MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh : - Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự.. - Nắm được cách thứ[r]
Trang 1Ngày soạn :21 / 9 / 08
Tiết 21,22 - Văn học CÔ BÉ BÁN DIÊM
* An-đéc -xen
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
- Khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng
tưởng với các tình tiết hấp dẫn, diễn biến hợp lý của truyện
- Qua đó, An-đec-xen truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với em bé
bất hạnh
B CHUẨN BỊ :
- GV: soạn bài, SGK, SGV, tập truyện cổ An - đéc - xen, tư liệu về tác giả, tác phẩm
- HS : Đọc kĩ văn bản, trả lời câu hỏi Đọc - hiểu văn bản, tóm tắt văn bản
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định
2 Kiểm tra :
Kiểm tra 15 phút : Nội dung 2 văn bản : Tức nước vỡ bờ và Lão Hạc
Đề và đáp án kèm theo
3 Bài mới :
A.HOẠT ĐỘNG 1 : Giới thiệu bài
-Đan Mạch là một nước nhỏ thuộc
khu vực Bắc Âu
An-đec-xen là nhà văn nổi tiếng của
Đan Mạch
-Giới thiệu tập Truyện cổ
An-đéc-xen
B.HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn
đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
-Hướng dẫn HS đọc rồi cho HS đọc
văn bản
-Đọc mẫu, gọi HS đọc văn bản và
tìm hiểu chú thích về từ khó
C.HOẠT ĐỘNG 3 : Đọc và hiểu
văn bản.
1.Tìm bố cục
-Hãy xác định bố cục ba phần của
văn bản này nếu lấy việc quẹt những
que diêm làm phần trọng tâm Căn
cứ vào đâu có thể chia phần thứ hai
thành những đoạn nhỏ hơn ?
-Nhận xét về bố cục của truyện ?
I.Tìm hiểu chung
-Đọc chú thích về tác giả và tác phẩm
II Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
-2 HS đọc văn bản
-1 HS đọc chú thích từ khó
II.Đọc và hiểu văn bản:
1.Bố cục: Ba phần:
-Hoàn cảnh của em bé bán diêm
-Các lần quẹt diêm và những mộng tưởng (5 lần quẹt diêm) -Cái chết thương tâm của cô bé
*Truyện diễn biến theo trình tự
ba phần mạch lạc, hợp lí
I.ĐỌC VÀ TÌM
THÍCH :
1.Tác giả:
Anđecxen
(1805-1875), Nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
2 Tác phẩm:
Trích trong truyện
cổ Anđecxen
II.ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :
1 Em bé đêm giao thừa
TUẦN 6
Tiết 21, 22: Cô bé bán diêm Tiết 23: Trợ từ, thán từ Tiết 24: Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
Trang 22.Dựa vào đoạn đầu của truyện, em
hãy cho biết về gia cảnh của nhân vật
cô bé bán diêm ?
-Cho biết thời gian và không gian
xảy ra câu chuyện ?
-Liệt kê những hình ảnh tương phản,
đối lập, đặt gần nhau làm nổi bật
được dụng ý của nhà văn là sử dụng
những hình ảnh ấy trong phần này là
nhằm khắc hoạ nỗi khổ cực của em
bé bán diêm ?
-Bối cảnh đêm giao thừa càng làm
nổi bật nỗi khổ của em bé Hình ảnh
tương phản càng khiến cho em bé
đau lòng, càng thấy khổ hơn, đói hơn
và càng nhớ về quá khứ, nhớ về
người bà yêu thương em
3.Cho HS đọc lại đoạn văn kể lại
những lần quẹt diêm của em bé
-Em hãy nêu những mộng tưởng của
em bé qua những lần quẹt diêm ?
-Em có nhận xét gì về cách kể, cách
sắp xếp các mộng tưởng đó ?
-Trong số các mộng tưởng đó, điều
nào gắn bó với thực tế, điều nào gắn
với mộng tưởng ?
-Qua mộng tưởng đó, em hiểu được
gì về ước mơ của em bé ?
-Cho HS đọc đoạn truyện cuối
-Cái chết của em bé được tác giả kể
lại như thế nào ?
