Giáo án tự chọn Ngữ văn lớp 8 - Tiết 1 đến 14

3, Bµi míi 41 phót - GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trước để chuyển tiếp nội dung bài học Hoạt động của GV Hoạt động của HS IV VËn dông luyÖn tËp tiÕp 4- ViÕt c¸c ®o¹n v¨n tù sù cã [r]

Trang 1

Ngày soạn 23 tháng 8 năm 2010

kết hợp với miêu tả và biểu cảm

( Chủ đề bám sát- Thời 10 tiết) Tiết 1

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm 

- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một VB hoàn chỉnh

- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB tự sự

- Biết vận dụng những hiểu biết có ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự

sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

C/ Hoạt động trên lớp

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài mới

3, Bài mới

- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề

I) Ôn tập các +/ thức: tự sự,

miêu tả , biểu cảm

- GV cho HS ôn lại một số VB tự sự có

kết hợp với miêu tả và biểu cảm

? Hãy kể ra một số VB tự sự có kết hợp

với miêu tả và biểu cảm mà em đã

học ở G trình Ngữ văn lớp 6, 7 và

đầu năm lớp 8?

- Hãy nhắc lại đặc điểm và các thao tác

chính của các ;G thức tự sự, miêu

tả và biểu cảm

- HS kể

VB “ Bài học P đời đầu tiên” ( trích “ Dế mèn phiêu # kí “ của Tô Hoài

VB “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

VB “ Tôi đi học “ của Thanh Tịnh

- Thảo luận, ôn lại và phát biểu + Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc có mở

đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

Thao tác: Kể là chính

Trang 2

 GV bổ sung và chốt lại

1- Tự sự

+ Đặc điểm: Kể P kể việc

+ Thao tác: Kể là chính

2- Miêu tả:

xét, so sánh

3- Biểu cảm:

+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái độ

+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông

qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật

- GV nhấn mạnh và chuyển ý

Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có

vai trò thế nào trong văn tự sự, tiết

sau ta tìm hiểu tiếp

+ Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện

nhận xét + Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ

Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính P viết hoặc thông qua ý nghĩ, cảm xúc của các nhân vật

- Nghe kết hợp tự ghi những ý chính

4, Củng cố: ( 2 phút)

? Các ;G thức tự sự , miêu tả, biểu cảm có đặc điểm gì? Các thao tác chính của các ;G thức đó? Có khi nào em thấy trong một VB chỉ xuất hiện duy nhất một ;G thức biểu đạt không? Tại sao?

5, HD về nhà: ( 1phút)

- Học bài, nắm chắc đặc điểm của các ;G thức tự sự, miêu tả và biểu cảm đã học

Tiết 2

Trang 3

- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số ( 1 phút)

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài mới

3, Bài mới ( 38 phút)

- GV nhắc lại đặc điểm của các ;G thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý sang nội dung tiết thứ hai ( 2 phút)

II) Vai trò của các yếu tố miêu tả và

biểu cảm trong văn tự sự

? Tại sao trong VB tự sự cần có yếu tố

miêu tả?

1- Yếu tố miêu tả trong văn tự sự

? Qua các VB tự sự có kết hợp với

miêu tả và biểu cảm đã học, em thấy

yếu tố miêu tả có vai trò gì trong VB tự

sự?

tả nào xuất hiện trong văn tự sự?

- GV yêu cầu HS lấy VD cụ thể ở các

VB đã học

- Thảo luận, phát biểu Nhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con P một cách cụ thể, sinh động trong không gian, thời gian

- Trả lời Giúp P kể kể lại một cách sinh

động cảnh vật, con P làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn

- Trả lời + Miêu tả nhân vật + Miêu tả cảnh thiên nhiên + Miêu tả cảnh sinh hoạt

 HS lấy VD cụ thể + Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả ngoại hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong VB “ Bài học P đời đầu tiên” của Tô Hoài

+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn

đầu tiên của VB “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh

+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả cảnh hộ đê trong VB “Sống

Trang 4

 GV bổ sung thêm và chốt lại

* Các loại miêu tả

a Miêu tả nhân vật

+ Miêu tả ngoại hình: G mặt, dáng

P trang phục

+ Miêu tả các trạng thái hoạt động:

Việc làm, lời nói

+ Miêu tả trạng thái tình cảm và thế

giới nội tâm: Vui, buồn, khổ đau, hạnh

phúc

Mục đích: Khắc hoạ thành công chân

dung nhân vật với những nét tính cách

riêng

b Miêu tả cảnh thiên nhiên

c Miêu tả cảnh sinh hoạt

Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn

hơn, nhân vật hiện lên cụ thể sinh động

hơn

qua những dấu hiệu nào ở VB tự sự?

