KiÕn thøc: Qua bài thơ giúp học sinh cảm nhận được tình yêu thương con và ước mong của người mẹ dân tộc Tà ôi trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, từ đó phần nào hiểu được tình yêu [r]
Trang 1Ngày giảng:
9A:………… Tiết 57 – hướng dẫn đọc thêm
(Nguyễn Khoa Điềm)
I/ Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
Qua bài thơ giúp học sinh cảm nhận được tình yêu thương con và ước mong của người mẹ dân tộc Tà ôi trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, từ đó phần nào hiểu được tình yêu quê hương đất nước và khát vọng tự do của nhân dân ta trong thời kì lịch sử này
Thấy được giọng điệu thơ tha thiết, ngọt ngào của Nguyễn Khoa Điềm qua những khúc ru cùng bố cục đặc sắc của bài thơ
2 Kĩ năng:
Đọc diễn cảm, phân tích
3 Thái độ:
Yêu quý, trân trọng những t/c tốt đẹp của bà mẹ kháng chiến
II/ Chuẩn bị:
1 Đồ dùng dạy học:
HS: phiếu học tập
2 Phương pháp:
Đọc diễn cảm, vấn đáp, phân tích, bình
III/ Các hoạt động dạy học:
1 Kiểm tra: Đọc thuộc lòng bài Bài thơ Bếp lửa và nêu giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ
2 Bài mới:
* Hoạt động 1:
Hoạt động 1 tìm hiểu t/g, t/p
GV: nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?
HS: trả lời
Hoạt động 2: Đọc – Hiểu chú thích
GV: đọc mẫu, hướng dẫn HS đọc
HS: đọc
GV: giải nghĩa một số từ khó
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản
GV: văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội
dung chính của từng phần ?
HS: 3phần
GV: ở khúc hát ru thứ nhất nhà thơ thủ thỉ
điều gì? Người mẹ thổ lộ với con điều gì?
HS: …
GV: một hình ảnh ntn gợi lên từ lời thơ
“Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng”?
HS: người mẹ địu con trên lưng, giã gạo, đứa
con ngủnhịp chày nghiêng giấc ngủ của
con trên lưng mẹ cũng nghiêng theo giấc
I Tác giả - Tác phẩm( sgk)
II Đọc – Hiểu chú thích
1.Đọc
2 Chú thích
III Tìm hiểu văn bản
1 Khúc hát ru thứ nhất:
* Việc làm của mẹ: giã gạo nuôi bộ đội
* Tình cảm: lòng yêu thương con gắn liền với tình thương bộ đội
Trang 2ngủ vất vả.
GV: người mẹ có mơ ước gì? Em có suy nghĩ
gì về mơ ước của người mẹ?
HS: … mơ ước mộc mạc,giản dị
GV: trong khúc hát ru thứ hai nhà thơ tiếp tục
thủ thỉ với em bé điều gì? Người mẹ gửi gắm
điều gì?
HS:…
GV: em hiểu ntn về lời thơ “Lưng núi thì to
mà lưng mẹ nhỏ”?
HS: …sự nhọc nhằn vất vả của bà mẹ
GV: em cảm nhận ntn về hình ảnh mặt trời
trong câu thơ:
“Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng”
HS: trả lời
GV: trong lời ru của mẹ có điều gì day dứt?
Điều đó phản ánh tấm lòng của người mẹ
ntn?
HS:
GV: lúc này điều mong ước của bà mẹ là gì?
Em có suy nghĩ gì về điều mong ước đó?
HS: mong ước giản dị chính đáng vì sự ấm
no của buôn làng
GV: người mẹ trong khổ thơ ba được khắc
hoạ đang làm công việc gì?
HS:
GV: em có nhận xét gì về t/c của người mẹ
được t/h trong khổ thơ cuối?
HS:…
GV: đến đây bà mẹ bộc lộ niềm mong ước
gì?
HS:…
GV: Qua đó em hiểu thêm gì về bà mẹ Tà
Ôi?
Hoạt động 4
GV: hãy khái quát những nét chính về nội
dung, nghệ thuật của bài thơ?
HS: NT: cảm xúc chân thành, giản dị thiết
tha, hình ảnh mới lạ gợi sự liên tưởng Sử
dụng BP ẩn dụ, phép đối
ND: h/a bà mẹ Tà Ôi thương con gắn liền với
t/y thương bộ đội, dân làng, đất nước…
GV: chốt KT
* Mơ ước: con mau khôn lớn
2 Khúc hát ru thứ hai
* Công việc: bà mẹ địu con đang tỉa bắp trên nương
* Tình cảm: thương con gắn liền với tình yêu thương dân làng đói khổ
* Mơ ước: được mùa, no ấm, con khôn lớn giúp mẹ làm thêm rẫy tăng thêm diện tích, năng suất gieo trồng
3 Khúc hát ru thứ ba
* Công việc: địu con đi chuyển lán trực tiếp góp phần tham gia chiến đấu là người mẹ dũng cảm
* Tình cảm: tình thương con gắn liền với t/y đất nước
* Mong ước: được gặp Bác Hồ, mong con
được làm người tự do mong đất nước thống nhất
là người yêu nước nồng nàn, yêu kính Bác Hồ
IV Tổng kết:
Ghi nhớ (sgk)
Trang 33 Củng cố:
Phân tích cái hay của hai câu thơ: “Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng”
4 Hướng dẫn:
Chuẩn bị bài: ánh trăng
………
Ngày giảng:
9A:………… Tiết 58 – áNH TRĂNG
9B:………… (Nguyễn Duy)
I/ Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Hiểu được ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình với quá khứ gian lao, tình nghĩa của Nguyễn Duy và biết rút ra bài học về cách sống cho chính mình
- Cảm nhận được sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố trữ tình vè yếu tố tự sự trong bố cục, giữa tính cụ thể và tính khái quát trong bài thơ
2 Kĩ năng:
Đọc diễn cảm, phân tích
3 Thái độ:
Yêu quý, trân trọng từ những gì giản dị gần gũi nhất với mình
II/ Chuẩn bị:
1 Đồ dùng dạy học:
HS: phiếu học tập
2 Phương pháp:
Đọc diễn cảm, vấn đáp, phân tích, bình
III/ Các hoạt động dạy học:
1 Kiểm tra: Đọc thuộc lòng bài Bài thơ Bếp lửa và nêu giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ
2 Bài mới:
* Hoạt động 1:
Hoạt động 1 tìm hiểu t/g, t/p
GV: nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?
