Giáo án Đại số 8 - Tiết 56: Ôn tập chương III (Tiết 2) - Năm học 2007-2008 - Trần Thanh Quang

 Rèn luyện kỹ năng tìm số chưa biết trong tỉ lệ thức, trong dãy tỉ số bằng nhau, giải toán về tỉ số, chia tỉ lệ, thực hiện phép tính trong R, tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức có chứa [r]

Bài dạy: ÔN TẬP CHƯƠNG I (TIẾT 2)

Tuần 11, tiết 21

Ngày soạn: 31/10 /2009

Ngày dạy: 02/11 /2009

I/ MỤC TIÊU

 Ôn tập các tính chất tỉ lệ thức và dãy tỉ số bằng nhau, khái niệm số hữu tỉ, vô tỉ, căn bậc hai

 Rèn luyện kỹ năng tìm số chưa biết trong tỉ lệ thức, trong dãy tỉ số bằng nhau, giải toán về

tỉ số, chia tỉ lệ, thực hiện phép tính trong R, tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức có chứa dấu giá trị tuyệt đối

II/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

 GV:Định nghĩa, tính chất cơ bản của tỉ lệ thức Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau Bài tập

 HS: - Làm 5 câu hỏi ôn tập chương (từ 610) và các bài tập GV yêu cầu

- Máy tính bỏ túi, bảng phụ nhóm

III/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 1: KIỂM TRA 7’

GV nêu câu hỏi kiểm tra: Hai HS lên bảng kiểm tra

- HS1: Viết các công thức nhân, chia hai lũy

thừa cùng cơ số, công thức tính lũy thừa của

một tích, một thương một lũy thừa

- HS1: Viết các công thức về lũy thừa, có viết cả điều kiện kèm theo (5 công thức)

- HS2: Chữa bài 99 trang 49 SGK - HS2: Chữa bài tập 99 SGK

Tính giá trị biểu thức

7

4 : 008 , 1 25

2































17

2 2 9

5 6 4

1 3

7

4 : 125

126 25

2































17

36 9

59 4 13













17

36 36

119 :

4

7 125 116

: ( 7 ) 125

7

29 



125

29 7

1 125

7















GV nhận xét bài làm của HS Cho điểm HS 2,

kiểm tra tiếp HS1 rồi cho điểm sau

HS Nhận xét bài làm của bạn

Hoạt động 2: 2) ÔN TẬP VỀ TỈ LỆ THỨC DÃY TỈ SỐ BẰNG NHAU 15’

- GV: Thế nào là tỉ số của hai số hữu tỉ a và b

(b 0).

HS: Tỉ số của hai số hữu tỉ a và b (b 0) là  thương của phép chia a cho b

- Tỉ lệ thức là gì: Phát biểu tính chất cơ bản

của tỉ lệ thức

- Hai tỉ số bằng nhau lập thành một tỉ lệ thức Tính chất cơ bàn của tỉ lệ thức:

bc ad d

c b

Trong bảng tỉ lệ thức, các tích ngoại tỉ bằng các tích trung tỉ

- Viết công thức thể hiện tính chất cơ bản của

dãy tỉ số bằng nhau

HS lên bảng viết:

f d b

e c a f d b

e c a f

e d

c b

a

























- GV chiếu: Định nghĩa, tính chất cơ bản của

tỉ lệ thức, tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

lên màn hình để nhấn mạnh lại kiến thức

(giả thiết các tỉ số đều có nghĩa)

Bài 133 tr 22 SBT Hai HS lên bảng chữa bài

Tìm x trong các tỉ lệ thức

a) x: (-2,14) = (-3,12): 1,2 a) x =

2 , 1

) 12 , 3 ).(

14 , 2

x =5,564 b) : ( 0 , 06 )

12

1 2

:

3

2

GV nên gọi HS1 lên bảng kiểm tra tiếp để

cho điểm

b) x =

12

25 : 50

3 3

8













x =

25

12 25

4



x =

625

48



Bài 81 trang 14 SBT

Tìm các số a, b, c biết rằng Bài giải

và a – b + c = -49

4

5

;