 GV chốt lại

* Dấu hiệu

những từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả

so sánh, nhân hoá

2- Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự

? Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong

văn tự sự?

? Trong VB tự sự, em thấy yếu tố biểu

chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn

- Nghe, kết hợp tự ghi

- Thảo luận, phát biểu Qua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi

hoá

- Phát biểu Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc kể

- Thảo luận, phát biểu Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật

Trang 5

 GV chốt lại

+ Biểu cảm thông qua cảm xúc của

chính nhà văn đối với nhân vật, sự việc

đề cập đến trong VB

+ Biểu cảm thông qua ý nghĩ, cảm xúc

của các nhân vật

- GV bổ sung thêm

ở hình thức thứ nhất : biểu cảm thông

qua cảm xúc của chính nhà văn đối với

nhân vật, sự việc thể hiện cụ thể

qua từng ngôi kể

Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của nhà văn

“tôi”

VD: VB “ Bài học P đời đầu tiên”

Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà văn

truyện

VD: VB “ Sống chết mặc bay”

? Về hình thức, em thấy yếu tố biểu

hiệu nào trong VB tự sự?

 GV chốt lại

qua những câu cảm thán, những câu hỏi

tu từ

- Nghe, tự ghi

- Nghe

- Suy nghĩ, trả lời Qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ

4, Củng cố- Luyện tập: ( 5 phút)

- GV cho HS đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số VB đã học

- GV # ý

Việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong VB tự sự song phải chọn lọc, không qua lạm dụng dẫn tới lạc thể loại

- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp Ngày soạn 6 tháng 9 năm 2010

Tiết 3

- Thấy cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB

Trang 6

tự sự cùng các < thực hiện

- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số ( 1 phút)

3, Bài mới ( 41 phút)

- GV nhắc lại kĩ năng làm văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm để chuyển nội dung bài học ( 2 phút)

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

1- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp

miêu tả và biểu cảm bất kì

? Để viết đoạn văn tự sự kết hợp

với miêu tả và biểu cảm bất kì, ta thực

hiện theo mấy <D Là những <

nào?

 GV chốt lại các ý chính của mỗi

.< cho HS nắm

Thực hiện theo 5 <

+ Xác định nhân vật, sự việc định kể

+ Lựa chọn ngôi kể: Thứ nhất hay thứ

ba

+ Xác định thứ tự kể: Bắt đầu từ đâu,

diễn ra thế nào và kết thúc ra sao?

+ Viết thành đoạn với các yếu tố: kể,

miêu tả, biểu cảm

* Cần phải nắm vững 5 < thực hiện

khi viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu

tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

- Thảo luận nhóm, phát biểu Thực hiện theo 5 <

+ Xác định nhân vật, sự việc + Lựa chọn ngôi kể

+ Xác định thứ tự kể

+ Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm sẽ viết

+ Viết thành đoạn với các yếu tố : Kể, tả, biểu cảm

- Nghe, tự ghi những thông tin chính

- Trả lời

Trang 7

? Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy

phần? Là những phần nào?

Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết

hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục

một bài văn thế nào gời sau ta học

tiếp

Gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài

4, Củng cố ( 2 phút)

- GV cho HS nhắc lại những < cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì và xác định trong những < đó .< nào là quan trọng nhất

- Nắm chắc nội dung 5 < trên để vận dụng vào việc viết các đoạn văn

tự sự bất kì

Tiết 4

Trang 8

- Nắm cách viết cụ thể để viết các đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

- GV nhắc lại kĩ năng viết đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm bất kì để chuyển nội dung bài học ( 2 phút)

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

cảm( tiếp)

2- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp

miêu tả và biểu cảm trong bố cục

một bài văn

a Đoạn mở bài

- GV cho HS hoạt động nhóm tìm ra

các cách viết đoạn mở bài

 GV bổ sung và chốt lại mỗi cách

cho HS

* Cách 1: Dùng ;G thức tự sự kết

hợp với miêu tả để giới thiệu sự việc,

nhân vật và tình huống xảy ra câu

chuyện

VD: Sách “ Một số kiến thức, kĩ năng

và bài tập nâng cao - Ngữ văn 8”

chính có kết hợp với biểu cảm để nêu

kết quả của sự việc hoặc kết cục số

dùng một vài câu dẫn dắt để quay về từ

đầu diễn biến cốt truyện

VD: Sách “ Một số ”

- Thảo luận nhóm kết hợp tham khảo các VB tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm đã học để nêu các cách viết đoạn

mở bài

và bổ sung cho nhau

- Nghe, kết hợp tự ghi những kiến thức cơ bản

Trang 9

* Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là

chính để dẫn dắt vào truyện

VD

* Cách 4: Dùng ;G thức biểu cảm

dành cho những câu chuyện có tính

VD: VB “ Tôi đi học”

b Thân bài

? Cách viết các đoạn thân bài thế

nào? Yếu tố nào đóng vai trò chủ đạo?

 GV chốt

Viết các đoạn thân bài: Yếu tố tự sự

đóng vai trò chủ đạo ( có sự việc, nhân

vật); miêu tả và biểu cảm chỉ vận

dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn

cho truyện

c Kết bài

- Cho HS thảo luận nhóm, tìm ra các

cách viết đoạn kết bài

 GV bổ sung, chốt lại

Cách viết đoạn kết bài

* Cách 1: Dùng ;G thức tự sự kết

hợp với biểu cảm để nêu kết cục và cảm

nghĩ của P trong cuộc ( I P kể

chuyện hay một nhân vật nào đó)

* Cách 2: Dùng ;G thức biểu cảm

là chính để bày tỏ thái độ, tình cảm của

P trong cuộc

* Cách 3: Dùng ;G thức miêu tả là

chính đan xen biểu cảm để kết thúc câu

chuyện

 ở mỗi cách, GV lấy VD cụ thể để

HS học tập

- Suy nghĩ, phát biểu Yếu tố tự sự đóng vai trò chủ đạo ( sự việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm chỉ vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn và sinh động cho truyện

- Thảo luận nhóm, nêu cách viết đoạn kết bài

- Nghe kết hợp tự ghi bổ sung những kiến thức cơ bản

? Các cách viết đoạn mở bài, thân bài, kết bài trong bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm ? Trong bố cục này có nhất thiết đoạn văn nào

Trang 10

cần yếu tố miêu tả và biểu cảm vào không?

- Nắm chắc cách viết các đoạn

- Vận dụng viết 1 đoạn mở bài bất kì cho 1 đề TLV do em tự đặt

Trang 11

Tiết 5

- Củng cố và bổ sung kĩ năng viết đoạn văn tự sự và bài văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập

- Biết phát hiện và xác định các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm

- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập

2, KT bài cũ: ( 5 phút)

- Nêu các cách viết đoạn mở bài

IV) Vận dụng luyện tập

1- Phát hiện, xác định các yếu

tố trong đoạn văn

- GV cho đoạn văn ngắn ( ghi trên

bảng phụ hoặc máy chiếu), yêu cầu HS

đọc và trả lời các câu hỏi ở cuối đoạn

văn

- GV phân lớp thành 2 nhóm, mỗi

nhóm thực hiện yêu cầu của một đoạn

a Đoạn văn 1: Bài tập 1 ( Sách “ Một

số kiến thức kĩ năng và bài tập năng cao

Ngữ văn 8” )

Câu hỏi:

? Đọc đoạn văn, theo em có những

;G thức biểu đạt nào? UG thức

nào là ;G thức biểu đạt chính?

UG thức nào chỉ đóng vai trò bổ

trợ?

