Các cảm xúc được sắp xếp theo thứ tự thời gian : những cảm xúc trên đường đến trường, những cảm xúc khi bước vào lớp học; Sắp xếp theo liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tư[r]
Trang 1Tuần 1
BÀI 1 Tiết 1 - 2 TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
NS : 20/8/2008
-ND:… /…/2008
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Hiểu và phân tích được những cảm giác êm dịu, trong sáng, man mác buồn của nhân
vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, qua áng văn giàu chất hồi tưởng chất thơ của
Thanh Tịnh
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm phát hiện và phân tích nhân vật
“tôi” - người kể chuyện
- Liên tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thân
B CHUẨN BỊ
- Đồ dùng: Nếu có điều kiện cho học sinh xem băng hình về ngày khai giảng.
- Dự kiến các khả năng tích hợp:
+ Tích hợp ngang với Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ (TV); Tính thống nhất về
chủ đề văn bản (TLV)
+ Tích hợp dọc: Cổng trường mở ra ( lớp 7)
C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG
1/ Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2/ Bài cũ:
3/ Bài mới
* Hoạt động 1: Khởi động
Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm về buổi tựu trường
đầu tiên thường được ghi nhớ mãi Nhà văn Thanh Tịnh đã
ghi lại những xúc cảm đầu tiên của tuổi học trò trong tác
phẩm “Tôi đi học”
Hỏi : Dựa vào chú thích, em có thể cho biết đôi nét về tác
giả, tác phẩm?
(Tôi đi học là tác phẩm tiêu biểu cho khuynh hướng văn
xuôi 1930 - 1945 Thạch Lam, Hồ Zếnh, Thanh Tịnh loại
tiểu thuyết tình cảm, truyện thường không có cốt truyện,
lớp 8 cũ có Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam…)
- Giáo viên có thể giới thiệu thêm về tác giả Thanh Tịnh
(Thanh Tịnh 1911-1988, tên thật là Trần Văn Ninh, lên 6
tuổi đổi tên là Trần Thanh Tịnh Ông học tiểu học và trung
học ở Huế, từ năm 1933 bắt đầu đi làm rồi vào nghề dạy
học Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông có mặt trên
nhiều lĩnh vực sáng tác: truyện ngắn, truyện dài, thơ ca,
bút ký văn học… Nhưng ông thành công nhất là lĩnh vực
truyện ngắn(Quê mẹ) và thơ Những truyện ngắn hay nhất
của TT nhìn chung toát lên một tình cảm êm dịu, trong
trẻo Văn
I GIỚI THIỆU CHUNG
1/ Tác giả : SGK 2/ Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác: Tôi đi học được in trong tập Quê
mẹ-1941
b Nội dung: Những kỉ niệm mơn
man của buổi tựu trường qua hồi tưởng của nhân vật “tôi”
Trang 2
ông nhẹ nhàng mà thấm sâu, mang dư vị vừa man mác
buồn thương, ngọt ngào quyến luyến Tôi đi học là một
trường hợp tiêu biểu)
* Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chú thích.
- Giáo viên lưu ý học sinh cách đọc tác phẩm giọng chậm,
buồn, lắng sâu chú ý các câu nói của nhân vật cho phù
hợp
- Giáo viên đọc, cho học sinh đọc tác phẩm
- Học sinh đọc chú thích, giáo viên lưu ý các chú thích
2,6,7
(Ông đốc là danh từ riêng hay danh từ chung? Tìm xem
trong trường ông đốc là ai? Lạm nhận là gì? Lớp 5 bấy giờ
có phải là lớp 5 mà em đã học không? )
Hỏi : Xét về mặt thể loại, có thể xếp bài này vào loại văn
bản nào?
(Văn bản biểu cảm vì truyện là cảm xúc tâm trạng nhân
vật trong buổi tựu trường đầu tiên )
Hỏi : Truyện có bố cục như thế nào?
(5 đoạn: khơi nguồn kỷ niệm; tâm trạng và cảm giác nhân
vật “tôi” khi đi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên; tâm
trạng và cảm giác của “tôi” khi cùng mẹ đến trường; tâm
trạng và cảm giác của “tôi” khi nghe ông đốc gọi danh
sách và rời tay mẹ vào lớp; khi ngồi trong lớp đón giờ học
đầu tiên)
* Hoạt động 3: Đọc hiểu văn bản.
