Bài mới : a/ Giới thiệu bài b/ Tổ chức hoạt động HOẠT ĐỘNG CỦA GV A.HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu và nhận biết dàn ý một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm -Cho HS đọc bài văn “Món qu[r]
Trang 1Ngày soạn :29/10 / 08
Tiết 29, 30 -Văn học CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
*O.Henri
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
Trên cơ sở văn bản là phần cuối của truyện “Chiếc lá cuối cùng”, giúp HS khám phá
vài nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O Henri, rung động trước cái hay cái
đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của người nghèo
B CHUẨN BỊ :
- GV: Soạn bài, SGK, SGV, tư liệu về tác giả, tác phẩm
- HS : Đọc kĩ văn bản, trả lời các câu hỏi Đọc - hiểu văn bản ngắn gọn, vẽ tranh minh
họa theo cảm nhận của HS về tác phẩm
C/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định
2 Kiểm tra : Nêu cảm nhận của em về nhân vật Đôn-ki-hô-tê ? Về nhân vật
Xanchô-panxa ?
3 Bài mới :
A HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu bài :
Giới thiệu truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng => giới thiệu đoạn trích học
B.HOẠT ĐỘNG 2:Hướng dẫn
HS đọc và tìm hiểu về tác giả O
Henri.
-GV: Tên của O Henri được chọn
làm tên của giải thưởng truyện
ngắn hay nhất hằng năm của nước
Mĩ
-Cho HS văn bản
-HS đọc phần chú thích các từ khó
-GV tóm tắt truyện ngắn này
C.HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn
tìm hiểu văn bản.
-Câu chuyện xảy ra trong hoàn
cảnh như thế nào? Thời điểm nào?
-Hoàn cảnh của Giônxi ra sao ?
-Bơmen được giới thiệu là người
như thế nào ?
I Đọc và tìm hiểu chú thích.
-Đọc phần tác giả, nêu những nét chính cần nhớ
-Đọc văn bản
-Đọc chú thích từ khó
II Tìm hiểu văn bản:
-Thuật lại bối cảnh và thời điểm xảy ra câu chuyện, hoàn cảnh của Giônxi
-Bơmen:Cụ già ngoài 60 tuổi,
là hoạ sĩ nghèo, kiếm ăn bằng cách ngồi làm mẫu cho các
I.ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHÚ THÍCH:
1 Tác giả:O.Henri (1862-1910), nhà văn
Mỹ nổi tiếng chuyên viết truyện ngắn với tinh thần nhân đạo sâu sắc
2.Văn bản:
Trích “Chiếc lá cuối cùng”
II.TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1.Bối cảnh câu chuyện:
+ Không gian, thời gian
Giônxi
TUẦN 8 Tiết 29,30: Chiếc lá cuối cùng Tiết 31: Chương trình địa phương (phần TV) Tiết 32: Lập dàn ý cho bài văn tự sự
Trang 2-Cho HS thảo luận ý sau:
“Tại đây, họ (Xiu và bơmen sợ sệt
ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn cây
thường xuân Rồi họ nhìn nhau
một lát chẳng nói năng gì.”
+Vì sao cụ Bơmen có thái độ sợ
sệt ấy ? Và vì sao họ nhìn nhau
chẳng nói năng gì ?
+Vì lẽ gì cụ Bơmen quyết định vẽ
chiếc lá để cứu sống Giônxi ?
-GV: Cụ cao thượng, quên mình
vì người khác cứ lẳng lặng mà
làm, không hề cho Xiu biết ý định
của mình
-Cho HS thảo luận :
+Tại sao nhà văn bỏ qua không kể
sự việc cụ đã vẽ chiếc lá trên
tường trong đêm mưa tuyết mà đến
cuối truyện mới cho biết qua lời kể
của nhân vật Xiu ?
+Tại sao có thể nói chiếc lá của cụ
Bơmen vẽ trên tường là một kiệt
tác ? Theo em đó có phải là một
kiệt tác không ?
-Nêu cảm nghĩ của em về nhân vật
cụ Bơmen ?
-Theo em, tình thương yêu của Xiu
dành cho Giônxi như thế nào ?
Tình cảm ấy biểu hiện ở những chi
tiết nào trong truyện ?
