Giáo án Ngữ văn Lớp 6 - Tuần 26 - Năm học 2010-2011

Mục tiêu cần đạt: Học xong bài học này, HS đạt được : 1.KiÕn thøc : - Giúp học sinh nhận rõ ưu, nhược điểm trong bài viết của mình, sửa chữa cũng cố thêm một lÇn n÷a lý thuyÕt v¨n miªu t[r]

Trang 1

Ngày soạn: 21 / 02 / 2011

Ngày dạy: 28 / 02 / 2011 Tuần 26 Tiết 98

TRả BàI VĂN Tả CảNH- BàI VIếT ở NHà

A Mục tiêu cần đạt:

Học xong bài học này, HS đạt được :

1.Kiến thức :

- Giúp học sinh nhận rõ ưu, nhược điểm trong bài viết của mình, sửa chữa cũng cố thêm một lần nữa lý thuyết văn miêu tả

- Đánh giá lại hoạt động dạy- học của GV và HS

2 Kĩ năng : Rèn kỹ năng lập dàn ý,tự nhận xét bài làm và sửa lỗi cho bài viết của mình và

của bạn

3.Thái độ : Tích cực lắng nghe và than gia ý kiến trước tập thể Nghiêm túc nhận ra những

hạn chế trong bài làm của mình để sửa chữa

B Chuẩn bị :

- Giáo viên : Bài TLV đã chấm điểm, nhận xét của HS

- Học sinh : Xem trước những yêu cầu của tiết trả bài trong SGK

C Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề,

d Tổ chức các hoạt động dạy - học

Hoạt động 1: ổn định tổ chức :

- Mục tiêu của hoạt động : ổn định được trật tự lớp, kiểm tra sĩ số

- Phương pháp : vấn đáp, thuyết trình.

- Thời gian thực hiện hoạt động : 2 phút.

Hoạt động 2 : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS :

- Mục tiêu của hoạt động : Kiếm tra việc chuẩn bị bài của HS

- Phương pháp :vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề.

? Nêu yêu cầu và cách làm bài văn tả cảnh?

Hoạt động 3 :Tổ chức trả bài TLV

- Mục tiêu của hoạt động : Giúp HS : Giúp học sinh nhận rõ ưu, nhược điểm trong bài viết

của mình, sửa chữa cũng cố thêm một lần nữa lý thuyết văn miêu tả Rèn kỹ năng lập dàn ý,tự nhận xét bài làm và sửa lỗi cho bài viết của mình và của bạn

- Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình

* GV yêu cầu HS đọc lại đề bài

- GV yêu cầu HS phân tích đề: chỉ

ra các yêu cầu về nội dung và hình

thức

GV tổ chức cho HS thảo luận, xây

dựng đáp án ( dàn ý ) cho bài viết

GV nhận xét và bổ sung cho

hoàn chỉnh dàn ý và các yêu cầu

cần đạt

Gv trả bài cho Hs

I Tìm hiểu lại những yêu cầu của đề

1 Yêu câu:

a Thể loại: văn tả cảnh.

b Nội dung: hình ảnh cây đào vào dịp tết đến,

xuân về

c Hình thức : Đảm bảo bố cục 3 phần chặt chẽ,

khoa học, hình ảnh mt sinh động, gợi cảm …

2 Dàn ý: Sau T88

II Trả bài:

III Nhận xét:

Trang 2

GV cho HS tự nhận xét bài viết

của mình ( ưu, nhược điểm ) từ

việc đối chiếu với dàn ý và các yêu

cầu vừa nêu

- GV nêu nhận xét của mình về bài

viết của HS:

- GV thống kê một số lỗi tiêu biểu

trong bài viết của HS và yêu cầu

HS phát hiện, sửa lỗi ( tập trung

vào lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu )

