I- Muïc tieâu caàn daït : - Giúp HS hiểu được nội dung tóm tắt của tác phẩm “ Người thầy đấu tiên “ đoạn trích “Hai cây phong “ cho tấy khă năng kể chuyện kết hợp kết hợp với miêu tả , b[r]
Trang 1N Soạn : 22-10-2005
Tuần : 9 - Tiết 33, 34 Văn bản : HAI CÂY PHONG
(Tích “ Người thầy đầu tiên “ ) Ai-ma-tốp
I- Mục tiêu cần dạt :
- Giúp HS hiểu được nội dung tóm tắt của tác phẩm “ Người thầy đấu tiên “
đoạn trích “Hai cây phong “ cho tấy khă năng kể chuyện kết hợp kết hợp
với miêu tả , biểu cảm nhuần nhị của tác giả đẫ gây ấn tượng sâu sắc về
hai cây phong như một biểu tượng của quê hương thân thiết
- Rèn luyện các kỉ năng đọc văn xuôi tự sự – trữ tình , phân tích tác dụng
của sự thay đổi ngôi kể , của miêu tả , biểu cảm trong văn tự sự
II-Chuẩn bị :
1- GV : N/cứu sgk , sgv ,tài liệu tham khảo –soạn giảng - Bảng phụ
2- HS : Tìm hiểu bài – trả lời câu hỏi sgk , hướng dẫn của GV
III- Tiến trình tiết dạy :
1- Ổn định : (1’)
2- KTBC : (5’)
- Vì sao gọi chiếc lá cuối cùng là kiệt tác của cụ Bơ-men ?
-Chứng min truyện “Chiếc lá cuối cùng “ của O Hen-ri , qua đoạn trích này
, được kết thúc trên cơ sở hai sự kiện bất ngờ đối lập nhau tạo nên hiện
tượng đảo ngược tình huống hai lần , gây hứng thú cho bạn đọc
3-Bài mới :
a-Giới thiệu bài : (1’) Đối với mỗi con người Việt Nam , kí ức của tuổi thơ
thường gắn liền với những cây đa , bến nước , sân đình …còn đối với nhân
vật hoạ sĩ trong truyện vừa “Người thầy đầu tiên “ của nhà văn Ai-ma-tốp
là nhớ tới làng quê Mỗi lần thăm quê , ông không thể thăm hai cây phong
trên đỉnh đồi đầu làng ,vì sao như vậy , cô cùng các em tìm hiểu ở bài học
hôm nay
HS
KIẾN THỨC
Hđộng 1:
- Y/ cầu HS trình bày những nét chính
về nhà văn Ai-ma-tốp
-Giới thiệu ngắn gọn về đất nước
Cư-sơ-gư-xtan –đất nước của núi đồi và
thảo nguyên trập trùng …
- chốt lại các điểm cơ bản , bổ sung :
đầu năm 2004 ,ông được nhận danh
hiệu Giáo sư danh dự của trường đại
- Trình bày( dựa theo chú thích * sgk ) -L ắng nghe , tưởng tượng
- Tóm tắt nội dung
I-Giới thiệu :
1-Ai-ma-tốp : (1928 )
nhà văn Cư-rơ-gư-xtan
2-Văn bản Hai cây thông trích phần đầu
của truyện vừa
“Người thầy đầu tiên
Trang 2học tổng hợp quốc gia Matx cơ va
(trường Lô-mô-nô-xốp)
-Y/cầu HS tóm tắt truyện vừa “Người
thầy đầu tiên “
- Nêu vị trí đoạn trích
Hđộng 2:
- H/dẫn HS đọc văn bản
+Đọc giọng chậm rãi hơi buồn , gọi nhớ
nhung của người kể chuyện có chút
thay đổi giọng đọc giữa những đoạn
người kể chuyện xưng “tôi “ và xưng
“chúng tôi “ để phân biệt ngôi kể và
điểm nhìn nghệ thuật
- Đọc một đoạn
-Gọi 2 đến 3 HS đọc nối tiếp đến hết
- Nhận xét việc đọc của HS
- Cho HS tìm hiểu các từ : Cao nguyên ,
thung lũng, thảo nguyên ,phong
-Y/cầu HS tìm bố cục của đoạn trích
+Có tthể chia làm 4 đoạn :
a Làng Ku-ku-rêu …phía tây : Giới thiệu
chung vị trí làng quê của nhân vật tôi
b Phía trên làng …gương thần xuất hiện
.Nhớ về hình ảnh hai cây phong ở đầu
làng và cảm xúc tâm trạng của” tôi “
mỗi lần về thăm làng ,thăm cây
c Vào năm học cuối cùng …biêng biếc
kia : Nhớ về cảm xúc và tâm trạng của
nhân vật “tôi” hồi trẻ thơ với lũ bạn bè
khi trèo lên hai cây phong nhìn ngắm
làng quê ,
d Còn lại : Nhân vật “tôi” nhớ đến
người trồng hai cây phong gắn liền với
trường
- Y/cầu HS tìm các đại từ nhân xưng
trong đoạn trích
Nhận xết về sự thay đổi ngôi kể trong
đoạn trích , tác dụng của sự thay đổi
ngôi kể ?
