Giáo án Ngữ văn 6 - Kỳ 2 - Trường THCS Khúc Xuyên

Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong v¨n miªu t¶ A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: Vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu t¶ H×nh t[r]

1

Ngày 04/01/2010

Tiết 73 Bài học đường đời đầu tiên

Tô Hoài ( Trích : Dế Mèn phiêu "#! kí)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

- Hiểu rõ nội dung, ý nghĩa của “Bài học 7#D đời đầu tiên”

- Nắm 7#G những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả kể chuyện của bài văn

B- Đồ dùng,  tiện:

- Bảng phụ

- Tranh Dế mèn và tập truyện” Dế Mèn phiêu "#! kí”

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định

2- Kiểm tra: Sự chuẩn bị bài của học sinh

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài:

Em biết gì về nhà văn Tô Hoài và truyện “Dế Mèn phiêu "#! kí”?

Tô Hoài là nhà văn nổi tiếng đã gắn bó cả cuộc đời viết văn về đề tài thiếu nhi , “Dế

Mèn phiêu "#! kí” là truyện đồng thoại đầu tay của Tô Hoài, 7#G hàng triệu độc giả

nhỏ tuổi #@ thích.Dế Mèn là ai? chân dung và tính cách n/v ntn, bài học 7#D đời đầu

tiên mà anh ta nếm trải ra sao

HĐ2:Tìm hiểu chung

Cho hs đọc chú thích * sgk

*Gv nói ý nghĩa của bút danh Tô Hoài : Sông

Tô Lịch, đoạn Huyện Hòai Đức, Hà Tây

*Cho hs xem tập truyện “Dế Mèn kí”, gv tóm

tắt #/5 đoạn trích

*Yêu cầu đọc diễn cảm theo từng phần:

P1; Dế tự tả chân dung mình:Giọng kiêu hãnh,

hào hứng, nhấn mạnh các động từ, tính từ

P2; Trêu chị Cốc: giọng thay đổi Dế Mèn trịch

#G5 Dế Choắt yếu ớt, chị Cốc đáo để, tức

giận

P3: DM hối hận: Giọng buồn sâu lắng

*Gv đọc mẫu 1 đoạn, sau đó gọi hs đọc, nhận

xét

* Giải thích từ: sgk

? Đoạn trích có thể chia mấy phần? (2 phần)

? Nêu ý chính từng phần

? Hãy nêu tóm tắt đoạn trích “ Bài học tiên”

? Văn bản sử dụng ngôi kể thứ mấy? Vì sao?

(Thứ nhất- Vì nhân vật DM a# tôi)

HĐ3- #& dẫn tìm hiểu văn bản

I- Tìm hiểu chung:

1- Tác giả, tác phẩm

- Tác giả: Tên thật là Nguyễn Sen, sinh 1920, tại Cầu Giấy, Hà Nội

- Tác phẩm:

Gồm 10 #/5 in năm 1941, là tp

đặc sắc nổi tiếng của Tô Hoài

* Đoạn trích: Nằm trong #/ I

“Tôi sống độc lập từ thuở bé, một sự ngỗ nghịch đáng ân hận suốt đời”

2 -Đọc, hiểu chú thích

3- Bố cục: 2 phần + Miêu tả hình dáng, tính tình của DM

+ Kể về bài học 7#D đời đầu tiên

III- Tìm hiểu văn bản:

2

* Cho hs đọc lại đoạn đầu

?Tác giả giới thiệu với bạn đọc n/v nào?

? Qua những nét miêu tả DM của tác giả tập

trung ở những khía cạnh nào? (hình dáng, hành

động, tính cách )

*HS lên điền vào bảng sau:

Hình dáng

Càng: Mẫm bóng

Vuốt: Cứng và nhọn

hoắt

Cánh - áo dài chấm

đuôi

Đầu to nổi từng tảng

Răng đen nhánh

Râu dài, uốn cong

Hành động

Đạp phanh phách

Vũ phành phạch Nhai ngoàm ngoạp Vuốt râu rất đỗi hùng dũng Chân rún rẩy Táo tợn, cà khịa với

Quát mắng chị Cào Cào, đághẹo

? Em có nhận xét gi cách sử dụng từ khi tả

hình dáng DM? ( Dùng các TT, so sánh)

? Trình tự miêu tả và cách miêu tả có gì đặc

biệt?

