- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc tìm, sắp xếp và trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi, quen thuộc.. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1.[r]
Trang 1TUẦN 27
Tiết 105: Bàn luận về phép học Tiết 106: Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm Tiết 107 - 108: Bài viết số 6 ( văn nghị luận )
Ngăy soạn : 5/ 3 /09 TUẦN 26
Tiết 105 BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC
(La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp)
A MỤC ĐÍCH YÊU CẦU: Giúp HS
- Thấy được mục đích, tác dụng của việc học chân chính: Học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, đồng thời thấy được tác hại của lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi
- Nhận thức được phương pháp học tập đúng, kết hợp học với hành Học tập cách lập luận của tác giả, biết cách viết bài văn nghị luận theo chủ đề nhất định
B CHUẨN BỊ
* GV: Nghiên cứu SGK, SGV, soạn giáo án
* HS: Soạn bài theo hướng dẫn
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra:
- Đọc thuộc lòng đoạn đầu bài cáo: "Nước Đại Việt ta"
- Vì sao nói "BNĐC" là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của nước ta?
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài:
Học để làm gì? Học cái gì, học như thế nào? Nói chung vấn đề học tập đã được ông cha ta bàn đến từ lâu Một trong những ý kiến tuy ngắn gọn nhưng rất sâu sắc và thấu tình đạt lý là đoạn "Luận về phép học" trong bản tấu dâng vua Quang Trung của nhà nho lừng danh La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
b Tổ chức hoạt động:
A.Hoạt động đọc và tìm hiểu
chú thích
-Yêu cầu đọc CT/77
? Em biết gì về LSPTN Thiếp?
GV nhấn mạnh:
- Từng đỗ đạc, làm quan, từ
quan về dạy học
- Được vua Q.Trung nể trọng
-Cho biết văn bản trên nằm ở
vị trí nào của tác phẩm?
B.Hoạt động 2: Tìm hiểu văn
bản.
? Bài văn được viết theo thể
tấu - Em hiểu gì về thể tấu?
GV: Tấu có thể viết bằng văn
xuôi, văn vần hay văn biền
I.Tìm hiểu tác giả và tác phẩm.
-HS đọc chú thích
-Đoạn văn nằm ở gần cuối của bài tấu gởi vua
II Tìm hiểu văn bản.
-Tấu là lời của thường dân tâu lên vua chúa để trình bày sự
I Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Tác giả:
- Nguyễn Thiếp (1723-1804), quê
ở Hà Tĩnh
- Là người có tài năng, phẩm chất đáng quý
2 Tác phẩm: Thuộc gần cuối trích trong bài tấu viết 8.1791
II Tìm hiểu văn bản:
Trang 2ngẫũ Băi tấu của NT băn về 3
điều: Quđn đức, dđn tđm vă
học phâp
? Căn cứ văo nội dung đoạn
trích năy có thể chia đoạn như
thế năo?
HS đọc lại đoạn 1
? Ở cđu đầu từ ngữ năo níu lín
mục đích của việc học Hêy
chỉ ra?
? Tâc giả đê định nghĩa đạo lă
gì?
? Như vậy mục đích chđn
chính của việc học lă gì?
? Em có nhận xĩt gì về câch
níu luận điểm vă câch lập luận
ở đoạn văn năy?
? Ở những cđu tiếp theo tâc giả
lăm nổi bật hơn nữa mục đích
chđn chính ấy, tâc giả đê phí
phân điều gì? Chi tiết năo thể
hiện điều đó?
* GV giảng về lối học chuộng
hình thức
? Mục đích của hình thức học
năy có phải để biết đạo lăm
người không?
? Tâc hại của lối học ấy ra
sao?
GV chốt: Sự tồn vong, hưng
thịnh của một đất nước mă dựa
văo nền giâo dục như thế thì
nguy hại biết chừng năo Cả
đoạn văn lă lời băn luận chđn
thật, thẳng thắn vă xâc đâng
của một vị túc nho hết lòng vì
sự học, vì đất nước Không chỉ
xâc định đúng mục đích, còn
cần biết học câi gì vă học như
thế năo
? Để khuyến khích việc học,
tâc giả khuyín vua Quang
Trung thực hiện những chính
sâch gì?
