Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 16 - Trường THCS Long Vĩnh

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN: HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS Hoạt động 1: Khởi động 1.ổn định 2.Kiểm tra 15 phút: Nhớ và chép đúng bài thơ: HS thực hiện theo yêu cầu Vào nhà ngục Quảng [r]

Trang 1

NS: 15 /11/2010 TUẦN 16

Tập Làm Văn:

THUYẾT MINH VỀ MỘT THỂ LOẠI VĂN HỌC

= =  = =  =  = = =

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

Nắm được các kĩ năng và vận dụng để làm bài văn thuyết minh về một thể loại văn học

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Sự đa dạng của đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh

- Việc vận dụng kết quả quan sát, tìm hiểu về một tác phẩm cùng thể loại để làm bài văn thuyết minh về một thể loại văn học

2/ Kĩ năng:

- Quan sát đặc điểm hình thức của một thể loại văn học

- Tìm ý, lập dàn ý cho bài văn thuyết minh về một thể loại văn học

- Hiểu và cảm thụ được giá trị nghệ thuật của thể loại văn học đó

- Tạo lập được một văn bản thuyết minh về một thể loại vắn học có độ dài 300 chữ

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:

Hoạt động 1: Khởi động

1.ổn định

2.Kiểm tra bài cũ:

- Trình bày các phương pháp

thuyết minh đã học?

- Trình bày cách làm một bài

văn thuyết minh?

3 Bài mới:

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

? Tập hợp các văn bản đã học

trong chương trình ngữ văn đã

hoc từ đầu năm đến nay theo

thể loại?

? Hãy giới thiệu đôi nét về các

thể loại trên?

? Đọc kĩ hai bài thơ vào nhà

ngục Quảng Đông cảm tác và

Đập đá ở Côn Lôn

? Mỗi bài thơ có mấy dòng

thơ? Mỗi dòng thơ có mấy

chữ? Số dong, số chữ ấy có

HS thực hiện theo yêu cầu

của giáo viên

I- TỪ QUAN SÁT ĐẾN MÔ TẢ, THUYẾT MINH ĐẶC ĐIỂM MỘT THỂ LOẠI VĂN HỌC

Đề: “Thuyết minh đặc điểm thể thơ

thất ngôn bát cú”.

1/ Quan sát:

- Mỗi dòng thơ có 7 tiếng Cả bài thơ có

8 dòng thơ

- Không thể tùy tiện thêm bớt số tiếng,

số dòng thơ

Trang 2

bắt buộc không? Có thể tùy ý

thêm bớt được không?

? Hãy kí hiệu bằng trắc cho

từng tiếng trong hai bài thơ

trên?

? Nhận xét quan hệ bằng trắc

giữa các dòng với nhau Dựa

vào kết quả quan sát, hãy nêu

mối quan hệ bằng trắc giữa

các dòng thơ?

? Hãy cho biết mỗi bài thơ có

những tiếng nào hiệp vần với

nhau, nằm ở vị trí nào trong

dòng thơ và đó là vần bằng

hay vần trắc?

? Bài thơ muốn nhịp nhàng thì

phải ngắt nhịp, chỗ ngắt nhịp

cũng đánh dấu chỗ ngừng có

nghĩa Hãy cho biết câu thơ

bảy tiếng trong bài ngắt nhịp

như thế nào?

? Hãy xây dựng dàn bài cho

đề bài trên?

* Đọc to ghi nhớ SGK

- Đối – niêm ở tiếng 2-4-6.

