Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 28 - Trường THCS Thạnh Hải

Lệnh học sinh đọc phần trình bày luận cứ mục b và nêu nhận xét, sự trình baøy luaän ñieåm coù raønh maïch chaët cheõ khoâng ?.. Baïn em muoán keát thúc đoạn văn bằng một câu hỏi kết đoạn[r]

Ngày soạn:………

Ngày dạy:……….

Tuần 28 Tiết 101

I Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Thấy được mục đích, tác dụng thiết thực và lâu dài của việc học chân chính : học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh,

đồng thời thấy được tác hại của lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi

2 Kĩõ năng:

- Phân biệt sơ lược về thể loại : tấu, hịch, cáo

3 Thái độ :

- Nhận thức được phương pháp học tập đúng, kết hợp với học hành Học tập

cách lập luận của tác giả, biết viết cách viết bài văn nghị luận theo chủ đề nhất định

II Chuẩn bị

1 Giáo viên : Sgk, sgv, tranh ảnh, bảng phụ, bồi dưỡng Ngữ văn 8.

2 Học sinh : Chuẩn bị theo yêu cầu hướng dẫn của giáo viên ở tiết trước.

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động

(5’)

* Mục tiêu :

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

- Kiểm tra kiến thức đã

học.

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ.

2.1 Cáo là gì ?

2.2 Câu nào trong đoạn

trích “ Nước đại việt ta”

nêu lên việc nhân nghĩa

Thực hiện theo yêu cầu 2.1 Cáo là thể văn nghị

luận cổ, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trương hay công bố kết quả một sự

Bàn luận về phép học

Nguyễn Thiếp

3 Giới thiệu bài.

Học để làm gì ? Học cái

gì ? Học như thế nào ? Nói

chung, vấn đề học tập đã

được ông cha ta bàn đến từ

lâu Một trong những ý

kiến tuy ngắn gọn nhưng

rất sâu sắc và thấu tình đạt

lí là đoạn “Bàn luận về

phép học” trong bản tấu

dâng vua Quang Trung của

nhà nho lừng danh La Sơn

Phu Tử Nguyễn Thiếp

Hoạt động 2 : Hướng

dẫn học sinh tìm hiểu nắm

khái quát về tác giả, tác

phẩm (5’)

* Mục tiêu :

Khái quát nắm những nét

chính về tác giả, hoàn cảnh ra

đời tác phẩm, xác định thể

loại, đặc điểm của thể tấu.

1 Hãy trình bày những

nét chính về tác giả

Nguyễn Thiếp

Vua Quang Trung không

chỉ là vị hoàng đế anh

hùng bách chiến bách

thắng mà còn là một nhà

Nghe

Khái quát

nghiệp để mọi người cùng biết

2.2 Việc nhân nghĩa cốt

ở yên dân Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

I Giới thiệu

1 Tác giả.

Nguyễn Thiếp ( 1723 -1804) là người “Thiên tử sáng suốt, học rộng hiểu sâu”

- Nguyễn Thiếp ra giúp triều Tây Sơn góp phần xây dựng đất nước về mặt chính trị

chính trị văn hoá có tầm

nhìn xa trông rộng cầu hiền

tài, trọng kẻ sĩ.

2 Em hãy cho biết xuất

xứ của bài viết ?

3 Em hiểu thế nào là thể

tấu ?

- Cho học sinh phân biệt

và so sánh tấu với hịch,

chiếu, cáo -> lưu ý : Tấu

có thể được viết bằng văn

xuôi, văn biền ngẫu, văn

vần Những bài tấu, biểu

nổi tiếng trong lịch sử :

Xuất sư biểu của Khổng

Minh Gia Cát Lượng, Thất

trảm sớ của Chu Văn An,

Biểu tạ ơn của Nguyễn

Trãi, Biểu trần tình của

Hoàng Diệu.

Tấu thuộc thể văn hành

chính – nghị luận.

Cần phân biệt bài tấu

nghệ thuật biểu diễn độc

tấu, tấu nói là loại hình kể

chuyện trước công chúng,

thường có nhiều yếu tố hài

hước, vui, dí dỏm.

Bài tấu của Nguyễn Thiếp

gửi vua Quang Trung thuộc

văn bản nghị luận trình

bày, đề nghị một vấn đề,

chủ trương, chính sách

thuộc lĩnh vực giáo dục –

đào tạo con người , bàn về

Xác định

Trình bày

Nghe

2 Tác phẩm

- Bàn luận về phép học là phần trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào tháng 8- 1791

- Tấu là lọi văn thư của bề tôi, thần dân gửi lên vua chúa để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị

3 điều : Quân đức, dân tâm,

học pháùp (là nội dung đoạn

trích giảng).

