Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời.. Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Than[r]
Trang 1Tuần 1 Ngày soạn :
Tiết 1 Ngày dạy:
Bài 1 TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I Mục tiêu: Giúp HS :
1 Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Rèn luyện kĩ năng đọc, kể và phân tích Tpvh
3 Có ý thức trân trọng những kỉ niệm đẹp về tuổi học trò, kỉ niệm về ngày đầu tiên đi học Qua đó, bồi dưỡng các em lòng mến yêu trường lớp, thầy cô giáo, bạn bè,…
II Chuẩn bị :
* Giáo viên : - Tham khảo tài liệu : SGV, TKBG NV 8
- Một số bài thơ, bài hát viết về những kỉ niệm ở buổi tựu trường đầu tiên
* Học sinh : - Đọc trước văn bản, tìm hiểu chú thích.
- Trả lời các câu hỏi phần Đọc – Hiểu văn bản.
- Tìm hiểu trước nội dung của phần Ghi nhớ.
III Hoạt động dạy học :
1 Oån định lớp ( 1’ )
2 Kiểm tra bài cũ ( 4’ ) : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.
3 Bài mới : Trong cuộc đời của mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền
lâu trong trí nhớ Đặc biệt, càng đáng nhớ hơn là các kỉ niệm, các ấn tượng của ngày tựu trường
đầu tiên Truyện ngắn Tôi đi học của nhà văn Thanh Tịnh diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật “tôi”,
gieo vào lòng ta bao nỗi niềm bâng khuâng, bao rung động nhẹ nhàng trong sáng Đọc truyện ngắn này, chúng ta như được cùng tác giả trở về ngày đầu tiên của tuổi học trò để sống lại “những
kỉ niệm mơn man”
20p HĐ 1 : Hd HS đọc, tìm hiểu
chung vb :
* Hd đọc (đọc diễn cảm, giọng
nhẹ nhàng, sâu lắng) -> Gọi HS
đọc -> GV góp ý cách đọc của
HS
-H : Em hãy trình bày những
hiểu biết của mình về nhà văn
Thanh Tịnh và kể tên những tác
phẩm nổi tiếng của ông ?
* Cho HS nêu những từ ngữ các
em chưa rõ nghĩa trong vb ->
GV giải thích
-H: Thể loại, bố cục của vb ?
HĐ 1 : Đọc, tìm hiểu chung vb :
* Nghe, lưu ý cách đọc -> Đọc văn bản
* Phát hiện -> Nêu ( hoặc trả lời theo chú thích ())
* Nêu những từ ngữ các em chưa rõ nghĩa trong vb -> Lưu ý nghĩa
* Vb biểu cảm, bố cục :
- Đ1 : Từ đầu đến tưng bừng rộn rã : Khơi
nguồn nỗi nhớ
I Đọc, tìm hiểu chung :
1 Đọc văn bản.
1 Tìm hiểu chú thích.
Trang 2GV: Võ Thanh Hà Năm học: 2009 - 20102
-H: Những dòng hồi tưởng trên
được diễn tả theo trình tự nhn ?
- Đ2 : Buổi mai hôm ấy … trên ngọn núi : Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi trên
đường cùng mẹ tựu trường
- Đ3 : Trước sân trường … trong các lớp :
Tâm trạng và cảm giác của tôi khi đứng giữa sân trường, khi nhìn mọi người, các bạn
- Đ4 : Oâng đốc … chút nào hết : Tâm trạng
của tôi khi nghe gọi tên mình vào lớp
- Đ5 : ( Phần còn lại ) : Tâm trạng của tôi khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên
* Kỉ niệm được nhà văn diễn tả theo trình tự thời gian của một buổi tựu trường
15p HĐ 2 : Hd HS phân tích chi tiết
vb
-H: Nỗi nhớ buổi tựu trường của
tác giả được khơi nguồn từ thời
điểm nào ? Vì sao ? ( Điều gì
đã làm cho nhân vật “tôi” nhớ
những kỉ niệm của buổi tựu
trường đầu tiên ? )
-H: Tâm trạng của “tôi” khi nhớ
lại những kỉ niệm cũ ntn ? Pha
HĐ 2 : Phân tích.