- Vần bằng ở cuối câu:

2-4-6-8

Câu thơ bảy tiếng ngắt nhịp:

4/3

2/ Lập dàn bài:

- Mở bài: Nêu một định nghĩa chung về thể (thơ thất ngôn bát cú là một thể thơ thông dụng trong các thể thơ Đường luật được các nhà thơ Việt Nam ưa chuộng)

- Thân bài: Nêu các đặc điểm của thể thơ:

+ Số câu, số chữ trong mỗi bài thơ + Quy luật bằng trắc của thể thơ

+ Cách gieo vần của thể thơ

+ Cách ngắt nhịp phổ biến của mỗi dòng thơ

- Nhận xét ưu, nhược và vị trí thể thơ trong thơ Việt Nam (Ưu điểm ở vẻ đẹp hài hòa, cân đối nhịp nhàng, nhạc điệu trầm bổng phong phú

- Kết bài: Cảm nhận của em về vẻ đẹp, nhạc điệu của thể thơ.( Thất ngôn bát cú

là thể thơ quan trọng nhiều bài thơ hay đều làm bằng thể thơ này Ngày nay thể thơ thất ngôn bát cú vẫn còn được ưa chuộng

Trang 3

Hoạt động 3: Luyện tập

?Đọc tài liệu tham khảo sau

để thấy những gợi ý cần thiết

cho việc lập dàn bài và viết

bài?

? Định nghĩa truyện ngắn là

gì? Giới thiệu các yếu tố của

truyện ngắn?

1/ Tự sự: Yếu tố quyết định sự tồn tại của truyện ngắn

- Gồm sự việc chính và nhân vật chính

- Ngoài ra còn có các nhân vật phụ và sự việc phụ

2/ Miêu tả, biểu cảm, đánh giá là yếu tố bổ trợ cho truyện ngắn sinh động hấp dẫn Thường đan xen vào các yếu tố tự sự

3/ Bố cục, lời văn chi tiết:

+ bố cục chặt chẽ, hợp lí

+ Lời văn trong sáng, giàu hình ảnh

+ Chi tiết bất ngờ, độc đáo

II- Luyện tập:

Thuyết minh đặc điểm chính của truyện ngắn trên cơ sở các truyện ngắn đã học.

1/ Tự sự: Yếu tố quyết định sự tồn tại của truyện ngắn

- Gồm sự việc chính và nhân vật chính

- Ngoài ra còn có các nhân vật phụ và

sự việc phụ

2/ Miêu tả, biểu cảm, đánh giá là yếu tố

bổ trợ cho truyện ngắn sinh động hấp dẫn Thường đan xen vào các yếu tố tự sự

3/ Bố cục, lời văn chi tiết:

+ Bố cục chặt chẽ, hợp lí

+ Lời văn trong sáng, giàu hình ảnh + Chi tiết bất ngờ, độc đáo

4/ Hướng dẫn tự học:

- Lập dàn ý cho bài làm văn thuyết minh một thể loại văn học tự chọn

- Đọc thêm tài liệu tham khảo thuyết minh một thể loại văn học

- Xem và chuẩn bị trước văn bản: Muốn làm thằng cuội.

+ Đọc văn bản ít nhất 2 lần Tìm hiểu kĩ phần chú thích về tác giả và từ khó trang 155 - 156 SGK.

+ Tìm hiểu kĩ các câu hỏi đọc - hiểu văn bản và bài tập 1-2 trang 156 - 157 SGK

Trang 4

NS: 17 /11/2010 TUẦN 16

Văn bản:

MUỐN LÀM THẰNG CUỘI

= =  = =  =  = = =

- Cảm nhận được tâm sự và khát vọng của hồn thơ lãng mạn Tản Đà

- Thấy được tính chất mới mẽ trong một sáng tác viết theo thể thơ truyền thống của Tản Đà

1/ Kiến thức:

- Tâm sự buồn chán thực tại; ước muốn thoát li rất “ngông” và tấm lòng yêu nước của Tản Đà

- Sự đổi mới về ngôn ngữ, giọng điệu, ý tứ, cảm xúc trong bài thơ “Muốn làm thằng cuội”

2/ Kĩ năng:

- Phân tích tác phẩm để thấy được tâm sự của nhà thơ Tản Đà

- Phát hiện, so sánh, thấy được sự đổi mới trong hình thức thể loại văn học truyền thống

1.ổn định

2.Kiểm tra 15 phút:

Nhớ và chép đúng bài thơ:

Vào nhà ngục Quảng Đông

cảm tác của Phan Bội Châu và

cho biết nghệ thuật được nhà

thơ sử dụng trong văn bản

3 Bài mới:

? Dựa vào chú thích SGK,

giới thiệu đôi nét về tác giả

Tản Đà?