- GV nhận xét, bổ sung và kết luận

về hướng sửa chữa

+GV chọn ở lớp một bài viết tốt

cho HS đọc, bình để học tập : Bài

của Tuyết

+ GV cho học sinh đọc bài viết

yếu kém : Bài của Khơi

- HS nghe và đưa ra những nhận

xét , tự sử chữa và rút kinh nghiệm

cho bài của mình

1 HS đọc và tự nhận xét.

2 GV nhận xét chung.

a Ưu điểm:Nhìn chung các em đẫ nắm được

yêu cầu của đề bài , viết đúng hình thức của văn miêu tả Hành văn diễn đạt khá lưu loát ,mạch lạc Một số em trình bày khá sạch đẹp Một số

em biết cách sáng tạo trong diễn đạt

- Một số bài viết tốt, bố cục tương đối rõ ràng: Kim Tiếm, Tuyết, Phượng, Xuân, Sứ

- Một số bài viết có nhưng hình ảnh tương đối sắc : Phượng, Kim Tiếm, Tuyết, …

b Nhược điểm:

-Một số bài viết chưa đảm bảo được yêu cầu về nội dung và hình thức, cá biệt có những bài nội dung còn quá sơ sài: Vũ Dũng, Sơn, Ngọc ánh,

…

- Một số bài viết mới chỉ dừng ở mức độ nêu hình ảnh, ít vận dụng các kĩ năng mt : Ngọc

ánh, Sơn, Khơi,

- Hình thức: Một số bài chữ viết cẩu thả, sai chính tả nhiều, diễn đạt lủng củng :Sơn, Khơi, Thanh,

IV Chữa lỗi điển hình

V Đọc - Bình một số đoạn văn, bài văn hay.

Hoạt động 4 Củng cố , kiểm tra, đánh giá.( 2p):

? Nhắc lại bố cục bài văn tả cảnh?

Hoạt động 5 HD về nhà (1p):

- Soạn bài Lượm,Mưa

- GV hướng dẫn soạn cụ thể

Ngày soạn: 21 / 02 / 2011

Văn bản: lượm

( Tố Hữu )

-Cảm nhận được vẻ đẹp hồn nhiên vui tươi trong sáng của hình ảnh Lượm, ý nghĩa cao cả trong sự hi sinh của nhân vật

Lop6.net

Trang 3

- Nắm được thể thơ 4 chữ nghệ thuật tả và kể trong bài thơ có yếu tố tự sự

2 Kĩ năng :

- Đọc diễn cảm bài thơ

- Đọc –hiểu bt có sự kết hợp các yếu tố tự sự mt và bểu cảm

- Phát hiện và phân tích ý nghĩa của các từ láy, hình ảnh hoán dụ và những lời đối thoại của bt

3.Thái độ : Cảm phục trước sự hi sinh của Lượm.

- Giáo viên : SGK, SGV , TLTK, Bảng phụ , PHT,

- Học sinh : Đọc kĩ tp và soạn bài theo hệ thống câu hỏi ở SGK.

C Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình

d Tổ chức các hoạt động dạy - học:

- Mục tiêu của hoạt động : ổn định được trật tự lớp, kiểm tra sĩ số, phân nhhóm học tập.

- Thời gian thực hiện hoạt động : 2 phút

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ :

- Mục tiêu của hoạt động : Kiếm tra việc chuẩn bị bài của HS.

Đọc thuộc lòng bài thơ đêm nay Bác không ngủ? Nêu nội dung ý nghĩa của bài thơ?

- Trả lời

- Nhận xét và cho điểm

Hoạt động 3:Tổ chức dạy và học bài mới :

- Mục tiêu của hoạt động : Giúp HS :

* GV giới thiệu bài : Kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, nhưng có bao nhiêu gương

chiến sĩ đã anh dũng hi sinh, trong đó các em thiếu niên đóng góp một phần ko nhỏ, nhiều nhà văn nhà thơ đã ca ngợi, cảm phục trước những hành động dũng cảm, quên mình vì nước vì dân của những em thiếu nhi Để hiểu rõ hơn về tinh thần đó chúng ta cùng tìm hiêu bài thơ Lượm

* Nội dung dạy- học cụ thể

Hoạt động của GV-HS Yêu cầu cần đạt

Gọi HS đọc chú thích trong SGK

? Nêu những hiểu biết của em về tác

giả Tố Hữu?