- Cho học sinh đọc 4 câu đầu
Hỏi : Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả được khơi nguồn
từ thời điểm nào? Tại sao như vậy?
Hỏi : Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi nhớ lại những kỷ
niệm cũ như thế nào? Phân tích giá trị biểu cảm của những
từ láy tả cảm xúc ấy?
(Những cảm xúc của tác giả qua các từ nao nức, mơn man…
góp phần rút ngắn khoảng thời gian quá khứ và hiện tại,
làm cho câu chuyện xảy ra từ lâu lắm mà như hôm qua)
Tiết 2:
- Cho học sinh đọc đoạn 2: “Buổi mai hôm ấy”đến “trên
ngọn núi”.
Hỏi : Những chi tiết nào diễn tả tâm trạng thay đổi của
nhân vật “tôi” trong ý nghĩ, cử chỉ, hành động và lời nói
khi cùng mẹ đến trường khiến em chú ý?
(đó cũng là một tâm trạng rất tự nhiên của một đứa bé lần
đầu tiên được đến trường, những động từ diễn tả hành động
của tôi khiến người đọc hình dung tư thế và cử chỉ ngây
ngô đáng yêu của chú bé)
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1/ Đọc - chú thích 2/ Tóm tắt
3/ Bố cục : 5 đoạn
4/ Phân tích
a/ Khơi nguồn kỷ niệm
- Vào cuối thu, mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
- Nao nức, kỷ niệm mơn nan
- Tưng bừng rộn rã
b/ Tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi cùng mẹ đến trường
- Ý nghĩ : + Con đường lạ, cảnh vật thay đổi và chính lòng “tôi” thay đổi lớn
+ Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn
- Cử chỉ: Quyển vở mới trên tay tôi bắt đầu thấy nặng…xóc lên và nắm lại cẩn thận…
Trang 3Hoûi : Taât cạ caùc chi tieât ñoù theơ hieôn moôt tađm tráng nhö theâ
naøo?
- Hóc sinh ñóc ñoán 3: “Tröôùc sađn tröôøng” ñeân “caùc lôùp”.
Hoûi : Khi ñeân tröôøng, ñöùng giöõa sađn, khi nhìn mói ngöôøi,
cạnh caùc bán hóc sinh cuõ vaøo lôùp tađm tráng “tođi” nhö theâ
naøo?
(lo sôï, bôõ ngôõ, öôùc ao thaăm vúng hay chô vô, luùng tuùng? YÙ
kieân cụa em?)
Hoûi : Toùm lái, ñoù laø moôt tađm tráng nhö theâ naøo?
- Hóc sinh ñóc ñoán 4: “OĐng ñoâc” ñeân “naøo heât”.
Hoûi : Tađm tráng cụa nhađn vaôt “tođi” khi nghe ođng ñoâc ñóc
bạn danh saùch môùi nhö theâ naøo?
Hoûi : Ñöôïc ngöôøi ta nhìn ngaĩm nhieău, tađm tráng “tođi” nhö
theâ naøo?
Hoûi : Vì sao “tođi’ lái baât giaùc giuùi ñaău vaøo loøng mé khoùc
nöùc nôû, coù phại chuù beù naøy tinh thaăn yeâu ñuoâi khođng?
- Vì chöa thaây laăn naøo xa mé baỉng laăn naøy
Hoûi : Taât cạ nhöõng chi tieât tređn cho thaây ñoù laø moôt tađm
tráng nhö theâ naøo?
- Cho hóc sinh ñóc ñoán cuoâi
Hoûi : Khi böôùc vaøo choê ngoăi trong lôùp cạm giaùc cụa nhađn
vaôt “tođi” nhö theâ naøo?
Hoûi : Ñoù laø moôt tađm tráng nhö theẫ naøo?
(Hoûi : Hình ạnh con chim lieông …voê caùnh bay cao coù nghóa
theâ naøo?
Hoûi : Chi tieât Tođi ñi hóc ôû cuoâi truyeôn coù yù nghóa gì?)
Hoûi : Trình baøy cạm nhaôn veă thaùi ñoô, cöû chư cụa nhöõng
ngöôøi ñoâi vôùi caùc em beù laăn ñaău tieđn ñi hóc?
