- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xú[r]
Trang 1Tuần: 25
Tiết : 93+94
Văn bản: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
(Minh Huệ)
* Mục tiêu cần đạt:
1/ Kiến thức:
- Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ
2/ Kĩ năng:
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lăng và niềm sung sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ
- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ
- Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ
3/ Thái độ:
- Thể hiện tình cảm kính yêu của mình đối với Bác Hồ
* Chuẩn bị:
- Gv: Tư liệu tham khảo, bảng phụ, phiếu học tập
- Hs: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk
*Tiến trình lên lớp:
A/ Ổn định tổ chức: Kiểm diện sĩ số
B/ Kiểm tra bài cũ: Qua câu chuyện” Buổi học cuối cùng” theo em tác giả muốn nĩi lên điều gì?(Ý
nghĩa văn bản)
C/ Bài mới: Giới thiệu bài: Mùa đơng 1951 bên bờ sơng Lam – Nghệ An Nghe một anh bạn chiến sĩ vệ quốc quân kể những chuyện được chứng kiến về một đêm khơng ngủ của Bác Hồ trên đường người đi chiến dịch Biên giới – thu đơng 1950 Minh Huệ vơ cùng xúc động viết bài thơ này Nội dung, nghệ thuật bài thơ như thế nào bài học này chúng ta sẽ rõ tấm lịng, tình cảm của Bác.
I/ Giới thiệu Tác giả, tác phẩm:
Trang 2? Em hãy nêu đôi nét về tác giả
Minh Huệ? Bài thơ sáng tác vào năm
nào? Nêu nội dung chính của bài thơ
?
- Gv đọc 1 đoạn – mời hs đọc tiếp
- Gv cho hs tìm hiểu chú thích.
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào
?
(số tiếng, số dòng trong khổ thơ, cách
gieo vần )
? Phương thức biểu đạt nào vì sao ?
? Bài thơ được chia làm mấy đoạn?
Nêu nội dung của mỗi đoạn ?
- Gv mời hs đọc đoạn 1
? Nhận xét cách mở đầu của bài
thơ?
(tự nhiên, bình thường, giản dị, đặt ra
những thắc mắc, băn khoăn trong tâm
trạng nhân vật)
? Khi anh đội viên thức dậy lần thứ
nhất đã bắt gặp hình ảnh Bác Hồ ntn
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
? Qua đó tâm trạng của anh đội viên
ra sao? Tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì để miêu tả?
- Học sgk 66
II/ Đọc hiểu văn bản 1/ Đọc, tìm hiểu chú thích:
- Hs đọc, tìm hieru chú thích
2/ Thể loại:
- Thể thao: 5 chữ (Theo lối hát dặm Nghệ Tĩnh)
- Vần: gieo ở câu cuối (Tiếng cuối câu 2 -3 tiếng cuối câu 4 khổ 1 Tiếng cuối câu 1 khổ 2)
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + Trữ tình
3/ Bố cục:
- 2 đoạn
+ Đoạn 1: Từ đầu… lấy sức đâu mà đi + Đoạn 2: Con lại
III/ Phân tích:
1/ Anh đội viên thức dậy lần thứ nhất:
a/ Hình tượng Bác Hồ:
- Lặng yên
- Trầm ngâm -> Từ láy, gợi tả
- Lặng lẽ suy tư
- Đốt lửa, dém chăn, nhón chân -> Động từ nhẹ nhàng, cẩn thận, khéo léo tỉ mỉ
=> Tình yêu thương và sự quan tâm sâu sắc
- Bóng cao lồng lộng Aám hơn ngọn lửa -> Từ láy gợi tả so sánh , tả thực tượng trưng
=> Hình ảnh Bác Hồ lớn lao, vĩ đại mà gần gũi
b/ Tâm trạng anh đội viên:
- Ngạc nhiên Càng nhìn, càng thương -> Điệp từ, Xúc động
Trang 3* Liên hệ: Cảnh Khuya
Không ngủ được
? Lần thứ ba anh đội viên thức dậy
đã bắt gặp hình ảnh Bác Hồ hiện lên
thế nào và tâm trạng của anh đội viên
ntn ?