2.Mẹ mất, bà mất, sống với người bố khó tính, nhà nghèo, sống tạm bợ
-Thời gian : đêm giao thừa -Không gian : đường phố rét buốt, tuyết rơi, nơi xó tường
=> +Không khí đất nước Đan Mạch của truyện
+Trời đông giá rét / đầu trần chân đất
+Cửa sổ rực ánh đèn / lạnh, tối
+Sực mùi ngỗng quay / em
bé bụng đói
=> Em bé càng đói, càng khổ về vật chất
+Ngôi nhà xinh xắn / sống chui rúc
=> Khổ về tinh thần
3.Đọc lại đoạn văn kể lại những lần quẹt diêm của em bé
+Mộng tưởng : lò sưởi, bàn ăn, cây thông Noel, người bà
+Trời rét / lò sưởi +Đói / bàn ăn +Giao thừa / cây thông Noel +Cô đơn / người bà
+Hai bà cháu bay lên trời
-Sắp xếp theo một thứ tự hợp
lí Thực tế và mộng tưởng xen
kẽ nhau
-Gắn thực tế : lò sưởi, bàn ăn, cây thông
-Gắn với mộng tưởng : người bà
-Ước mơ có cuộc sống đầy đủ
về vật chất và tinh thần
* Đọc đoạn truyện cuối
-Chết : đói, rét, cô đơn
-Các hình ảnh tương phản làm nổi bật hoàn cảnh dáng thương của cô bé bán diêm : Nhỏ nhoi, bơ vơ, đói rét, khốn khổ ngoài đường phố trong khi mọi nhà đang chuẩn bị đón giao thừa
2/ Thực tế và mộng tưởng :
-Sự tương phản giữa thực tế và mộng tưởng
-Thực tế và mộng tưởng đan xen nhau, diễn ra theo một trình tự hợp lí
Trang 3bất hạnh khi viết truyện này ?
-Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật
và nội dung của truyện ?
-GV chốt Cho HS đọc phần ghi nhớ
SGK
thương yêu : miêu tả thi thể em
và cảnh hai bà cháu bay lên trời thật đẹpđể đón lấy những niềm vui đầu năm
*Trả lời
*Đọc ghi nhớ
của nhà văn đối với trẻ thơ bất hạnh
D HOẠT ĐỘNG 4 :
4 Củng cố : Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thừa gợi lên trong em cảm xúc gì?
5 Dặn dò : Tóm tắt nội dung văn bản
Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học xong văn bản Cô bé bán diêm
Chuẩn bị bài Đánh nhau với cối xay gió
****************************************
Trang 4Ngày soạn : 23 / 9 / 08
Tiết 23 - Tiếng Việt TRỢ TỪ , THÁN TỪ
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
- Hiểu được thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ
- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các trường hợp giao tiếp cụ thể.
B CHUẨN BỊ :
- GV : Soạn bài, SGK, SGV, đèn chiếu
- HS : giấy trong, bút lông, bảng con
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1.Ổn định
2 Kiểm tra : -Thế nào là từ ngữ địa phương ? Cho ví dụ
-Thế nào là biệt ngữ xã hội ? Tìm ví dụ và cho biết tầng lớp xã hội nào
thường sử dụng các biệt ngữ này ?
- Nêu cách sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội ?
3.Bài mới :
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
A.HOẠT ĐỘNG 1:Tìm hiểu
khái niệm trợ từ.
-Cho HS đọc ba câu văn ở SGk
-Cho HS so sánh nội dung :
+câu 1 / câu 2
+câu 1 / câu 3
-Nghĩa của các câu có gì khác
nhau Vì sao có sự khác nhau
đó ?
-Các từ những, có trong các
câu trên đi kèm với từ ngữ nào
trong câu và biểu thị thái độ gì
của người nói đối với sự việc ?
I.Tìm hiểu khái niệm trợ từ.
-Đọc ba câu văn ở SGk -So sánh :
a/ câu 1 / câu 2:
Câu 1 : Sự việc khách quan Câu 2 : Đánh giá nhiều quá mức bình thường (những)
b/ câu 1 / câu 3:
Câu 1 : Sự việc khách quan Câu 3 : Đánh giá ít, không đạt mức bình thường
-Ý các câu khác nhau do sử dụng
từ những, có thêm trong câu 2 và
câu 3
-Các từ những, có đi kèm từ chỉ
số lượng chính xác biểu thị thái
độ nhấn mạnh sự đánh giá của người nói
I BÀI HỌC :
1 Trợ từ
Trang 5-Các từ Avà Vâng trong đoạn
trên biểu thị điều gì ?
-Cho HS đọc các câu trả lời a,
b, c, d Chọn các câu trả lời
đúng nhất khi nhận xét về cách
dùng các từ A, Vâng
-Cho HS tìm thêm một số ví dụ
minh họa về đặc tính ngữ pháp
của thán từ
-Các từ A, vâng dược gọi là
thán từ Theo em, thế nào là
thán từ ?
-Dựa vào phần ví dụ trên, em
hãy phân loại thán từ ?
-Cho HS tìm ví dụ ở mỗi loại ?