(Caùc phú huynh chuaơn bò chu ñaùo cho con em ôû buoơi töïu
tröôøng ñaău tieđn, trađn tróng tham döï buoơi leê quan tróng naøy;
OĐng ñoâc laø hình ạnh ngöôøi thaăy moôt ngöôøi laõnh ñáo töø toân
bao dung, chöùng toû ođng laø ngöôøi vui tính, bao dung; traùch
nhieôm taâm loøng cụa cụa gia ñình nhaø tröôøng ñoâi vôùi theâ heô
töông lai)
- Lôøi noùi: Mé ñöa buùt thöôùc cho con caăm
Tađm tráng haím hôû, haùo höùc c/ Tađm tráng vaø cạm giaùc cụa nhađn vaôt “tođi” khi ñeân tröôøng
- Tröôùc sađn tröôøng Myõ Lyù daøy ñaịc cạ ngöôøi, tröôøng Myõ Lyù xinh xaĩn, oai nghieđm : Loøng tođi lo sôï vaơn vô
- Cạnh hóc sinh cuõ vaøo lôùp : vúng veă luùng tuùng
Tađm tráng chô vô, vúng veă luùng tuùng
d/ Tađm tráng cụa nhađn vaôt “tođi” khi nghe ođng ñoâc gói teđn vaø rôøi tay mé vaøo lôùp
- Nghe gói ñeân teđn : giaôt mình vaø luùng tuùng
- Ñöôïc ngöôøi ta nhìn ngaĩm nhieău: ñaõ luùng tuùng caøng luùng tuùng hôn
- Ruùi ñaău vaøo loøng mé nöùc nôû khoùc
Tađm tráng lo laĩng, hoăi hoôp
e/ Tađm tráng vaø cạm giaùc cụa
nhađn vaôt tođi khi vaøo lôùp hóc
- Nhìn baøn gheâ lám nhaôn laø vaôt cụa rieđng mình
- Bán chöa heă quen bieât nhöng khođng cạm thaây xa lá
Tađm tráng vöøa xa lá vöøa gaăn guõi nhöng vöøa ngôõ ngaøng lái vöøa töï tin
Trang 4Hỏi : Nội dung văn bản thể hiện điều gì?
Hỏi : Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật?
Hỏi : Văn bản có kết hợp các phương thức biểu đạt nào?
Tác dụng?
Hỏi : Sức cuốn hút của tác phẩm được tạo nên từ đâu?
Hỏi : Tìm và phân tích các hình ảnh so sánh được nhà văn
vận dụng trong truyện ngắn?
- Học sinh đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 4: Luyện tập.
- Giáo viên cho học sinh luyện tập theo câu hỏi trong SGK
- Cho học sinh làm bài 1, có thể gợi ý để các tổ thảo luận
đọc bài đại diện của nhóm
- Bài 2 cho các em về nhà làm
III TỔNG KẾT 1/ Nội dung
Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
2/ Nghệ thuật
- Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật theo trình tự thời gian; Tác phẩm giàu chất trữ tình đan xen giữa tự sự và miêu tả với bộc lộ tâm trạng cảm xúc
- Sức cuốn hút của truyện : tình huống truyện, tình cảm con người với con người, hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi cảm
* Các hình ảnh so sánh đặc sắc:
- Tôi quên thế nào được …bầu trời quang đãng
- Ý nghĩ ấy thoáng qua…lướt ngang trên ngọn núi
- Họ như những con chim…rụt rè trong cảnh lại
Các so sánh giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm gắn với những hình ảnh thiên nhiên tươi sáng, trữ tình
* Ghi nhớ (SGK)
IV LUYỆN TẬP
D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ
- Nêu nội dung chính của tác phẩm?
- Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm là gì?
- Học bài, làm bài luyện tập 2
- Đọc và soạn bài Trong lòng mẹ (Nguyên Hồng).
Trang 5
Tiết 3
NS : 20/8/2008
ND:…./…/2008
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B CHUẨN BỊ
- Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên, ôn lại kiến thức đã học ở lớp 7: quan hệ đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa
- Tích hợp với dọc kiến thức quan hệ đồng nghĩa …(lớp 7)
- Tích hợp ngang với Tôi đi học – Tính thống nhất về chủ đề văn bản.
C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG
1/ Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3/ Bài mới:
* Hoạt động 1: Khởi động
Hỏi : Ở lớp 7 các em đãhọc về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Tìm
một số ví dụ về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa?
(Giáo viên cho học sinh tìm ví dụ sau đó ghi lên bảng phụ)
Hỏi : Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ
trong hai nhóm trên?