HS: trả lời
Hoạt động 2: Đọc – Hiểu chú thích
GV: đọc mẫu, hướng dẫn HS đọc
HS: đọc
GV: giải nghĩa một số từ khó
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản
GV: văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội
dung chính của từng phần ?
HS: - khổ 1,2: vầng trăng trong quá khứ
- Khổ 3,4: vầng trăng trong cuộc sống hiện
tại
I Tác giả - Tác phẩm( sgk)
II Đọc – Hiểu chú thích
1.Đọc
2 Chú thích
III Tìm hiểu văn bản
Trang 4- Khổ 5,6: suy tư của nhà thơ.
HS: đọc thầm 2 khổ thơ đầu
GV: với người viết bài thơ này, trăng có mối
quan hệ ntn? Mối quan hệ ấy được t/h ở
những thời điểm nào của cuộc đời?
HS: trăng và người có mqh tri kỉ
GV: tại sao ở hai thời điểm này trăng có
mqh tri kỉ với người?
HS: … vì hồi nhỏ trăng gắn với kỉ niệm vui
tươi của thời thơ ấu; khi chiến tranh, trăng
gắn với những gian khổ, vui buồn, hiểm
nguy của đời lính
GV: mqh t/c giữa con người và vầng trăng
trong phần này là t/c ntn?
HS:…
GV: ở phần hai, em thấy c/s của con người
có điểm gì khác so với phần đầu?
HS:
GV: khi ấy quan hệ giữa con người với trăng
ra sao?
HS:
GV: cách viết về t/c của con người với trăng
ở phần này có gí đáng chú ý? Tác dụng của
cách viết đó?
HS: phần đầu: vầng trăng thành tri kỉ
khẳng định
Phần hai: Vầng trăng đi qua ngõ- như người
dưng qua đường nhân hoá, so sánh…
GV: không phải c/s hiện đại lúc nào cũng
bằn phẳng mà cũng có lúc gặp bất trắc
Trong bất trắc có những điều làm con người
tỉnh ngộ Vậy tình huống nào làm con người
bừng tỉnh nhớ đến vầng trăng- người bạn tri
kỉ ngày nào?
HS:…
GV: giải thích 1 số từ : thình lình, vội bật
tung, đột ngột
GV: Đây là khổ thơ quan trọng bước
ngoặt của cảm xúc bộc lộ rõ chủ đề tư
tưởng của bài thơ sự thức tỉnh con người
GV: vào lúc điện tắt, phòng tối om, con
người đã “Ngửa mặt lên nhìn mặt” Vì sao
t/g viết “Ngửa mặt lên nhìn mặt” mà không
1 Cảm nghĩ về vầng trăng trong quá khứ
- Quan hệ giữa trăng và người: là mối quan
hệ tri kỉ ở hai thời điểm:
+ Hồi nhỏ sống ở quê + Khi là người lính
- Tình cảm: gắn bó, chia ngọt xẻ bùi, đồng cam cộng khổ t/c đẹp đẽ, ân tình
2 Cảm nghĩ về vầng trăng trong cuộc sống hiện tại
- Cuộc sống: ở thành phố với ánh điện, cửa gương c/s đầy đủ tiện nghi sang trọng
- Quan hệ t/c: coi trăng như người dưng qua
đường
NT đối lập, nhân hoá, so sánh sự đổi thay trong t/c: con người xa lạ lãng quên trăng
- Tình huống:
+ Đèn điện tắt
+ Đột ngột vầng trăng tròn
bất ngờ kéo con người trở lại với quá khứ
3 Suy tư của nhà thơ
Trang 5HS: Mặt ở đây chính là mặt trăng tròn, con
người thấy mặt trăng là tìm được bạn tri kỉ
ngày nào Cách viết vừa lạ vừa sâu sắc
GV: Cảm xúc của nhân vật trữ tình khi tìm
lại được vầng trăng xưa kia là gì?
HS:
GV: Đối diện với trăng là con người đối
diện với chính mình Cả người và trăng có
thái độ ntn?
HS:
Hoạt động 4:
GV: nêu đắc sắc về nghệ thuật của bài thơ
T/g gửi tới người đọc thông điệp gì qua bài
thơ?
HS: trả lời
GV: chốt KT, liên hệ giáo dụ HS
HS: đọc ghi nhớ (sgk)
- Cảm xúc:
Rưng rưng xúc động, nhớ thương những kỉ niệm xưa
- Thái độ:
+ Trăng: im phăng phắc: nghiêm khắc nhắc nhở con người không được lãng quên quá khứ phải sống thuỷ chung, ân nghĩa
+ Người: giật mình: hối hận về sự bạc bẽo
thức tỉnh lương tâm: sống thuỷ chung, ân nghĩa uống nước nhớ nguồn
IV Tổng kết
Ghi nhớ (sgk)
3 Củng cố:
Kể lại ngắn gọ câu chuyện về mqh giữa người và trăng bằng văn xuôi
4 Hướng dẫn:
Chuẩn bị bài: Tổng kết từ vựng
………