Tiết trước các em đã tìm hiểu vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận có những tác dụng rất tích cực, tiết này chúng ta sẽ thực hành vào một đề văn cụ thể.. Lập dàn bài.[r]
Trang 1Tuần 29 - Tiết 113
kiểm tra văn
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức :
- Nắm được các thể loại văn nghị luận cổ : Chiếu , hịch , cáo , tấu - Điểm khác nhau cơ bản
- Cảm nhận về những bài thơ của Bác Hồ ( Ngắm trăng , đi đường )
2 Kỹ năng
- Giúp học sinh ôn tập củng cố kiến thức văn học đã học ở lớp 8, đồng thời rèn luyện kĩ năng diễn đạt và làm văn
3 Thái độ
- Có ý thức học tập nghiêm túc các tác phẩm văn thơ đã học
B Chuẩn bị:
- Giáo viên :Đề kiểm tra
- Học sinh : Ôn tập
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy 3 năm 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(')
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
III Tiến trình kiểm tra :
1 Giáo viên giao đề
Đề bài:
Phần I Trắc nghiệm
Câu 1: Nhận định nào đúng nhất hình ảnh Bác Hồ hiện lên qua bài thơ ''Ngắm
trăng''?
A Một con người có khả năng nhìn xa trông rộng
B Một con người có bản lĩnh cách mạng kiên cường
C Một con người yêu thiên nhiên và lạc quan
D Một con người giàu tình yêu thương
Câu 2: Bản dịch bài thơ ''Đi đường'' thuộc thể thơ gì?
A Thất ngôn tứ tuyệt
B Lục bát C Song thất lục bát.D Cả A, B, C đều sai
Câu 3: Trần Quốc Tuấn sáng tác ''Hịch tướng sĩ'' vào thời điểm nào:
A Trước khi cuộc kháng chiến bắt đầu
B Sau khi cuộc kháng chiến thắng lợi
C Lúc cuộc kháng chiến sắp kết thúc
D Cuộc kháng chiến đang diễn ra ác liệt
Câu 4: Dòng nào dịch sát nghĩa nhất nhan đề: ''Bình Ngô đại cáo'':
A Tuyên cáo rộng rãi về việc dẹp yên giặc Ngô
B Thông báo về việc dẹp yên giặc ngoại xâm
C Báo cáo tình hình bình định giặc Ngô
Phần II Tự luận:
Trang 2Câu 1: So sánh điểm giống nhau và khác nhau trong các thể văn: Chiếu, hịch, cáo
tấu
Câu 2: Nêu cảm nhận của em về tình yêu thiên nhiên, tinh thần lạc quan của Bác
Hồ qua hai bài thơ ''Ngắm trăng''; ''Đi đường''
2 Học sinh làm bài
IV Củng cố:(')
- Giáo viên thu bài, nhận xét giờ kiểm tra
V Hướng dẫn về nhà:(')
- Tiếp tục ôn tập lại các văn bản
- Soạn bài ''Ông Giuốc đanh mặc lễ phục''
Đáp án - biểu điểm
Phần I
- Mỗi câu đúng được 0,5 điểm
1 C; 2 B; 3 A; 4 A
Phần II (8đ)
Câu 1 (3đ)
* Giống nhau: cùng là thể văn nghị luận cổ, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, có thể được viết bằng văn xuôi, văn vần hoặc văn biến ngẫu
* Khác nhau: về đối tượng sử dụng , mục đích và chức năng
- Chiếu: ban bố mệnh lệnh
- Hịch: cổ vũ, thuyết phục, kêu gọi, mục đích là khích lệ tinh thần, tình cảm
- Cáo: trình bày một chủ trương hay công bố kết quả một sự nghiệp để mọi người cùng biết
- Tấu: trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị
- Chiếu, hịch, cáo: đối tượng sử dụng: vua chúa hoặc bề trên
- Tấu: quan lại, thần dân
Câu 2: cần đảm bảo các ý:
- Tình yêu thiên nhiên: bài thơ ''Ngắm trăng''
- Hình ảnh ngắm trăng đặc biệt, lạc quan , yêu thiên nhiên,
-Tinh thần lạc quan cách mạng: bài "Đi đường"
Tuần 29 - Tiết 114