(có mối quan hệ bình đẳng về ngữ nghĩa: các từ đồng nghĩa có thể
thay thế cho nhau trong một câu văn cụ thể; các từ trái nghĩa có thể
loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu)
* Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm
- Cho học sinh quan sát sơ đồ trong SGK
Hỏi : Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ
thú, chim, cá vì sao?
(động vật bao hàm cả thú, chim, cá)
Hỏi : Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ voi,
hươu? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ tu
hú,sáo? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ cá
rô, cá chim? Vì sao?
Hỏi : Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của các từ nào hẹp
hơn nghĩa của những từ nào?
* Hoạt động 3: Tổng hợp kết quả phân tích
Hỏi : Qua tìm hiểu cho biết thế nào là một từ có nghĩa rộng và hẹp?
- Cho học sinh đọc ghi nhớ SGK
Hỏi : Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp được không?
I Từ ngữ nghĩa rông và từ ngữ nghĩa hẹp
1/ Ví dụ : SGK 2/ Nhận xét
- Rộng hơn
- Rộng hơn
- Rộng hơn
- Rộng hơn
- Rộng hơn voi, hươu, tu hú, chim sáo, cá rô, cá chim; hẹp hơn động vật
3/ Ghi nhớ : SGK/10
- Có (HS: rộng: người theo học ở nhà trường; hẹp : người theo học ở bậc PT)
Trang 6* Hoạt động 4: Luyện tập
- Giáo viên cho học sinh nêu yêu cầu
của bài tập 1,2,3,4,5
- Giáo viên cho học sinh thảo luận
nhóm, cử đại diện nhóm lên làm các
bài tập
1) Lập sơ đồ thểû hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ
2) Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn từ đã
cho
3) Tìm từ ngữ có nghĩa được bao hàm
4) Yêu cầu học sinh chỉ ra các từ
không thuộc phạm vi nhóm từ đã cho
5) Cho học sinh chỉ ra các động từ sau
đó tìm các từ trong phạm vi
6) SBT : Điền chữ ô trống
II Luyện tập
Bài 1
a) Y phục Quần Áo Quần đùi Quần dài Áo dài Sơ mi b) Vũ khí
Súng Bom Súng trường Đại bác Bom ba càng Bom bi Bài 2
a…Chất đốt
b…Nghệ thuật
c…Thức ăn
d…Nhìn
đ…Đánh
Bài 3 Tìm từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi của mỗi từ ngữ sau:
a…Xe cộ: xe máy, xe đạp, xe ô tô
b…Kim loại: sắt, đồng, nhôm
c…Hoa quả: chuối, đu đủ, chanh
d…Họ hàng; cô, dì, chú, bác
đ…Mang: xách, khiêng, gánh
Bài 4 Chỉ ra những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ( không phải là từ có nghĩa hẹp bị bao hàm) a…Thuốc lào
b…Thủ quỹ
c…Bút điện
d…Hoa tai Bài 5
- Chạy, vẫy, đuổi (chạy có nghĩa rộng)
- Khóc, nức nở, sụt sùi (khóc) Bài 6
…
… (Các từ chỉ thực
vật)
D MA
A M U
D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.
- Thế nào là một từ có nghĩa rộng và hẹp?
- Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp được không?
Trang 7- Học bài và làm bài tập về nhà.
- Chuẩn bị bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
Tiết 4
TÍNH THỐNG NHẤT
NS : 20/8/2008 VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
ND:…./…/2008
-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
B CHUẨN BỊ
- Bài tập và đáp án Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên
- Tích hợp với Tôi đi học – Cấp độ khái quát của nghĩa của từ
C CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1/ Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3/ Bài mới:
* Hoạt động 1: Hình thành khái niệm chủ đề của văn bản.
- Cho học sinh đọc lại văn bản Tôi đi học.
Hỏi : Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của
mình? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng tác giả?
(Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc trong thời thơ ấu là buổi đầu
đi học Sự hồi tưởng đã gợi lên trong cảm giác bâng khuâng, xao xuyến
về tâm trạng náo nức bỡ ngỡ theo trình tự của buổi tựu trường đầu
tiên)
- Các em vừa trả lời đó là chủ đề
Hỏi : Hãy phát biểu chủ đề của văn bản trên là gì?
(Những kỷ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên)
Hỏi : Từ các nhận thức trên em hãy cho biết chủ đề của văn bản là gì?
(Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề chính được tác giả nêu lên
trong văn bản.)
Hoạt động 2: Hình thành khái niệm tính thống nhất về chủ đề văn bản.
Hỏi : Căn cứ vào đâu em biết văn bản Tôi đi học nói lên những kỷ
niệm của tác giả về buổi tựu trường đầu tiên?
Hỏi : Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học, tác giả đã đặt
nhan đề của văn bản và sử dụng những từ ngữ, câu như thế nào?
(nhan đề, từ ngữ, câu văn nói về tâm trạng của tác giả Tôi đi học có ý
nghĩa tường minh giúp chúng ta hiểu nội dung của văn bản)
- Từ ngư õ: những kỷ niệm mơn man….đi học…hai quyển vở mới
- Câu: Hôm nay tôi đi học Hằng năm…tựu trường Tôi quên thế
nào…sáng ấy Hai quyển vở thấy nặng Tôi bậm chúi xuống đất
Hỏi : Văn bản Tôi đi học tập trung hồi tưởng lại tâm trạng hồi hộp, cảm
I Chủ đề của văn
bản
1/ Ví dụ : SGK
2/ Nhận xét
- Chủ đề của văn bản
Tôi đi học: Những kỷ
niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên
3/ Ghi nhớ (ý 1 SGK).
II Tính thống nhất chủ đề văn bản
- Nhan đề, từ ngữ, câu văn nói về tâm trạng của tác giả trong lần đầu tiên đi học
- Từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong lòng nhân vật tôi : Hằng năm…nao nức…kỷ niệm mơn
Trang 8giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên Tìm
những từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong lòng nhân vật “tôi”
suốt cuộc đời?
(Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật:
+ Trên đường đi: cảm nhận về con đường cũng khác, thay đổi hành
động lội qua sông
+ Trên sân trường: cảm nhận về ngôi trường, cảm giác bỡ ngỡ lúng
túng khi xếp hàng vào lớp
+ Trong lớp: Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà
Hỏi : Dựa vào việc phân tích trên cho biết thế nào tính thống nhất chủ
đề văn bản? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?
(Tính thống nhất về chủ đề của văn bản có liên hệ mật thiết với tính
mạch lạc và tính liên kết Một văn bản không mạch lạc không liên
kết thì văn bản đó không đảm bảo tính thống nhất với chủ đề )
* Hoạt động3: Luyện tập:
Bài tập 1
- Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
+ Văn bản trên viết về đối tượng nào? vấn đề gì? Các đoạn văn đã
trình bày đối tượng và vấn đề theo một thứ tự nào?
+ Theo em có thể thay đổi trật tự này được không?
- Nêu chủ đề của văn bản trên?
- Hãy chứng minh rằng chủ đề được thể hiện trong toàn văn bản?
man của buổi tựu trường đầu tiên
- Cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của tác giả:
+ Trên đường đi: cảm nhận về con đường cũng khác (…), thay đổi hành động trước đây thích lội qua sông bây giờ thích học
+ Trên sân trường: cảm nhận về ngôi trường cũng khác (…), cảm giác bỡ ngỡ lúng túng khi xếp hàng vào lớp
+ Trong lớp: Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà
* Ghi nhớ 2ù,3 SGK
III Luyện tập
Bài 1 a/ Căn cứ vào:
- Nhan đề của văn
bản: Rừng cọ quê tôi.
- Các đoạn: giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ Các ý lớn của phần thân bài được sắp xếp hợp lý, các ý rành mạch liên tục nên không thay đổi b/ Chủ đề: Vẻ đẹp và
ý nghĩa rừng cọ quê tôi
c/ Chủ đề được thể hiện toàn văn bản: nhan đề, các ý của văn bản từ giới thiệu
Trang 9- Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản?
Bài tập 2
- Trao đổi và xem ý nào sẽ làm cho bài bị lạc đề
Bài tập 3
- Hãy thảo luận cùng bạn để bổ sung, lựa chọn, điều chỉnh lại các từ,
các ý thật sát với yêu cầu của đề bài
Có thể tham khảo :
a Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưới bóng mẹ lần đầu
tiên đến trường, lòng lại nao nức, rộn rã, xốn xang
b Cảm thấy con đường thường “đi lại lắm lần” tự nhiên cũng thấy lạ,
nhiều cảnh vật thay đổi
c Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một học trò thực thụ
d Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều thay đổi
đ Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học, với những người bạn
mới
-> tả -> tác dụng -> tình cảm
d/ Hai câu cuối
Bài 2
Ý b và d Bài 3
- Có những ý lạc chủ đề : c,g
- Có ý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề : b,e
D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.