? Hãy giới thiệu đôi nét về tác

phẩm?

? Hãy cho biết bài thơ được

I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Tác giả:

Tản Đà (1889-1939) tên thật là Nguyễn Khắc Hiếu, quê ở làng Khê Thương, huyện Bất Bạt, Sơn Tây (nay thuộc huyện Ba Vì, Hà Nội) Thơ Tản Đà tràn đầy cảm xúc lãng mạn, có những tìm tòi, sáng tạo mới mẽ, có thể xem là một gạch nối giữa nền thơ cổ điển và nề thơ hiện đại Việt Nam

2/ Tác phẩm:

Tác phẩm: Muốn làm thằng cuội trích trong quyển Khối tình con 1 (1917)

3/ Thể thơ: Viết theo thể thơ thất ngôn

bát cú Đường luật

Trang 5

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản

? Đọc hai câu thơ đầu cho biết

nội dung chính của hai câu thơ

này?

? Vì sao tác giả lại có tâm

trạng chán trần thế? (hình ảnh

xã hội lúc bấy giờ ntn?)

? Em có nhận xét gì về cách

xưng hô của tác giả?

? Đọc câu thơ 3-4 và cho biết:

Em hiểu như thế nào về hình

ảnh cung quế, cành đa và

thằng Cuội?

? Nhiều người nhận xét Tản

Đà là một hồn thơ “ngông”

Em hiểu ngông có nghĩa là gì?

Qua câu thơ 3-4, 5-6 hãy chỉ

ra cái ngông của hồn thơ Tản

Đà?

? Trong hai câu thơ cuối tác

giả tưởng tượng ra hình ảnh

gì? Nêu cảm nhận của em về

hình ảnh ấy?

Đây là lời tâm sự, lời than của tác giả với chị Hằng trong một đêm thu

Chán đời vì bất hòa với thực tại nên ông tìm cách trong vào rượu, vào thơ

Tác giả gọi chị Hằng bằng chị và xưng em rất tình tứ

Ngông coa nghĩa là làm những việc trái với lẽ thường, thể hiện bản lĩnh của con người có các tính mạnh mẽ không chịu ép mình trong khuôn khổ chật hẹp của lễ nghi, lề thói thông thường chống lại cái vòng cương tỏa khắc nghiệt đang kìm hãm sự phát triển hợp quy luật của con người

Trong bài thơ Tản Đà chọn cách xưng hô thân mật thậm chí suồng sã với chị Hằng, dám lên tận trời cao, tự nhận mình là tri âm, tri kỉ với chị Hằng Rất ngông trong ước nguyện “muốn làm thằng Cuội”

Tưởng tượng khi tác giả tựa vai chị Hằng trông xuống trần gian cười

Cái cười ở đây có hai nghĩa:

vừa thỏa mãn vì đạt được khát vọng thoát li, xa lánh hẳn cỏi trần bụi bậm; vừa thể hiện sự mỉa mai, khinh

bỉ cái cõi trần gian giờ đây chỉ còn “bé tí” khi mình đã bay bổng được lên trên nó

Đó cũng là đỉnh cao của hồn thơ lãng mạn và ngông của Tản Đà

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN : 1/ Nội dung:

Trang 6

? Muốn làm thằng cuội thể

hiện cái tôi Tản Đà tài hoa,

duyên dáng đa tình Qua phân

tích em nhận thấy nỗi buồn

nhân thế của nhà thơ được thể

hiện như thế nào?

? Khát vọng thoát li thực tại,

sống vui vẻ, hạnh phúc ở cung

trăng với chị Hằng được thể

hiện như thế nào?

? Theo em, những yếu tố nghệ

thuật nào đã tạo nên sức hấp

dẫn của bài thơ?

