Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tiết 16 đến tiết 26

Bài mới Hoạt động của thầy, trò Nội dung kiến thức Hoạt động 1 I.Từ ngữ xưng hô và việc lựa chọn từ ngữ xưng hô Tìm các từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt ví dụ1 và cho biết cách sử dụng?. [r]

Trang 1

Ngày soạn:……… Ngày dạy:………

Tiết 16

CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG (T1)

NGUYỄN DỮ

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong một tác phẩm truyện Truyền kỳ

- Hiện thực về số phận của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ cũ và vẽ đẹp truyền thống của họ

- Sự thành công của tác giả về nghệ thuật kể chuyện

- Mối liên hệ giữa tác phẩm và truyện Vợ chàng Trương

2 Kĩ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu tác phẩm viết theo thể loại truyền kỳ

- Cảm nhận được những chi tiét nghệ thuật độc đáo trong tác phảm tự sự có nguồn gốc dân gian

- Kể lại được truyện

3 Thái độ:

Giáo dục HS tôn trọng vẽ đẹp vốn có của người phụ nữ Việt Nam

B Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án, đôi nét về cuộc đời của Nguyễn Dữ

- HS : Tóm tắt tác phẩm

C Tiến trình lên lớp

I Ổn định

II Bài cũ

Nêu ý nghĩa của văn bản “ Tuyên bố thế giới về sự sống còn …” ?

III Bài mới

Hoạt động của thầy , trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1 :

Dựa vào chú thích trong SGK Nêu vài

nét về tác giả ?

Hs :

Trích trong tập truyện nào ? Hãy nói vài

điều về tập truyện ấy ?

Gv bổ sung , giải thích thêm từ “Truyền

kì”: Khai thác các truyện cổ dân gian và

truyền thuyết lịch sử, dã sử

I/ Tác giả, Tác phẩm :

1 Tác giả: Nguyễn Dữ ( ? ?)

- Quê ở Hải Dương

- Học rộng tài cao , giữ cách sống thanh cao đến trọn đời

2 Tác phẩm:

Truyền kì mạn lục - Tập truyện văn xuôi chữ Hán gồm 20 truyện

Trang 2

HS : Đọc

Cho hs đọc hết các chú thích ở sgk

Hs :

Hs thảo luận theo bàn (5p)

Truyện chia làm mấy phần ? Nội dung

từng phần ?

Đại diện các bàn trình bày Gv chốt ý

Hoạt động 3

Ngay trong đoạn mở đầu, tác giả đã giới

thiệu Vũ Nương là người con gái như thế

nào ?

Hs :

Khi tiễn chồng đi lính , nàng đã căn dặn

chồng như thế nào ? Điều đó nói lên

phẩm chất gì ?

Hs : “ Chẳng mong đeo ấn phong hầu

mặc áo gấm … ngày trở về mang theo 2

chữ bình yên ”

Đối với mẹ chồng , nàng là người con

dâu như thế nào ? Tìm chi tiết chứng

minh ?

Hs : Thuốc thang lễ bái

- Dùng lời ngon ngọt khuyên lơn

- Lo ma chay chu toàn

Với chồng, nàng là người vợ ra sao ?

Hs: Giữ gìn khuôn phép …

Qua phân tích, em có nhận xét gì về

nhân vật này ?

Hs :

2 Chú thích :

3 Bố cục :

- P1: →đẻ mình : Vẻ đẹp của Vũ Nương

- P2→ rồi : Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương

- P3 : Còn lại : Ước mơ của nhân dân

III/ Phân tích :

1 Vẻ đẹp của Vũ Nương

- Là con gái đẹp người , đẹp nết

“Thuỳ mị nết na , tư dung tốt đẹp”

- Là phụ nữ không màng danh lợi

- Người con dâu hiếu thảo

- Người vợ thuỷ chung son sắt, người mẹ giàu tình thương, đảm đang tháo vát

→ Biểu tượng hình ảnh người phụ nữ

lí tưởng trong xã hội phong kiến

IV/ Củng cố : Với phẩm chất đức hạnh như Vũ Nương thì nàng sẽ có cuộc sống như

thế nào trong xã hội ngày nay ?