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn học sinh đọc, tìm hiểu

văn bản (23’)

* Mục tiêu :

Rèn kĩ năng đọc, phân

tích thâu tóm giá trị nội dung,

nghệ thuật của văn bản.

4 Hướng dẫn cách đọc :

Giọng điệu chân tình, bày

tỏ thiệt hơn, tự tin, khiêm

tốn; đọc, lệnh học sinh đọc

Đây là đoạn trích, trước

đó có 2 phần : Phần 1 bàn

về quân đức -> mong nhà

vua một lòng tu đức, lấy sự

học vấn mà tăng thêm tài,

bởi có học mà có đức Phần

2 bàn về dân tâm ( lòng dân

) khẳng định dân là gốc

nước gốc có vững, nước

mới yên Đoạn trích này là

phần 3 Bởi thế mà đoạn

này không có phần mở đầu

mà nói ngay vào vấn đề,

nêu ngay luận điểm, luận

cứ.

5 Có thể chia đoạn trích

làm mấy đoạn ?

Nghe, đọc

Nghe

Xác định

II Đọc - hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản

2 Bố cục

- Đoạn 1 : Ngọc không mài tệ hại ấy -> Bàn về mục đích việc học

- Đoạn 2 : Cúi xin …… bỏ qua -> Bàn và khuyến nghị về chủ hướng mở rộng việc học, nội dung và phương pháp dạy học

- Đoạn 3 : Dạo học thịnh trị -> Kết quả dự

6 Lệnh học sinh đọc

phần đầu

7 Những luận điểm

chính của tác giả nêu lên ở

đây là gì ?

8 Trong câu văn “Ngọc

không mài… rõ đạo” tác

giả muốn bày tỏ suy nghĩ gì

về việc học ?

8 Như vậy mục đích

chân chính của việc học là

gì?

9 Em có nhận xét gì về

cách lập luận của tác giả ?

Tác giả dùng câu châm

ngôn bằng cách nói phủ

định hai lần tăng sức mạnh

mẽ, tăng sức mạnh thuyết

phục Những khái niệm

“học”, “ đạo” vốn trừu

tượng nhưng được giải thích

ngắn ngọn rõ ràng.

10 Sau khi xác định mục

đích việc học trong phần 1

tác giả đã phê phán lối học

nào?

11 Như thế nào là lối

học chuộng hình thức và

cầu danh lợi ?

Đọc

Xác định

Trình bày

+ Chỉ có học tập mới trở thành người tốt.

+ Học tập là qui luật cuộc sống của con người.

Nhận xét

Học để thành người biết rõ đạo người có đạo đức.

Nhận xét

Nghe

Xác định

Giải thích

Lối học chuộng hình thức mà không hiểu nội dung, học cầu danh lợi học để có

kiến

Đoạn 4 : Phần còn lại

-> Kết luận

3 Tìm hiểu văn bản

a Mục đích chân chính của việc học

- Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học không biết rõ đạo -> Đề cao mục đích tốt đẹp của sự học

-> Học để làm người

=> Lập luận ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, thuyết phục

b Những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc học

- Người ta đua nhau ngũ thường

-> Lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi không theo chính học

12 Tác hại của lối học

ấy là gì ?

13 Em có nhận xét gì về

lời bàn luận của tác giả ?

14 Lệnh học sinh đọc

phần 2

15 Khi bàn về cách học

tác giả đề xuất những ý

kiến nào ?

Mở rộng đến chính sách

khuyến học, động viên tinh

thần hiếu học của nhân dân

ta, của Đảng và Nhà nước

ta từ cách mạng tháng tám

đến nay

16 Tác giả trình bày cụ

thể phương pháp học như

thế nào ?

-Trong các phương pháp

đó em tâm đắc phương

pháp nào nhất ? Vì sao ?

danh tiếng, được trọng vọng, được nhàn nhã, được nhiều lợi lộc

Nhận xét

Chúa tầm thường ( các vua Lê , chúa Trịnh : Lê Cảnh Hưng , Lê Chiêu Thống , Trịnh Sâm , Trịnh Khải ,

đều là bạo chúa , bù nhìn , dâm loạn , hèn nhát , tầm thường và bán nước ) tệ hại ấy

Nhận xét

Đọc

Xác định

Cúi xin mà đi học

-> Tạo sự thuận lợi cho con

em và các gia đình khi đi học

-> Chủ trương đúng đắn và tiến bộ về việc phát triển giáo dục.

Trình bày

- Tác hại : chúa tầm thường, thần nịnh hót -> nước mất, nhà tan

=> Lời bàn luận chân thật, thẳng thắn, xác đáng hết lòng vì sự học, vì đất nước

c Phương pháp đúng đắn trong học tập

- Việc học phải được phổ biến rộng khắp :

+ Mở thêm trường

+ Mở rộng thành phần người học

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho người đi học

- Phương pháp học : +Bắt đầu từ những kiến thức cơ bản

+ Học từ thấp đến cao + Học rộng, nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bản

+ Học kết hợp với hành

=> Phương pháp đúng

17 Cuối cùng tác giả rút

ra tác dụng và ý nghĩa của

những phép học ấy là gì ?