( Gv bình: Gợi tả hình dáng chung vừa làm nổi

bật các đặc điểm quan trọng của đối #G5 vừa

diễn tả ngoại hình, vừa thể hiện hành động để

bộc lộ vẻ đẹp của DM)

? Theo em, qua cách mtả đó DM hiện lên với

vẻ đẹp ntn?

? Tính cách của DM hiện lên qua nhũng chi

tiết nào? (điền bảng phụ)

? Em có nhận xét gì về cách mtả tính cách của

DM? (dùng ĐT,TT đặc tả tính cách của DM)

? qua những từ ngữ mtả, em có nhận xét gì về

tính cách của DM? nét nào đẹp, nét nào #@

đẹp?

* Hs trao đổi ý kiến về nét đep và nét #@ đẹp

của DM

-Nét đẹp: khoẻ mạnh, #D tráng, đầy sức

sống, yêu đời, tự tin

- Nét #@ đẹp: Kiêu căng, tự phụ, hợm hĩnh,

ko coi ai ra gì

? Hãy rút ra những nhận xét chung nhất về

nhân vật DM?

( DM là hình mẫu tiêu biểu cho thế hệ thanh

thiếu niên 7#/ thời và nhiều thời Điểm đáng

khen và đáng chê của DM cũng phù hợp với

lứa tuổi mới lớn)

1-Hình ảnh Dế Mèn

*Hình dáng:

- Tg dùng ĐT,TT chỉ đặc điểm tuyệt

đối rất chính xác

Miêu tả lần "#G từng bộ phận cơ thể của DM, kết hợp miêu tả HD gắn với hành động (khiến h/ả DM mỗi lúc hiện rõ thêm)

->DM hiện lên với vẻ đẹp của chàng

dế thanh niên #D tráng:hùng dũng đẹp đẽ đầy hấp dẫn

*Tính cách

DM là một chàng dế thanh niên có

vẻ đẹp khoẻ khoắn, tự tin # vô cùng kiêu căng, hợm hĩnh

Lop6.net

3

4- Cñng cè:

§äc l¹i ®o¹n 1 vµ th¶o luËn ®iÓm tèt vµ #@ tèt cña DM

5- #Q dÉn:

So¹n tiÕp bµi, kÓ tãm t¾t v¨n b¶n

4

Ngày 05/ 01/2010

Tiết 74 Bài học đường đời đầu tiên

Tô Hoài ( Trích : Dế Mèn phiêu "#! kí)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

- Hiểu rõ nội dung, ý nghĩa của “Bài học 7#D đời đầu tiên”

- Nắm 7#G những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả kể chuyện của bài văn

B- Đồ dùng,  tiện:

- Bảng phụ

- Tranh Dế mèn và tập truyện” Dế Mèn phiêu "#! kí”

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định:

2- Kiểm tra:

Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Tô Hoài

Và tóm tắt đoạn trích “ Bài học tiên”

Tác giả miêu tả hình dáng và hành động của DM qua những chi tiết nào? Tính cách của DM ra sao?