chính (dựa theo chú thích * kể lại )
- Nắm bắt được vị trí của đoạn trích
- Nghe hướng dẫn đọc
-HS đọc
- Nhận xét cách đọc của bạn
-Giải thích một số từ khó
-có thể chia làm 4 đoạn
-HS trả lời
Đại từ nhân xưng :
“tôi “, “chúng tôi “
- Nhận xét việc thay đổi ngôi kể
“ của Ai-ma-tốp
II-Tìm hiểu văn bản :
1-Đọc tìm hiểu chú thích , bố cục :
Trang 3Vì sao có thể nói mạch kể của người kể
chuyện xưng “tôi” quan trọng hơn ?
+Trong mạch kể xưng “tôi” là người kể
chuyện người ấy tự giới thiệu mình là
hoạ sĩ – người kể ở đây chính là nhà
văn nhưng không nhất thiết bao giờ
người kể chuyện ở dạng này cũng chính
là t/giả Trong mạch kể xưng “chúng
tôi” vẫn là người kể chuyện trên ,
nhưng lại kể nhân danh cả “bọn con trai
“ngày trước , và hồi ấy người kể
chuyện người kể chuyện cũng là đứa
trẻ trong bọn
“tôi”có cả ở hai mạch kể mạch kể
của người kể chuyện xưng “tôi” trong
bài văn là quan trọng hơn
-Nhận xét bổ sung , khắc sâu kiến thức
+Sự thay đổi ngôi kể làm cho câu
chuyện trở nên sống động , thân mật ,
gần gũi , ấp áp , đáng tin cậy và chân
thật hơn đối với người đọc
TIẾT 2
*Mục tiêu cần đạt :
- Phân tích tìm hiểu ngòi bút đạm chất hội hoạ của tác giả khi miêu tả hai
cây phong
- Phân tích tác dụng của miêu tả , biểu cảm trong đoạn văn tự sự
-Hiểu rõ những nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể chuyện
HS
KIẾN THỨC
Hđộng 3: H/dẫn HS phân tích
- Y/cầu HS đọc lại đoạn c
- Theo em ở đoạn văn này có thểû chia
làm mấy đoạn nhỏ nữa ? ý của mỗi đoạn
? Đoạn nào theo em thú vị hơn vì sao ?
+Bổ sung : Đoạn 2 thú vị hơn , vì đây là
những cảnh và cảm xúc mới mẻ , lạ lùng
mà có lẽ lần đầu tiên bọn trẻ mới có
- Đọc đoạn c -Quan sát vb , phát biểu
Đoạn văn nói về kí ức tuổi thơ gắn liền với hai cây phong có thể chia làn hai đoạn nhỏ
2-Phân tích :
a-Hai cây phong và những kí ức tuổi thơ :
Trang 4được khi toàn cảnh qh bỗng xuất hiện ra
trước mặt mình
-T/giả vừa nhớ lại vừa kể ,tả một cách cụ
thểû , thấm đượm cảm xúc mến thương
ngọt ngào Hai cây phong cùng lũ trẻ
hồn nhiên ,nghịch ngợm được phát vẽ
như thế nào ?
