TËp qu¸n : Thãi quen cña mét céng đồng được hình thành từ lâu trong đời sống và được mọi người làm theo?. LÉm liÖt : Hïng dòng ,oai nghiªm.[r]
Trang 1Tiết 10
nghĩa của từ
a mục tiêu cần đạt
Qua bài học GV giúp HS:
- Nắm vững thế nào là nghĩa của từ ?
- Làm quen với việc tìm hiểu nghĩa của từ
b Chuẩn bị
- GV : Bảng phụ
- HS : Đọc ,- VD
c các hoạt động dạy – học
I ổn định tổ chức ( 1’)
II Kiểm tra bài cũ ( 4’)
1 Từ -1 là gì ? Nguồn gốc của từ -1 ?
2 Nêu nguyên tắc -1 từ ? làm bài 4 ?
III Bài mới ( 35’)
* GV giới thiệu bài.
HS đọc VD trong SGK
? Nếu lấy dấu ( : ) làm chuẩn em thấy
các chú thích gồm mấy bộ phận ? là
những bộ phận nào
? Phía trên trái là gì
? Phía bên phải là gì
? Khi nói tới từ
? Em hiểu - thế nào về hình thức và
nội dung của từ
HS lần -1 trả lời câu hỏi
GV nêu VD và phân tích
? Nghĩa của từ
trong mô hình
HS xác định
? Từ việc tìm hiểu trên em hiểu thế nào
là nghĩa của từ
HS nêu cách hiểu
GV chốt
GV treo bảng phụ ghi VD
I Nghĩa của từ là gì ? ( 10’)
1 Ví dụ :
- Tập quán : thói quen của một cộng
đồng 9-1 hình thành từ lâu trong đời
- Lẫm liệt : hùng dũng,oai nghiêm.
- Nao núng :lung lay,không vững lòng
tin ở mình
2 Nhận xét
- 2 bộ phận : + Từ : bên trái ( ,- dấu :) + Nghĩa của từ : bên phải ( sau dấu : )
=> Lẫm liệt :
+ Hình thức : từ phức
+ Nội dung : hùng dũng,oai nghiêm
-> Là cái chứa đựng trong hình thức của từ.
=> Nghĩa của từ tương ứng với phần nội dung.
3 Ghi nhớ :
- Nghĩa của từ là nội dung ( sự vật,tính chất,hoạt động,quan hệ …) mà từ biểu thị
Trang 2HS đọc VD.
? Theo em, có thể thay thế từ “ thói
quen” trong câu trên bằng từ “ tập quán”
không
HS trả lời
GV: Không thể thay thế 9-1 vì “ tập
quán” nghĩa rộng hơn và nó gắn với số
đông còn “ thói quen” mang nghĩa hẹp
hơn ( 1 cá nhân )
? Vậy từ “ tập quán” 9-1 giải nghĩa
theo cách nào
HS nêu.GV chuẩn xác
GV
-
- 0- thế hùng dũng
- 0- thế oai nghiêm
? 3 từ : oai nghiêm,hùng dũng và lẫm
liệt có thể thay thế 9-1 cho nhau 9-1
không ? Vì sao
HS thay từ -> trả lời
? 3 từ thay thế 9-1 cho nhau gọi là từ gì
- Từ đồng nghĩa
? Vậy từ “ lẫm liệt “ 9-1 giải thích bằng
cách nào
HS xác định
GV 9- bài tập nhanh: trung thực,thật
thà ,thẳng thắn
? Các từ đó 9-1 gải thích bằng cách nào
HS đọc VD c
? “ Cao
là gì
HS giải thích
? Vậy hai từ trên 9-1 giải thích bằng
cách nào
? Qua phần tìm hiểu em thấy có mấy
cách giải thích nghĩa của từ ? Là những
cách nào
HS tổng kết -> trả lời
GV chốt
HS nêu yêu cầu bài tập 1
II Cách giải thích nghĩa của từ ( 10’)
1 Ví dụ ( SGK)
2 Nhận xét
a Tập quán : Thói quen của một cộng
đồng 9-1 hình thành từ lâu trong đời sống và
Giải thích bằng cách : trình bày khái niệm mà từ biểu thị
b Lẫm liệt : Hùng dũng ,oai nghiêm.