- Đọc các đoạn văn

- Suy nghĩ câu hỏi ở cuối đoạn văn của nhóm mình 0

- Thảo luận nhóm, tìm ra < trả lời

và cử đại diện phát biểu Bài tập 1: Đoạn văn 1 Cần chỉ rõ sự thể hiện của các yếu tố trong đoạn văn

Bài tập 2: Đoạn văn 2 Yêu cầu tìm dẫn chứng cụ thể để minh hoạ cho các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Các nhóm có thể bổ sung, sửa chữa

Trang 12

b Đoạn văn 2: Bài tập 2- Sách đã nêu

Câu hỏi:

? Xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm

trong đoạn văn tự sự trên

- GV tổng kết chung và nêu yêu cầu

cần đạt ở mỗi bài tập

Bài tập 1: Đoạn văn 1

+ Đoạn văn sử dụng cả 3 ;G thức

biểu đạt là tự sự, miêu tả và biểu cảm

Tự sự: Kể lại những suy nghĩ, tâm

trạng của P con khi mẹ đi làm về

muộn

Miêu tả: Không gian, thời gian của

Biểu cảm: Những suy nghĩ, tình cảm

của P con với mẹ ( bộc lộ trực tiếp)

+ UG thức tự sự là ;G thức

biểu đạt chính

+ UG thức miêu tả chỉ đóng vai trò

bổ trợ

Bài tập 2: Đoạn văn 2

+ Yếu tố miêu tả: Các từ ngữ có sức

gợi hình ảnh, màu sắc để làm nổi bật

cảnh cây cối, nhà cửa, biển cả, ở

vùng Hòn Ngoài ra còn phải kể đến

các biện pháp nghệ thuật so sánh,

nhân hoá, đảo ngữ, liệt kê

+ Yếu tố biểu cảm: Thể hiện ở những

câu có ý nghĩa nhận xét, đánh giá, bộc

lộ thái độ, tình cảm với cảnh vật thiên

nhiên cũng con P ở vùng Hòn

cho nhau nếu sai hoặc đầy đủ

- Nghe kết hợp tự bổ sung, sửa chữa vào vở

? Làm thế nào để xác định trong một đoạn văn sử dụng những

;G thức biểu đạt nào? UG thức biểu đạt nào là chính?

- Nắm chắc kĩ năng phát hiện và xác định các ;G thức sử dụng trong một đoạn văn

- Vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, chỉ ra

những yếu tố cụ thể sử dụng trong đoạn văn đó

Trang 13

Tiết 6

- Kĩ năng thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm vào đoạn văn tự sự sao cho đoạn văn sinh động, hấp dẫn

- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài

IV) Vận dụng luyện tập ( tiếp)

1- Phát hiện, xác định các yếu

tố trong đoạn văn

2- Thêm yếu tố miêu tả và biểu cảm

vào đoạn văn tự sự

- GV cho hai đoạn văn tự sự, yêu cầu

HS bổ sung thêm ;G thức miêu tả

và biểu cảm để viết lại

- GV chia lớp thành 2 nhóm- mỗi

nhóm một đoạn

a Đoạn 1: Bài tập 3- Tr 43

b Đoạn 2: Bài tập 3- Tr 48

Sách “ Một số kiến thức kĩ năng và

bài tập nâng cao Ngữ văn 8”

* GV gợi ý cho HS

+ Bổ sung yếu tố miêu tả: có thể là

khung cảnh thiên nhiên ( nắng, gió,

dòng sông, tiếng cá đớp mồi); tả hình

ảnh P bạn mới ( G mặt, <

da, mái tóc, trang phục )

Yếu tố miêu tả này có thể tách ra thành

các câu văn độc lập; có thể xen kẽ vào

mở rộng thành phần cho những câu trần

- Đọc, quan sát 2 đoạn văn trên bảng phụ hoặc máy chiếu

- Thực hành theo nhóm phân công: nghe gợi ý, < dẫn của GV để làm cho đúng và hay

- Đại diện một số HS đọc đoạn văn mình viết Các HS khác theo dõi và nhận xét

- GV chia lớp thành nhóm-

nhóm đoạn

b Đoạn 2: Bài tập 3- Tr 48

Sách “ Một số kiến thức kĩ

bài tập nâng cao Ngữ văn 8? ??

...

1- Phát hiện, xác định yếu

tố đoạn văn< /b>

2- Thêm yếu tố miêu tả biểu cảm

vào đoạn văn tự sự

- GV cho hai đoạn văn tự sự, yêu... class="page_container" data-page= "11 ">

Ngày soạn 17 tháng năm 2 010

Tiết 5

- Củng cố

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	159,09 KB