GV: Hướng dẫn đọc : Đọc nhịp

nhanh, mạnh khi miêu tả hình ảnh

Lượm vui tươi hồn nhiên.Những câu

cảm thán, câu hỏi tu từ đọc chậm, hạ

giọng

I Đọc - Tìm hiểu chung

1.Tác giả

- Tố Hữu(1920 – 2002) tên thật Nguyễn Kim Thành quê Thừa Thiên Huế

- Ông là nhà cách mạng và nhà thơ lớn của nền VHVN hiện đại

2.Tìm hiểu chung về tác phẩm

a Đọc- tìm hiểu chú thích

- Đọc.

Trang 4

- GV đọc mẫu -> học sinh đọc

GV: Gọi HS đọc chú thích trong SGK

và hướng dẫn HS tìm hiểu một số chú

thích khó

?Hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

? Bài thơ có thể chia làm mấy phần?

A 2 phần B 3 phần

C 4 phần D 5 phần

? Hình ảnh Lượm trong 5 khổ thơ đầu

được miêu tả ntn?

- Trang phục?

-Dáng điệu?

- Cử chỉ ?

- Lời nói?

? Tác giả đã sử dụng các biện pháp

nghệ thuật gì?

?Qua đó em thấy hình ảnh Lượm hiện

lên ntn?

? Nhà thơ đã hình dung và miêu tả

chuyến đi cuối cùng và sự hy sinh của

Lượm qua những chi tiết và hình ảnh

nào?

? Trong phần này câu thơ nào có cấu

tạo đặc biệt?

?Tác giả hình dung sự hy sinh của

Lượm ntn?

? Vì sao sau câu thơ “Lượm ơi còn

không”tác giả lặp lại hai khổ thơ đầu?

GV: Lượm ngã xuống giữa cánh đồng

tại sao nhà thơ lại miêu tả tay em vẫn

- Tìm hiểu chú thích.

b.Tác phẩm

* Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ Lượm sáng tác 1949

trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

*Bố cục: 3 phần

+Đoạn 1: Từ đầu đến cháu đi xa dần -> Hình ảnh lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờ của hai chú cháu

+Đoạn 2 : Từ cháu đi đường cháu đến hồn bay giữa

đồng

- >Câu chuyện về chuyến liên lạc cuối cùng và sự hi sinh của lượm

+Đoạn 3 : từ lượm ơi còn không đến hết

- >Hình ảnh lượm vẫn còn sống mãi

II Phân tích :

1 Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờ:

* Trang phục: cái xắc xinh xinh-ca lô đội lệch

->Trang phục của các chiến sỹ vệ quốc thời kháng chiến chống Pháp -> Lượm cũng là chiến sỹ

*Dáng điệu: Dáng loắt choắt,nhỏ bé nhưng nhanh

nhẹn và tinh nghịch(cái chân thoăn thoắt,đầu nghênh nghênh)

*Cử chỉ:Rất nhanh nhẹn(như con chim chích),hồn

nhiên,yêu đời (huýt sáo,cười míp mí)

*Lời nói: tự nhiên ,chân thật (cháu đi liên lạc vui

lắm chú à, ở đồn mang cá thích hơn ở nhà )

- NT : - Nhiều từ láy,so sánh,nhịp điệu nhanh

->Chú bé liên lạc ,hồn nhiên ,vui tươi,say mê tham gia công tác kháng chiến thật đáng mến thật đáng yêu

2 Hình ảnh lượm trong chuyến liên lạc cuối cùng:

- Nghe tin Lượm hy sinh tác giả thốt lên đau đớn:

Ra thế Lượm ơi !

- Câu thơ gãy đôi -> sự đau xót đột ngột , tiếng nấc nghẹn ngào của nhà thơ

- Sự hy sinh của Lượm:

" Vụt qua mặt trận .Thôi rồi ,Lượm ơi!"

=> Lượm dũng cảm, quyết tâm hoàn thành nhiệm

vụ và đã anh dũng hy sinh giữa tuổi hồn nhiên đầy hứa hẹn

* Lượm như 1 thiên thần bé nhỏ, yên nghỉ trong giấc ngủ vĩnh hằng với mùi thơm của lúa-> Thanh

Lop6.net

Trang 5

nắm chặt bông và hình ảnh mùi thơm

của sữa của lúa non lại bay quanh

người em?