3- Bài mới:

HĐ1- Giới thiệu bài: GV tóm tắt nội dung phần 1 để chuyển vào phần 2

HĐ2- Phân tích ý 2

* Hs đọc đoạn 2: chú ý các giọng đọc

? Mang tính kiêu căng, tự phụ vào đời.DM đã gây ra

chuyện gì để phải ân hận suốt đời? ( Coi #D Dế

Choắt, gây sự với chị Cốc dể dẫn đến cái chết của

Dế Choắt)

? Khi tả Choắt, DM đã tả ntn? ( # gã nghiện cánh

ngắn râu một mẩu mắt ngẩn ngơ hôi # cú mèo,

có lớn # ko có khôn )

? ~# hô # thế nào? ( Chú, mày)

? Vậy #Q mắt DM, choắt hiện lên ntn?( Yếu ớt,

xấu xí, đáng khinh)

? Qua các chi tiết miêu tả về Choắt , tác giả đã hé

mở thái độ của DM Đó là thái độ gì ? ( Kiêu căng,

coi #D5 trịch #G%

?Vậy, nhìn chung Mèn đã tỏ thái độ ntn với Choắt?

Gv chuyển; Hết coi #D Choắt, DM đã làm nên

một việc có thể gọi là đỉnh điểm của câu

chuyện.Vậy đỉnh điểm của câu chuyện là ở chỗ

nào?

( Mèn đã gây sự với chị Cốc.)

? Vì sao Mèn lại dám gây sự với chị Cốc? (Nghịch

ranh, muốn ra oai với Choắt, muốn chứng tỏ mình

sắp đứng đầu thiên hạ)

2-Bài học 7#D đời đầu tiên

* Với đế Choắt

Mèn luôn tỏ thái độ kẻ cả, trịnh

#G5 coi #D Choắt

*Với chị Cốc

Lop6.net

5

*HS đọc đoạn DM trêu chị Cốc

?Em có nhận xét gì về thái độ của DM khi trêu chị

Cốc? (Xấc a#G5 hỗn láo, chỉ nói cho )#Q miệng,

ko nghĩ đến hậu quả)

? Cách miêu tả tâm lí DM rất tinh tế.Khi trêu xong

thì hể hả vì trò đùa tai quái của mình, Theo em #

thế có phải là DM dũng cảm ko?( Không, đó là một

trò đùa tai hại, thái độ ngông cuồng, vì nó sẽ gây

hậu quả nghiêm trọng cho Choắt)

? Mèn hung hăng kiêu ngạo là vậy mà khi thấy Cốc

phản ứng thì nó lại sợ hãi, nằm im thin thít, hèn

nhát Chi tiết nào chứng tỏ điều đó?

? Hậu quả của trò nghịch ranh đó là gì?

( Choắt bị Cốc mổ đén chết)

? Kẻ phải chịu hậu quả là Choắt , còn DM có chịu

hậu quả nào ko?

? Bài học mà choắt dạy DM là bài học nào?

(đọc sgk)

? Em có suy nghĩ gì về lời dạy đó? (Chí lí- chí tình)

? Khi Choắt chết, thái độ Mèn ra sao? (xót #/5

hối hận)

? Theo em sự ăn năn, hối lỗi của DM có cần thiết

không? có thể tha thứ 7#G hay không? (có - vì DM

rất chân thành # cũng khó vì hối lỗi o thể cứu

?Em hãy hình dung và tả lại cảnh cuối của bài? theo

em, bài học mà DM nghĩ đến là bài học nào? (Thói

kiêu căng, lòng nhân ái)

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả kết hợp

kc của tác giả? (N/vật 7#G nhân hoá, miêu tả sống

động )

con vật ở truyện này?

HĐ3: #Q dẫn tổng kết

Hãy nhận xét về nghệ thuật miêu tả và kể chuyện

của chuyện?

?Nội dung cơ bản?