V/ Dặn dò : Xem lại tác giả , phần 1

Soạn tiếp phần 2,3

Trang 3

Ngày soạn:……… Ngày dạy:………

Tiết 17

CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG(T2)

NGUYỄN DỮ

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong một tác phẩm truyện Truyền kỳ

- Hiện thực về số phận của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ cũ và vẽ đẹp truyền thống của họ

- Sự thành công của tác giả về nghệ thuật kể chuyện

- Mối liên hệ giữa tác phẩm và truyện Vợ chàng Trương

2 Kĩ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu tác phẩm viết theo thể loại truyền kỳ

- Cảm nhận được những chi tiét nghệ thuật độc đáo trong tác phảm tự sự có nguồn gốc dân gian

- Kể lại được truyện

3 Thái độ:

Giáo dục HS tôn trọng vẽ đẹp vốn có của người phụ nữ Việt Nam

B Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án, đôi nét về cuộc đời của Nguyễn Dữ

- HS : Tóm tắt tác phẩm

I Ổn định

II Bài cũ

Kết hợp học bài mới

III Bài mới

Hoạt động 1 :

Tác giả giơí thiệu về Trương Sinh là

người như thế nào ?

Hs :

Điều gì khiến Trương Sinh nghi ngờ vợ

?

Hs :

Em có nhận xét gì về câu nói của bé

Đản ?

Hs : Bài toán tìm ra đáp số nhưng dấu đi

lời giải

2.Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương

- Trương sinh là người vô học , đa nghi

- Qua câu nói ngây thơ của con trẻ “Cái bóng” → nghi ngờ vợ

- Chửi mắng , bỏ ngoài tai những lưòi

Trang 4

Trước sự đối xử đó , Vũ Nương đã làm

gì ?

Hs :

Với tính cách của nàng , cách xử sự như

vậy có hợp lí không ?

Hs : Hợp lí

Qua cái chết của Vũ Nương , truyện

muốn tố cáo điều gì ?

Hs :

Theo em câu chuyện có thể kết thúc ở

chỗ nào ?

Hs : Nhưng việc đã …qua rồi

Tìm yếu tố truyền kì có ở trong truyện ?

Hs : - Gặp Phan Lang…

- Hiện về ở giữa bến Hoàng

Giang…

Khi gặp Phan Lang , Vũ Nương đã nói

gì ?

Hs : Thà già …nhìn người ta nữa

Lí do gì khiến nàng thay đổi ý định ?

Hs : Vì nhớ quê hương, không muốn

mang tiếng nhơ nhuốc xấu xa

Cuối cùng nàng có đoàn tụ được với gia

đình không ? Ý nghĩa ?

Hs :

Nêu khái quát nội dung , nghệ thuật ?

Hs : dựa vào ghi nhớ

oan → Coi trọng danh tiết

→ Tố cáo xã hội phong kiến phụ quyền độc đoán hà khắc đã gieo bao nỗi oan khuất cho người phụ nữ

3.Ước mơ của nhân dân

- Nàng không trở lại trần gian →Tố cáo XHPK không có chổ cho nàng dung thân

→Ước mơ về sự công bằng trong cuộc đời “Ở hiền gặp lành”

IV.Tổng kết :

1 Nội dung :

* Giá trị hiện thực :

- Tố cáo chiến tranh phi nghĩa làm cho

mẹ xa con , vợ xa chồng

- Tố cáo xã hội pk trọng nam khinh nữ, chà đạp hạnh phúc con người

* Giá trị nhân đạo :

-Bày tỏ niềm cảm thương của tác giả đối

Trang 5

Hãy tóm tắt lại truyện theo cách kể

chuyện của mình ?

Hs : tự làm vào vở

với số phận của người nghèo khổ

- Thể hiện mơ ứớc ngàn đời của nhân dân về sự công bằng trong cuộc đời (Dù Chết rồi vẫn được minh oan )

2 Nghệ thuật :

- Truyện như một màng kịch sinh động

có tình huống, xung đột , thắt nút, mở nút …

- Đưa yếu tố kì ảo vào truyện rất hay

- Cách dẫn dắt kể chuyện rất khéo léo

V Luyện tập :

IV/ Củng cố : GV nhấn mạnh giá trị hiện thực , nhân đạo của văn bản

V/ Dặn dò : Nắm nội dung nghệ thuật

Soạn “ Xưng hô trong hội thoại”

+ Tìm hiểu hệ thống từ ngữ xưng hô của Tiếng Việt

+ Ý nghĩa từng cách dung từ ngữ xưng hô

*************************************

Trang 6

XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Hệ thống từ ngữ xưng hô Tiếng việt

- Đặc điểm của việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt

2 Kĩ năng:

- Phân tích để thấy rõ mối quan hệ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong văn bản cụ thể

- Sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô trong giao tiếp

3 Thái độ:

- Giáo dục hs thái độ lễ phép lịch sự trong xưng hô và yêu thích tiếng việt

B Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án

- HS : Xem kĩ , trả lời câu hỏi ở sgk

I Ổn định

II Bài cũ

Nêu các trường hợp không tuân thủ các phương châm hội thoại ?

