3- Bài mới: Aùnh trăng đã đi vào thơ ca và quen thuộc với bao thế hệ chúng ta qua “ Cảnh khuya” hay “ Ngắm trăng” của Hồ Chí Minh, đó là sự gắn bó với thiên nhiên, thể hiện tình yeâu thi[r]
Trang 1ÁNH TRĂNG Ï
Nguyễn Duy
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp HS
1-Kiến thức: -Hiểu được ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình
với quá khứ gian lao, tình nghĩa của Nguyễn Duy và rút ra bài học về cách sống cho mình
- Cảm nhận được sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố trữ tình và tự sự trong bố cục, giữa tính cụ thể và tính khái quát trong hình ảnh của bài thơ
2.Kĩ năng: Đọc diễn cảm thơ 5 tiếng, cảm nhận và phân tích hình ảnh biểu tượng trong bài
thơ
3-Thái độ: Trân trọng kỉ niệm trong quá khứ.
II CHUẨN BỊ
- GV: SGK,SGV,bảng phụ
- HS: Soạn bài
III PHƯƠNG PHÁP: Giảng bình, tái hiện, vấn đáp
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1-Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.
2-Kiểm tra bài cũ Phân tích tình cảm và ước mơ của người mẹ Tà-ôi trong bài “ Khúc
hát ru ?
3- Bài mới: Aùnh trăng đã đi vào thơ ca và quen thuộc với bao thế hệ chúng ta qua “ Cảnh
khuya” hay “ Ngắm trăng” của Hồ Chí Minh, đó là sự gắn bó với thiên nhiên, thể hiện tình yêu thiên nhiên của tác giả Nhưng hôm nay ta sẽ đi tìm hiểu một cái nhìn khác về ánh trăng của Nguyễn Duy trong bài “ Aùnh Trăng”
GV HD đọc: khổ 1,2,3
giọng kể- bình thường Khổ
4 cất cao, ngỡ ngàng.Khổ
5,6 thiết tha rồi trầm lắng,
nhỏ dần
Tìm hiểu một số từ chú
thích
Nêu vài nét về tác giả,
tác phẩm?
Thể thơ?Giống bài thơ nào
đã học?
Phương thức biểu đạt?Vâïy
đâu là bước ngoặt mà tác
-Gv đọc một lần
-2HS đọc bài
-Trả lời theo sgk -Trả lời theo sgk
-Đêm nay Bác không ngủ và Oâng đồ
-Tự sự xen yếu tố trữ tình
I.TÌM HIỂU CHUNG
1 Đọc
2.Tác giả –tác phẩm 3.Thể loại : Năm chữ 4.Phương thức biểu đạt
Tuần 13
Tiết 59
Trang 2giả bộc lộ cảm xúc?
Bố cục bài thơ?
Gọi Hs đọc 2 khổ đầu
Mở đầu dòng hồi tưởng
tác giả nhớ ù về kỉ niệm
nào?
Mối quan hệ của trăng và
nhà thơ trong quá khứ?
Quan hệ khác của trăng
với người?
Tìm một câu thơ hay đoạn
thơ nói về sự gắn bó giữa
trăng với người trong chiến
tranh hay quá khứ gian lao?
Hình ảnh vầng trăng như
thế nào trong hiện tại?
Thế nào là người dưng?
Tại sao có sự thay đổi
như vậy?
Vì sao vầng trăng dường
như đã đi vào lãng quên mà
bất giác tác giả nhớ lại kỉ
niệm?
-Khổ 4 là bước ngoặt -Kể lại câu chuyện nhỏ đó
Gồm 3 đoạn -D1: khổ 1,2 -D2 :khổ 3,4 -D3: khổ 5,6
-1Hs đọc -Hồi nhỏ, chiến tranh
-Trăng là hình ảnh thiên nhiên tươi mát, là người bạn tri kỉ thuở nhỏ, thời chiến tranh Bởi đó là quãng đời sống trần trụi, hồn nhiên chân thật nhất trong thiếu thốn gian khổ nhưng không thiếu niềm vui và hạnh phúc
-Là biểu tượng của quá khứ nghĩa tình, là vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của đời sống
-Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.(Đồng chí)
-Như người dưng qua đường
-Không họ hàng, không quen biết, thân thiết gì hết
-Hoàn cảnh sống thay đổi :Về thành phố sống có ánh điện với đầy đủ tiện nghi sinh hoạt, chuyển từ hầm sâu hoặc căn nhà sàn nhỏ về phòng hiện đại sáng choang vì ánh điện
-Có sự kiện xảy ra là thành phố cắt điện
và bố cục
*Tự sự xen yếu tố trữ tình
* gồm 3 đoạn
- Vầng trăng quá khứ -Vầng trăng hiện tại -Suy ngẫm của tác giả
II TÌM HIỂU NỘI DUNG VĂN BẢN
1.Hình ảnh vầng trăng cùng cảm xúc của nhà thơ.
a Trong quá khứ
-Trăng là người bạn tri kỉ
-Trăng là nghĩa tình
Trăng là biểu tượng của quá khứ đẹp
b Vầng trăng hiện tại.