- Thế nào là chủ đề của văn bản?
- Thế nào là tính thống nhất của chủ đề văn bản?
- Tính thống nhất này được thể hiện ở những phương diện nào?
- Học bài và làm bài tập còn lại
- Đọc và soạn : Trong lòng mẹ.
(Trích “Những ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng)
NS : 25/8/2008
-ND : … /9/2008
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh:
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương chân thành của chú bé đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
B CHUẨN BỊ
- Đồ dùng: Nếu có điều kiện cho học sinh xem ảnh chân dung của nhà văn Nguyên Hồng, tác
phẩm: Hồi ký tự truyện “Những ngày thơ ấu”
- Dự kiến các khả năng tích hợp:
+ Tích hợp ngang với tác phẩm Tôi đi học về cách kể theo hồi tưởng kết hợp biểu cảm, miêu
tảtheo thời gian, nhớ lại ký ức tuổi thơ
+ Tích hợp dọc, lớp 6: phát biểu cảm nghĩ õ.
Trang 10C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
1/ Ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số.
2/ Kiểm tra bài cũ :
- Tôi đi học được viết theo thể loại truyện nào? Vì sao em biết? (truyện ngắn, hồi tưởng, kết
hợp tự sự – miêu tả - biểu cảm Nội dung bố cục mạch văn.)
- Hãy phân tích 3 hình ảnh so sánh hay ở trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật (giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm gắn với những hình ảnh thiên nhiên tươi sáng, trữ tình
góp phần làm tăng chất trữ tình nhẹ nhàng của kỷ niệm và cảm xúc)
3/ Bài mới
* Hoạt động 1: Khởi động
- Giáo viên có thể giới thiệu đôi nét về tác giả Nguyên Hồng
(Nguyên Hồng là nhà văn của những người nghèo khổ Cha mất
sớm, nhà nghèo , ông phải thôi học sớm, năm 1935 ông theo mẹ
ra Hải Phòng lần hồi kiếm sống ở xóm Cấm, xóm chùa Đông
Khê, ông có tham gia vào TLVĐ, từng được giải thưởng với tác
phẩm Bỉ vỏ - nhận giải thưởng HCM Sự nghiệp sáng tác của ông
đồ sộ với những sáng tác có giá trị, ông là một trong những nhà
văn tiêu biểu nhất văn học 30 - 45 Văn xuôi của ông giàu chất
trữ tình, viết về thế giới nhân vật ấy, ông bộc lộ niềm thương
cảm sâu sắc, lòng trân trọng với những vẻ đẹp cao quý ấy Đó là
văn của một trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn thương, dễ rung động
đến cực điểm với nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị của con
người nhất là phụ nữ và tuổi thơi “Thấm nhuần trong toàn bộ
sáng tác của Nguyên Hồng là lòng nhân đạo - một chủ nghĩa
nhân đạo bao giờ cũng thắm thiết, mãnh liệt và sôi nổi, ông
thường hướng tình thương của mình vào 2 nhân vật: phụ nữ và trẻ
em nghèo trong XH cũ”(Nguyễn Đăng Mạnh)
- “Những ngày thơ ấu” là tập hồi ký viết về tuổi thơ cay đắng
của tác giả Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé Hồng - nhân vật
chính - tác giả còn cho thấy bộ mặt lạnh lùng của một xã hội
đồng tiền, đầy những thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen độc ác của
đám thị dân tiểu tư sản khiến cho tình máu mủ ruột thịt cũng hoá
thành khô héo
* Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc và tìm hiểu văn bản.
- Đọc: giáo viên hướng dẫn học sinh đọc với giọng đọc tình cảm
Chú ý các từ ngữ thể hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật tôi(
cuộc trò chuyện với mẹ, với bà cô)
I GIỚI THIỆU CHUNG
1/ Tác giả : SGK
2/ Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác:
“Trong lòng mẹ” thuộc
chương IV trích trong tập hồi ký “NNT” của Nguyên Hồng
b Nội dung: SGK
II ĐỌC – HIỂU VB
1/ Đọc-chú thích 2/ Tóm tắt