-Em hãy tìm bằng chứng để khẳng
định Xiu không hề được cụ Bơmen
cho biết ý định vẽ một chiếc lá
thay cho chiếc lá cuối cùng rụng
xuống ?
hoạ sĩ trẻ, có cá tính mạnh, ước mơ vẽ kiệt tác nhưng chưa thực hiện được
-Thảo luận: Thái độ sợ sệt khi nhìn những chiếc lá theo nhau rụng
Tấm lòng thương yêu lo
lắng Giôn xy, thâm tâm đang nghĩ cách vẽ chiếc
lá để cứu sống Giôny
-Giônxi đang bị sưng phổi nặng, lại nghèo túng nên thất vọng, chán sống Cô lạnh lùng , thản nhiên chờ cái chết
với suy nghĩ” khi chiếc lá cuối cùng rụng thì cũng lúc
đó cô sẽ chết “
-Thảo luận : +Tạo bất ngờ cho Giônxy +Gây hứng thú cho người đọc
+Vẽ chiếc lá rất giống khiến Giônxi tưởng đó là chiếc lá thật
+Nó đem lại sự sống cho Giônxi
+Vẽ bằng tình thương bao la
và lòng hy sinh cao thượng
+Vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt
-Cảm phục tấm lòng thương người, tinh thần nhân đạo
Cảm thông cho hoàn cảnh nghèo
*Tình thương yêu của Xiu :
+Nỗi lo sợ khi nhìn chiếc lá bám lại trên tường, lo sợ Giônxy chết đi theo chiếc lá rụng, động viên chăm sóc Giônxy
+Xiu không hề biết ý định của cụ Bơmen (Cô kéo tấm mành lên một cách chán nản, cúi khuôn mặt hốc hác xuống người bệnh, nói lời não ruột)
2.Kiệt tác của bác Bơmen :
+Chiếc lá vẽ rất giống
lá thật
+Sức mạnh nhiệm mầu của nghệ thuật chân chính: đem lại
sự sống cho Giônxi, khơi gợi lại ước mơ sang tạo nghệ thuật cho cô
thương bao la và lòng
hy sinh cao thượng +Vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt
3.Tình thương yêu của Xiu :
-Lo sợ, căng thẳng khi nhìn vài chiếc lá thường xuân còn sót lại trên cây rụng dần
Trang 3-Cho HS thảo luận :
+Xiu biết rõ sự thật vào lúc nào ?
+Và tại sao cô lại bình tĩnh khi
lần thứ hai Giônxi bảo cô kéo tấm
mành lên?
+Nếu Xiu biết được ý định của cụ
Bơmen thì truyện có sức hấp dẫn
không ? Vì sao ?
-Thử hình dung tâm trạng căng
thẳng của Giônxi, của Xiu và của
bạn đọc khi hai lần Giônxi ra lệnh
kéo tấm mành lên ?
-Nguyên nhân sâu xa nào quyết
định tâm trạng hồi sinh của
Giônxy ?
-Tại sao nhà văn kết thúc truyện
bằng lời kể của Xiu mà không để
cho Giônxi phản ứng gì thêm ?
-Câu chuyện có nhiều tình huống
bất ngờ Em thử chỉ ra những tình
huống đó ?
-Em có nhận xét gì về những tình
huống bất ngờ đó và ý nghĩa của
biện pháp nghệ thuật này ?
D.HOẠT ĐỘNG 4:Tổng kết.
-Hãy nêu những nét đặc sắc về
nghệ thuật và nội dung của truyện
?
-GV chốt
-Cho HS đọc phần ghi nhớ SGK
+Xiu ngạc nhiên không ngờ còn chiếc lá sau một đêm mưa gió
-Nếu như vậy thì truyện sẽ kém hay đi vì Xiu không bị bất ngờ và đoạn văn không nói lên tâm trạng lo lắng thấm đượm tình người của cô
-Lần kéo mành lên : +Xiu và bạn đọc hồi hộp chờ đợi chiếc lá
+Giônxi lạnh lùng chờ đợi cái chết
-Sự gan góc của chiếc lá với thiên nhiên / nghị lực yếu đuối của Giônxi
-Kết thúc như vậy là vừa đủ
để truyện có dư âm để lại cho người đọc nhiều suy nghĩ và
dự đoán
-Giônxi từ tuyệt vọng, tưởng
sẽ chết vì bệnh nặng và nghèo túng nhưng trở lại yêu đời, thoát cơn nguy hiểm
-Cụ Bơmen đang khoẻ mạnh, chẳng ai ngờ đến cái chết của cụ
=> Hai lần đảo ngược tình huống trái chiều nhau Nghệ thuật đảo ngược tình huống gây hứng thú cho người đọc
III.Tổng kết.