việc, ý kiến, đề nghị
- Nghe hướng dẫn
- HS đọc
- "Ngọc tệ hại ấy": mục đích của việc học
- "Cúi bỏ qua": Nội dung vă phương phâp học tập
- Còn lại: Ý nghĩa, tâc dụng của việc học chđn chính - kết băi
-.HS đọc ( Học để "biết rõ đạo": lă lẽ đối
xử giữa người vă người
- Câch níu bằng hình ảnh ẩn dụ qua cđu chđm ngôn vừa dễ hiểu, vừa thuyết phục
- Dùng cđu phủ định ( tăng ý khẳng định
- Chú thích 1 vấn đề trừu tượng thật ngắn gọn, rõ răng
-Phí phân những biểu hiện lệch lạc, sai trâi trong việc học: "lối học hình thức"
-Mục đích của lối học năy lăì
để "cầu danh lợi"
( "chúa tầm thường, thần nịnh hót" ( nước mất, nhă tan"
-HS đọc phần 2
- HS thảo luận nhóm ( Việc học phải được phổ biến rộng khắp: mở trường, mở rộng thănh phần học, tạo điều kiện
1 Thể loại:
- Thể tấu
2 Bố cục: 3
đoạn
3 Phđn tích
a Mục đích chđn chính của việc học:
-Học để lăm người
-Dùng cđu chđm ngôn dưới dạng phủ định để tăng
ý khẳng định
- Phí phân những biểu hiện lệch lạc, sai trâi trong việc học
Trang 3-Ngăy nay, chủ trương ấy
có được kế thừa, phât triển
không? Hêy cho văi VD minh
hoạ
- GV liín hệ:
- Thực hiện phổ cập GD trín
toăn quốc
- Lập những Hội khuyến học
.v.v
? Đi kỉm với chủ trương trín,
Nguyễn Thiếp đê đề xuất
những phương phâp học tập
năo? Từ ngữ năo thể hiện
phương phâp đó?
? Từ thực tế việc học của bản
thđn, em thấy phương phâp
học tập năo lă tốt nhất? Vì
sao?
GV chốt: Câc phương phâp
học tập trín đều cần thiết Cần
vận dụng một câch linh hoạt,
phù hợp
- Y/c đọc lại phần cuối
? Theo tâc giả, nếu thực hiện
tốt những điều trín thì sẽ có
kết quả gì?
GV: Kết thúc tâc phẩm lă
những cđu văn mang hình thức
hănh chính của thể tấu: mong
được vua xem xĩt, thực thi
Qua đó, người đọc cũng cảm
nhận được tấm lòng thiết tha vì
sự nghiệp GD của Nguyễn
Thiếp
C.Hoạt động 3: Tổng kết
-Từ những tìm hiểu trín, em
hêy hệ thống lại trình tựu lập
luận bằng một sơ đồ vă ghi
văo bảng con
-Gọi Hs đọc ghi nhớ
thuận lợi cho người đi học
- Việc học phải từ những kiến thức cơ bản
( Đó lă chủ trương đúng đắn vă tiến bộ vì đê phât triển giâo dục trín diện rộng, phổ cập giâo dục
Bâc chủ trương "diệt giặc dốt, giặc đói "
- Hiện nay, nhă nước có những chính sâch ưu đêi, đầu tư cho
GD rất hiệu quả
( Học từ thấp ( cao
- Học rộng, nghĩ sđu, tóm lược những điều cơ bản
- Học đi đôi với hănh
- HS thảo luận, đại diện níu suy nghĩ của nhóm
-HS đọc ( đất nước nhiều nhđn tăi
- Chế độ vững mạnh
- Quốc gia hưng thịnh
III Tổng kết.
-Hệ thống lại trình tựu lập luận bằng một sơ đồ vă ghi văo bảng con
-Đọc ghi nhớ
b Chủ trương vă phương phâp học tập:
* Chủ trương:
- Việc học phải được phổ biến rộng khắp
- Phải học từ những kiến thức
cơ bản có tính chất nền tảng
III Tổng kết :
*Ghi nhớ/SGK
C Hoạt động 4:
4 Củng cố:Sơ đồ lập luận:
Chủ trương phương
Mục đích chân chính của việc học
Trang 4
5 Dặn: -Đọc kĩ văn bản, nắm rõ hệ thống luận điểm vă phương phâp lập luạn của văn bản
- Chuẩn bị băi Luyện tập vă xđy dựng lu?ûn điểm trong băi văn nghị luận
phâp học tập đúng đắn
Phí phân những lệch lạc, sai trâi
Tác dụng của việc học chân chính
Trang 5Ngày soạn: 9 / 3 / 09
Tiết 1106 LUYỆN TẬP
XÂY DỰNG VÀ TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS
- Củng cố chắc chắn hơn nữa hiểu biết về cách thức xây dựng và trình bày luận điểm
- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc tìm, sắp xếp và trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi, quen thuộc
B CHUẨN BỊ
* GV: - Nghiên cứu SGK, SGV, soạn giáo án P.P, phòng máy, đèn chiếu
* HS: Chuẩn bị bài theo yêu cầu lập dàn ý đề bài/82, giấy trong, bút lông
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định
2 Kiểm tra:
- Khi trình bày luận điểm trong đoạn văn nghị luận cần chú ý những điều gì?