+Chỉ vài câu văn kể xen lẫn tả, chỉ vài
ba nét phác hoạ , đã hiện lên thật sinh
động hình ảnh hai cây phong khổng lồ xù
xì những mắc mấu , các cành cây cao
ngắt , cao đến ngang tầm cánh chim bay
, với bóng râm mát rượi , với động tác
nghiêng ngả đung đưa như muốn mời
chào phía trên của bức tranh được tô
điểm thêm bỡi hình ảnh hàng ngàn chim
chao đi chao lại trên đầu -> hai cây
phong như người bạn lớn , vô cùng thân
thiết , bao dung gắn bó với lũ trẻ trong
làng
- Từ trên cao ngất, phép thần thông mở
ra trước mắt lũ trẻ là điều gì? Tại sao
chúng say sưa ngây ngất ? Cảm giác ấy
được diễn tả ntn ?
+ Bình : Tuổi thơ ham hiểu biết và khám
phá mới , lần đầu tiên được nhìn ngắm
toàn cảnh qh trong tư thế tù trên cao đầy
thú vị mà hai cây phong là cái ghế ngồi ,
là bệ đễ ,bệ phóng cho những ước mơ và
khát vọng lần đầu thức tỉnh trong tâm
hồn những đứa trẻ làng Ku-ku-rêu
-Y/cầu HS trở lại quan sát đoạn a,b
-Hai cây phong ở đỉnh đồi phía trên làng
Ku-ku-rêu có gì đặc biệt đối với nhân
vật” tôi “ –người hoạ sĩ ? vì sao nhân vật
“tôi” luôn nhớ về chúng ?
- Khắc sâu : Hai cây phong , đã từ lâu ,
trở thành một hình ảnh – kí ức trong tâm
hồn” tôi “ , biểu hiện tình yêu và nỗi nhớ
-Tìm những chi tiết hình ảnh để làm sáng tỏ bức tranh hai cây phong ríu rít tiếng chim và tiếng bọn trẻ nô đùa
-> Hai cây phong như những người bạn lớn vô cùng thân thiết , bao dung ,gắn bó với lũ trẻ trong làng
- Phân tích ,suy luận , phát biểu
-Quan sát đoạn a,b
- Bước đầu phân tích , giải thích
- Phân tích cụ thể và nhận xétcách miêu tả của tác giả
- Hai cây phong nghiêng ngả đung đưa như muốn mời chào những người bạn nhỏ
-Bóng râm mát rượi , tiếng lá xào xạc dịu hiền
-Từ trên những cành cao ngất , một thế giới đẹp đẽ vô ngần , rộng bao la bí ẩn đầy quyến rũ mở
ra trước mắt
b-Hai cây phong trong cái nhìn và cảm nhận của
“tôi”
-người hoạ sĩ :
Trang 5làng quê của một con người sống ở nơi
xa
- Hai cây phong trong hồi ức của nhân
vật “tôi” hiện ra cụ thể ntn ?
- Tổng hợp
-Khắc sâu : Sự kết hợp giữa miêu tả và
biểu cảm , dùng miêu tả để thể hiện cảm
xúc , diễn tả dung di tự nhiên theo dòng
hồi tưởng của nhân vật tôi – người hoạ sĩ
-(nêu vấn đề ) Tại sao khi dã trưởng
thành , đã hiểu được những điều bí ẩn
của hai cây phong –đó chỉ là chân lí giản
đơn mà vẫn không làm hoạ sĩ vỡ mộng
xưa ? Có phải ai cũng có tâm trạng như
thế không ?
+ Là một hoạ sĩ –nghệ sĩ , có tâm hồn
phong phú giàu cảm xúc , cho nên khi đã
hiểu điều bí ẩn của tự nhiên , tronh anh
vẫn không tan đi giấc mộng kì diệu của
tuổi thơ ,ngược lại kỉ niệm và những kí
ức huyền ảo ấy vẫn thường đi về , ám
ảnh tâm trí anh khi nhìn hai cây phong cổ
thụ Điều đó chứng tỏ sức mạnh và sự
ám ảnh lâu bền của kỉ niệm tuôỉ thơ
đ/với mỗi người trong cuộc đời Tất
nhiên không phải ai cũng có cùng tâm
trạng như vậy
- Điều cuối cùng mà hoạ sĩ chưa hề nghĩ
đến thuở thiếu thời là gì ? Điều ấy lại có
tác dụng gì trong mạch diễn biến của câu
chuyện ?