3

2

c

b

b

15 10

; 3 2

b a b

12 15 4 5

c b c

2 15 10 12 15

10       

= 7

7 49  



a = 10.(-7) = -70



b = 15.(-7) = -105

c = 12.(-7) = -84

Hoạt động 3: 4) ÔN TẬP VỀ CĂN BẬC HAI, SỐ VÔ TỈ, SỐ THỰC 10’

- Định nghĩa căn bậc hai của một số không

Bài tập số 105 trang 50 SGK

Tính giá trị của các biểu thức Hau HS lên bảng làm

b) 0,5

4

1

2 1

- Thế nào là số vô tỉ? Cho ví dụ - HS: Số vô tỉ là số được viết dưới dạng số thập

phân vô hạn không tuần hoàn

HS tự lấy ví dụ

-Số hữu tỉ viết đợc dưới dạng số thập phân

như thế nào? Cho ví dụ

- Số thực là gì?

- Số hữu tỉ là số viết được dưới dạng số thâïp phân hữu hạn hoặc vô hạn tuần hoàn

Học sinh tự lấy ví dụ

- Số hữu tỉ và số vô tỉ được gọi chung là số thực

GV nhấn mạnh: Tất cả các số đã học số tự

nhiên, số nguyên, số hữu tỉ, số vô tỉ đều là số

thực Tập hợp số thực mới lắp đầy trục số nên

trục số được gọi tên là trục số thực

Hoạt động 4: LUYỆN TẬP 12’

Bài 1: Tính giá trị của biểu thức (chính xác

đến hai chữ số thập phân)

A =

13

,

1

.

6

,

8

43 , 2

718 , 9

43 , 2 196 ,

 718 , 9

626 , 7



78 , 0

7847 ,



























7

4 4 , 6 3

2

5

B B  ( 2 , 236  0 , 666 ).( 64  0 , 571 )

 2 , 902 5 , 829

16,9157 16,92 Bài 100 trang 49 SGK HS lên bảng giải bài tập

Bài giải Số tiền lãi hàng tháng là:

(2062400 – 2000000): 6 = 10400 (đ) lãi suất hàng tháng là:

% 52 , 0 2000000

% 100

Bài 102 (a) trang 50 SGK

Tỉ lệ thức

suy ra

)

;

; 0 , ,

,

( a b c d a b c d

d

c

b

các tỉ lệ thức sau

a)

d

d

c

b

b

GV hướng dẫn HS phân tích

d

c b

a 

d

d

c b

b

a   

d

b c

a 



d c

b a d

b c

a









d

b d c

b

b a d

d

c   





d c

b a d

b

c

a







d

d c b

b

a   

Vậy phải hoán vụ b và c

Bài 103 trang 50 SGK HS hoạt động nhóm

Bài làm Gọi số lãi hai tổ chia được chia lần lượt là x và

y (đồng)

Ta có:

và x + y = 12 800 000 (đ)

5 3

y

x 

8

000 800 12 5 3 5









 x y x y

= 1 600 000

x = 3.1 600 000 = 4 800 000 (đ)



x = 5.1 600 000 = 8 000 000 (đ)

 Bài tập pt tư duy: Biết: x  y  x  y dấu

“=” xảy ra  xy  0

Bài giải

1



A

Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:  x  2001  1  x

1



A   2000 ->A  2000

Vậy giá trị nhỏ nhất của A là 2000 (x-2001) và (1-x) cùng dấu



1  x  2001

Hoạt động 5: HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ 1’

Ôn tập các câu hỏi lý thuyết và các dạng bài tập đã làm để tiết sau kiểm tra 1 tiết