Tiếng Việt Lựa chọn trật tự từ trong câu
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Cách sắp xếp trật tự từ trong câu
- Tác dụng diễn đạt của những trật tự từ khác nhau
2 Kỹ năng
- Phân tích hiệu quả diễn đạt của việc lựa chọn trật tự từ trong một số văn bản văn học
- Phát hiện và sửa được một số lỗi trong sắp xếp trật tự từ
3 Thái độ
Trang 3- Hình thành ở học sinh ý thức lựa chọn trật tự từ trong nói, viết cho phù hợp với yêu cầu phản ánh thực tế và diễn tả tư tưởng, tình cảm của bản thân
B Chuẩn bị:
- SGK, SGV, thiết kế, bảng phụ
- Hs xem trước bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy … 3.năm 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Thế nào là lượt lời trong hội thoại? Những lưu ý khi tham gia hội thoại.- Làm bài tập 3, 4
III Tiến trình bài giảng:
? Có thể thay đổi trật tự từ trong câu in
đậm theo những cách nào mà không làm
thay đổi nghĩa cơ bản của câu? (Giáo
viên chia nhóm thảo luận)
? Để diễn đạt nội dung câu in đậm trong
đoạn văn, có bao nhiêu cách sắp xếp trật
tự từ
-GV treo bảng phụ ghi các đáp án để
học sinh đối chiếu
? Vậy trật tự từ là gì
* Trình tự sắp xếp các từ trong chuỗi lời
nói được gọi là trật tự từ
? Vì sao tác giả lựa chọn trật tự từ như
trong đoạn trích
(Giáo viên gợi ý)
I Nhận xét chung
1 Ví dụ
- Học sinh đọc đoạn văn, chú ý câu in
đậm
2 Nhận xét
- Học sinh thảo luận nhóm, mỗi nhóm viết từ 1 2 câu có thay đổi trật tự từ trong câu in đậm SGK
1) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ
2) Cai lệ thét bằng giọng cũ, gõ đầu
3) Thét bằng giọng khàn khàn cũ, cai
lệ gõ
4) Bằng giọng khàn khàn cũ, cai lệ gõ đất thét
5) Bằng cũ, gõ đầu đất, cai lệ thét 6) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút cũ, cai lệ thét
- 6 cách
- Học sinh ghi 6 cách vào vở
- Trình tự sắp xếp các từ trong chuỗi lời nói được gọi là trật tự từ
- Học sinh thảo luận
- Việc lặp lại từ roi ở ngay đầu câu có tác dụng liên kết chặt câu ấy với câu trước
- Việc đặt từ thét ở cuối câu có td liên
Trang 4? Hãy thử chọn một trật tự từ khác và
nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy
- Yêu cầu học sinh chọn 1 trong 6 cách
vừa thay đổi và nhận xét về tác dụng của
sự thay đổi
? Hiệu quả diễn đạt của các cách sắp
xếp trật tự từ có gì giống nhau không?
Em rút kinh nghiệm gì trong việc đặt
câu
? Trật tự từ trong những câu in đậm thể
hiện điều gì
? So sánh tác dụng của những cách sắp
xếp trật tự từ trong các bộ phận câu in
đậm
? Hãy rút ra tác dụng của việc sắp xếp
trật tự từ trong câu
? Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong
những bộ phận câu và câu in đậm SGK
kết chặt câu ấy với câu trước
- Việc mở đầu bằng cụm từ ''gõ đầu roi xuống đất'' có tác dụng nhấn mạnh sự hung hãn của cai lệ
- Học sinh thảo luận
1) Nhấn mạnh sự hung hãn, liên kết câu 2) Nhấn mạnh sự hung hãn, liên kết câu 3) Nhấn mạnh sự hung hãn, liên kết câu 4) Liên kết câu
5) Liên kết câu
6) Nhấn mạnh thái độ hung hãn
3 Ghi nhớ
- Học sinh trả lời
- Học sinh đọc ghi nhớ
II Một số tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ.