- Trả lời
-Đọc ghi nhớ/SGK
-Động viên chăm sóc bạn
-Kính phục và nhớ tiếc cụ Bơmen
4.Diễn biến tâm trạng của Giônxi:
-Yếu đuối, bệnh tật, lạnh lùng, thản nhiên chờ đón cái chết -Tâm trạng hồi sinh
5 Nghệ thuật:
-Tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ, hợp lí -Kết cấu đảo ngược tình huống hai lần -Tạo sự bất ngờ gây hứng thú cho người đọc
III.TỔNG KẾT:
* Ghi nhớ /SGK.
E HOẠT ĐỘNG 5 :
4 Củng cố : Câu chuyện nói lên sức mạnh của niềm tin Em hãy làm sáng tỏ điều đó
5 Dặn dò : Học bài
Tóm tắt nội dung đoạn trích
Câu chuyện ngợi ca sức mạnh của nghệ thuật chân chính Em hãy làm sáng
tỏ điều đó
Đọc bài chương trình Tiếng Việt địa phương, tìm các từ địa phương tương ứng với từ toàn dân đã cho ở trong bài
****************************************
Trang 4Ngày soạn : / /
Tiết 31 - Tiếng Việt CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (TIẾNG VIỆT )
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :Giúp học sinh :
- Hiểu được từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt thân thích được dùng ở địa phương các em sinh
sống
- Bước đầu so sánh các từ ngữ địa phương với các từ ngữ tương ứng trong ngôn ngữ
toàn dân để thấy rõ những từ ngữ nào trùng với từ ngữ toàn dân, những từ ngữ nào không
trùng với từ ngữ toàn dân
B CHUẨN BỊ :
- GV: Hướng dẫn HS đọc kĩ yêu cầu bài học, điền các từ địa phương tương ứng vào
bảng thống kê, bảng phụ
- HS : Sưu tầm, điền vào bảng thống kê theo yêu cầu, bảng con
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra :
- Thế nào là tình thái từ ?
- Nêu các loại tình thái từ ?
- Khi sử dụng tình thái từ cần chú ý điều gì ?
3 Bài mới :
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NDHD CHÍNH
A.HOẠT ĐỘNG 1: Thảo luận ở tổ.
-Tìm các từ ngữ chỉ quan hệ ruột
thịt thân thích được dùng ở địa
phương em có nghĩa tương đương
với các từ ngữ toàn dân trong bảng
kê gồm 34 từ ở SGK
-Cho HS đọc từ ngữ toàn dân có
trong bảng kẻ
-Cho HS kẻ lại bảng vào vở theo
thứ tự, ghi rõ từ ngữ được dùng ở
địa phương em Từ ngữ đó có thể
trùng với từ ngữ toàn dân hoặc
khác với từ ngữ địa phương
-Cho HS gạch dưới các từ ngữ
khác với từ ngữ toàn dân
-Cho HS sưu tầm một số từ ngữ
chỉ quan hệ ruột thịt thân thích
được dùng ở địa phương khác
1.Cha : bố, ba, thầy, cậu, tía 2.Mẹ : má, mẹ, mạ, bầm, u, mợ
3.Ông nội : ôn nội 4.Bà nội : mệ nội 5.Ông ngoại : ôn ngoại 6.Bà ngoại : mệ ngoại 7.Bác : bác
8.Bác : bác dâu 9.Chú : chú
10 Thím : thím dâu
11 Bác : cô, o
12 Bác : dượng
13 Cô : o
14 Chú : dượng
15 Bác : Cậu
16 Bác : mợ
17 Mợ : mợ
18 Bác : dì
19 Cậu: cậu
20 Bác : dượng
21 Dì : dì
22 Chú : dượng
23 Anh trai : anh, anh Hai, anh cả, bác
1 Tìm từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt thân thích
2 Sưu tầm
Trang 5-Cho HS sưu tầm một số thơ ca có
sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ ruột
thịt thân thích ở địa phương em
B.HOẠT ĐỘNG 2 :
-Cho HS cử đại diện tổ trình bày
kết quả điều tra sưu tầm
-Hướng dẫn cả lớp nhận xét
24 Chị dâu : chị, bác
25 Em trai : Em, chú
26 Em dâu : Em, thím
27 Chị gái : chị, chị Hai, chị
cả, cô, dì
28 Anh rể : anh, dượng
29 Em gái : em, cô, o