( Ca ngợi sự hi sinh của em như một

điều thiêng liêng cao cả Em nằm trên

cánh đồng quê thân thiết tay còn nắm

láy bông lúa, quanh em, hương lúa

thanh khiết như mùi sữa mẹ bao bọc

trở về Linh hồn em như hoà quyện

vào hương thơm ấy vào ngọn gió

đồng Em ko chết mà hoá thân vào

thiên nhiên đất nước như một thiên

thần an nghỉ giữa cánh đồng quê.)

- Lượm đã hi sinh đó là nỗi đau mất

mát lớn đối với đấ nước chúng ta

nhưng hình ảnh Lượm đã trở thành bất

tử, hình ảnh ấy được khắc hoạ ở hai

khổ thơ cuối

Gv gọi 1 Hs đọc đoạn cuối

? Vì sao khi biết tin Lượm đẫ hy sinh

nhưng tác gải lại đặt câu hỏi" Lượm ơi

còn không?"? Vì sao ở đoạn cuối nhà

thơ lại lặp lại 2 khổ thơ đầu?

?Trong bài thơ, người kể chuyện đã

dùng nhiều từ xưng hô với Lượm Hãy

nêu tác dụng của việc xưng hô đó?

? Trong bài thơ có những câu nào

được cấu tạo đặc biệt?

? Nêu nét đặc sắc nghệ thuật của bài

thơ?

? Em cảm nhận được những ý nghĩa

nội dung sâu sắc nào từ bài thơ

Lượm?

- GV chốt nội dung

- > HS đọc ghi nhớ (sgk)

thản vì đã hoàn thành sứ mệnh

3 Hình ảnh Lượm còn sống mãi:

- Câu hỏi đau xót ngỡ ngàng->Tác giả không muốn tin Lượm đã hy sinh

- Hình ảnh Lượm sống mãi trong lòng nhà thơ và sống mãi với quê hương đất nước

- Gọi nhân vật bằng nhiều từ khác nhau: Chú bé,cháu,lượm,chú đồng chí nhỏ->Thể hiện sắc thái tình cảm

- 3 câu thơ có cấu tạo đặc biệt : + Ra thế

Lượm ơi!( một câu thơ được trình bày 2 dòng) + Thôi rồi,Lượm ơi !

+Lượm ơi,còn không ?

- Tác dụng: bộc lộ cảm xúc nghẹn ngào đau xót như tiếng nấc nở

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật:

- Kết hợp yếu tố kể chuyện với miêu tả và biểu cảm -Thể thơ 4 tiếng,gieo vần cuối câu

- Dùng nhiều từ láy

- Cấu trúc đặc biệt ->Gợi hình và biểu cảm-

2 Nội dung:

- Khắc hoạ hình ảnh cao đẹp của một em bé liên lạc

- Biểu hiện tình cảm mến thương và cảm phục của tác giả

- Ước vọng hoà bình cho trẻ em

*Ghi nhớ (sgk)

Hoạt động 4 Luyện tập - Củng cố :

- Mục tiêu của hoạt động : Luyện tập, củng cố những KT-KN đã học trong tiết học.

Trang 6

- Phương pháp :vấn đáp

? Dựa vào tranh hãy phát biểu cảm nhận của em về nhân vật Lượm?

? Trong kháng chiến chống Pháp còn rất nhiều gương thiếu niên dũng cảm? Hãy kể tên?

- HS viết đoạn văn, trình bày trước lớp

Hoạt động 5 HD về nhà : (2p)

- Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm vững nội dung nghệ thuật

- Soạn bài: Mưa

-> GV hướng dẫn soạn cụ thể

Ngày soạn: 21 / 02 / 2011

Văn bản: MƯA (Hướng dẫn đọc thêm)

(Trần Đăng Khoa)

- Cảm nhận được sức sống, sự phong phú ,sinh động của bức tranh thiên nhiên và tư thế của con người được miêu tả trong bài thơ

- Nắm được nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của bài thơ, đặc biệt là phép nhân hoá

2 Kĩ năng :

- Đọc diễn cảm bài thơđược viết theo thể thơ tự do

- Đọc –hiểu bt có yếu tố mt

- Trình bày những suy nghĩ về thiên nhiên , con người nơi làng quê VN sau khi học xong VB

3.Thái độ : Yêu mến cảnh vật thiên nhiên, tích cực học tập.