1 Ví dụ
2 Nhận xét 1) Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt
động 2) Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt
động 3) Thể hiện thứ, bậc cao thấp của nhân vật, thứ tự xuất hiện của các nhân vật 4) Thể hiện sự tương ứng với TT của cụm từ đứng trước: Cai lệ mang roi song còn người nhà lí trưởng mang tay thước
và dây thừng
- Học sinh so sánh
Cách viết của nhà văn Thép Mới có
hiệu quả diễn đạt cao hơn vì nó có nhịp
điệu hơn (đảm bảo sự hài hoà về âm)
- Dựa vào ghi nhớ trả lời
- Học sinh đọc ghi nhớ
III Luyện tập
- Học sinh làm bài tập
a) Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử
b) Đẹp vô cùng, Tổ Quốc ta ơi Nhấn mạnh cái đẹp của non sông mới được giải phóng
- Hò ô được đảo lên trước để bắt vần ''Sông lô'' tạo cảm giác kéo dài, thể hiện
sự mênh mang của sông nước đảm bảo sự hài hoà về ngữ âm cho lời thơ
Trang 5c) Lặp lại các từ trong cụm từ mật thám,
độc con gái ở 2 đầu vế câu là để liên kết chặt chẽ câu ấy với câu đứng trước
IV Củng cố:(')
- Giáo viên gọi học sinh đọc ghi nhớ
V Hướng dẫn về nhà:(')
- Học ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Xem trước ''chữa lỗi diễn đạt''
Tuần 29 - Tiết 115
Ngày dạy:
trả bài tập làm văn số 6
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Giúp học sinh củng cố những kiến thức và kĩ năng đã học về phép lập luận
CM và giải thích, về cách sử dụng từ ngữ, đặt câu và đặc biệt là về luận điểm
và cách trình bày luận điểm
2 Kỹ năng
- Có thể đánh giá được chất lượng bài làm của mình, trình độ tập làm văn của bản thân mình so với yêu cầu của đề bài và so với các bạn cùng trong lớp học, nhờ đó có được những kinh nghiệm và quyết tâm cần thiết để làm bài tốt hơn nữa những bài sau
3 Thái độ
- Có ý thức thái độ nghiêm túc sửa lỗi trong bài làm văn của mình
B Chuẩn bị:
- Gv :Chấm trả bài trước 1 ngày
-Học sinh: xem lại bài viết
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy 3 năm 2011 ….lớp 8a 1
II Kiểm tra bài cũ :(5')
III Tiến trình bài giảng:
1 Đề bài:
2 Dàn ý, biểu điểm (như tiết 103, 104)
3 Nhận xét
* Ưu điểm:
- Đa số đã làm đúng kiểu văn nghị luận giải thích
- Một số bài viết lập luận khá sắc sảo như bài của em
- Biết cách trình bày từng luận điểm trong bài văn
- Bài số 6 tiến bộ: chữ viết, cách trình bày có tiến bộ
Trang 6* Nhược điểm
a) Nội dung
- Hầu hết còn thiếu các luận điểm
- Các luận điểm sắp xếp chưa hợp lí, còn lộn xộn, còn lạc sang phân tích hai bài
văn, chưa bám sát yêu cầu của đề
- Mở bài chưa thật tự nhiên, ngắn và lủng củng:
- Bài viết còn lan man, có những em làm sơ sài, chưa tập trung làm sáng tỏ luận
điểm, có những em phân bố thời gian không hợp lí : phân tích kĩ bài ''Hịch tướng
sĩ'', quá sơ sài bài ''Chiếu dời đô''
b) Hình thức
- Đoạn văn : có em chưa tách đoạn văn hợp lí, viết 1 câu sau đó xuống dòng
- Không dùng dấu câu,dùng sai :
- Sai chính tả: nhầm l - n; gi - d - r