- Đinh ninh im phăng phắc
-> Lặng lẽ , suy tư cao độ
- Thương đoàn nhân công càng
thương càng nóng ruột mong trời sáng
mãi
-> Điệp ngữ , miêu tả tâm trạng
=> Tình yêu thương mênh mông
rộng lớn
? Hãy cho biết vì sao trong đoạn kết
nhà thơ lại viết như vậy ?
- Cuộc đời người dành trọn vẹn cho
nhân dân, cho tổ quốc Đó chính là lẽ
sống của Bác mà mọi người đều hiểu
“nâng niu tất cả chỉ quên mình” (Tố
Hữu)
? Bài thơ đã để lại nội dung ý nghĩa
gì?
.
- Gv cho hs luyện tập các bài tập
sgk
- Mơ màng như giấc mộng -> So sánh
=> Trạng thái êm ái, lâng lâng, hạnh phú, lớn lao
Thổn thức, thì thầm
“Bác ơi … không;
Bồn chồn, lo Bác ốm, lòng bề bộn…Bác thức hoài
Từ láy, gợi tả-> Băn khoăn lo lắng về sức khỏe của Bác Bộc lộ tình cảm yêu thương đầy kính trọng
2/ Anh đội viên thức dậy lần thứ ba:
- Hốt hoảng giật mình
- Vội vàng nằng nặc
- Mời bác ngủ ->Thấu hiểu tình thương và đạo đức cao cả của người
- Lòng vui sướng mênh mong
- Anh thức luôn cùng Bác -> Niềm vui, hạnh phúc, chia sẻ
=> Niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị
3/ Ý nghĩ khổ thơ cuối:
- Đêm nay Bác không ngũ
- Vì một lẽ thường tình
- Bác là Hồ Chí Minh -> Chân lí đơn giản mà lớn lao
=> Bác không ngủ vì lo việc nước, thương độ đội, dân công
IV / Ghi nhớ:
- Học thuộc sgk 67
V/ Luyện tập:
Bài số 1.
Trang 4- Đọc lại bài thơ diễn cảm
Bài số 2.
- Hs viết bài văn ngắn bằng lời văn của người chiến sĩ về kỉ niệm được ở bên Bác khi đi chiến dịch
D/ Củng cố – dặn dò:
- Tình yêu thương sâu sắc , rộng lớn của Bác đối với bộ đội , nhân dân
- Tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với vị lãnh tụ
- Học bài kĩ, học thuộc lòng bài thơ
- Soạn bài mơi
TIẾT 95 ẨN DỤ
Ngày soạn:25/02/2012
Ngày dạy : 1/3/2012
* MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nắm được khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ
- Hiểu được tác dụng của ẩn dụ
- Biết vận dụng kiến thức về ẩn dụ vào việc đọc – hiểu văn bản và viết bài văn miêu tả
2 Kỹ năng:
a Kỹ năng chuyên mơn
- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu từ ẩn dụ
trong thực tế sử dụng tiếng Việt
- Bước đầu tạo ra được một số kiểu ẩn dụ đơn giản trong viết và nĩi
b Kỹ năng sống
- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng phép tu từ ẩn dụ phù hợp với thực tiễn giao tiếp
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ ,ý tưởng , thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân về
cách sử dụng phép tu từ ẩn dụ
3.Thái độ: Giáo dục tình cảm yêu quý tiếng mẹ đẻ , yêu thích mơn học
* CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
*TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
A.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
B.Kiểm tra bài cũ:
Trang 5
Câu 1: Nhân hóa là gì ? ví dụ.
Câu 2 : Có mấy kiểu nhân hóa , đó là những kiểu nào?
Đáp án và biểu điểm.
Câu 1
- Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, đồ vật, cây cối bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho thế giới con vật, đồ vật, cây cối trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ tình cảm của con người
Ví dụ : Núi cao chi lắm núi ơi người thương
5đ
Câu 2
- Ba kiểu nhân hóa
+ Dùng Những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật
+ Dùng những từ vốn chỉ tính chất hoạt động của người để chỉ tính chất, hoạt động của vật
+ Trò chuyện, xưng hô với vật như với người
5 đ
C Bài mới:
Giới thiệu bài: Bài học trước các em đã học phép tu từ nhân hoá Bài học này ta tìm hiểu về phép tu từ ẩn dụ
Ẩn dụ là gì?
HS đọc VD (SGK) Tìm hiểu nghĩa
của cụm từ người Cha trong khổ thơ
trên? Người Cha để chỉ ai?