- Giáo viên : SGK, SGV , TLTK, Bảng phụ , PHT,

- Học sinh : Đọc kĩ tp và soạn bài theo hệ thống câu hỏi ở SGK.

C Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ :

- Mục tiêu của hoạt động : Kiếm tra việc chuẩn bị bài của HS.

? Đọc thuộc lòng bài thơ Lượm ? Nêu nội dung ý nghĩa của bài thơ?

- Trả lời

- Nhận xét và cho điểm

Hoạt động 3:Tổ chức dạy và học bài mới :

Lop6.net

Trang 7

- Mục tiêu của hoạt động : Giúp HS : Cảm nhận được sức sống, sự phong phú, sinh động của

bức tranh thiên nhiên và tư thế của con người được miêu tả trong bài thơ Nắm được nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của bài thơ, đặc biệt là phép nhân hoá

* GV giới thiệu bài :

* Nội dung dạy- học cụ thể:

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Gọi HS đọc chú thích* trong SGK

? Nêu những hiểu biết của em về tác

giả Trần Đăng Khoa ?

GV: Hướng dẫn đọc : Đọc diễn cảm

Chú ý ngắt nhịp cho đúng

- GV đọc mẫu - > HS đọc

GV: Gọi HS đọc chú thích trong SGK

và hướng dẫn HS tìm hiểu một số chú

thích khó

? BT " Mưa" được sáng tác năm nào?

Rút từ tập thơ nào ?

? Bài thơ chia làm mấy phần? Nội

dung chính của từng phần?

?Trình tự miêu tả trong bài thơ?

->Miêu tả theo trình tự thời gian và

qua trạng thái, hoạt động của các loài

vật

?Em hãy nhận xét về số chữ trong từng

câu thơ và nhịp điệu của bài thơ?

?Quang cảnh lúc sắp mưa được miêu tả

như thế nào?

- ông trời mặc áo giáp đen…

- Cảnh vật: mía múa gươm, lá

khô, bụi…

- Các con vật: Mối trẻ, già, Gà,

kiến….

? Nhận xét về nghệ thuật sử dụng ở

đoan này?

I Đọc - Tìm hiểu chung

1.Tác giả

- Trần Đăng Khoa sinh năm 1958,năng khiếu thơ

được bộc lộ rất sớm ( từ khi học Tiểu học); tập thơ

đầu tay được in năm 1968, khi TĐK mới 10 tuổi

- Ông viết về những cảnh vật và con người bình

dị, gần gũi với làng quê

2.Tìm hiểu chung về tác phẩm

a Đọc- tìm hiểu chú thích

- Đọc.

- Tìm hiểu chú thích.

b.Tác phẩm

* BT " Mưa" được sáng tác 1967 khi tác giả mới 9 tuổi , được in trong tập thơ "Góc sân và khoảng trời".

*Bố cục : 3 phần

+Phần 1: Từ câu đầu đến đầu tròn trọc lóc -> Quang cảnh lúc sắp mưa

+Phần 2: tiếp theo- đến cây lá hả hê -> Cảnh trong lúc mưa

+ Phần 3: Còn lại: Hình ảnh bố đi cày về

* Thể thơ : Tự do.

- Thể thơ tự do với những câu thơ ngắn từ1- 4 chữ

- Nhịp điệu nhanh dồn dập của cơn mưa rào mùa hè

II Phân tích :

1 Quang cảnh lúc sắp mưa

- Bức tranh cơn mưa rào được miêu tả qua hàng loạt hình ảnh, chi tiết về hình dáng động tác hoạt

động của cảnh vật, loài vật trước và trong cơn mưa; cùng với sự tưởng tượng liên tưởng phong phú mạnh mẽ của tác giả

- Phép nhân hoá : VD: Cỏ gà rung tai-Nghe-Bụi tre-Tần ngần-gỡ tóc Ông trời - mặc áo giáp đen- ra trận

Trang 8

? Qua các biện pháp nghệ thuật đó em

có nhận xét gì về cảnh vật lúc sắp mưa?