- Lỗi diễn đạt: còn có câu sai, cách dùng từ,
4 Đọc và bình những bài văn hay
5 Sửa lỗi trong bài
Kết quả bài
Lớp 2 3 4 tổng số 5 6 7 8 9 TTB
8a1
IV Củng cố:(')
- Một số yêu cầu cơ bản khi viết văn nghị luận
V Hướng dẫn về nhà:(')
- Viết lạimột số đoạn sai, tiếp tục sửa lại những lỗi sai
- Chuẩn bị cho tiết ''Tìm hiểu các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị
luận''
- Lập dàn ý cho các đề bài còn lại
Tiết 116
tìm hiểu các yếu tố tự sự và miêu tả
trong văn nghị luận
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức :
- Hiểu sâu hơn về văn nghị luận , thấy được tự sự và miêu tả là những yếu tố rất
cần thiết trong bài văn nghị luận
- Nắm được cách thức cơ bản khi đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị
luận
2 Kỹ năng :
- Vận dụng các yếu tố tự sự và miêu tả vào đoạn văn nghị luận
3 Thái độ
- Nắm được những yêu cầu cần thiết của việc đưa các yếu tố tự sựvà miêu tả vào
bài văn nghị luận để sự nghị luận có thể đạt được hiệu quả thuyết phục cao
Trang 7B Chuẩn bị:
- Giáo viên :
- HS : Xem trước bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
I Tổ chức lớp: (1')
Ngày dạy 3 năm 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5')? Nêu vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận Yếu
tố biểu cảm trong văn biểu cảm có gì khác với yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
III Tiến trình bài giảng:
Yêu cầu học sinh đọc ví dụ
? Tìm những câu đoạn thể hiện yếu tố tự
sự, miêu tả trong 2 đoạn trích
Ví dụ a: kể về một thủ đoạn bắt lính
Ví dụ b: tả lại cảnh khổ sở của người bắt
lính nhưng không phải văn tự sự và
miêu tả
? Vì sao không thể xếp cả 2 đoạn trích
trên là văn miêu tả hay kể chuyện
(Gợi ý: văn bản ấy được tạo lập nhằm
mục đích nào là chủ yếu)
* Sự dụng yếu tố tự sự và miêu tả nhằm
vạch trần,sáng tỏ sự tàn bạo và giả dối
của thực dân Pháp trong việc mộ lính
tình nguyện
? Vậy đây là đoạn văn gì
? Giả sử cả 2 đoạn trích không có yếu tố
tự sự và miêu tả thì ta có hình dung rõ
sự giả dối, lừa gạt của thực dân Pháp
hay không
- Giáo viên chiếu 2 đoạn văn có yếu tố
miêu tả và tự sự
? Từ việc nhận xét trên em có nhận xét
gì về vai trò của các yếu tố tự sự và
miêu tả trong văn nghị luận
? Yêu cầu học sinh đọc ví dụ 2.SGK
? Tìm những yếu tố tự sự và miêu tả
trong đoạn văn trên
? Tác dụng của tự sự và miêu tả trong
đoạn văn này
I Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
1 Ví dụ
2 Nhận xét
Ví dụ a: yếu tố tự sự
- Vị chúa tỉnh mỗi viên công sứ ở Đông Dương quả là một vị xì tiền ra
Ví dụ b: có yếu tố miêu tả: tấp nập, đầu quân, không ngần ngại rời bỏ xiết bao thở, tốp thì bị xích tay nòng sẵn
- Học sinh thảo luận
- Không xếp được vì mục đích làm sáng
tỏ vấn đề tố cáo,vạch trần sự tàn bạo và giả dối của TD Pháp trong cái gọi là mộ lính tình nguyện, làm rõ đây thực chất là những cuộc săn lùng vật liệu biết nói một cách dã man
- Đoạn văn nghị luận