Hoạt động 4 : Hướng

dẫn học sinh tổng kết khái

quát những vấn đề vừa

phân tích (3’)

* Mục tiêu :

Khái quát những nét nghệ

thuật đặc sắc, nội dung tác

phẩm.

18 Em hãy cho biết giá

trị nội dung và nghệ thuật

của đoạn trích ?

Hoạt động 5 : Hướng

dẫn học sinh luyện tập.(7’)

* Mục tiêu :

Khái quát trình tự lập luận

của văn bản bằng sơ đồ.

19 Xác định trình tự lập

luận của đoạn văn bằng

một sơ đồ

Nhận xét, khái quát sơ

đồ

Xác định

Trình bày

Lập sơ đồ

đắn, tiến bộ, thực tiễn

d Tác dụng của việc học chân chính

- Đất nước nhiều nhân tài

- Chế độ vững mạnh

- Quốc gia hưng thịnh

=> Rèn luyện con người, phát triển hiền tài, yên dân định nước

III Tổng kết.

Xác định và bàn luận về mục đích và phương pháp học

IV Luyện tập.

Hoạt động 6 : Hướng

dẫn công việc ở nhà (2’)

* Mục tiêu:

Giúp học sinh có tâm thế,

cách chuẩn bị bài ở nhà.

Chuẩn bị phần học : “

Luyện tập xây dựng và

trình bày luận điểm” theo

yêu cầu câu hỏi định hướng

sgk

Nghe

* Nhận xét – Rút kinh nghiệm

……….



Mục đích chân chính của việc học

Khẳng định chủ trương dạy học

Phê phán những mục

đích học lệch lạc, sai

trái

Khẳng định phương pháp dạy học đúng đắn

Hậu quả, tác dụng của việc học đúng đắn

Ngày soạn:………

Ngày dạy:……….

Tuần 28 Tiết 102

I Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức:

- Củng cố chắc chắn hơn những hiểu biết về cách thức xây dựng và trình bày luận điểm

2 Kĩõ năng:

-Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc tìm, sắp xếp và trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi, quen thuộc

3 Thái độ :

- Ý thức trong việc xây dựng, sắp xếp luận điểm có hệ thống, hợp lí trong bài văn nghị luận

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên : Sgk, sgv, thiết kế dạy học.

2 Học sinh : Đọc, chuẩn bị bài theo hướng dẫn câu hỏi sgk.

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động

(5’)

* Mục tiêu :

- Tạo hứng thú, tâm thế

tìm hiểu bài mới.

- Kiểm tra sự chuẩn bị của

học sinh.

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ.

Kiểm tra việc chuẩn bị

bài của học sinh

3 Giới thiệu bài.

Khi viết một bài văn

nghị luận việc xác định

Thực hiện theo yêu cầu

Nghe

Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm

luận điểm rất khó, việc xây

dựng và trình bày luận

điểm càng khó hơn Hôm

nay để giúp các em khỏi

phải lúng túng khi viết bài

văn nghị luận chúng ta sẽ

đi vào xây dựng tiết thực

hành “ Luyện tập xây dựng

và trình bày luận điểm”

Hoạt động 2 : Hướng

dẫn học sinh thực hành

theo yêu cầu bài tập (38’)

* Mục tiêu :

Xây dựng được hệ thống

luận điểm, trình bày luận

điểm hợp lí, chặt chẽ.

1 Lệnh học sinh đọc hệ

thống luận điểm trong sgk

2 Hệ thống luận điểm

này có chỗ nào chưa chính

xác ?

3 Theo em hệ thống luận

điểm như thế có đầy đủ

không ? Em có bổ sung

những luận điểm nào ?

4 Các luận điểm như

trên em thấy sắp xếp hợp lí

chưa ?

5 Theo em sắp xếp lại

tất cả những luận điểm ấy

như thế nào ?

Nhận xét, sửa chữa

Đọc

Xác định

Nhận xét, trình bày

Cần bổ sung luận điểm : + Đất nước bao giờ cũng rất cần những người tài giỏi .