-Lúc đầu: hung hăng, kiêu ngạo, dùng lời lẽ xấc a#G trêu chị Cốc

- Khi thấy chị Cốc P ứng thì sợ hãi, hèn nhát

-> Hậu quả:

+ Choắt :bị chị Cốc mổ cho đến chết

giềng Bị Choắt dạy cho bài học nhớ đời

Suốt đời ân hân vì lỗi lầm của mình

Khi Choắt chết:

Mèn hối hận và xót #/

Thể hiện t/cảm rất chân thành với đồng loại, biết ăn năn, hối lỗi

- Cách miêu tả loài vật sinh động, ngôn ngữ mtả chính xác , phép nhân hoá, kể chuyện theo ngôi thứ nhất

- Bài học đầu tiên đối với DM là sống ở đời chớ kiêu căng, tự phụ

mà phải có lòng nhân ái

IV- Tổng kết :

1- Nghệ thuật:

Ngôi kể thứ nhất, sử dụng từ ngữ chính xác để miêu tả sống động

6

HĐ4- #& dẫn luyện tập

Theo em DM đáng #/ hay đáng ghét?

nhân vật DM

2- Nội dung:

Phê phán DM do sự nghịch ranh,thiếu ý thức của chính mình

đã gây ra chuyện đáng phải ân hận suốt đời

* Ghi nhớ (sgk/trang 3)

V- Luyện tập

Viết một đoạn văn 4-6 câu,nói về tâm trạng của Mèn khi đứng #Q

nấm mồ của Dế Choắt

4- Củng cố:

Vì sao DM gây nên tội lỗi?

5- #Q dẫn: Soạn bài “ Sông #Q Cà Mau”

Lop6.net

7

Ngày: 05/01/2010

Tiết 75:

Phó từ

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu 7#G khái niệm về phó từ

- Các loại ý nghĩa chính của phó từ

- Biết vận dụng và đặt câu

B- Đồ dùng,  tiện:

- Bảng phụ

- Hệ thống ví dụ

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định :

2- Kiểm tra:

* Kể tóm tắt đoạn trích “Bài học đầu tiên”

* Cho câu sau : “ Đầu tôi to ra và nổi từng tảng rất 0#Q*{ Xác định ĐT, TT

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài : Từ kiến thức bài cũ, gv dẫn hs vào bài mới.

HĐ2: Tìm hiểu khái niệm:

*Gviên treo bảng phụ có ghi các ví dụ

*Hs đọc ví dụ

? Các từ in đậm bổ sung cho những từ nào?

bổ sung ý nghĩa gì?

? Các từ 7#G bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại

nào (ĐT , TT)

? Các từ in đậm đứng ở vị trí nào trong cụm

từ? ( #Q hoặc sau ĐT, TT)

Gọi các từ in đậm là phó từ Vậy thế nào là

phó từ?

HĐ3: Tìm hiểu các loại phó từ:

Bảng phụ ghi các ví dụ a, b, c

? Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho ĐT,

TT in đậm?

* #Q dẫn kẻ bảng phân loại phó từ

thực từ ( DT, ĐT, TT)

HS lên bảng điền:

I- Phó từ là gì ?

1-Ví dụ:

a)đã đi cũng ra

(ĐT) ĐT

vẫn D thấy thật lỗi lac

ĐT

b) soi ĐT ĐT

to ra rất 0#Q

TT TT 2-Ghi nhớ 1/12

II-Các loại phó từ:

1-Ví dụ:

lắm vào, đừng không, đã, đang Các loại phó từ:

Các loại PT PT đứng

#Q PT đứng sau chỉ quan hệ (t)

chỉ mức độ chỉ sự tiếp diễn chỉ sự p định chỉ sự cầu khiến chỉ kquả, #Q

chỉ khả năng

đã, đang, thật , rất cũng, vẫn

#@5$

đừng

lắm

8

* Học sinh đọc ghi nhớ

HĐ4: Luyện tập:

Đọc yêu cầu BT1

HS đọc từng câu

Nhận diện phó từ

Tìm hiểu phân loại PT

Đọc yêu cầu BT2

Gọi 3 học sinh lên bảng làm:

Tác dụng của phó từ “ Vẫn”

ra, vào 7#G 2-Ghi nhớ 2: SGK

III- Luyện tập:

BT1 : Tìm các phó từ:

a- đã (đến) : phó từ chỉ quan hệ thời gian

#/ tự

- đều ( lấm tấm) 7#/ ( trổ lá) ( tiếp diễn #/ tự) (tg)

- lại , sắp , ra (t.diễn) (tg) ( kq và hg)

b- đã ( thời gian) 7#G kết quả)

BT2:

Viết đoạn thuật lại Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thảm #/ của Dế Choắt => có dùng phó từ

Em dùng phó từ đó để làm gì?

