- Yêu cầu HS đọc phần tham khảo * Đưa thêm một số câu thơ… cho HS nhận xét ĐH: Không sai luật: trường hợp biến thể theo luật thơ lục bát biến thể- vần trắc biến thể kéo theo sự thay đổi [r]
Trang 1Ngày soạn 25.11.2010
Tiết 60: LÀM THƠ LỤC BÁT
I Mục tiêu:
KT:Hiểu được luật thơ lục bát( v
thống Việt Nam với những mẫu mực
KN: Kĩ năng nhận biết thơ lục bát, kĩ năng phân tích, cảm thụ và kĩ năng sáng tác thơ lục bát
TĐ: Yêu thích văn thơ, có hứng thú sáng tác thơ
II.Chuẩn bị GV: soạn bài, tìm thêm tư liệu về thơ lục bát -> dạng lục bát biến thể
HS: Đọc kĩ từng mục, kẻ ô thực hiện yêu cầu -> kết luận về thơ lục bát
III Kiểm tra bài cũ: Ở lớp 6 em đã học làm thơ 4 chữ, 5 chữ Hãy nêu tên 1 bài thơ 4 chữ, 5 chữ, trình bày đặc điểm thơ 4 chữ, 5 chữ
IV Tiến trình dạy học
Nội dung
I Luật thơ lục bát:
*/BT tìm hi ểu:
*Bài học:
1 Số tiếng:
- Dịng trên 6 tiếng (câu lục)
- Dịng 8 tiếng ( câu bát)
2.Số câu: Không hạn định,
nhưng cặp ngắn nhất cũng gồm
một cặp lục bát
Hoạt động của GV
đGV nhờ nắm được đặc điểm thể thơ (luật thơ
4 chữ, 5 chữ các em đã làm nên những bài thơ
4 chữ , 5 chữ ở lớp 6 Hôm nay ta lại tiếp tục làm thơ lục bát Một thể thơ truyền thống và hết sức độc đáo của dân tộc Việt Nam Vậy thơ lục bát là thể thơ như thế nào? luật thơ ra sao? Mời các em
HĐ1: Tìm hiểu luật thơ lục bát
- Đưa bảng phụ có ghi bài ca dao
- Chỉ rõ 2 câu đầu, 2 câu cuối là cặp câu lục bát
? Cặp câu thơ lục bát gồm mấy dòng, mấy dòng có mấy tiếng? (chỉ định)
-Theo em vì sao gọi là lục bát
- Hãy gi$i nghĩa t% lục bát
* Kq: Luật thơ lục bát thể hiện tập trung ở khổ thơ lục bát gồm có câu trên 6 tiếng, câu dưới 8 tiếng
*Kết luận: về số câu trong một bài lục bát không hạn định có thể (dài 3254 câu lục bát Truyện Kiều của Nguyễn Du) hoặc ngắn nhất thì gồm 1 câu lục bát, như bài ca dao trên
Chuyển ý: Tiếng Việt rất giàu nhạc điệu, hệ thống vần điệu và thanh điệu là yếu tố cơ bản tạo nên tiếng nhạc của Tiếng Việt nói chung và ngôn từ văn học nói riêng, đặc biệt là trong thơ
Hoạt động của HS
HĐ1
Đọc bài ca dao
Suy ngh&, tr$ l'i
Giải nghĩa yếu tố HV
Nhận xét số câu trong bài thơ lục bát
Lng nghe
Trang 26 câu theo
Chủ yếu là vần bằng, vần lưng
và vần chân
4 Luật bằng trắc:
- Các tiếng lẻ (1,3,5,7) tự do
- Các tiếng chẵn (2,4,6,8) theo
luật.(B_T_B)
- Trong câu “bát” tiếng thứ 6
và 8 đều cùng “bằng” nhưng
không trùng dấu
5 Nhịp: Thường là nhịp chẵn
* Ghi nhớ : (SGK/156)
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Điền vào chỗ trống cho thành
bài lục bát
Em ơi đi học trường xa
Cố học cho giỏi như là mẹ
mong.
Vần a tiếng 6 câu lục lặp lại tiếng 6 câu bát.
- Vần ương tiếng 6 câu lục lặp lại+ tiếng 6 câu bát -> Đó là vần bằng
Kết luận: Gieo vần trong thơ là sự lặp lại các vần giống nhau hoặc gần giống nhau giữa các tiếng ở những vị trí nhất định-> căn cứ vào vị trí các tiếng hiệp vần với nhau ta thấy bài ca dao dùng vần chân, vần lưng
-Khái quát ghi bài (3)
Chuyển ý: Bên cạnh vần điệu, Tiếng Việt rất giàu thanh điệu:
-Hãy nêu sự hiểu biết của em về thanh điệu của Tiếng Việt (gồm có mấy thanh, đó là những thanh nào?)