-Cho HS đọc các phần ghi nhớ
SGK
-Bộc lộ cảm xúc và gọi đáp
-Đọc 4 câu trả lời, chọn:Câu a, d
-Trả lời
-Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc
-Thán từ gọi đáp
-Cho ví dụ
-Đọc ghi nhớ
b/ Các loại thán từ
* Ghi nhớ/SGK
C.HOẠT ĐỘNG 3: luyện tập
Lần lượt hướng dẫn Hs giải
các baì tập 1-6/SGK
II.luyện tập:
1.a/Này, à b/ ấy c/ Vâng d/ Chao ôi e/ hỡi ơi 5/ Dùng thán từ phù hợp với tình huống giao tiếp
6/ Câu tục ngữ khuyên ta cách dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép
II/ Luyện tập Bài 1
Bài 2 Bài 3 Bài 4 Bài 5 Bài 6
D.HOẠT ĐỘNG 4 :
4 Củng cố : HS đọc lại ghi nhớ/SGK
5 Dặn dò :
-Học thuộc bài
-Làm bài tập vào vở
-Chuẩn bị bài mới “ Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự”
****************************************
Trang 6Ngày soạn :23 / 9 / 08
Tiết 24 - Tập làm văn MIÊU TẢ VÀ BIỂU CÁM TRONG VĂN TỰ SỰ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
- Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm
của người viết trong một văn bản tự sự
- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
B CHUẨN BỊ :
- GV: Soạn bài, SGK, SGV, bảng phụ
- HS : Bảng con, SGK, đọc trước đoạn văn ở SGk/mục I
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định
2 Kiểm tra : - Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?
-Tóm tắt văn bản “Cô bé bán diêm” ?
3 Bài mới :
A.HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu bài
Nêu được tầm quan trọng, mục đích và ý nghĩa của việc kết hợp các yếu tố miêu tả biểu
cảm trong văn tự sự
B.HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu
về sự kết hợp các yếu tố kể, tả
và biểu lộ tình cảm.
-Cho HS đọc đoạn văn ở phần 1
SGK
-Tìm ra, chỉ ra các yếu tố miêu
tả và các yếu tố biểu cảm trong
đoạn văn trên ?
-Trong đoạn trích trên tác giả kể
lại những sự việc gì?
-Bằng những chi tiết nào ?
-Tác giả đã dùng những yếu tố
miêu tả nào ? Và các yếu tố
biểu cảm nào ?
I.Tìm hiểu về sự kết hợp các yếu tố
kể, tả và biểu lộ tình cảm.
-HS đọc đoạn văn ở phần 1 SGK
-HS chỉ ra các từ ngữ, câu văn hình ảnh, chi tiết thể hiện các yếu tố miêu
tả và biểu cảm
-Kể : nêu sự việc, hành động của nhân vật
-Tả : tính chất, màu sắc, mức độ
-Biểu cảm : bày tỏ cảm xúc, thái độ
-Chi tiết (Mẹ vẫy tay tôi chạy theo,
mẹ kéo tôi, tôi oà khóc, mẹ khóc theo, tôi ngồi bên mẹ)
-Yếu tố miêu tả (tôi thở, mẹ không còm cõi, gương mặt, đôi mắt, nước da)
I BÀI HỌC :
1.Sự kết hợp với các yếu tố
kể tả và biểu lộ tình cảm trong văn tự sự
a/Tìm hiểu đoạn văn
b/ Viết lại đoạn văn
*Ghi nhớ
Trang 7và việc thành một đoạn.
-Đối chiếu đoạn văn vừa chép
với đoạn trích
-Nếu không có các yếu tố miêu
tả và biểu cảm thì sự việc kể
chuyện trong đoạn văn trên sẽ
bị ảnh hưởng như thế nào ?
-Từ đó, rút ra kết luận về vai trò
tác dụng của yếu tố miêu tả và
biểu cảm trong việc kể chuyện
-Cho HS bỏ hết yếu tố kể trong
đoạn văn, viết lại trong đoạn
văn chỉ có yếu tố miêu tả và
biểu cảm thì đoạn văn sẽ bị ảnh
hưởng ra sao ? Nó có thành câu
chuyện không ? Vì sao ?
-Vậy, yếu tố kể người và việc
trong văn bản tự sự có vai trò gì
?
C.HOẠT ĐỘNG 3 : Phần ghi
nhớ
-Nêu vai trò của yếu tố kể, miêu
tả, biểu cảm trong văn tự sự
-Cho HS đọc phần ghi nhớ
SGK
-Đối chiếu 2 đoạn văn
-Các yếu tố miêu tả giúp cho sự việc thêm sinh động, yếu tố biểu cảm thể hiện tình mẫu tử sâu nặng
-Tác giả thể hiện được thái độ yếu mến trân trọng đối với nhân vật
-Bỏ câu kể thì không thành câu chuyện vì cốt truyện là do sự việc và nhân vật cùng hành động tạo nên
-Yếu tố kể giúp hình thành câu chuyện
-Trả lời
-Đọc ghi nhớ
D.HOẠT ĐỘNG 4 : Hướng dẫn
luyện tập II.Luyện tập*BT 1: Chỉ ra một số đoạn văn tiêu
biểu:
+ Hàng năm, cứ vào cuối thu mơn man của buổi tựu trường
+ Tôi quên thế nào được bàu trời quang đãng
II LUYỆN TẬP.
E HOẠT ĐỘNG 5 :
4 Củng cố : Cho HS đọc lại phần ghi nhớ
5 Dặn dò : Học thuộc bài
Làm bài tập 2/ 74/SGK
Chuẩn bị bài mới “Đánh nhau với cối xay gió”