? Theo em, những yếu tố nghệ

thuật nào đã

- Muốn làm thằng cuội thể hiện cái tôi Tản Đà tài hoa, duyên dáng đa tình: a) Nỗi buồn nhân thế: Được bộc lộ trực tiếp, với nhiều biểu hiện, nhiều cung bậc Tâm sự này vốn có gốc rễ từ mối bất hòa sâu sắc với thực tại tầm thường xấu xa

b) Khát vọng thoát li thực tại, sống vui vẻ, hạnh phúc ở cung trăng với chị Hằng: Thể hiện hồn thơ “ngông” đáng yêu của Tản Đà

2/ Nghệ thuật:

Muốn làm thằng cuội cho thấy những tìm tòi, đổi mới về thể thất ngôn bát cú Đường luật:

- Sử dụng ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, giàu tính khẩu ngữ

- Kết hợp tự sự và trữ tình

- Có giọng thơ hóm hỉnh, duyên dáng 3/ Ý nghĩa:

Văn bản thể hiện nỗi chán ghét thực tại tầm thường, khao khát vươn tới vẻ đẹp hoàn thiện, toàn mĩ của thiên nhiên

- Về nhà học thuộc lòng bài thơ, nắm những nội dung đã tìm hiểu trong tiết học

- Trình bày cảm nhận về một biểu hiện nghệ thuật mới mẽ, độc đáo trong bài thơ Muốn làm thằng Cuội

- Xem và chuẩn bị trước phần tiếng việt: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT.

+ Chuẩn bị trước phần lý thuyết và thực hành về từ vưng theo hướng dẫn sách giáo khoa trang

157 - 158

+ Chuẩn bị trước phần lý thuyết và thực hành về ngữ pháp theo hướng dẫn SGK trang 158

Trang 7

NS: 18 /11/2010 TUẦN 16

Phần tiếng việt

ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

= =  =  = = =

Hệ thống hóa kiến thức Tiếng Việt đã học ở học kì I

1/ Kiến thức:

Hệ thống các kiến thức về từ vựng và ngữ pháp đã học ở học kì I

2/ Kĩ năng:

Vận dụng thuần thục kiến thức Tiếng Việt đã học ở học kì I để hiểu nội dung, ý nghĩa của văn bản hoặc tạo lập văn bản

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định:

2/ Kiểm tra bài cũ:

Hãy cho biết những

lỗi thường gặp về dấu

câu? Cho một ví dụ

minh họa?

3/ Bài mới:

 Thế nào là một từ

ngữ có nghĩa rộng và

một từ có nghĩa hẹp?

cho ví dụ?

Tính chất rộng hẹp

của từ ngữ là mang

tính tương đối hay

tuyệt đối? Vì sao?

Cho ví dụ?

? Thế nào là trường từ

vựng? cho ví dụ?

I – TỪ VỰNG:

1/ Lí thuyết:

a) Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ:

- một từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ

đó bao hàm phạm vi nghĩa của từ ngữ khác

VD: Thú có nghĩa rộng hơn voi, hươu

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ ngữ khác

VD: Cá thu có nghĩa hẹp hơn cá

- Tính chất rộng hẹp của từ ngữ là tương đối vì nó phụ thuộc vào phạm vi nghĩa của từ VD:

+ Cây, cỏ, hoa có phạm vi nghĩa ứng với từng nhóm cùng loài thực vật do đó nghĩa của từ thực vật rộng hơn nghĩa của ba từ trên

+ Cây, cỏ, hoa có phạm vi nghĩa bao hàm đối với cá thể cùng nhóm, cùng loài do đó nghĩa của ba từ cây, cỏ, hoa rộng hơn nghĩa của các từ: ổi, mận, xoài, cam, quýt,… b) Trường từ vựng: Là tập hợp tất cả các từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

Ví dụ: Trường từ vựng vũ khí: Đao, kiếm, súng, gươm,…

Trang 8

Truyện dân gian

Truyền thuyết Truyện cổ tích

Truyện ngụ ngôn Truyện cười

?Phân biệt cấp độ

khái quát nghĩa của từ

ngữ với trường từ

vụng? Cho ví dụ?

? Từ tượng hình,

tượng thanh là gì?

Cho ví dụ?