- Hãy phân biệt thanh bằng, thanh trắc
- ,iền kí hiệu B,T vào bài ca dao -Ghi bảng nháp,-> SGK mục 2b/155 đã ghi rõ
- Qua đó em rút ra nhận xét gì về luật B,T trong bài ca dao và sự tương quan thanh điệu giữa tiếng thứ 6 và tiếng thứ 8 câu bát?
- Chỉ rõ qua 2 ví dụ ở bảng phụ (cà, tương, đường, nao, chung, dàn)
- Đưa bảng phụ kẻ luật bằng trắc như ở ghi nhớ chỉ rõ và ghi nhận kiến thức 4
-Yêu cầu HS đọc bài ca dao và phân nhịp
- Hãy nhận xét về nhịp thơ trong bài ca dao
- Đó là nhịp gì?
- Qua sự tìm hiểu, phân tích trên em hãy phát biểu về thơ lục bát
- Nêu tên những vb đã học ở Ngữ văn 7 tập I sáng tác theo thể thơ lục bát Em có thắc mắc
gì không? Nêu trường hợp ngoại lệ
Trong VB những câu hát đất nước, con người có bài dừng ở câu lục, như vậy có sai luật không?
Nêu: (mai cốt cách, tuyết tinh thần) Gieo vần: (tò vò quện nhau đi Vần trắc)
HĐ2: Luyện tập:HD làm bài tập 1 -ng dụng tập làm thơ
-Ghi
- Cho HS
chỉ ra những tiếng có vần
( nhà, cà, tương, sương, đường)
Lên bảng điền kí hiệu B, T vào bài ca dao
- Nhận xét
- Đọc bài ca dao
- Lên bảng phân nhịp
(nhịp chẵn 2/2/2 và 4/4)
-,ọc ghi nhớ SGK Nhận xét nhịp (nhịp đặc biệt 3/3)
- ,iền từ trên giấy trong
(4 bài ca dao, bài ca Côn Sơn, 2 bản dịch ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, bản dịch rằm tháng giêng của Xuân Thuỷ)
HĐ2
,ọc, xác định yêu cầu c=a bai t p
Trang 3Bài 2:
Phát
6 câu bát 6 6
câu -> bòng thay = xoài
(2) sai C DE F 6 câu 6
6 câu E -> trở thành trò
ngoan
Bài 3:
Thi làm C (trò C 2 7H
Gợi ý:
,I tài: * Nói I I tài môi '*
- Ghi
-
- Ghi
* (2) C D (1)
- Ghi ý M 78
- FV thành 2 7H W HS cách
- 9Z ra = 7I +1 7H R câu ->
7H kia )6 câu bát + ,H nào làm hay 4\ 7] tuyên C
+ ,H nào không làm 7] là thua 7?<
- Thu 1 bài cho HS trao 7V M?< 7^ chéo nhóm
*
ý
GV gd hs ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên , môi trường sống
- Yêu
* ,2 thêm <H 4Q câu C` cho HS xét
kéo theo 4D thay 7V ^ trí =2 4D gieo 4D thay 7V I thanh)
6/8
“Con mèo, con chó, con lông
Bụi tre có mắt, nồi đồng có quai 07d dao)
quen
,Z bài 2: Xác
(2 yêu
ghi
O# trong
Lên
X
j ] D
X 1 sai -> 452 78
,Z bài 3- xác
FD X lên
j nghe ,Z ghi SGK
V Hướng dẫn tự học:
1 Bài
-
- F làm C bát, ghi vào + )h 4V tay
2-Bài sắp học: Chuẩn mực sử dụng từ
,Z 4)6 các ví SGK
* Bổ sung:
Trang 4* Bạn ơi, đến lớp ngoan hiền
... Hãy nhận xét nhịp thơ ca dao- Đó nhịp gì?
- Qua tìm hiểu, phân tích em phát biểu thơ lục bát
- Nêu tên vb học Ngữ văn tập I sáng tác theo thể thơ lục bát Em có thắc mắc... FV thành 7H W HS cách
- 9Z = 7I +1 7H R câu ->
7H )6 câu bát + ,H làm hay 4\ 7 ] tuyên C
+ ,H không làm 7 ] thua 7 ?<
... dừng câu lục, có sai luật không?
Nêu: (mai cốt cách, tuyết tinh thần) Gieo vần: (tò vò quện đi Vần trắc)
HĐ2: Luyện tập:HD làm tập -ng dụng tập làm thơ
-Ghi