Nội dung kiểm tra gồm câu hỏi ý thuyết, áp dụng và các dạng bài tập

Bài dạy: CHƯƠNG II: HÀM SỐ VÀ ĐỒ THỊ -§1 ĐẠI LƯỢNG TỶ LỆ THUẬN

Tuần 12, tiết 23

Ngày soạn: 06/11 /2009

Ngày dạy: 09/11 /2009

I/ MỤC TIÊU

Học xong bài này HS cần phải:

-Biết được công thức biểu diễn mối liên hệ giữa hai đại lượng tỉ lệ thuận

-Nhận biết được hai đại lượng có tỉ lệ thuận hay không

-Hiểu được các tính chất của hai đại lượng tỉ lệ thuận

-Biết cách tìm hệ số tỉ lệ khi biết một cặp giá trị tương ứng của hai đại lượng tỉ lệ thuận, tìm giá trị của một đại lượng khi biết hệ số tỉ lệ và giá trị tương ứng của đại lượng kia

II/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

 Chuẩn bị của GV:

+ Bảng phụ có ghi định nghĩa hai đại lượng tỉ lệ thuận, bài tập ?3 , tính chất của hai đại lượng

tỉ lệ thuận

+ Hai bảng phụ để làm bài tập 2 và bài tập 3

 Học sinh: Bảng nhóm

III/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 1: MỞ ĐẦU 2’

Giáo viên giới thiệu sơ lược về chương “Hàm

số và đồ thị” Trước khi vào bài có thể cho

HS ôn lại phần “Đại lượng tỉ lệ thuận” đã học

ở tiểu học

HS: Nhắc lại thế nào là hai đại lượng tỉ lệ thuận? Ví dụ

Hoạt động 2: 1) ĐỊNH NGHĨA 15’

a) Quãng đường đi được s(km) theo thời gian

t(h) của một vật chuyển động đều với vận tốc

15 (km/h) tính theo công thức nào?

a) S = 15.t

b) Khối lượng m(kg) theo thể tích Vinto(m3)

của thanh kim loại đồng chất có khối lượng

riêng D(kg/m3) (Chú ý: D là hằng số khác 0)

tính theo công thức nào? Ví dụDsắt = 7800

kg/m3

m = D.V

m = 7800V

- GV: Em hãy rút ra nhận xét về sự giống

nhau giữa các công thức trên? - HS nhận xét: Các công thức trên đều có điểm giống nhau là đại lượng này bằng đại

lượng kia nhân với một hằng số khác 0

- GV: Giới thiệu định nghĩa trong khung

trang 52 SGK

- HS đọc định nghĩa

- Công thức y = kx, y tỉ lệ thuận với x theo

hệ số tỉ lệ k.

- GV lưu ý HS: khái niệm hai đại lượng tỉ lệ

thuận học ở tiểu học (k>0) là một trường hợp

riêng của k 0

- Cho HS làm ?2

- HS nhắc lại định nghĩa

Cho biết y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ

Hỏi x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ

5

3





k

lệ nào?

y = x (Vì y tỉ lệ thuận với x)

5

3



y

3

5





 x

Vậy x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ

a =

































k

1 5 3

1 3 5

- GV giới thiệu phần chú ý và yêu cầu HS

nhận xét về hệ số tỉ lệ: y tỉ lệ thuận với x theo

hệ số tỉ lệ k ( 0) thì x tỉ lệ thuận với y theo 

hệ số tỉ lệ nào?

k

1

- GV gọi HS đọc lại phần chú ý trên bảng phụ Học sinh đọc chú ý trong SGK

Chiều cao (mm) 10 8 50 30 Khối lượng (tấn) 10 8 50 30 Hoạt động 3: 2) TÍNH CHẤT 15’

-GV cho HS làm ?4 - HS nghiên cứu đề bài

Cho biết hai đại lượng y và x tỉ lệ thuận với

nhau

x x1 = 3 x2 = 4 x3 = 5 x4 = 6

y y1 = 6 y2 = ? y3 = ? Y4 = ?