-Sống nơi ánh điện, cửa gương với đầy đủ tiện nghi sinh hoạt, vầng trăng thành người dưng
-Tình huống xảy ra khi thành phố tắt điện Tác giả bật tung cửa sổ bắt gặp vầng trăng
Trang 3Tâm trạng của tác giả khi
bị cắt điện?
Thể hiện qua các từ ngữ
nào?
Tư thế của tác giả?Tại sao
không ngửa lên nhìn trăng?
Cảm giác của tác
giả?VS?
Tại sao tác giả lại giật
mình khi bắt gặp ánh trăng?
Trăng nhắc nhở điều gì?
Gv liên hệ với tập làm văn
về vai trò của yếu tố nghị
luận trong văn tự sự
Chủ đề bài thơ là gì?
- Bực bội và khó chịu nên khẩn trương đi tìm nguồn sáng khác -Các từ mạnh: vội ( TT), bật, tung (
2 Đ T), Và hình ảnh vầng trăng tròn tình cờ mà tự nhiên đột ngột hiện ra vằng vặc giữa trời, chiếu vào căn phòng tối om kia, chiếu lên khuôn mặt đang ngửa lên nhìn trời, nhìn trăng kia
-Ngửa mặt lên nhìn mặt.Vì: là tư thế tập trung, chú ý, mặt đối mặt, mắt nhìn trực tiếp có phần như thành kính trong im lặng nhưng cảm xúc dâng trào
-Rưng rưng( cảm giác của con người muốn khóc nhưng chưa khóc được, chưa ra nước mắt nhưng cảm xúc trào dâng trong lòng)
-Kỉ niệm về năm tháng gian lao ùa về trong tâm trí nhà thơ( sông, núi…)
-Giật mình ( là sự tự vấn lương tâm như sự ăn năn của bản thân đã phản bội quá khứ, thiên nhiên)
-Trăng như đang nhắc nhở, hờn trách nhà thơ
-Trăng tròn vành vạnh: con người có thể vô tình, có thể lãng quên nhưng thiên nhiên, nghĩa tình quá khứ thì luôn tròn đầy, bất diệt -Trăng im phăng phắc: Thể hiện sự nghiêm khắc, nhắc nhở, không vui là sự trách móc trong im lặng
-Từ một câu chuyện riêng, bài thơ cất lên lời tự nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm đối với những năm tháng quá khứ gian lao, tình nghĩa đối với thiên nhiên đất nước bình dị hiền hậu
-Nằm trong mạch cảm xúc “ Uống
c Cảm xúc của tác giả:
rưng rưng , giật mình Aùnh trăng như một lời nhắc nhở nhà thơ về thái độ sống với quá khứ gian lao.(Triết lí sâu sắc)
Trang 4Theo em cảm nhận, chủ đề
ấy có liên quan gì đến đạo
lí, lẽ sống của dân tộc Việt
nam ta?
Sắp đến ngày NGVN, em
đã làm gì để thể hiện đạo lí
tốt đẹp ấy?
Kết cấu?
Giọng điệu?
Tác dụng?
Phương thức?
Từ ngữ?
Nội dung và nghệ thuật của
tác phẩm?
Yù nghĩa bài thơ?
nước nhớ nguồn” gợi lên đạo lí sống thủy chung đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam ta
-Tự do trả lời
-Chữ đầu dòng không viết hoa, chỉ
1 dấu chấm tạo sự liền mạch về cảm xúc và hình ảnh từng khổ thơ
-Trôi chảy tự nhiên, nhịp nhàng theo lời kể: khi thì ngân nga cảm xúc( khổ 5) khi thì trầm lắng suy tư(
khổ cuối) -Làm nổi bật chủ đề tạo nên tính chân thực, chân tình truyền cảm sâu sắc cho tác phẩm, gây ấn tượng mạnh
-Như một câu chuyện có sự kết hợp giữa tự sự với trữ tình
-TT, ĐT mạnh
-Trả lời theo ghi nhớ
-Ý nghĩa bài thơ: không chỉ là chuyện riêng của nhà thơ mà có ý nghĩa cả một thế hệ (từng trải qua năm thàng gian lao gắn bó với thiên nhiên, nhân dân tình nghĩa, giờ được trong hòa bình với tiện nghi hiện đại) Hơn thế bài thơ còn có ý nghĩa với nhiều người bởi nó đăät ra thái độ đối với quá khứ, những người đã khuất và cả chính mình
2 Nghệ thuật
-Kết cấu: 1 dấu chấm, không viết hoa đầu dòng -Giọng điệu: tâm tình, tự nhiên
Làm nổi bật chủ đề
III.TỔNG KẾT
Ghi nhớ (sgk)
4.Củng cố: Giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm?
5 Dặn dò – Hướng dẫn soạn bài ở nhà:
Soạn: Luyện tập viết đoạn văn nghị luận…
Tìm yếu tố nghị luận và tác dụng của nó trong câu chuyện “ Lỗi lầm và sự biết ơn”?
Viết đoạn văn nghị luận chứng minh Nam là người tốt?
V RÚT KINH NGHIỆM
Trang 5