Bài giảng môn Ngữ văn 6 - Tiết số 91: Nhân hoá

Nhân hoá là gọi tả con vật, cây cối, đồ vật … bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật,… trở nên gần gũi với con người, biểu thị đư[r]

NHiÖt liÖt CHÀO mõng QUÍ

THẦY CÔ vÒ dù giê ng÷

v¨n líp 6C!

ThiÕt kÕ bµi gi¶ng:

C©u hái :

So s¸nh lµ g×?

Cã mÊy kiÓu so s¸nh?

* Đáp án:

1 Khái niệm :

So sánh là đối chiếu sự vật , sự việc này

với sự vật sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gơị hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

2 Hai kiểu so sánh:

- So sánh ngang bằng

- So sánh không ngang bằng

TiÕt 91

I - Nhân hóa là gì?

1/ Bài tập: Đọc khổ thơ sau:

Ông Trời Mặc áo giáp đen

Ra trận Muôn nghìn cây mía Múa gươm

Kiến Hành quân Đầy đường (Trần Đăng Khoa)

- Bầu trời được gọi bằng gì?

- Ông thường được dùng để gọi người, Trần Đ ăng Khoa dùng để gọi trời,

cách gọi như vậy có dụng ý gì?

Làm cho trời trở nên gần gũi với người hơn

Các hoạt đông: măc áo giáp, ra trận là hoạt động của con người, Trần

Đăng Khoa dùng để miêu tả bầu trời trước cơn mưa nhằm mục đích gì?

Làm tăng tính biểu cảm của câu thơ; làm cho quang cảnh bầu trời

trước cơn mưa sinh động hơn.

Ông

TiÕt 91

Hãy so sánh hai cách diễn đạt cùng một nội dung, cách diễn đạt nào hay hơn ? Vì sao?

Mặc áo giáp đen

Ra trận

Muôn nghìn cây mía

Múa gươm

Kiến

Hành quân

Đầy đường

bay phấp phới

Em hãy cho biết nhân hoá là gì?

Kết luận: Nhân hoá là biến các sự vật không phải là người trở nên có các đặc điểm, tính chất, hoạt động … như con người.

Ø Cách diễn đạt của Trần Đăng Khoa hay hơn vì có sử dụng phép nhân hoá.

Vậy dùng phép nhân hoá có tác dụng gì ?

Tác dụng: Làm cho sự vật được miêu tả trở nên sống động, gần gũi với đời sống con người, Làm cho cho câu văn, câu thơ mang tính biểu cảm cao.

Qua việc tìm hiểu trên, em cần ghi nhớ điều gì?

Nhân hoá là gọi tả con vật, cây cối, đồ vật …

bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối,

đồ vật,… trở nên gần gũi với con người, biểu

thị được những suy nghĩ, tình cảm của con

người.

2/ Ghi nhớ 1:

Tìm trong các văn bản đã học, các câu văn, có sử

dụng phép nhân hoá ?

VD1: Dọc sông, những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt

đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước

( Vượt thác – Võ Quảng)

VD2: Chào mào, sáo đậu, sáo đen,… đàn đàn lũ lũ

bay đi bay về, lượn lên lượn xuống Chúng nó gọi

nhau, trò chuyện, trêu ghẹo và tranh cãi, ồn ào mà

đông vui không thể tưởng được.

(Cây gạo - Vũ Tú Nam)

VD3: Tre cụ, tre ông, tre bà, tre cha, tre mẹ, tre con,

tre cháu chút chít, chằng chéo bằng ngọn bằng tán,

bằng cách ấy khiến con sẻ bay cũng không lọt.

(Luỹ làng - Ngô Văn Phú)

II Các kiểu nhân hóa:

1/ Bài tập: - Trong các câu sau đây, sự vật nào được nhân hoá?

- Dựa vào các từ in đậm, cho biết mỗi sự vật trên được nhân hóa bằng cách nào?

a “ Từ đó, lão Miệng, bác Tai, cô Mắt, cậu Tay lại thân mật sống với nhau, mỗi

người một việc, không ai tị ai cả.”

(Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)

b “ Gậy tre , chông tre chống lại sắt thép của quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đại bác Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín.”

(Thép Mới)

c “ Trâu ơi, ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày vơí ta”

(Ca dao)

Ø D ùng những từ ngữ vốn gọi người để g ọi c ác bộ phận trên cơ thể con người

Ø D ùng những từ ngữ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

động, tính chất của vật ( tre ).

Ø Trò chuyện xưng hô v ới vật như đối v ới ng ười.

Qua việc tìm hiểu các ví dụ trên, em hãy cho biết có mấy kiểu nhân hoá?

2/ Ghi nhớ 2:

Có ba kiểu nhân hóa thường gặp:

1 Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

2 Dùng những từ vốn chỉ hành động , tính chất của

người để chỉ hành động, tính chất của sự vật.

3 Trò chuyện xưng hô với vật như đối với người.

Núi cao chi lắm núi ơi

Núi che mặt trời chẳng thấy người thương !

A Dùng từ vốn gọi người để gọi vật

B Dùng những từ vốn chỉ hoạt đông của người để chỉ hoạt

động của vật.