+ Người tài giỏi không tự nhiên mà có, mà phải trải qua quá trình học tập chăm chỉ

Nhận xét

Thảo luận theo bàn, trình bày, nhận xét

Sắp xếp lại hệ thống luận điểm:

1 Xây dựng hệ thống luận điểm.

- Luận điểm chưa chính xác : a thừa, lạc ý lao động tốt cần bỏ

- Sự sắp xếp các luận điểm chưa thật hợp lí : Luận điểm b thiếu mạch lạc, luận điểm d không nên đứng trước luận điểm e

6 Lệnh học sinh đọc lại

luâän điểm e

7 Trong những câu giới

thiệu trong sgk có thể dùng

câu nào để giới thiệu luận

điểm e ? Em thích câu nào

nhất ?

a Đất nước đang cần những người tài giỏi dể đẩy mạnh nhịp độ xây dựng, phát triển về mọi mặt.

b Trên đất nước ta đã và đang có nhiều bạn học sinh học tập chăm chỉ là những tấm gương sáng cho ta noi theo.

c Muốn học giỏi, thành tài đòi hỏi người học phải học chăm, chuyên cần, siêng năng.

d Đáng tiếc là lớp ta một số bạn còn ham chơi, chưa chăm học, làm thầy cô giáo, cha mẹ rất lo buồn.

e Nếu bây giờ càng chơi bời thì sau này khó gặp niềm vui trong cuộc sống

hậu quả của việc làm này trong hiện tại và tương lai đều rất tòi tệ.

g Vây các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học hành chăm chỉ để trở thành người có ích trong cuộc sống, tìm được nguồn vui chân chính lâu bền, trước mắt hoàn thành nhiệm vụ của mình, làm vui lòng thầy cô, cha mẹ.

Đọc luận điểm e Trình bày

2 Trình bày luận điểm.

- Cách 1: Viết tốt, vì nó vừa có tác dụng chuyển đoạn, nối đoạn lại vừa giới thiệu luận điểm mới, đơn giản và dễ làm theo

- Cách 2 : Không được,

8 Hãy nghĩ thêm một vài

cách giới thiệu khác ?

9 Lệnh học sinh đọc

phần trình bày luận cứ mục

b và nêu nhận xét, sự trình

bày luận điểm có rành

mạch chặt chẽ không ?

10 Bạn em muốn kết

thúc đoạn văn bằng một

câu hỏi kết đoạn của Hịch

tướng sĩ; vậy nên viết câu

kết đoạn như thế nào ?

Trình bày

+ Nhưng đáng tiếc một số bạn trong lớp ta chưa thấy rằng………

+ Một số bạn cho rằng tuổi học trò phải vui chơi, các bạn ấy chưa thấy…….

Đọc, nhận xét

Trình bày

- Câu kết có thể viết:

+ Lúc bấy giờ các bạn muốn vui chơi nữa liệu có được không ?

+ Lúc bấy giờ, các bạn không muốn vui chơi thoải

vì các từ “ do đó” dùng để mở đầu câu không có tác dụng chuyển đoạn thực sự Luận điểm d không là nguyên nhân để luận điểm

e là kết quả

- Cách 3 : viết rất tốt, vì hai câu văn trên không chỉ giới thiệu được luận điểm mới , nối với các luận điểm trước đó mà còn tạo ra giọng điệu gần gũi thân thiết, giọng trao đổi trong văn nghị luận

- Cách sắp xếp như thế là tốt vì nó đảm bảo yêu cầu rành mạch, sáng rõ, luận cứ trước là cơ sở tiếp nối luận cứ sau, luận cứ sau phát triển ý luận cứ trước cuối cùng luận điểm trước được sáng rõ hoàn toàn Tuy nhiên cũng có thể thay đổi cách sắp xếp : 2,

3, 1, 4

11 Cho học sinh viết

đoạn văn theo cách diễn

dịch , quy nạp

Nhận xét, sửa chữa

Hoạt động 3 : Hướng

dẫn công việc ở nhà (2’)

* Mục tiêu:

Giúp học sinh có tâm thế,

cách chuẩn bị bài ở nhà.

- Xem lại các kiến thức

đã học về văn nghị luận,

đặc biệt nghị luận chứng

minh, nghị luận giải thích ở

lớp 7

- Chuẩn bị giấy kiểm tra

- Nghiêng cứu các đề văn

viết bài viết Tập làm văn

số 6 trong sgk

mái nữa , liệu cũng có dược hay chăng ?

- Một số cách kết thúc khác:

+ Tóm lại, không thể không thừa nhận như một chân lí hiển nhiên, rằng người học sinh hôm nay càng ham chơi

+ Bởi vậy, với người học sinh hôm nay, học chăm không chỉ là nhiệm vụ cần thiết, tự giác mà còn là niềm vui , niềm tin cho ngày mai , cho tương lai.

+ Một kết luận ngược có thể rút ra là không chăm chỉ học tập là con đường đi vào sừng trâu, vào ngõ cụt đối với tuổi trẻ học đường.

Viết đoạn văn, nhận xét, sửa chữa

Nghe

* Nhận xét – Rút kinh nghiệm