Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 1 đến tuần 6

Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khu©ng cña nh©n 1 vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường.. Chúng ta cùng tìm hiểu bài.[r]

ngữ văn 8 cả năm chuẩn kiến thức kỹ năng 2011-2012

Tuần : 1 Tiết : 1-2

Bài 1

văn bản

thanh tịnh

a mục tiêu cần đạt

1kiến thức

Giúp Hs : - cảm nhận được tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

2 kĩ năng

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

3 thái độ tích cực học tập tốt

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổn định tổ chức

II kiểm tra bài cũ

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dưới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trường mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

1 vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

đọc , chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng

chậm , hơi buồn , lắng sâu ;

chú ý giọng nói của nhân vật ''

tôi '' , người mẹ và ông đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách

đọc của bạn ?

? Đọc thầm chú thích ? Nêu

ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh

?

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích ,

lưu ý chú thích 2, 6, 7 ?

? Câu chuyện được kể theo

trình tự bố cục ntn ?

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Câu chuyện được kể theo trình

tự thời gian của buổi tựu trường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện được kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho người

kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng

I Đọc , chú thích

1 Tác giả : ( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đọc-

bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tưng

bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi

tựu trường của tác giả được

khơi nguồn từ thời điểm nào ?

Quang cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trường

được diễn tả theo trình tự nào ?

Tìm

nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường

hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường

a, Khơi nguồn kỉ niệm 2

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá

trị biểu cảm của những từ ngữ

ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh , chi

tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân

vật ''tôi'' trên con đường cùng

mẹ tới trường) hồi hộp , cảm

giác ngỡ ngàng của nhân vật

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường

tới trường ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tưng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ bao năm rồi mà dường như vừa mới xảy

ra hôm qua

- Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và đứng

đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển

vở muốn thử sức muốn khẳng

định mình khi xin mẹ được

Từ hiện tại quá khứ

Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con

đường cùng

mẹ tới trường

? Em có nhận xét gì về sự thay

đổi trong tâm trạng nhân vật

''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đường

?

cầm bút , thước như các bạn khác

Lần đầu tiên được đến trường ,

được tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô

đùa , rong chơi, thả diều ngoài

đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dường như trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thước và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên

được đến trường Tất cả những

cử chỉ ấy giúp ta hình dung tư

thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

3

? Hãy tìm những chi tiết chứng

tỏ tâm trạng và cảm giác của

nhân vật ''tôi'' khi đến trường

nghe ông đốc gọi tên ? Hãy

phân tích ?

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm

hở trên đường tới trường

chuyển sang tâm trạng lo sợ

vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ, ngập

ngừng , đây là sự chuyển biến

tâm lí rất phù hợp của một đứa

- Sân trường hôm nay dày đặc người Ai cũng quần áo sạch

sẽ

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường

lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì bất giác dúi đầu vào lòng

mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời

xa bàn tay dịu dàng của mẹ

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trường

và khi nghe

ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay

mẹ bước vào lớp

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

trẻ lần đầu tiên được đến

trường

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi

tên h/s nhân vật ''tôi'' lại bất

giác dúi đầu vào lòng mẹ nức

nở khóc ? Em có cảm thấy chú

bé này là người yếu đuối hay

không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng

và cảm giác của ''tôi'' khi bước

vào chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

Hs tự do thảo luận theo nhóm

Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát

ít khi được tiếp xúc với đám

đông mà thôi khi phải rời tay

mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng

lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bước vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì

cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn người bạn mới chưa quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và

đón nhận giờ học đầu tiên

4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đưa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa gì

?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học ''

kết thúc truyện có ý nghĩa gì ?

gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , người bạn mới ấy sẽ

là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim

non liệng đến '' có ý nghĩa tượng trưng sự nuối tiếc quãng

đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả

diều đã chấm dứt để bước vào giai đoạn mới đó là làm học

G bổ sung , sửa chữa và chốt

lại vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ

cử chỉ của những người lớn (

ông đốc, thầy giáo đón nhận

học trò mới , các bậc phụ

huynh ) đối với các em bé lần

đầu đi học ?

sinh , được đến trường , được học hành , được làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trường có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' như mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ

chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con người và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trường đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có

lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh người thầy , người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gương mặt tươi

2 Thái độ ,

cử chỉ của người lớn

đối với các

em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

5

G: Những h/ả về người lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

nhà trường , gia đình đối với

các em h/s Đây thực sự là

những dấu ấn tốt đẹp , những kỉ

niệm trong sáng , ấm áp không

thể phai nhoà trong kí ức tuổi

thơ , giúp các em tự tin , vững

vàng hơn Đó còn là môi

trường giáo dục ấm áp , nơi

cười đón h/s vào lớp cũng là một người vui tính thương yêu h/s

nuôi dưỡng tâm hồn trí tuệ và

tình cảm của những thế hệ

tương lai của đất nước

Hoạt động 3 : Hướng dẫn h/s

tổng kết

? Hãy tìm và phân tích những

h/ả so sánh được nhà văn sử

dụng trong truyện ngắn này ?

? Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật và sức cuốn hút của tác

phẩm ?

'' Tôi quên thế nào được '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua '' '' Họ như con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddược gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ

mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trường

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể , 6

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hướng dẫn

luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tượng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thương của những người lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trường và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ

về một đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tượng nhất

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

IV Hướng dẫn về nhà

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trước bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Tuần : 1 Tiết : 3

tiếng việt

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

7

A mục tiêu.

1kiến thức

Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

2 kĩ năng

- Thông qua bài học , rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Đact và xem phần tìm hoi bài

C lên lớp

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số

ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhưng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

thú , chim , cá Tại sao ?

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

? Nghĩa của từ thú rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' voi ,

hươu '' Từ chim rộng hay hẹp

hơn nghĩa của

, cá '' Vì phạm vi nghĩa của

từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''

8

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng

hay hẹp hơn nghĩa của từ '' cá

rô , cá thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

những từ nào ?

G : Như vậy từ '' động vật '' là

từ có nghĩa rộng Từ '' voi ,

hươu , tu hú , sáo '' là từ có

nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một từ

ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp

?

? Một từ ngữ có thể vừa có

nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp

được không ? Tại sao ?

? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10

?

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s

luyện tập

Gv hướng dẫn h/s tự làm bài 1

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các

từ '' voi , hươu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các

từ '' voi , hươu , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo

dài , áo sơ mi

b Vũ khí

* Ghi nhớ

II Luyện tập Bài 1:

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá

nhân

Súng Bom

súng trường , đại bác bom

bi , ba càng

Bài 2 : 9

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV Hướng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trường từ vựng

Tuần : 1 Tiết : 4

Tập làm văn

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A mục tiêu.

1kiến thức

Giúp h/s : - Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

2 kĩ năng

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Tìm hiểu trước phần tìm hiểu bài

C Lên lớp.

10

I ổn định tổ chức.

II kiểm tra bài cũ

III bài mới

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã được tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s

tìm hiểu về chủ đề của văn

bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn

bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ

lại những kỉ niệm sâu sắc nào

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi đầu tiên đi học Sự hồi

I Chủ đề của văn bản