? Thế nào là từ ngữ

địa phương và biệt

ngữ xã hội:

? Đọc các mục a,b,c

phần thực hành trang

157 và lên bảng trình

bày

-Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ nói về mối quan hệ bao hàm nghĩa của các từ ngữ cùng loại Cây, cỏ, hoa (danh từ) bao hàm cây dừa, mận, mít, ổi, xoài,… cũng là danh từ

- Trường từ vựng là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa nhưng có thể khác nhau về từ loại.Ví dụ trường từ vựng mắt gồm: con ngươi, lông mài, lông mi, (danh từ), nhìn, trông (động từ)

c) Từ tượng hình, từ tượng thanh:

- Từ tượng hình: là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái hoạt động của sự vật Từ tượng thanh là từ mô phỏng

âm thanh của tự nhiện, của con người Ví dụ: lom khom Kẻo kẹt, xào xạc,…

- Từ tượng hình, từ tượng thanh gợi được hình ảnh,

âm thanh cụ thể, sinh động, biểu cảm cao thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự Ví dụ:

+ Lom khom dưới núi tiều vài chú

+ Giọng hì, giọng hỉ, giọng hi ha.

d) Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội:

- Từ ngữ địa phương: là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một hoặc một số địa phương nhất định

Ví dụ: Từ toàn dân là từ ngô; Nam bộ dùng từ bắp

Từ toàn dân là từ quả; Nam bộ dùng từ trái

- Biệt ngữ xã hội: chỉ được dùng trong một tầng lớp

xã hội nhất định

Ví dụ: Biệt ngữ thuộc tầng lớp học sinh – sinh viên: trúng tủ, ngỗng, gậy,…

2/ Thực hành:

a)

Từ ngữ có nghĩa hẹp trong sơ đồ trên có thể được giải thích như sau:

Truyền thuyết: truyện dân gian về các nhân vật và sự kiện lịch sử xa xưa, có nhiều yếu tố thần kì

Truyện cổ tích: truyện dân gian kể về cuộc đời, số phận của một số kiểu nhân vật quen thuộc (người mồ côi, người mang lốt xấu xí, người em, người dũng sĩ,…), có nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo

Truyện ngụ ngôn: truyện dân gian mượn chuyện về loài

Trang 9

- Về nhà học bài Làm lại các bài tập trên

- Nhận diện và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá, nói giảm nói tránh, của việc sử dụng

từ tượng hình, từ tượng thanh trong một đoạn văn bản

- Xem lại các kiến thức đã học về văn bản thuyết minh, chuẩn bị trước ưu điểm, khuyết điểm qua bài viết tập làm văn số 3 để chuẩn bị cho tiết trả bài tập làm văn số 3

? Nhắc lại các nội

dung kiến thức đã học

về trợ từ, thán từ, tình

thái từ, câu ghép?

chuyện con người

Truyện cười: truyện dân gian dùng hình thức gây cười để mua vui hoặc phê phán , đã kích

Từ ngữ chung trong phần giải thích nghĩa của những từ ngữ trên là truyện dân gian, tức là từ ngữ có nghĩa rộng hơn

b) Ví dụ:

- Tiếng đồn cha mẹ em hiền Cắn cơm không vỡ, cắn tiền vỡ đôi (nói quá)

- Bao giờ chạch đẻ ngọn đa Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình

c) Hà Nội bây giờ không còn tiếng chuông tàu điện leng keng (leng keng: từ tượng thanh)

II – NGỮ PHÁP:

1/ Lí thuyết:

- Trợ từ, thán từ;

- Tình thái từ;

- Câu ghép

2/ Thực hành:

a) Cuốn sách này mà chỉ 20.000 đồng à?

b) Câu đầu là câu ghép, có thể tách thành ba câu đơn nhưng mối liên hệ giữa ba sự việc không được thể hiện rõ bằng khi gộp thành ba vế của câu ghép

c) Đoạn trích gồm ba câu Câu thứ nhất và câu thứ ba là câu ghép Cả hai câu ghép, các vế đều được nối với nhau

bằng quan hệ từ cũng như, bởi vì.

DUYỆT CỦA TỔ TRƯỞNG

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	169,2 KB