài thơ
3.Bài mới
a.Giới thiệu bài:
Tình yêu đất nước là tình cảm cao quý lớn nhất của con người Tình cảm ấy dễ dàng bộ lộ trong quá trình đấu tranh “Hai chữ nước nhà” Chính là lòng yêu nước thiết tha kín đáo mạnh mẽ của Á nam Trần Tuấn Khải- Một nhà thơ yêu nước
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC NỘI DUNG BÀI HỌC
*Hoạt động 1:
-Cung cấp thông tin về tiểu sử và thơ ca Trần
Tuấn Khải
-Cung cấp thông tin về bài thơ “Hai chữ nước
nhà” (phần chú thích 1 SGK)
-Bài thơ này dài tới 101 câu đoạn trích chỉ có 36
câu
?-Nhận xét tình cảnh cha con Nguyễn Phi
Khanh và Nguyễn Trãi?
?-Trình bày những kiến thức về thể thơ song
thất lục bát và sự hoà hợp với các kiểu đề bài?
- Đọc văn bản
- Giáo viên nhận xét phần đọc
- Giải thích từ khó
*Hoạt động 2:
- Chia bố cục
- Căn cứ vào hướng dẫn ở câu hỏi 2 SGK tìm ý chính từng phần
*Hoạt động 3: Tìm hiểu từng phần.
I.Đọc và tìmhiểu chú thích:
II Tìm hiểu văn bản:
-Tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le đau đớn
- Hiện tình đất nước trong cảnh đau thương tang tóc
-Thế bất lực của người cha và lời trao gởi cho con
a Cảnh ngộ và tâm trạnh của ông Nguyễn Phi Khanh.
-Bối cảnh không gian:
+ Aûi bắc
+ Mây sầu ảm đạm
+ Gió thảm đìu hiu
+ Hổ thét chim kêu
Heo hút, ảm đạm, Đầy tang tóc giục cơn sầu trong lòng người
-Tâm trạng:
+ Cha: hạt máu nóng thấm quanh hồn nước + Con: Tầm tã châu rơi
Lop8.net
Trang 2+ Học sinh đọc 2 khổ thơ đầu.
?-Tìm những chi tiết miêu tả bối cảnh không
gian Nhận xét?
-Bối cảnh không gian: heo hút, ảm đạm, đầy
tang tóc giục cơn sầu trong lòng người
Aûi bắc, mây sầu ảm đạm, gió thảm đìu hiu, hổ
thét chim kêu
?- Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng nhân
vật?
- Cha: hạt máu nóng thấm quanh hồn
nước
- Con: Tầm tã châu rơi
?- Những chi tiết đó thể hiện tâm trạng gì của
nhân vật?
-Tình nhà nghĩa nước đều sâu đậm, da diết, tột
cùng đau đớn xót xa
?- Nhận xét hiễu quả truyền tải cảm xúc (để
tăng sức mạnh cho lời nguyền) của việc miêu
tả bối cảnh không gian và tâm trạng nhân vật
vừa phân tích ở trenâ ( thảo luận)?
-Lời khuyên như một lời trăn trối, có sức tác
động mạnh mẽ
-Học sinh đọc 5 khổ thơ giữa
?- Tìm phương thức biểu đạt chính
- Tự sự
?-Nhắc lại khái niệm tự sự?
-Trình bày chuỗi sự việc
?- Những sự việc được nêu ra ở đây là gì?
-Quân Minh xâm lăng, cho nên:
+ Bốn phương khói lửa bừng bừng
+ Xương rừng máu sông
+ Đô thị: Thành tan quách vỡ
+Nhân gian:bỏ vợ lìa con
+ Xiêu tán
Bởi vì: khác giống.
?- Có phải ở đây chỉ đơn thuần là những chi
tiết tự sự, xác định các yếu tố biểu cảm?
- Kể sao xiết kể… xé tâm cang…ngẫm ngùi,
khóc than,…thương tâm
?-Nỗi đau đó được thể hiện như thế nào? Qua
các chi tiết nào?
-Nỗi đau non nước: Vong quốc… cơ đồ…đất khóc
trời than…nòi giống
?-xác định ngôi kể và tác dụng của nó?
?-Nhận xét về giọng điệu thơ.
-Giọng điệu trở nên cay đắng, uất ức, căm hờn
?-Nhận xét “Hiện tình đất nước”?
-Bi thảm
?-Xác định mục đích của việc tác giả để cho
người cha nói đến nỗi bất lực và sự nghiệp tổ
tông (thảo luận).
Tình nhà nghĩa nước đều sâu đậm, da diết, tột cùng đau đớn xót xa
Lời khuyên như một lời trăn trối có sức tác động mạnh mẽ
b Hiện tình đất nước:
- Sự việc:
+Quân Minh xâm lăng
-Cho nên:
+Bốn phương khói lửa tưng bừng
+Xương rừng máu sông
-Cụ thể là:
+ Đô thị : thành tan, quách vỡ
+ Nhân gian: bỏ vợ, lìa con
+ Xiêu tán
-Bởi vì:khác giống
-Biểu cảm:
+Kể sao xiết kể
+Xé tâm cang
+Ngậm ngùi
+thương tâm
-Tầm cỡ của nỗi đau:
+Vong quốc
+Cơ đồ
+Đất khóc, giời than
+Nòi giống
Nỗi đau non nước
-Giọng điệu trở nên cay đắng, uất ức, căm hờn:
Hiện tình đất nước bi thảm
c Lời trao gởi:
-Lời trao gởi với sự nghiệp tổ tông và trước nỗi bất lực của cha sẽ hun đúc ý chí gánh vác cho con và cho cả thế hệ mai sau
III Ghi nhớ:
-SGK
Lop8.net
Trang 3-Lời trao gởi với sự nghiệp tổ tông và trước nỗi
bất lực của cha sẽ hun đúc ý chí gánh vác cho
con và cho cả thế hệ mai sau
*Hoạt động 4: Chốt lại những điều đã phân tích
?-Trần Tuấn Khải phải là người như thế nào
mới nhập được vai Nguyễn Phi Khanh cất lên
những lời thống thiết như thế?
- Yêu nước voná là tinh thần thường trực của bất
kỳ người Việt Nam nào Trần Tuấn Khải cũng
thế Tuy hoạt động văn hoá công khai, chịu sự
kiểm duyệt gay gắt của bọn thực dân pháp
Nhưng không vì thế mà ông không giám bày tỏ
lòng yêu nước của mình
?- Nghệ thuật đặc sắc thể hiện trong bài thơ?
- Giọng điệu lâm li, có lúc uất ức, căm hờn được
diễn đạt bằng thể thơ song thất lục bát của dân
tộc rất thích hợp và việc khéo léo mượn đề tài
lịch sử Trần Tuần Khải đã thể hiện sâu sa91c
tấm lòng ấy
?-Sức tác động của bài thơ?
- Bài thơ có sức tác động lớn, nó đủ sức mạnh
khơi gợi ở mọi người một tinh thần yêu nước, mà
đôi khi vì miếng cơm manh áo vì nhút nhát nhất
thời mà mờ nhạt đi
4 Củng cố:
-Thực hiện phần luyện tập
- GV cung cấp khái niệm ước lệ và các đặc điểm của nó
- Cho HS xác định những hình ảnh có tính chất ước lệ và nêu tác dụng
5 Dặn dò:
- Học thuộc văn bản
- Đọc bài đọc thêm
Lop8.net