III Bài mới

Hoạt động của thầy, trò Nội dung kiến thức

Tìm các từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt

và cho biết cách sử dụng ?

Hs : + Thân mật : Tôi, bạn ,mày ,tao

+ Trang trọng : Quý ông, quý bà

Khi thầy dạy em là chú của em , em sẽ

xưng hô ra sao ?

Hs :

So sánh từ ngữ xưng hô trong tiếng Anh

và tiếng Việt ?

Hs :

Gọi hs đọc 2 đoạn văn ở sgk.Xác định từ

ngữ xưng hổ trong 2 đoạn trích đó ?

Hs :

I.Từ ngữ xưng hô và việc lựa chọn

từ ngữ xưng hô

ví dụ1

- Suồng sã : Mày ,tao , mi

- Thân mật : Bạn , tôi , anh , em,

Ba ,mẹ ,chúng ta …

- Trang trọng : Quý ông , quý ngài

- Coi thường : Hắn , y, nó

→ Hệ thống từ ngữ xưng hô trong

TV phong phú, đa dạng tinh tế hơn

ví dụ 2 :

a Dế choắt xưng em gọi anh với DM

DM xưng “ta” gọi DC là “chú mày”

b DC và DM đều xưng tôi - anh →Thay đổi cách xưng hô vì vị trí

Trang 7

Vì sao lại có sự thay đổi cách xưng hô đó

?

Hs : Do vị trí giao tiếp thay đổi

Qua ví dụ trên , em có nhận xét gì về việc

dùng từ ngữ xưng hô ?

Hs :

Gọi hs đọc ghi nhớ

Hs : đọc

Gọi hs đọc BT1 Lời mời trên nhầm lẫn ở

đâu ?

Hs :

Vì sao lại có sự nhầm lẫn đó ?

Hs :

Vì sao trong văn bản khoa học hay dùng “

Chúng tôi ” ?

Hs : Tăng tính khách quan…

Gv cho hs thảo luận nhóm BT6 Sau 5p

đại diện các nhóm trình bày

Gv nhận xét bổ xung, chốt ý

giao tiếp thay đổi + DC là kẻ yếu muốn nhờ vả, DM là

kẻ mạnh + DC và DM như 2 người bạn bình đẳng

*Ghi nhớ:

Dựa vào tình huống giao tiếpvà đối tượng giao tiếp

II.Luyện tập : BT1

- Nhầm lẫn “ chúng ta” với “ chúng em”

+ Chúng ta ( ngôi gộp ) gồm cả người nói và nghe

+ Chúng em : chỉ có người nói → Do thói quen sử dụng TA

BT2 :

Trong văn bản khoa học , dung từ chúng tôi tăng tính khách quan, độ tin cậy cho các luận điểm, thể hiện sự khiêm tốn của tác giả

BT6

- Cai lệ : Ông –mày , thằng kia, chị

- Chị Dậu : + Cháu –ông : van xin + Tôi –ông : Ngang hang , bình đẳng + Bà –mày : Tức giận

→ Thay đổi cách xưng hô phù hợp với sự phát triển tâm lí con người Chị Dậu thương chồng không cam chịu , có ý thức đấu tranh

IV/ Củng cố : GV lưu ý hs lựa chọn từ ngữ xưng hô phù hợp với tình huống giao

tiếp: Thầy cô , bạn bè , gia đình

V/ Dặn dò : Học ghi nhớ

Làm BT 3,4,5 ( Hướng dẫn bài 5 )

Chuẩn bị “ Cách dẫn trực tiếp và gián tiếp”

+ Khi nào dùng trực tiếp, gián tiếp

+ Cho ví dụ minh hoạ

Trang 8

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ DẪN GIÁN TIẾP

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp

- Cách dẫn gián tiếp và lời dẫn gián tiếp

2 Kĩ năng:

- Nhận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

- Sử dụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong quá trình tạo lập văn bản

3 Thái độ:

Giáo dục hs thái độ chăm học

B Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án , bảng phụ về 2 cách dẫn

- HS : Xem kĩ , trả lời câu hỏi ở sgk

I Ổn định

II Bài cũ

Lấy ví dụ chứa từ ngữ xưng hô ? Khi sử dụng người nói cần chú ý đến điều gì ?