30 Em rể : em, dượng, chú
31 Con : con, anh, cậu
32 Con dâu : con, chị, mợ
33 Con rể : con, anh
34 Cháu : con *Thơ ca địa phương- Ngó lên hòn kẽm đá dừng
Thương cha nhớ mẹ quá chừng bạn ơi
- Đứng bên ni đồng ngó bên kia đồng mênh mông bát ngát Đứng bên tê đồng ngó bên ni đồng
- Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ giữa ngọn nắng hồng ban mai
-Trình bày kết quả
-Nhận xét, bổ sung
C.HOẠT ĐỘNG 3 :
4 Củng cố : Cho HS đọc phần ghi nhớ
5 Dặn dò : Xem lại bài
Chuẩn bị bài mới “Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm”
****************************************
Trang 6Ngày soạn : / /
Tiết 32 - Tập làm văn LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP
VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
- Nhận được bố cục các phần : Mở bài, thân bài, kết bài của một bài văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
- Biết cách tìm, lựa chọn và sắp xếp các ý trong bài văn ấy
B CHUẨN BỊ :
- GV : Soạn bài, SGK, SGV, đèn chiếu
- HS : Học kĩ lí thuyết về kết hợp miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự, đọc lại các bài đọc thêm ở SGK.
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định
2 Kiểm tra :
- Nêu các bước xây dựng một đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Kiểm tra vở bài tập
3 Bài mới :
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
A.HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu
và nhận biết dàn ý một bài
văn tự sự kết hợp với miêu tả
và biểu cảm
-Cho HS đọc bài văn “Món
quà sinh nhật”
-Bài văn trên có thể chia làm
ba phần : mở bài, thân bài, kết
bài Hãy chỉ ra ba phần đó và
nêu nội dung khái quát của
mỗi phần
-Cho HS tìm lần lượt và chỉ ra
các yếu tố sau :
+Truyện kể về việc gì ?
+Ai là người kể chuyện ? Ở
ngôi thứ mấy ?
+Câu chuyện xảy ra ở đâu?
vào lúc nào ? trong hoàn cảnh
nào ?
+Chuyện xảy ra với ai ? có
những nhân vật nào ? Ai là
I Tìm hiểu và nhận biết dàn ý một
bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
-Đọc bài “Món quà sinh nhật”
-Chỉ ra bố cục ba phần:
A/ Mở bài
Từ đầu trên bàn (kể và tả lại quang cảnh chung của buổi sinh nhật)
B/ Thân bài:”Vui không nói”
(kể về món quà sinh nhật độc đáo của người bạn)
C/ Kết bài: Còn lại (Nêu cảm nghĩ của người bạn về món quà sinh nhật)
-Truyện kể về câu chuyện : món quà sinh nhật
-Nhân vật chính là người kể chuyện ở ngôi thứ nhất
-Câu chuyện xảy ra tại nhà Trang (nhân vật chính) vào ngày sinh nhật Vào lúc mọi người đầy đủ, đông vui
-Chuyện xảy ra với Trang và Trinh -Trang là nhân vật chính
I BÀI HỌC :
1 Dàn ý của bài văn
tự sự
*Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự sự: “Món quà sinh nhật”
A/ Kể và tả lại quang cảnh chung của buổi sinh hoạt
B/ Kể về món quà sinh nhật độc đáo của người bạn
C/ Nêu cảm nghĩ về người bạn về món quà
Trang 7nhân vật chính ?
+Tính cách của mỗi nhân vật
ra sao ?
+Câu chuyện diễn ra như thế
nào ? Mở đầu nêu vấn đề gì ?
+Đỉnh điểm câu chuyện ở đâu
?
+Truyện kết thúc như thế nào
?
+Điều gì đã tạo nên sự bất
ngờ ?
+Các yếu tố miêu tả, biểu
cảm được kết hợp và thể hiện
ở những chỗ nào trong truyện
?