a) Hãy xác định hệ số tỉ lệ của y đối với x? a)Vì y và x là hai đại lượng tỉ lệ thuận

 y1 = kx1 hay 6 = k.3  k = 2 Vậy hệ số tỉ lệ là 2

b) Thay mỗi dấu “?” trong bảng trên bằng

một số thích hợp b) yy4 = 2.6 = 122 = kx2 = 2.4 = 8; y3 = 2.5 = 10

c) Có nhận xét gì về tỉ số giữa hai giá trị

tương ứng 11  22  33  x44 2 (chính là hệ số tỉ lệ)

y x

y x

y x y

- GV: giải thích thêm về sự tương ứng của x1

và y1 ; x2 và y2…

Giả sử y và x tỉ lệ thuận với nhau: y=kx Khi

đó, với mỗi giá trị của x1, x2, x3… khác 0 của x

ta có một giá trị tương ứng y1 = kx1, y2 = kx2,

y3 = kx3… của y và do đó:

x

y x

y

x

y







3

3 2

2

1

1

* Có hoán vị hai trung tỉ của tỉ lệ

2

2

1

1

x

y

x

y



thức

2

1

2

1

x

y



2

1 2

1

y

y x

x

3

1 3

1

y

y x x



GV giới thiệu hai tính chất của hai đại

lượng tỉ lệ thuận (trang 53 SGK)

- GV có thể hỏi lại để khắc sâu hai tính chất:

HS đọc hai tính chất

+ Em hãy cho biết tỉ số hai giá trị tương ứng

của chúng luôn không đổi chính là số nào? + Chính là lệ số tỉ lệ

+ Hãy lấy ví dụ cụ thể ở ?4 để minh hoạ cho

tính chất 2 của đại lượng tỉ lệ thuận 4

3 8

6

; 4

3 2

1 2

y

y x

x



2

1 2

1

y

y x

x



hoặc

4

1 4

1

y

y x

x









2

1 12

6 6 3

Hoạt động 4: LUYỆN TẬP 12’

Bài 1 (SGK trang 53) HS đọc kĩ đề bài và làm bài

Cho biết hai đại lượng x và y tỉ lệ thuận với

nhau và khi x = 6 thì y = 4

a) Tìm hệ số tỉ lệ k của y đối với x a) Vì hai đại lượng x và y tỉ lệ thuận nên y =

kx thay x = 6 ; y = 4 vào công thức ta có: 4 = k.6  k =

3

2 6

4 

3

2



c) Tính giá trị của y khi x = 9 ; x = 15 c) * x = 9  .9 = 6

3

2



y

* x = 15  15 = 10

3

2



y

Bài 2 (th 54 SGK)

Cho biết x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận

Điền số thích hợp vào ô trống trong bảng sau:

GV gọi lần lượt hai em lên điền vào ô trống

Yêu cầu: Ta có xVì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên4 = 2; y4 = -4

y4 = k.x4

 k = y4: x4 = -4:2 = -2 HS1: - Tính k, điền y1

HS2: Điền các ô còn lại

Bài tập 3 (trang 54 SGK)

HS đọc và nghiên cứu bài tập 3 Các giá trị tương ứng của V và m được cho

trong bảng sau

V

m

a) Điền số thích hợp vào các ô trống trong

bảng trên

b) Hai đại lượng m và V có tỉ lệ thuận với

nhau hay không? Vì sao?

- GV gọi HS lên bảng làm từng câu một a) Các ô trống đều điền số 7, 8.