III Bài mới

Hs đọc ví dụ ở sgk Thảo luận theo bàn

(5p ) Sau đó cử đại diện các nhóm trình

bày

a.Trong 2 ví dụ trên đâu là lời nói , đâu

là ý nghĩ của nhân vật ?

b Được ngăn cách với bộ phận đứng

trước bằng dấu gì ?

c Có thể thay đổi vị trí các bộ phận được

không ?Nếu được bộ phận ấy được ngăn

cách bằng dấu gì ?

Gv đưa bảng phụ có chứa cách dẫn trực

tiếp :

Các em phải thương yêu bạn bè , phải

biết giúp đỡ những người nghèo khổ, tàn

tật , phải ghi nhớ lời căn dặn của cha ông

I.Cách dẫn trực tiếp Vídụ 1 :

a.Lời nói của anh thanh niên

b Ý nghĩ của bác hoạ sĩ già

- Ngăn cách bởi dấu 2 chấm, ngoặc kép

- Nếu thay đổi thì ngăn cách bằng dấu ngoặc kép, gạch ngang

Ví dụ 2 :

“ Thương người như thể thương thân”

Trang 9

“Thương người như thể thương thân”

Hãy xác định lời dẫn trực tiếp

Vậy khi nào dùng cách dẫn trực tiếp ?

Hs : Dựa vào ghi nhớ sgk

Gọi hs đọc vd ở sgk

Bộ phận in đậm là lời nói hay ý nghĩ

nhân vật ?

Hs :

Bộ phận đó được ngăn cách với bộ phận

trước bằng dấu gì ?

Hs :

Thử đưa bộ phận in đậm lên đầu câu

xem được không ?

Hs :

Cách dẫn gián tiếp có khác gì so với

cách dẫn trực tiếp ?

Hs :

Gọi hs đọc ghi nhớ

Hs :

Yêu cầu BT1 là gì ?

Hs :

Gọi hs lên bảng làm Gv chấm điểm

Cả lớp làm vào vở Sau đó gọi 1 em trả

lời , Gv chấm điểm

* Ghi nhớ :

Nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của nhân vật hay người nào đó Ngăn cách bằng dấu : ngoặc kép , 2 chấm.

II Cách dẫn gián tiếp :

Ví dụ :

a.Lời nói ( Khuyên )

b Ý nghĩ ( Hiểu )

- Không có dấu

- Thêm từ : Rằng , là đứng trước

* Ghi nhớ :

Thuật lại lời nói , ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp

- Không có dấu

III Luyện tập BT1 :

a.Ý nghĩ của LH gán cho cậu vàng

b Ý nghĩ của LH

BT3:

Thuật lại theo cách dẫn gián tiếp Thêm

từ “ Rằng” : Nếu… trở về

IV/ Củng cố : GV hệ thống toàn bài

Cho biết thể văn nghị luận nào thường hay dung cách dẫn này ?

V/ Dặn dò : Học ghi nhớ , làm BT3

Chuẩn bị “ Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự ”

+Tóm tắt các tác phẩm văn học trong chương trình lớp 8

*****************************************

Trang 10

LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Các yếu tố của thể loại tự sự ( nhân vật, sự việc, cốt truyện, )

- Yêu cầu cần đạt của một văn abnr tóm tắt tác phẩm tự sự

2 Kĩ năng:

Tóm tắt một văn bản tự sự theo các mục đích khác nhau

3 Thái độ:

Giáo dục hs thái độ chăm học

B Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án , bảng phụ

- HS : Tóm tắt 1 số tác phẩm theo yêu cầu của gv

I Ổn định

II Bài cũ

Tóm tắt văn bản “ Chuyện người con giá NamXương” trong khoảng 20 dòng ?

III Bài mới

Gọi hs đọc tình huống ở sgk

Trong 3 tình huống trên , tình huống

nào cần tóm tắt văn bản ?