- GV nói về tài sử dụng nghệ thuật

nhân hoá của tác giả…

GV: Gọi học sinh đọc tiếp đoạn 2

GV: Tổ chức cho HS thảo luận theo

nhóm nhỏ

- Phát phiếu học tập cho HS

- Nội dung TL :

? Đoạn này miêu tả cảnh gì ? Tìm hình

ảnh miêu tả thiên nhiên cảnh vật trong

cơn mưa?

? Nhận xét gì về cách miêu tả của tác

giả? Nhịp thơ ?

? Em hình dung cảnh vật trong cơn

mưa như thế nào?

- HS thảo luận - TL

- GV: NX, KL

GV: Gọi học sinh đọc tiếp đoạn 3.

? Hình ảnh con người trong cơn mưa

được miêu tả như thế nào?

? NT miêu tả trong đoạn thơ này? (ẩn

dụ)

? Toàn bộ bài thơ tác giả sử dụng NT

gì? Nội dung chính?

? Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài

thơ?

GV: Gọi học sinh đọc GN/ SGK - T81

- Thiên nhiên và cảnh vật náo động như đang chuẩn bị cho những cuôc ra trận dữ dội

2 Quang cảnh trong cơn mưa

- Cảnh vật trong cơn mưa : + Chớp, sấm, mưa mù…sủi bọt, chéo mặt sân + Cây dừa sải tay…ngọn mùng tơi nhảy múa… + Cóc nhảy, chó sủa…

- Nhịp thơ nhanh, ngắn, biện pháp nhân hoá được

sử dụng tài tình

- Cảnh vật thiên nhiên trong cơn mưa rào được miêu tả sinh động, chính xác

3 Hình ảnh con người sau cơn mưa

- Người cha đi cày về hiện lên nổi bật với dáng vẻ lớn lao,vững vàng: Đi cày về đội sấm, đội chớp,

- ẩn dụ khoa trương: đội sấm, đội chớp, đội cả trời mưa

->Sức mạnh và vẻ đẹp của con người lao động có tầm vóc lớn lao hiên ngang sánh với thiên nhiên

vũ trụ

III Tổng kết.

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

* Ghi nhớ (sgk)

Hoạt động 4 Luyện tập - Củng cố :

- Mục tiêu của hoạt động : Luyện tập, củng cố những KT-KN đã học trong tiết học.

- Phương pháp :vấn đáp

? Qua bài thơ, em học tập được gì về nghện thuật miêu tả thiên nhiên và con người của nhà thơ ?

- Hs phát biểu theo cảm nhận của mình

- GV nhận xét, đánh giá

Hoạt động 5 HD về nhà : (2p)

- Đọc thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung và nghệ thuật bt

- Miêu tả cảnh mưa rào ở thành phố hay vùng núi ở quê em

- Soạn bài: Hoán dụ theo hướng dẫn sgk

_

Ngày soạn: 21 / 02 / 2011

Tiếng Việt : hoán dụ

Lop6.net

Trang 9

- Nắm được khái niệm hoán dụ,các kiểu hoán dụ

- Bước đầu biết phân tích tác dụng của hoán dụ

2 Kĩ năng :

- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu từ hoán dụ trong thực tế sử dụng tiếng việt

- Bước đầu có kĩ năng tự tạo ra một số kiểu hoán dụ đơn giản trong viết và nói

3.Thái độ : Yêu thích tiếng việt.

B Chuẩn bị :

- Giáo viên : Bảng phụ ghi nội dung bài tập của phần LT, PHT,

- Học sinh : Đọc, tìm hiểu trước nội dung tiết học

C Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm,

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ : Kiếm tra việc chuẩn bị bài của HS

- Mục tiêu của hoạt động : Kiếm tra việc nắm kiến thức đã học về ẩn dụ

? Thế nào là ẩn dụ ? Nêu các kiểu ẩn dụ ?