BT4/ SBT:

Vẫn : chỉ sự tiếp diễn #/ tự

Phó từ: sự tiếp diễn của bão biển, của con tàu => t/cách kiên định, không nao núng

4- củng cố

Nhắc lại k/niệm phó từ và các loại phó từ

5- #Q dẫn:

Làm bài tập 4 , 5 / 5 (SGK, SBT)

Lop6.net

9

Ngày: 07/01/2010

Tiết 76: Tìm hiểu chung về văn bản

Miêu tả

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu 7#G về văn miêu tả #Q khi đi sâu vào một số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này

- Nhận diện 7#G những đoạn văn bài văn MT

- Hiểu 7#G trong tình huống nào trong thì dùng văn MT ?

Nhận diện 7#G văn MT

Cho các em tập làm quen với đề bài miêu tả liên quan đến môi #D của địa #/

B- Đồ dùng,  tiện:

Bảng phụ – Hệ thống bài tập

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định:

2- Kiểm tra

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài: ở cấp tiểu học, các em đã học về văn miêu tả Các em đã viết

biết của mình về văn MT ?

HĐ2: #& dẫn hình thành k/niêm:

* Đọc và suy nghĩ về các tình huống

* Gọi 3 học sinh đọc 3 tình huống trong SGK

Cả 3 tình huóng đều sử dụng văn miêu tả:

- Tình huống 1: Tả 1 con 7#D5 ngôi nhà để

không bị lẫn, mất thời gian

? Vậy cả 3 tình huống trên giúp ta hiểu 7#G điều

gì ?

? Gọi học sinh đọc đoạn tả Dế Mèn?

Đọc đoạn văn giúp em hình dung đặc điểm nổi

bật của Dế Mèn là gì?

? Đọc đoạn tả Dế Choắt ? Giúp em hình dung

DC ntn?

Những chi tiết nào giúp em hình dung đặc điểm

nổi bật của Dế mèn và Dế choắt?

? Vậy em hiểu thế nào là văn miêu tả

Đọc ghi nhớ SGK/16

HĐ3: & dẫn: luyện tập

Đọc yêu cầu BT1

*Ba đoạn văn:

Mỗi đoạn văn tái hiện điều gì?

I.Thế nào là văn miêu tả?

1) Các tình huống:

- Cả 3 tình huống đều cần dùng văn miêu tả- Giúp ta hình dung cụ thể

# hiện ra #Q mắt

2) Hai đoạn tả chú dế:

- Dế Mèn: Khoẻ, đẹp và mạnh mẽ

- Dế Choắt: gầy, ốm yếu 3)Ghi nhớ:

Sgk/16

II Luyện tập:

Bài 1:

Đoạn 1: Hình ảnh Dế Mèn 7#G

10

Hãy chỉ ra những điểm nổi bật đó?

Đoạn 1: tả Dế Mèn

Đoạn 3: tả cảnh

* Yêu cầu bài tập 2

HS làm miệng

Giáo viên #W dẫn Học sinh tả dòng sông quê

em gắn với môi #D hiện nay

nhân hoá khoẻ mạnh, đẹp, tự tin + Càng mẫm bóng

+ Vuốt cứng nhọn hoắt + Đạp phành phạch vào các ngọn cỏ

Đoạn 2: Hình ảnh chú bé liên lạc

nhỏ bé, nhanh nhẹn, hồn nhiên + Bé loắt choắt

+ Chân thoăn thoắt + Đầu nghênh nghênh + Ca lô

+ Mồm huýt sáo # con chim chích

Đoạn 3: Cảnh ao hồ ngập #Q sau

trận ,#@ lớn thế giới loài vật ồn

ào, náo động, kiếm ăn

Bài 2:Đề a) Đặc điểm nổi bật của

mùa đông + lạnh lẽo, ẩm + gió bấc, ,#@ phùn + đêm dài ngày ngắn + bầu trời u ám + cây cối trơ trụi