* Phát hiện -> Phát biểu kết quả, lí giải lí do ( lí do : Sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại và quá khứ của bản thân )
* Tâm trạng, cảm xúc của “tôi” : nao nức,
mơn man, tưng bừng, rộn rã Đó là những
cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi
Những cảm giác, cảm xúc ấy không mâu thuẫn, trái ngược nhau mà gần gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách cụ thể tâm trạng khi nhớ lại và cảm xúc thực của “tôi”
khi ấy Các từ láy đó góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ bao năm rồi mà như mới vừa xảy ra hôm qua, hôm kia, …
II Đọc hiểu văn bản:
1 Khơi nguôn kỉ
niệm :
- Thời điểm, cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt gợi nhớ :
+ Cuối thu (đầu tháng 9) – thời điểm khai trường
+ lá ngoài đường
rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc
+ Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
* Tâm trạng, cảm
xúc của “tôi” : nao
nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã
Trang 34p HĐ 3 : Củng cố
* Củng cố (HS tự trả lời câu hỏi) : Diễn biến tâm trạng của “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên ?
4 Dặn dò : (1p)
- Tóm tắt vb Nắm nội dung bài giảng và học thuộc lòng các chi tiết tiêu biểu trong vb
- Tìm hiểu tiếp các nội dung còn lại của vb : thái độ, cử chỉ của mọi người đối với các em bé lần đầu tiên đi học Những đặc sắc về mặt nghệ thuật
- Soạn bài “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”.
IV Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………
………
………
………
******
Tiết 1 Ngày dạy:
Bài 1 TÔI ĐI HỌC (tiếp theo)
(Thanh Tịnh)
I Mục tiêu: Giúp HS :
1 Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Rèn luyện cho kĩ năng đọc, kể và phân tích Tpvh
3 Bồi dưỡng các em lòng mến yêu trường lớp, thầy cô giáo, bạn bè,…
II Chuẩn bị :
* Giáo viên : Tham khảo tài liệu liên quan Phương án tổ chức lớp : thảo luận nhóm.
* Học sinh : Tìm hiểu : Thái độ, cử chỉ của mọi người (ông đốc, thầy giáo đón nhận học trò mới, các phụ huynh) đối với các em bé lần đầu tiên đi học Những đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm
III Hoạt động dạy hoc:
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (4’) :
a) Câu hỏi :
(1) Phân tích tâm trạng, cảm xúc của “tôi” trên con đường cùng mẹ tới trường
Trang 4GV: Võ Thanh Hà Năm học: 2009 - 20104
b) Đáp án :
(1) - Khi “tôi” cùng mẹ đi trên đường tới trường : thấy con đường, cảnh vật vốn rất quen
thuộc có sự thay đổi -> thấy mình trang trọng và đứng đắn -> cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở -> lúng túng khi mang sách vở
(2) - Khi đứng ở sân trường, lúc nghe gọi tên mình và phải rời bàn tay mẹ đi vào lớp : ngạc nhiên vì sân trường dày đặc người -> thấy ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường -> thấy mình nhỏ bé và lo sợ vẩn vơ -> thấy mình chơ vơ -> thấy quả tim như ngừng đập -> giật mình và lúng túng -> thấy nặng nề và sợ khi phải rời tay mẹ -> khóc nức nở
3 Bài mới : GV nêu các nội dung cần tìm hiểu của tiết học.
tiết vb (tt)
-H: Tâm trạng, cảm xúc của
“tôi” khi cùng mẹ trên đường
tới trường ntn ? Những hình
ảnh, chi tiết tiểu biểu nào nói
lên điều ấy ?
* GV nhận xét cách trả lời của
HS và thuyết giảng
-H : Để diễn tả những t/ trạng,
cảm xúc ấy, tg đã sử dụng
những biện pháp nghệ thuật gì
? Tác dụng của những biện
pháp nghệ thuật ấy ntn trong
việc miêu tả tâm trạng nhân
vật ?
* GV bình thêm phần : ngôn
ngữ giàu chất thơ
-H : Khi “tôi” nhìn ngôi
trường, nhìn mọi người và
khi phải rời tay mẹ thì diễn
biến tâm trạng ra sao ? Những
hình ảnh, chi tiết nào miêu tả
điều ấy ?
HĐ 2 : Phân tích.
* Hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của “tôi” :
+ Con đường, cảnh vật chung quanh vốn
rất quen thuộc nhưng lần này tự nhiên thấy lạ, tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong mình.
+ Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay.
+ Cẩn thận , nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng vừa thử sức, muốn khẳng định mình khi xin được mẹ cầm cả bút, thước như các bạn khác.
- Sử dụng các hình ảnh so sánh giàu hình
ảnh, giàu sức gợi cảm : Tôi quên thế nào
được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng và ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang qua trên ngọn núi
Diễn tả chính xác tâm trạng của nhân vật, làm cho truyện thêm man mác chất trữ tình trong trẻo, người đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn
* Liệt kê -> Phân tích :
+ Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả
người Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng tươi vui sáng sủa.
+ Nhưng lần này khác Trước mắt tôi
trường Mĩ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm…Lòng tôi đâm lo sợ vẫn vơ.
+ Trong lúc ông ta đọc tên từng người, tôi
2 Tâm trạng, cảm giác của “tôi” trong ngày tựu trường đầu tiên :
- Khi “tôi” cùng mẹ đi trên đường tới trường : thấy con đường, cảnh vật vốn rất quen thuộc có sự thay đổi -> thấy mình trang trọng và đứng đắn -> cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở -> lúng túng khi mang sách vở
- Khi đứng giữa sân trường, lúc nghe gọi tên mình và phải rời bàn tay mẹ đi vào lớp : ngạc nhiên vì sân trường dày đặc người -> thấy ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai
Trang 5-H : Khi đã ngồi vào chỗ của
mình thì thái độ, tâm trạng
của “tôi” ntn ?
cảm thấy như quả tim ngừng đập…Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng.
+ Tôi bất giác quay lưng lại rồi dúi đầu
vào lòng mẹ tôi nức nở khóc theo.
* Phát hiện -> Trình bày
nghiêm khác thường
-> thấy mình nhỏ bé và
lo sợ vẩn vơ -> thấy mình chơ vơ -> thấy quả tim như ngừng đập -> giật mình và lúng túng -> thấy nặng nề và sợ khi phải rời tay mẹ -> khóc nức nở
- Lúc ngồi vào chỗ của mình và đón nhận
giờ học đầu tiên : cảm
thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh -> thèm thuồng nhìn theo cánh chim ngoài cửa sổ -> tự tin, nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên
7,
-H : Theo em, truyện ngắn
này có những đặc sắc gì về
nghệ thuật
-H (TL nhóm) : Sức cuốn hút
của tp này được tạo nên từ
đâu ?
* Nhận xét cách trả lời của HS
-> chốt :
* Khái quát -> Trình bày.Những đặc sắc về nghệ thuật :
* Sức cuốn hút của tp được tạo nên từ : + Bản thân tình huống truyện (Buổi tựu trường đầu tiên trong đời đã chứa đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kỉ niệm mới lạ, mơn man của nhân vật “tôi” )
3 Những đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm :
- Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật “tôi”, theo trình tự thời gian của một buổi tựu trường
- Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả và bộc lộ tâm trạng, cảm xúc
- Ngôn ngữ giàu chất thơ
=> Tp đậm chất trữ tình thiết tha, êm dịu
Trang 6GV: Võ Thanh Hà Năm học: 2009 - 20106
+ Tình cảm ấm áp, trìu mến của những người lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến trường
+ Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường và các so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả
5, HĐ 3 : Hướng dẫn HS tổng
kết
* Gọi HS (khá – giỏi ) khái
quát lại vb
* GV nhấn mạnh những ý cơ
bản
HĐ 3 : Tổng kết.
* Khái quát nội dung và nghệ thuật của vb
-Nghe, ghi chép
III Tổng kết.
Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ này bằng nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động tinh tế qua truyện ngắn
Tôi đi học.
7, HĐ 4 : Hd HS luyện tập.
-Bt 2 : Viết bài văn ngắn ghi
lại ấn tượng của em trong buổi
đến trường khai giảng lần đầu
tiên
* GV chọn một số bài để đọc
và góp ý tại lớp
HĐ 4 : Luyện tập.
- Làm bài tập -> Nộp lại cho GV IV Luyện tập.
4 Dặn dò.( 1,)
- Nắm những nét cơ bản về nhà văn Thanh Tịnh
- Nắm những đơn vị kiến thức của bài học và làm bài tập 1
- Đọc soạn bài: + Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
+ Tính thống nhất về chủ đề văn bản
IV Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………