Hoạt động3.Tổ chức dạy và học bài mới

- Mục tiêu của hoạt động : Giúp HS : Nắm được khái niệm hoán dụ,các kiểu hoán dụ Bước

đầu biết phân tích tác dụng của hoán dụ Bước đầu có kĩ năng tự tạo ra một số kiểu hoán dụ

đơn giản trong viết và nói

* Giới thiệu bài:Trong văn chương người ta thường dùng tên của sự vật hiện tượng này để

thay thế cho sự vật hiện tượng khác để tăng sức gợi hình, gợi cảm Cách thay thế như vậy gọi

là phép hoá dụ Để hiểu rõ hơn về biện pháp tu từ hoán dụ ta tìm hiểu bài

* Nội dung dạy- học cụ thể:

Hoạt động của GV-HS Yêu cầu cần đạt

- HS đọc đoạn thơ đã cho

GV: Tổ chức cho HS thảo luận theo

nhóm nhỏ

- Phát phiếu học tập cho HS

- Nội dung TL :

? Các từ in đậm chỉ ai?

? Giải thích mối quan hệ giữa các sự

vật ?

? Cách diễn đạt trên có tác dụng gì?

I Hoán dụ là gì?

1 Tìm hiểu ví dụ :

* đọc VD1- SGK

* Nhận xét:

- áo nâu: người nông dân

- áo xanh: người công nhân

- Nông thôn: người sống ở nông thôn

- Thị thành: người sống ở thị thành -> Dựa vào quan hệ đặc điểm tính chất- Người nông

Trang 10

- HS thảo luận - TL

- GV: NX, KL :

GV: Gọi tên sự vật bằng tên sự vật

khác có quan hệ gần gũi với nó gọi là

hoán dụ

-Vậy hoán dụ là gì?

-HS đọc ghi nhớ (sgk)

HS đọc các đoạn trích

? Tìm hiểu nghĩa của các từ ngữ in

đậm?

- Bàn tay gợi cho em liên tưởng đến

sự vật nào? Đó là mối quan hệ gì?

- Một và ba gợi cho em liên tưởng

đến cái gì? Mối quan hệ giữa chúng

như thế nào?

- Đổ máu gợi cho em liên tưởng đến

điều gì? Mối quan hệ với chúng như

thế nào?

GV: Cung cấp thên ngữ liệu :

Vì sao trái đất nặng ân tình?

Nhắc mãi tên người HCM

Như một niềm tin như dũng khí

Như lòng nhân nghĩa, đức hy sinh”

(Tố Hữu)

? Trái đất là chỉ những ai ?

- Trái đất là chỉ những con người(

nhân loại) sống trên TĐ

-> Quan hệ : Vật chứ đựng – vật bị

chứa đựng

? Qua sự phân tích trên em thấy có

các kiểu hoán dụ nào?Mối quan hệ

với chúng như thế nào?

-> HS đọc ghi nhớ (sgk)

Hoạt động 4 Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu của hoạt động : Luyện

tập, củng cố những KT-KN đã học

trong tiết học

- Phương pháp :vấn đáp, nêu và giải

quyết vấn đề, thảo luận nhóm,

- Thời gian thực hiện hoạt động : 16

phút

GV : Treo bảng phụ và gọi HS đọc

dân thường mặc áo nâu,người công nhân thường mặc

áo xanh khi làm việc ->Dựa vào quan hệ giữa vật chứa đựng( nông thôn, thành thị ) với vật bị chứa đựng ( những người sống ở nông thôn và thành thị )

- Cách dùng như vậy ngắn gọn tăng tính hình ảnh, hàm súc cho câu văn,nêu bật được đặc điểm của những người được nói đến

* Kết luận:Những từ in đậm được dùng trong VD

trên gọi là phép hoán dụ

2 Ghi nhớ 1 (SGK- tr 82 )

II Các kiểu hoán dụ.

1 Tìm hiểu ví dụ :

* đọc VD1- SGK

* Nhận xét:

a Bàn tay- bộ phận của con người được dùng thay cho người lao động nói chung

-> Quan hệ: bộ phận - toàn thể

b Một, ba- số lượng cụ thể được dùng thay cho số ít

và số nhiều nói chung

-> Quan hệ: cụ thể- trừu tượng

c Đổ máu: chỉ sự hi sinh, mất mát, dấu hiệu của chiến tranh

-> Quan hệ : dấu hiệu của sự vật- sự vật

* Kết luận: 4 kiểu hoán dụ.

2 Ghi nhớ 2 (SGK- tr 83 )

III Luyện tập:

Bài 1 (SGK/ T84)

a Làng xóm-người nông dân

Lop6.net

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	180,09 KB