C Dùng những từ vốn chỉ tính chất của người để chỉ tính chất của vật.

D Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Tác dụng: Bộc lộ tâm tình thiết tha với núi như đối với người.

(Bài tập 4.a Tr59)

Phép nhân hoá trong câu ca dao sau được tạo ra bằng cách nào và nó có tác dụng gì?

LuyÖn tËp

Bài 1 : Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của phép nhân

hóa trong đoạn văn sau:

đậu đầy mặt nước Xe anh, xe em tíu tít nhận hàng về và chở hàng ra Tất cả đều bận rộn

(Phong Thu)

cảng được miêu tả sống động hơn, ng ười đọc dễ hình

dung được cảnh bận rộn của các phương tiện có trên

cảng Bến cảng trở nên gầ̀n gũi, thu hút sự chú ý của mọi người hơn

II LuyÖn tËp

Bài 2 : So sánh hai đoạn văn để tìm ra sự khác nhau trong cách diễn đạt :

“ Bến cảng lúc nào

cũng đông vui Tàu

mẹ , tàu con đậu đầy

mặt nước Xe anh,

xe em tíu tít nhận

hàng về và chở hàng

ra Tất cả đều bận

rộn ”

( Phong Thu ).

Bến cảng lúc nào cũng rất nhiều tàu xe Tàu lớn tàu bé đậu đầy mặt nước Xe to,

xe nhỏ nhận hàng về và chở hàng ra Tất cả đều hoạt động liên tục.

II LuyÖn tËp

Đoạn văn 1 Đoạn văn 2

đông vui rất nhiều tàu xe

tàu mẹ,tàu con tàu lớn, tàu bé

xe anh, xe em xe to , xe nhỏ

tíu tít, nhận hàng, chë

hµng

nhận hàng về và chở

hàng ra bận rộn hoạt động liên tục

Đoạn văn 1 tác giả sử dùng nhiều phép nhân hóa , nhờ vậy mà sinh động, gợi cảm hơn đoạn văn 2.

Khác nhau

Bài 3: Hai cách viết sau đây có gì khác nhau ? Nên chọn cách viết nào cho văn bản biểu cảm , và chọn cách viết nào cho văn bản thuyết minh ?

Cách 1: Dùng viết văn bản biểu cảm vì có sử dụng phép nhân hoá Cách 2: Dùng viết văn bản thuyết minh

Trong các loại chổi chổi rơm vào loại đẹp nhất Chổi được tết bằng rơm nếp

vàng Tay chổi được tết săn lại thành sợi và quấn quanh thành cuộn

“Trong họ hàng nhà chổi thì cô

bé Chổi Rơm vào loại xinh xắn

nhất Cô có chiếc váy vàng óng

không ai đẹp bằng Áo của cô

cũng bằng rơm thóc nếp vàng

tươi, được tết săn lại, cuộn từng

vòng quạnh người, trông cứ như

áo len vậy ”

II LuyÖn tËp

ghé sát mặt đất được rửa mặt sau cơn mưa

cúi xuống, lắng nghe, tìm xem đàn chim én đang ở nơi nào? trầm ngâm

Bầu trời

Hãy chọn trong cỏc cụm từ sau mộtcụm từ thích hợp có sử dụng phép nhõn hóa đờ̉ ghép với từ “bầu trời “

tạo thành cõu văn miờu tả bầu trời sau cơn mưa.

Bài tập 5: (SGK- tr.59):

4 – 5 câu) với nội dung tự chọn, trong đó có

dùng câu văn sử dụng phép nhân hoá.

II Luyện tập

* Một số đoạn văn miêu tả sử dụng thành công

phép nhân hóa:

Đoạn 1: “ Cây rơm như một cây nấm khổng lồ không chân Cây rơm đứng từ mùa gặt này đến mùa gặt tiếp sau Cây rơm dâng dần thịt mình cho lửa đỏ hồng căn bếp, cho bữa ăn rét mướt của

trâu bò.”

Đoạn 2 : “ Những cánh buồm chung thủy cùng con người vượt qua bao sóng nước, thời gian

Đến nay đã có những con tàu lớn, có thể vượt

biển khơi Nhưng những cánh buồm vẫn sống

cùng sông nước và con người”

Đoạn 3: “ Cái hoa chuối thập thò, hoe hoe đỏ như một mầm lửa non Nó càng ngày càng

to thêm, nặng thêm, khiến cây chuối nghiêng hẳn về một phía”

Đoạn 4: “Nước trườn qua kẽ lá, lách qua những mỏm đá ngầm tung bọt trắng xóa Hoa nước bốn mùa xòe cánh trắng trải thảm hoa đón mời khách gần xa về thăm bản”

Một số bài thơ, bài ca dao sử dụng phép nhân hóa một cách sinh động :

Bên ruộng lúa xanh non Những chị lúa phất phơ bím tóc Những cậu tre bá vai nhau thì thầm đứng học Đàn cò trắng

Khiêng nắng Qua sông

Cô gió chăn mây trên cánh đồng Bác mặt trời đạp xe qua đỉnh núi Có vẻ vui tươi

Nhìn chúng em nhăn nhó cười

( Trần Đăng Khoa )