- Viết một đoạn văn ngắn triển khai ý của luận điểm: "Học phải kết hợp với làm bài tập thì mới hiểu bài"
3 Bài mới:
A.Hoạt động 1: Tìm hiểu đề
bài
-Cho đọc đề bài/ SGK-82
? Bài làm cần làm sáng tỏ vấn đề
gì, cho ai, nhằm mục đích gì?
? Để đạt được mục đích đó 1 dàn
bài cần đưa ra những luận điểm
nào? Hệ thống luận điểm ở mục
II có sử dụng được không? Vì
sao?
? Theo em, em sẽ điều chỉnh
như thế nào?
-Nhận xét cách sắp xếp của HS
-GV gợi ý bố cục sau:
a Đất nước đang rất cần những
người tài giỏi để đưa tổ quốc
tiến lên
b.Quanh ta có nhiều tấm gương
của các bạn phấn đấu học giỏi
c.Muốn học giỏi thì trước hết
phải học chăm
d.Một số bạn trong lớp còn ham
chơi ( thầy cô, bố mẹ lo buồn
e.Nếu bây giờ càng chơi bời,
không chịu học thì sau này càng
khó gặp niềm vui trong cuộc
sống
f.Vậy, các bạn nên chịu khó học
tập để trở thành người có ích và
tìm được niềm vui lâu bền
B Hoạt động 2: Hướng dẫn
I Tìm hiểu đề bài.
-Đọc đề bài/SGK
-Lời khuyên các bạn trong lớp học tập chăm chỉ hơn
-Thảo luận câu hỏi:
( Có thể dùng hệ thống luận điểm đó nhưng cần điều chỉnh cho phù hợp:
-(a): Cần bỏ nội dung "lao động tốt"
- Sắp xếp lại các luận điểm ( làm trên giấy trong)
(b): Thêm các luận điểm cần thiết:
-Đất nước rất cần những người tài giỏi
-Phải học chăm mới học giỏi, mới thành tài
-1 HS đọc bố cục đã gợi ý ở màn hình.û
- Cả lớp ghi vào vở
II Trình bày luận điểm:
I Tìm hiểu đề bài.
1 Đề: Hãy viết
1 bài báo tường
để khuyên các bạn trong lớp học tập chăm chỉ hơn
2 Yêu cầu:
-Kiểu bài: Nghị luận
-Nội dung: Thuyết phục các bạn học tập chăm chỉ hơn
II Xây dựng
hệ thống luận điểm
những nội dung phù hợp
-Sắp xếp mạch lạc, chặt chẽ
III Trình bày luận điểm
Trang 6trình băy luận điểm
? Em hêy nhắc lại những điều
cần chú ý khi trình băy luận
điểm?
-Y/c đọc lại luận điểm (2)
-Cho 1 HS đọc mục 2.a/83
? Có phải ba cđu chuyển đoạn vă
giới thiệu luận điểm như mục
2.a đều chính xâc không? Vì
sao?
? Em thích cđu năo hơn cả? Em
có thể níu câch chuyển đoạn vă
giới thiệu luận điểm của em
được không?
-Có phải đoạn văn nghị luận năo
cũng phải có kết đoạn?
? Bạn em muốn kết đoạn bằng
một cđu hỏi như trong "HTSĩ"
được không? Em hêy viết 1 cđu
kết cho phù hợp
? Đoạn văn trình băy ở mục 2.a
lă đoạn văn diễn dịch hay qui
nạp? Hêy đổi lại?
C.Hoạt động 3: Tổ chức HS
trình băy đoạn viết của mình.
-Hướng dẫn HS thực hiện
-GV nhận xét, cho điểm
-HS nhắc lại (nội dung ghi nhớ
ở tiết 100)
-Đọc mục 2.a/83 -Cđu (1), (3) được, diễn đạt phù hợp
- Cđu (2) dùng từ nối "Do đó"
lă không hợp lý vì quan hệ Giữa (d) vă (e) không phải lă quan hệ nhđn quả
- HS trả lời theo sở thích nhìn nhận của câ nhđn
- HS trình băy độc lập
-Kết đoạn có thể có hoặc không, tuỳ văo nội dung, tính chất của đoạn văn, không nín
gò ĩp, mây móc
-Được: "Lúc bấy giờ, câc bạn muốn vui chơi nữa, liệu có được không?"