Hs : 3 tình huống

Vì sao cần phải tóm tắt ?

Hs :

Hãy nêu 1 số tình huống cần phải tóm

tắt ?

Hs : Lớp trưởng báo cáo về việc hs vi

phạm nội quy, chú bộn đội kể về 1

trận đánh

Gv treo bảng phụ ghi các sự kiện

chính trong sgk lên bảng , gọi hs đọc

Các sự việc chính đã nêu đầy đủ

chưa ? Bỗ sung ?

Hs : Thiếu chi tiết VN tự vẫn, TS nghe

I Sự cầ n thiết của việc tóm tắt

a Ví dụ : (SGK )

b Nhận xét : Tóm tắt văn bản tự sự

- Giúp người đọc người nghe nắm được nội dung chính

- Giúp người đọc , người nghe dễ nhớ

II.Thực hành tóm tắt

a.Ví dụ : Bảng phụ

b.Nhận xét :

Thiếu chi tiết : Sauk hi VN tự vẫn,

Trang 11

con kể hiểu nỗi oan của vợ song đã

muộn

Tóm tắt ngắn gọn văn bản này ?

Hs : Tóm tắt , nhận xét

Qua văn bản tóm tắt , hãy nêu tác

dụng và cách tóm tắt ?

Hs :

Gv cho hs thảo luận nhóm (8p )

Nêu các sự kiện chính của “ Hoàng Lê

nhất thống chí ”

Đại diện các nhóm trình bày GV nhận

xét

một đêm bé Đản Chỉ cha, TS hiểu nỗi oan của vợ song đã muộn

 Ghi nhớ :

Diễn đạt ngắn gọn nỗi bật được nội dung và nhân vật chính

III Luyện tập

Tóm tắt “Hoàng Lê nhất thống

chí”

- Ngọc Hồi nhận tin cấp báo, định cầm quân đi ngay → lên ngôi hoàng đế

- Ra Nghệ An tuyển thêm quân, dụ binh sĩ

- Sắm sữa lễ tết trước, tối 30 lên đường

- Ngày mồng 3 tết đánh kho lương ở

Hà nội

- Ngày mồng 5 tết đánh Ngọc Hồi

- Quân thanh thất bịa , trưa mồng 5 tết quân ta vào thành

- TSN bỏ chạy , quân lính chạy theo , giày xéo lên nhau mà chết

- Vua tôi nhà Lê bỏ chạy theo gặp TSN ở biên giới, cùng nhau than thở

IV/ Củng cố : GV hệ thống lại bài

V/ Dặn dò : - Nắm kĩ cách tóm tắt , tóm tắt “ Chiếc lá cuối cùng”

- Làm BT2

- Soạn “ Sự phát triển từ vựng ”

+ Tìm ví dụ biến đổi nghĩa của từ

*****************************************

Trang 12

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG

A/ MỤC TIÊU :

I Chuẩn

1 Kiến thức:

- Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ

- Hai phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ

2 Kĩ năng:

- Nận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản

- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu từ ẩn dụ, hóan dụ

3 Thái độ:

Giáo dục hs giữ gìn yêu quý Tiếng việt

II Mở rộng và nâng cao:

B/ PHƯƠNG PHÁP :

Câu hỏi gợi mở , thảo luận

C/ CHUẨN BỊ :

1 GV : Soạn giáo án

2 HS : Trả lời câu hỏi ở sgk

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

I.Ổn định và kiểm tra bài cũ :

Thế nào là cách dẫn trực tiếp, gián tiếp ?Cho ví dụ minh hoạ ?

II.Bài mới :

1 ĐVĐ,

2 Triển khai bài

Cho hs đọc lại bài “ Cảm tác vào nhà

ngục Quảng đông” của Phan Bội Châu

Dựa vào kiến thức đã học , cho biết từ “

Kinh tế”có nghĩa là gì?

Hs :

Ngày nay từ “ Kinh tế ” được hiểu như

thế nào ?

Hs :

I.Sự biến đổi và phát triển nghĩa của

từ

Ví dụ 1 :

a.Kinh tế

- Trong thơ PBC “King bang tế thế” có nghĩa là “trị nước cứu đời”

- Ngày nay : Hoạt động lao động của con người trong lao động sản xuất, trao đổi , phân phối, sử dụng của cải vật

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	234,12 KB