3 từ có thể thay thế 9-1 cho nhau vì nội dung thông báo và sắc thái ý nghĩa của câu không đổi
=> Giải thích bằng cách dùng từ đồng nghĩa.
c Cao thượng: Trái với nhỏ nhen,ti
tiện
- Sáng sủa : Trái với tối tăm,u ám.
=> Giải thích bằng từ trái nghĩa.
3 Ghi nhớ :
2 cách giải thích nghĩa của từ :
- Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
- *- ra từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với
từ cần giải thích
III Luyện tập ( 15’)
Bài tập 1
- Cầu hôn : xin 9-1 lấy làm vợ.
-> Trình bày khái niệm.
- Phán : truyền bảo
Trang 3HS đọc chú thích : cầu hôn,phán trong
văn bản “ Sơn Tinh,Thủy Tinh”
? Các từ đó 9-1 giải nghĩa theo cách
nào
HS xác định
GV yêu cầu HS giải thích các từ đã cho
sẵn theo các cách đã biết
HS đọc truyện trong SGK
? Cách giải thích nghĩa từ “ mất “ -
nhân vật Nụ có đúng không
GV gợi ý :
? Mất là gì ? Theo lời thoại thì mất có
nghĩa - thế nào
HS giải thích GV chốt
HS nêu yêu cầu bài tập 2
? Hãy điền các từ : học hỏi,học
hành,học lỏm,học tập vào chỗ trống
HS lên bảng điền GV chuẩn xác
HS lên bảng làm bài tập 3
-> Dùng từ đồng nghĩa.
Bài tập 4
- Giếng : hố đào thẳng đứng,sâu trong
lòng đất để lấy -
=> Trình bày khái niệm.
- Rung rinh : chuyển động nhẹ
nhàng,liên tục
=> Trình bày khái niệm.
Bài tập 5
- Cách 1: Mất trái nghĩa với còn.
Mất là không còn
- Cách 2: Theo văn bản :
+ Cái mình biết ở đâu có gọi là mất không?
+ Đã biết ở đâu sao gọi là mất
+ Cái ống vôi của cô không mất Con biết nó nằm <- đáy sông
=> Mất có nghĩa là còn.
-> So với cách giải nghĩa 1 => Nụ sai Trong văn cảnh -> Nụ giải thích
đúng,thông minh ( dùng nghĩa bóng để bào chữa lỗi lầm của mình khi đánh mất cái ống vôi )
Bài tập 2
- Học tập
- Học lỏm
- Học hỏi
- Học hành
Bài tập 3
- Trung bình
- Trung gian
- Trung niên
VI Củng cố ( 3’)
1 Chỉ ra cách hiểu đầy đủ nhất về nghĩa của từ ?
A Nghĩa của từ là sự vật mà từ biểu thị
B Nghĩa của từ là sự vật,tính chất mà từ biểu thị
C Nghĩa của từ là sự vật,tính chất,hoạt động mà từ biểu thị
D Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị
2 Giải nghĩa từ Sơn tinh,Thủy tinh ?
3 Cách giải thích nào về nghĩa của từ không đúng ?
Trang 4A Đọc nhiều lần từ cần 9-1 giải thích.
B Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
C Dùng từ đồng nghĩa với từ cần 9-1 giải thích
D Dùng từ trái nghĩa với từ cần 9-1 giải thích
4 Sách Ngữ văn 6,tập 1 giải thích Sơn Tinh : thần núi,Thủy Tinh: thần nước là đã giải thích nghĩa của từ theo cách nào ?
A Dùng từ đồng nghĩa với từ cần 9-1 giải thích
B Dùng từ trái nghĩa với từ cần 9-1 giải thích
C Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
D Không theo 3 cách trên
V Hướng dẫn về nhà ( 2’)
- Nắm chắc khái niệm nghĩa của từ
- Hoàn thành các bài tập
...
? từ : oai nghiêm,hùng dũng lẫm
liệt thay 9-1 cho 9-1
khơng ? Vì
HS thay từ -& gt; trả lời
? từ thay 9-1 cho gọi từ
- Từ đồng nghĩa
... lỗi lầm đánh ống vôi )
Bài tập 2
- Học tập
- Học lỏm
- Học hỏi
- Học hành
Bài tập 3
- Trung bình
- Trung...
- Trung niên
VI Củng cố ( 3’)
Chỉ cách hiểu đầy đủ nghĩa từ ?
A Nghĩa từ vật mà từ biểu thị
B Nghĩa từ vật,tính chất mà từ biểu thị
C Nghĩa từ