- HS trình băy câ nhđn
( Đoạn qui nạp -HS đổi bằng câch chuyển cđu chủ đề lín đầu đoạn vă sửa lại cho lôgíc
-HS viết đoạn trín giấy trong
-3HS (G-TB-Y) trình băy phần chuẩn bị của mình trín đèn chiếu
1 Để trình băy luận điểm được tốt, cần:
a.Chọn đoạn, cđu văn giới thiệu luận điểm
b Sắp xếp luận cứ
c.Phần kết đoạn
d.Trình băy theo câch diễn dịch vă qui nạp
IV.Thực hănh
D.Hoạt động 4:
4 Dặn dò: - Xem lại băi học
- Chuẩn bị lăm băi viết số 6 (văn nghị luận)
Trang 7Ngày soạn: 9/3/09
Tập làm văn 107-108 BÀI VIẾT VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:
- Vận dụng kỹ năng trình bày luận điểm vào việc viết bài văn chứng minh (hoặc giải thích) một vấn đề xã hội hoặc văn học gần gũi với các em
- Tự đánh giá chính xác hơn trình độ tập làm văn của bản thân từ đó, rút ra những kinh nghiệm cần thiết để các bài làm sau đạt kết quả tốt hơn
B CHUẨN BỊ:
* GV: -Họp nhóm, ra đề, thống nhâtú đáp án
-Dặn HS chuẩn bị làm bài
* HS: - Xem lại nội dung các tiết 99, 100, 102; lý thuyết văn nghị luận
- Lập dàn ý chi tiết 3 đề bài gợi ý ở SGK
C LÊN LỚP
1 Ổn định
2 Kiểm tra: Giấy bút, chuẩn bị của HS
3 Bài mới:
a Tổ chức hoạt động:
* Hoạt động 1: Ghi đề
- Đề bài: Câu nói của M.Goóc-ki: "Hãy yêu sách, nó là nguồn kiến thức, chỉ
có kiến thức mới là con đường sống" gợi cho em những suy nghĩ gì?
* Hoạt động 2: HS làm bài, GV theo dõi
* Hoạt động 3: GV thu bài - HS ghi đề vào vở - GV nhận xét giờ làm bài của các em
* Hoạt động 4: Dặn dò, chuẩn bị bài "Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận"
b Đáp án - biểu điểm:
* Yêu cầu về nội dung:
- HS nêu được những cảm nhận, đánh giá về công dụng của sách đối với con người
Dàn bài
A/ Mở bài:
- Loài người phát triến gắn với những thành tựu trí tuệ, kiến thức
- Sách là nơi lưu giữ những kiến thức đó
- Vì thế M Go-rơ-ki có nói (trích câu nói)
B Thân bài:
1 Nói tới sách là nói tới kiến thức, tới trí tuệ con người:
- Đây là hình thức lưu giữ kiến thức phong phú và sâu sắc của con người từ xưa tới nay, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại
2 Những dẫn chứng cho thấy sách là nguồn kiến thức bất diệt:
- Những tác phẩm ghi lại truyện dân gian, ca dao, dân ca của nhân dân ta
- Những tác phẩm khoa học vô giá của các nhà khoa học, những tác phầm văn chương của các nhà văn
- SGK là sự kết tinh của những quyển sách mang kiến thức cơ bản, phổ thông cần có của mỗi người
3 Chỉ có kiến thức mới là con đường sống bởi nó giúp con người hiểu được qui luật của tự nhiên và xã hội để tồn tại và phát triển
-Sách dạy ta cách sống, cách làm, cách thư giãn, giải trí để sống tốt hơn
4 Lời khuyên của M.Go-rơ-ki thật chí lí: Hãy yêu sách, quí sách, giữ gìn, trân trọng sách, xem sách là người bạn đồng hành trong cuộc sống thì cuộc sống của chúng ta mới ngày càng phong phú và không bị tụt hậu
Trang 8C/ Kết bài: Tình cảm, thái độ của em đối với sách
* Yêu cầu về hình thức:
- Bài làm đúng thể loại nghị luận (bàn bạc, đánh giá, chứng minh)
- Bố cục đầy đủ, hoàn chỉnh
- Biết giới thiệu, triển khai luận điểm, chuyển đoạn
- Viết ngắn gọn, mạch lạc, ít lỗi về diễn đạt, chính tả
* Biểu điểm:
- Điểm 9-10: Bài làm đạt những yêu cầu trên Có sáng tạo, phong cách riêng Không quá 3 lỗi
- Điểm 7-8: Viết đạt mức khá Diễn đạt tương đối mạch lạc, sáng tạo Không quá 6 lỗi
- Điểm 5-6: Bài viết tỏ ra hiểu đề song diễn đạt chưa mạch lạc, thiếu vài ý cơ bản Trên 10 lỗi
- Điểm 3-4: Lúng túng trong diễn đạt Lập luận lủng củng dẫn chứng hạn chế Lỗi nhiều
- Điểm 1-2: Chưa nắm được kiểu bài, sa vào phát biểu chung chung Bố cục không hoàn chỉnh Lỗi quá nhiều