- Học sinh quan sát 2 đoạn văn nhận xét: thiếu yếu tố tự sự và miêu tả đoạn văn nghị luận khô khan mất hết vẻ sinh
động sức thuyết phục kém
- Làm cho bài văn nghị luận trở nên rõ ràng, cụ thể sinh động thuyết phục cao hơn
- Học sinh đọc, tìm ví dụ
- Tự sự: kể lại câu chuyện về chàng Trăng và Nàng Han
- Miêu tả: soi xuống dòng thác bạc, dệt bằng chỉ ngũ sắc
- Làm rõ sự gần gũi, giống nhau trong các truyện anh hùng đẹp của các dân tộc
Trang 8? Tác giả có kể lại toàn bộ 2 truyện
chàng Trăng và nàng Han không? Mà
tập trung kể những chi tiết nào chứng tỏ
điều gì
* Lựa chọn những chi tiết tương đồng
giống với truyện Thánh Gióng làm rõ
luận điểm
? Tác giả có miêu tả tràn nan không
? Vậy khi đưa các yếu tố tự sự và miêu
tả vào trong bài văn nghị luận cần chú ý
điều gì
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
? Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả 6
đoạn văn nghị luận sau? Cho biết tác
dụng của chúng
-Vai trò
- Cách sử dụng
Việt Nam
- Không kể kĩ càng hai truyện mà chỉ tập trung vào những chi tiết như Trăng không nói không cười, cưỡi ngựa đá, bay lên mặt trăng, nàng Han thành tiên lên trời sau khi đánh giặc
3 Ghi nhớ
- Dựa vào ghi nhớ trả lời: không đưa tràn nan, cần cân nhắc kĩ sao cho đáp
ưngs với yêu cầu của luận điểm chỉ để phục vụ việc làm sáng tỏ luận điểm nghị luận thôi
- Học sinh đọc
II Luyện tập
Bài tập 1
- Học sinh làm bài tập trong SGK
tự sự giúp người đọc hình dung rõ
được hoàn cảnh sáng tác trong bài thơ
và tâm trạng nhà thơ
Miêu tả giúp học sinh hình dung
trước mắt khung cảnh của đêm trăng và cảm xúc của người tù thi sĩ nhận rõ hơn chiều sâu một tâm tư chứa đựng tình cảm dạt dào trước trăng, trước đêm trước cái lành cái đẹp
IV Củng cố:(')
- đọc lại ghi nhớ:
+ Vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả
+ Cách sử dụng
V Hướng dẫn về nhà:(')
- Học ghi nhớ, làm bài tập 2, bài tập 1; 2; 3 SBT
- Chuẩn bị cho tiết luyện tập
Ngày tháng 3 Năm 2011.
Ký duyệt.
Phạm Minh Thoan
Trang 9Tuần 30 - Tiết 117
Văn bản
ông Giuốc-đanh mặc lễ phục (Trích ''Trưởng giả học làm sang'') ( Mô li e)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức
- Bước đầu biết đọc – hiểu văn bản hài kịch
- Thấy được tài năng của nhà văn Mô- li- e trong việc xây dựng lớp hài kịch sinh
động , hấp dẫn
2 Kỹ năng
- Đọc phân vai kịch bản văn học
- Phân tích mâu thuẫn kịch và tính cách nhân vật kịch
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức học tập nghiêm túc , hiểu hài kịch để có tiếng cười cho đúng lúc
đúng chỗ
B Chuẩn bị:
- Tài liệu tham khảo
- Thiết kế, SGV, SGK
C Các hoạt động dạy học:
I.Tổ chức(1’)
Ngày dạy 3 năm 2011 lớp 8a1…
II Kiểm tra bài cũ :(5') Trắc nghiệm
1 Theo Ru-xô ''Đi bộ ngao du'' giúp ta điều gì quan trọng nhất
A Tinh thần thoải mái, tăng cường sức khoẻ
B Hiểu biết phong phú về thiên nhiên, cuộc sống
C Hoàn toàn có cảm giác tự do cá nhân
D Tiết kiệm tiền bạc (thuê tàu, xe, ngựa )