+Nêu tác dụng của những
yếu tố miêu tả và biểu cảm
này ?
-Những nội dung trên được
tác giả kể theo thứ tự nào ?
(Kể theo trình tự thời gian
trước, sau hay có gì đảo
ngược từ hiện tại về quá khứ)
B.HOẠT ĐỘNG 2: Hướng
dẫn rút ra bố cục và dàn ý của
bài văn tự sự kết hợp với miêu
tả biểu cảm
-Cho HS đọc lại bố cục ba
phần của bài văn
-Theo em, phần mở bài nêu
lên điều gì ?
-Phần kết bài của bài văn tự
sự nêu lên điều gì ?
-Em có nhận xét gì về dàn bài
văn tự có kết hợp miêu tả và
biểu cảm ?
-Cho HS đọc phần ghi nhớ
SGK
-Trang: quí bạn, tôn trọng món quà của bạn, tình bạn chân thành
-Trinh: quí bạn, tình cảm chân thành, nhiệt tình với bạn
-Sinh nhật Trang đông vui nhưng thiếu Trinh
-Đỉnh điểm là Trang đang trông mong, giận hờn trách cớ bạn thì Trinh xuất hiện
-Trang hiểu được lý do của bạn, tình cảm của bạn
-Món quà của Trinh tặng Trang
-Đó là tình huống truyện, việc Trang chê trách bạn
Hiểu nhầm bạn.
Kể theo trình tự thời gian nhưng trong khi tác giả có dùng hồi ức ngược thời gian
II Rút ra bố cục và dàn ý của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả biểu cảm.
-Đọc lại bố cục
-Nêu nhận xét
-Đọc ghi nhớ
* Ghi nhớ/SGK
C.HOẠT ĐỘNG 3:Luyện tập
* BT 1.
-Mở bài giới thiệu ai ? Trong
hoàn cảnh nào ?
-Nêu các sự việc chính xảy ra
với nhân vật theo trật tự thời
III Luyện tập
*BT 1:
A/ Mở bài Giới thiệu quang cảnh đêm giao thừa và gia cảnh của em bé bán diêm (nhân vật chính của truyện) B/ Thân bài: Diễn biến sự việc;
+Do không bán được diêm nên
II LUYỆN TẬP:
* Bài tập1
Trang 8gian lúc đầu, sau đó, tiếp theo
và kết quả ?
-Mấy lần quẹt diêm? Mỗi lần
diễn ra thế nào và kết quả ra
sao ?
-Trong khi nêu các sự việc
chính, chỉ ra các yếu tố miêu
tả và biểu cảm được sử dụng
trong đó ?
-Kết cục số phận của nhân vật
như thế nào ? Cảm nghĩ của
người kể ra sao ?
* BT 2
-Kỉ niệm khiến mình xúc độn
là kỉ niệm gì ? Em hãy nêu
một cách khái quát ?
-Kỉ niệm xảy ra ở đâu ? lúc
nào ? với ai ?
-Chuyện xảy ra như thế nào?
-Điều gì khiến em xúc động?
Xúc động như thế nào?
-Em có suy nghĩ gì về kỉ niệm
đó ?
em bé không dám về nhà sợ bố đánh
+Em bé tìm góc tường ngồi tránh rét, em bị gió rét hành hạ
+Em bé đánh diêm sưởi ấm, mỗi lần quẹt diêm một que em bé lại thấy hiện lên một viễn cảnh ấm áp
và đẹp đẽ +Các yếu tố miêu tả và biểu cảm được đan xen trong quá trình kể chuyện Tác giả miêu tả sinh động những lần quẹt diêm và những suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật
C/ Kết bài:
-Em bé chết trong giá rét, người qua đường không ai hay biết
-Em trông thấy bà, cùng bà bay lên
* BT 2
A/ Mở bài:
Nêu khái quát kỉ niệm
B/ Thân bài:
+ Thời gian, hoàn cảnh nhân vật + Mở đầu, diễn biến, kết quả Miêu tả các biểu hiện của sự xúc động
C/ Kết bài
*Bài tập 2
D HOẠT ĐỘNG 4 :
4 Củng cố : Cho HS đọc lại phần ghi nhớ
5 Dặn dò :
Học thuộc bài
Làm bài tập 2 cho hoàn chỉnh
Chuẩn bị bài mới “Hai cây phong”