Đề b) Tả khuôn mặt mẹ

+ khuôn mặt:

+ #Q da:

+ đôi mắt:

+ cái miệng, cái mũi:

Đề c): Em hãy tả dòng sông quê em

4- Củng cố:

Đọc lại ghi nhớ

5: #Q dẫn

Viết đề a, b của bài tập 2

Lop6.net

11

Ngày11/01/2010

Tiết 77: Sông & Cà Mau

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Cảm nhận 7#G vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Sông #Q Cà Mau

- Thấy rõ tình cảm của tác giả với vùng đất này

- Cảm nhận nghệ thuật miêu tả cảnh sông #Q của tác giả

Liên hệ đến môi #D tự nhiên hoang dã của đất #Q

B- Đồ dùng,  tiện:

Bảng phụ – Tranh vẽ

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định: SS :

2 – Kiểm tra:

Bài học 7#D đời đầu tiên của DM là gì?

Em có suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng của Dế Choắt? ý nghĩa của truyện?

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài:

Các em đã từng 7#G xem bộ phim truyện nhiều tập chuyển thể: Đất f#/

Nam của nhà văn Đoàn Giỏi Giờ học hôm nay, chúng ta cùng đến với:

Mũi thuyền ta đó, mũi Cà Mau

Để cùng hiểu thêm về vùng đất này

HĐ2: Tìm hiểu chung

Đọc chú thích *

Cho hs xem ảnh chân dung tác giả Nêu vài

nết về tác giả, tác phẩm

GV nêu cách đọc: Đoạn đầu đọc chậm

giọng chậm, đều đều Đoạn sau giọng vui,

linh hoạt

Gọi học sinh => nhận xét

- Tìm hiểu chú thích

? Nhận xét ngôi kể? Tác dụng? ( ngôi thứ

nhất, nv chính)

? Vbản chia thành mấy đoạn ?

HĐ3: HD Tìm hiểu văn bản

*HS đọc đoạn 1

? Tả cảnh Cà Mau qua cái nhìn và cảm nhận

của ai? ( Bé An )

?Ta thấy đáng chú ý ở những chi tiết nào?

(Gọi h/sinh lên bảng điền)

I Tìm hiểu chung:

1- Tác giả, tác phẩm:

- Tác giả: Đoàn Giỏi (1925 – 1989 ) quê ở Tiền Giang

- Bài “Sông #Q Cà Mau” trích từ

#/ 18 truyện “Đất rừng f#/ Nam”

2 -Đọc, hiểu chú thích:

3- Bố cục :3 đoạn

ấn #G ban đầu về toàn cảnh

Cảnh kênh rạch, sông ngòi

Cảnh chợ Năm Căn

III.Tìm hiểu văn bản:

1)ấn #G chung về cảnh sông #Q

Cà Mau:

Bảng phụ

- Hiểu 7#G văn miêu tả #Q sâu vào số thao tác nhằm tạo lập loại văn

- Nhận diện 7#G đoạn văn văn MT

- Hiểu 7#G tình dùng văn MT ?

Nhận diện 7#G văn MT...

- Biết vận dụng đặt câu

B- Đồ dùng,  tiện:

- Bảng phụ

- Hệ thống ví dụ

C- Tổ chức hoạt động:

1- ổn định :

2- Kiểm... hình dáng hành động DM qua chi tiết nào? Tính cách DM sao?

3- Bài mới:

HĐ 1- Giới thiệu bài: GV tóm tắt nội dung phần để chuyển vào phần 2< /b>

HĐ 2- Phân tích ý 2< /b>