2 Mục đích của ''Đi bộ ngao du'' theo Ru-xô là gì?
A Chỉ ra một phương pháp rèn luyện thân thể
B Chỉ ra một phương pháp giải trí lành mạnh
C Chỉ ra một phương pháp giáo dục trẻ em tiến bộ
D Chỉ ra một phương pháp dạy học mới mẻ
III Tiến trình bài giảng:
? Nêu những hiểu biết về tam giác, tác
phẩm
- Học sinh dựa vào chú thích trả lời
- Yêu cầu đọc: hình thức phân vai ông
Giuốc-đanh giàu có nhưng ngu ngốc,
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
2 Tác phẩm
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
- Học sinh đóng vai đọc
Trang 10háo danh, dễ bị lừa.
- Giáo viên nhận xét
- Yêu cầu học sinh đọc chú thích
- Giáo viên diễn giảng thể loại (kịch vui,
kịch cười)
Đoạn trích là mẫu mực của thể loại hài
kịch cổ điển vũ khúc hài kịch
? Lớp kịch gồm mấy cảnh? Tóm tắt các
cảnh
* Gồm 2 cảnh:
+ Ông Giuốc-đanh và phó may
+ Ông Giuốc-đanh và tay thợ phụ
? Xem xét số lượng nhân vật tham gia
vào mỗi cảnh và các loại động tác, âm
thanh trên sân khấu để chứng minh rằng
càng về sau kịch càng sôi động
? Ông Giuốc-đanh và bác phó may trò
chuyện xoay quanh những sự việc gì?
Sự việc nào là chủ yếu
? Ông Giuốc-đanh phát hiện ra điều gì
trên bộ lễ phục mới may? Sự phát hiện
này chứng tỏ điều gì trong nhận thức
của ông
? Nhưng tại sao ông lại dễ dàng thay đổi
ý kiến? Qua đây chứng tỏ thêm điều gì
về tính cách ông Giuốc-đanh
? Kịch tính, mâu thuẫn gây cười ở đoạn
này thể hiện ở chỗ nào
Phó may, thợ phụ khéo léo chiều khách, nịnh hót nhưng thâm tâm lại coi thường
- Học sinh đọc diễn cảm
- Học sinh nghe
2 Bố cục
- Gồm 2 cảnh: ông Giuốc-đanh và phó may và cảnh ông Giuốc-đanh và tay thợ phụ
- Học sinh thảo luận
- Hành động kịch diễn ra tại phòng khách nhà ông Giuốc-đanh, một người trên 40 tuổi
- Cảnh trước: có 2 người là ông
Giuốc-đanh và bác phó may nói với nhau ( chủ yếu đối thoại có kèm theo cử chỉ động tác)
- Cảnh sau: có 2 người là ông
Giuốc-đanh và tay thợ phụ (4 tay xúm xít xung quanh) nhộn nhịp hơn, có cả nhảy múa và âm nhạc rộn ràng
3 Phân tích
a) Ông Giuốc-đanh và bác phó may
- Xoay quanh những sự việc: đôi bít tất chật, bộ tóc giả, lông đính mũ nhưng chủ yếu là bộ lễ phục
- Phát hiện hoa may ngược chứng tỏ ông chưa phải mất hết tỉnh táo
- Học sinh thảo luận phát biểu:
Vì phó may lí luận rất liều, vớ vẩn những nhà quí tộc đều may hoa ngược như vậy là ông đã tin ngay ông Giuốc-đanh kém hiểu biết nhưng lại thích danh giá sang trọng, học đòi nên d
bị lừa, bị qua mặt
- Học sinh thảo luận
Bác phó may đang ở thế bị động (bị chê trách may áo ngược hoa) nay