Giải thích vì sao có thể ví Bác Hồ
với người cha?
Ví như vậy có tác dụng gì?
Cách ví này giống và khác so sánh
như thế nào?
-So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc
này với sự vật, sự việc khác có nét
tương đồng nhằm tăng sức gợi hình,
gợi cảm cho diễn đạt
-Còn ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện
tượng này bằng sự vật, hiện tượng
khác có nét tương đồng nhằm tăng
sức gợi hình, gợi cảm cho diễn đạt
HS đọc ghi nhớ SGK
Các kiểu ẩn dụ
HS đọc VD
Tìm từ in đậm “thắp, “lửa hồng”
dùng chỉ sự vật hiện tượng nào?
I .Ẩn dụ là gì?
1 Ví dụ (SGK)
2 Nhận xét
Người cha: Chỉ Bác Hồ
Ví Bác Hồ với nguời cha vì Bác với người cha
có những phẩm chất giống nhau (tuổi tác, tình thương yêu, sự chăm sóc chu đáo đối với con)
=> Tương đồng=>Cách gọi như trên làm cho câu thơ có tác dụng gợi hình, gợi cảm
* Ghi nhớ (SGK)
2 Các kiểu ẩn dụ:
VD1(SGK)
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng
Thắp = nở hoa => tương đồng về cách thức Lửa hồng = đỏ thắm =>tương đồng về hình thức
Trang 6Vì sao có thể ví như vậy?
-thắp:hiện tượng bừng lên, chỉ sự
nở hoa, lửa hồng: chỉ màu đỏ của
hoa râm bụt
Cách dùng từ trong cụm từ: “Nắng
giòn tan” có gì đặc biệt so với cách
nói thông thường?
Quan sát VD mục I cho biết giữa
người cha với Bác Hồ có sự tương
đồng về vấn đề gì?
Qua VD trên em rút ra có mấy kiểu
ẩn dụ? là những kiểu nào?
HS đọc to ghi nhớ
Luyện tập
GV hướng dẫn HS làm bài tập bằng
các phiếu học tập
So sánh đặc điểm tác dụng ba cách
diễn đạt
Đọc yêu cầu của bài tập 1 SGK GV
hướng dẫn HS thảo luận? Nhận xét ,
bổ sung? GV chốt HS ghi vở
GV hướng dẫn HS làm bài tập 2 :
Tìm ẩn dụ trong những ví dụ dưới
đây?
GV hướng dẫn HS thảo luận? Nhận
xét , bổ sung? GV chốt ghi vở
VD2: Nắng giòn tan: vừa cảm nhận vị giác vừa
cảm nhận cảm giác.=> Chuyển đổi cảm giác
VD3: Người cha: Bác Hồ tương đồng về phẩm
chất => Phẩm chất
*Ghi nhớ 2/69
II LUYỆN TẬP:
Bài 1: So sánh đặc điểm tác dụng ba cách diễn đạt sau:sgk
Cách 1: Diễn đạt thông thường
Cách 2: Sử dụng phép so sánh: Bác Hồ như người cha
Cách 3: Có sử dụng ẩn dụ người cha
So sánh và ẩn dụ đều là phép tu từ giúp cho câu thơ có tính hình tượng, biểu cảm hơn nhưng ẩn dụ làm cho câu thơ mang tính hàm súc cao hơn
Bài 2: Tìm ẩn dụ trong những ví dụ dưới đây?
a) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Ăn quả :chỉ người được thừa hưởng, mang ơn
Kẻ trồng cây: Chỉ người cống hiến, giúp đỡ,
gây dựng
b) Mực – đen: chỉ sự tăm tối, xấu xa Đèn – sáng: chỉ sự tốt đẹp
c) Thuyền, bến Thuyền chỉ kẻ ra đi
(người con trai)
Bến: chỉ người ở lại d) Mặt trời trong lăng rất đỏ: (mặt trời thực
đem sự sống cho nhân loại, mặt trời chỉ Bác
Hồ đem lại độc lập tự do cho dân tộc
Bài 3: Các ẩn dụ chuyển đổi cảm giác là :
a) Chảy b) Chảy c) Mỏng d) Ướt
D/ CỦNG CỐ DẶN DÒ, HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :
-Ẩn dụ là gì? Các kiểu ẩn dụ ?-Nhớ khái niệm ẩn dụ.-Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng ẩn
dụ
-Chuẩn bị bài : "Luyện nói về văn miêu tả "
Trang 7********************************************************
Tiết 96 :
Ngày soạn:26/02/2012
Ngày dạy : /03/2012
LUYỆN NÓI VĂN MIÊU TẢ
* MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Củng cố phương pháp làm bài văn tả người: lập dàn ý, dựa vào dàn ý để phát triển thành bài nói
- Rèn kĩ năng nói theo dàn bài
- Phương pháp làm một bài văn tả người
- Cách trình bày miệng một đoạn (bài) văn miêu tả: nói dựa theo dàn bài đã chuẩn bị
2 Kỹ năng:
- Sắp xếp những điều đã quan sát và lựa chọn theo một thứ tự hợp lí
- Làm quen với việc trình bày miệng trước tập thể: nói rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm
- Trình bày trước tập thể bài văn miêu tả một cách tự tin
3.Thái độ: Ý thức tự diễn đạt, rèn luyện văn nói miêu tả
*CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Soạn và tìm tài liệu liên quan
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
* TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
A.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
B.Kiểm tra bài cũ: Ở phương pháp làm văn tả người, tả cảnh em cần ghi nhớ những gì?
C Bài mới: Giới thiệu bài: Để giúp các em có kỹ năng diễn đạt lưu loát, mạch lạc , chúng ta
tiến hành tiết luyện nói.
Yêu cầu giờ luyện nói
Yêu cầu của giờ tập nói?
Kiểm tra sự chuẩn bị của HS ở nhà
Thực hành
Gvgiao nhiệm vụ cho HS: chia nhóm : 3
nhóm làm 3 bài Chuẩn bị trong 10 phút
HS trao đổi với nhau về nội dung và
hướng giải quyết
Đại diện nhóm trình bày kết quả đã tìm
hiểu và chuẩn bị
I.LÝ THUYẾT
1 Nội dung
Vận dụng lý thuyết văn tả cảnh , tả người hợp
lý vào bài nói (SBT, SGK/71)
2 Kỹ năng: Nói rõ ràng, mạch lạc, kưu loát,
vận dụng tốt các kiến thức về văn tả cảnh, tả người, thái độ bình tĩnh, tự tin, nghiêm túc
II THỰC HÀNH
Bài 1: Tả " Buổi học cuối cùng " :
Giờ học gì? Thầy Ha-men làm gì ?HS của thầy làm gì?
Không khí lớp học lúc ấy ?
Âm thanh , tiếng động nào đáng chú ý ?
Bài 2: Tả lại chân dung thầy giáo Hamen :
Trang 8GV cho HS nhóm khác nhận xét.
GV nhận xét bổ xung
-Tả cảnh “Buổi học cuối cùng” tr 71
Quan sát đoạn văn, tìm những chi tiết
liên quan đến buổi học?
- Theo em, thầy Ha Men là người như
thế nào ?
- HS tả lại thầy giáo Ha Men
GV hướng dẫn cho HS lập dàn ý
Trang phục Giọng nói , lời nói , hành động?
Cách ứng xử đặc biệt của thầy khi Phrăng đến muộn ?
Tóm lại thầy là người như thế nào ? Cảm xúc của em về thầy ?
Bài 3: Nhận ngày nhà giáo Việt Nam 20/ 11 em theo mẹ đến chúc mừng thầy cô giáo cũ của mẹ nay đã về hưu Hãy tả lại hình ảnh thầy, cô trong 1 lần gặp gỡ ấy.
*MB: Giới thiệu lý do, khái quát hình ảnh
người thầy trong trí tưởng tượng
*TB: Tả cụ thể phút gặp gỡ ban đầu
Hình ảnh người thầy trong thực tế, khuôn mặt, dáng vóc, mái tóc, lời nói, cử chỉ, hành động, thái độ
Trò chuyện với học trò cũ
*KB: Cảm nghĩ của em
D CỦNG CỐ DẶN DÒ, HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :
- Nhận xét: Sự chuẩn bị trong tiết học
-Tìm văn bản miêu tả khác đã được học, gạch chân các ý chính và miêu tả bằng lời.
- Chuẩn bị bài : Kiểm tra văn.
********************************************************