- GV có thể hỏi thêm Em hãy tìm hệ số tỉ lệ b) m và V là hai đại lượng tỉ lệ thuận vì =

V

m

7,8  m = 7,8V m tỉ lệ thuận với V theo hệ số tỉ lệ là 7,8 Nhưng Vtỉ lệ thuận với m theo hệ số tỉ lệ là

78

10 8 ,

7 1 

Bài tập 4 (trang 54 SGK)

Cho biết z tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ k

và y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ h Hãy

chứng tỏ rằng z tỉ lệ thuận với x và tìm hệ số

tỉ lệ

Vì z tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ k nên z =

Vì y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ h nên y =

Từ (1) và (2)  z = k.(h.x)

z = (k.h).x Vậy z tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ là k.h

GV Điền nội dung thích hợp vào chỗ trống:

1) Nếu đại lượng y liên hệ với đại lượng x

theo công thức y = kx (k:hằng số khác 0) thì ta

nói…

y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k

2) m tỉ lệ thuận với n theo hệ số tỉ lệ

h = thì n tỉ lệ thuận với m theo…

2

1

3) Nếu hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau thì:

a) Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn không đổi

b) Tỉ số hai giá trị………của đại lượng này

bằng…… của đại lượng kia bất kỳtỉ số hai giá trị tương ứng

Hoạt động 5:

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ 1’

- Học bài

- Làm bài tập trong SBT 1, 2, 4, 5, 6, 7 (trang 42, 43)

- Nghiên cứu § 2: Một số bài toán về đại lượng tỉ lệ thuận

Bài dạy: §2 MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ THUẬN

Tuần 12, tiết 24

Ngày soạn: 06/11 /2009

Ngày dạy: 10/11 /2009

I MỤC TIÊU

Học xong bài này HS cần phải biết cách làm các bài toán cơ bản về đại lượng tỉ lệ thuận và chia tỉ lệ

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

 Chuẩn bị củaGV:

+ Bảng phụ

 Chuẩn bị của học sinh:

Bảng nhóm, bút viết bảng nhóm

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt động 1: KIỂM TRA 5’

HS 1: a) Định nghĩa hai đại lượng tỉ lệ thuận?

b) Phát biểu tính chất của hai đại lượng tỉ lệ

thuận ?

c) Chữa BT4 (SBT trang 43)

Hs1 lên bảng định nghĩa hai đại lượng tỉ lệ thuận như SGK trang 52 BT4 (trang 43 SBT)

Cho biết x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 0,8

và y tỉ lệ thuận với z theo hệ số tỉ lệ 5 Hãy

chứng tỏ rằng x tỉ lệ thuận với z và tìm hệ số

tỉ lệ

Vì x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 0,8  x =

Và y tỉ lệ thuận với z theo hệ số tỉ lệ 5  y =

Từ (1) và (2)  x = 0,8 5z = 4z  x tỉ lệ thuận với z theo hệ số tỉ lệ 4

Hoạt động 2: 1) BÀI TOÁN 17’

GV yêu cầu HS đọc đề tốn HS đọc đề bài

GV hỏi: - Đề bài này cho chúng ta biết những

gì? hỏi ta điều gì?

HS: đề bài cho ta biết hai thanh chì có thể tích 12cm3 và 17cm3, thanh thứ hai nặng hơn thanh thứ nhất 56,5g

Hỏi mỗi thanh nặng bao nhiêu gam?

Khối lượng và thể tích của chì là hai đại lượng

như thế nào?

Khối lượng và thể tích của chì là hai đại lượng

tỉ lệ thuận

Nếu gọi khối lượng của hai thanh chì lần lượt

là m1(g) và m2(g) thì ta có tỉ lệ thức nào?

m1 và m2 còn có quan hệ gì?

Vậy làm thế nào để tìm được m1, m2?

HS: và m2 –m1 = 56,5(g)

17 2

12 1 m

m



HS:

12

17 2 1

17 2





m

= 11 , 3

5

5 ,

56 

GV gợi ý để HS tìm ra kết quả

Gọi HS đọc lời giải của SGK  m1 = 11,3.12 = 135,6

3 , 11

17 2 

m

 m2 = 11,3.17 = 192,1 Trả lời bài tốn SGK

3 , 11

12 1 

m

GV có thể giới thiệu cách giải khác:

Dựa vào bài toán 1, ta có bảng sau, hãy điền

số thích hợp vào các ô trống trong bảng

- GV có thể gợi ý: 56,5g là hiệu hai khối

lượng tương ứng với hiệu hai thể tích là 17 –

12 = 5(cm3) Vậy ta điền được cột 3 là: 17 –

12 = 5

- GV: Do 56,5 ứng với 5 nên số nào ứng với

1? Em hãy điền nốt các số thích hợp vào ô

trống Sau đó trả lời bài toán

m(g) 135,6 192,1 56,5 11,3

- GV: cho HS làm ?1 rồi kiểm tra trên máy

chiếu ?1 HS làm: Giả sử khối lượng của mỗi thanh kim loại tương ứng là m1g và m2g Trước khi làm bài cá nhân, GV cùng HS phân

tích đề để có:

và m1 + m2 = 222,5 (g)

152

101

m

m



Do khối lượng và thể tích của vật thể là hai đại lượng tỉ lệ thuận nên ta có:

9 , 8 25

5 , 222 15

101 2

152







m

vậy =8,9

101

m

 m1 = 8,9.10 = 89(g) = 8,9  m2 = 8,9.15 = 133,5(g)

152

m

Trả lời: Hai thanh kim loại nặng 89g và 133,5g Cách 2: Cách làm bằng bảng

- GV

+ Để giải hai bài toán trên em phải nắm được

m và V là hai đại lượng tỉ lệ thuận và sử dụng

tính chất của dãy tỉ số bằng nhau để giải

- GV đưa ra chú ý trong SGK

Bài toán ?1 còn được phát biểu dưới dạng

chia số 222,5 thành 2 phần tỉ lệ với 10 và 15

Hoạt động 3: 2) BÀI TOÁN 12’

- GV yc hs đọc đề HS đọc kĩ đề bài và hoạt động nhĩm

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm làm ?2 Bài giải

GV nhận xét kết quả hoạt động của nhóm và

cho điểm

?2 Gọi số đo các góc của ABC là A, B, C thì theo điều kiện đề bài ta có:

0

0 30 6

180 3

2 1 3 2

1  B  C  A   B   C  

A

Vậy A = 1.300 = 300

B = 2.300 = 600

C = 3.300 = 900

Vậy số đo các góc của ABC là 300, 600, 900

Hoạt động 4: LUYỆN TẬP CỦNG CỐ 10’

Bài tập 5 (trang 55 SGK) HS làm bài tập 5 (SGK trang 55)

GV đưa hai bảng phụ:

Hai đại lượng x và y có tỉ lệ thuận với nhau

hay không nếu:

9 5

5

2

2 1

x

y x

y x y

9

90 6

72 5

60 2

24 1

Bài tập (6 trang 55 SGK) Bài tập (6 trang 55 SGK)

Thay cho việc đo chiều dài các cuộn dây thép

người ta thường cân chúng Cho biết mỗi mét

dây nặng 25gam

Vì khối lượng của cuộn dây thép tỉ lệ thuận với chiều dài nên:

a) Giả sử x mét dây nặng y gam Hãy biểu

diễn y theo x

a) y = kx  y = 25.x (vì mỗi mét nặng 25 gam) b) Cuộc dây dài bao nhiêu mét biết rằng nó

nặng 4,5kg?

b) Vì y = 25x Nên khi y = 4,5kg = 4500 g thì

x = 4500: 25 = 180

Vậy cuộn dây dài 180 mét

GV có thể hướng dẫn HS cách giải khác

a) 1m dây thép nặng 25g

xm dây thép nặng yg

Vì khối lượng của cuộn dây tỉ lệ thuận với

chiều dài nên ta có:

 y = 25x

y

x

1

1 

HS ghi bài giải vào vở

b) 1m dây thép nặng 25g

xm dây thép nặng 4500g

Có:

) ( 180 25

4500 4500

25

Hoạt động 5: HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ 1’

- Ôn lại bài

- Làm bài tập trong SGK: bài 7, 8, 11 (trang 56)

- Làm bài tập trong SBT: bài 8, 10, 11, 12 (trang 44)