- Khắc sâu : Hai cây phong càng trở nên
đặc biệtkhi nó gắn với tên tuổi một
người
-nhân vật chính của câu chuyện thầy
giáo trường làng Đuy-xen , người thầy
giáo đầu tiên , có công xây dựng ngôi
trường ,xoá mù chữ cho trẻ con trong
làng Ku-ku-rêu trong những năm 20 sau
-Thảo luận , thử đặt mình vào tâm trạng của nhân vật người hoạ sĩ
-HS đọc lại đoạn “Tôi lắng nghe “ …”Trường Đuy-sen “
-Trả lời câu hỏi
- Láng nghe
- Tổng hợp , đánh giá , phát biểu
* NT: Sự kết hợp đan xen hài hoà giữa các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự –
-Hai cây phong có tiếng nói riêng , tâm hồn riêng
-Hai cây phong là nhân chứng hết sức xúc động về thầy Đuy-sen và cô bé AN-tư-nai gần 40 nămvề trước -> Hai cây phong trở thành biểu tượng của quê hương thân thiết
Trang 6cách mạng tháng Mười +Thầy nói với
An-tư-nai “…” -> Hai cây phong là nhân
chứng của câu chuyện xúc động về t/cảm
của thầy trò An-tư sau này sẽ lớn lên
,trưởng thành ,sẽ là người có ích
Hoạt động 4 : H/dẫn HS tổng kết
-Cảm nhận sâu sắc của em về nghệ thuật
sử dụng trong đoạn trích ?
-Nêu nội dung đoạn trích ?
+Bổ sung : p/thức miêu tả chiếm phần
nhiều hơn , đậm chất hội hoa
miêu tả –biểu cảm (d/c)
- Sử dụng các biện pháp nhân hoá ,so sánh ,ẩn dụ(d/c) -Lồng ghép hai ngôi kể
*ND: Hai cây phong được cảm ngận như một biểu tượng thiêng liêng của quê nhà
tình yêu quê hương
-HS đọc phần ghi nhớ (sgk)
3-Tổng kết :
(ghi nhớ sgk )
4-Củng cố và hướng dẫn về nhà : (4’)
a- Củng cố : (bảng phụ )
- Nhận xét nào đúng nhất nguyên nhân khiến hai cây phong chiếm vị trí quan trọng và gây xúc động sâu sắc cho người kể chuyện ?
A Hai cây phong gắn bó với những kỉ niệm xa xưa của tuổi học trò , của người kể chuyện
B Hai cây phong là nhân chứng hết sức xúc động về thầy Đuy-sen và cô bé An-tư-gần 40 năm về trước
C Hai cây phong là dấu hiệu để người kể chuyện nhận ra ngôi làng Ku-ku-rêu của mình mỗi lần đi xa về
D Kết hợp cả A và B
Văn bản “Hai cây phong ” nhắc nhở em điều gì ?
( Hs có thể phát biểu :Tình yêu quê hương , xứ sở , biết ơn người thầy đầu tiên trong cuộc đời của mình )
b- Hướng dẫn về nhà :
- Chọn một đoạn trong văn bản để học thuộc
- Đoạn trích miêu tả hết sức sinh động hình ảnh hai cây phong qua con mắt và tâm hồn của người kể chuyện Làm sáng tỏ nội dung ấy
-Phương thức biểu đạt của văn bản này là gì ?
Trang 7*Ôn lại bài : cách làm bài văn tự sự kết hợp với văn bản tự sự Chuẩn bị
viết bài tập làm văn số 2 (văn tự sự )
-Tìm hiểu các đề bài ở sách giáo khoa, chuẩn bị dàn ý sơ lược hoặc dàn ý
cụ thể càng tốt
-Đọc thêm sách TK để học tập cách trình bày diễn đạt,…
IV Rút kinh nghiệm và bổ sung:
N Soạn : 24-10-2005
Tuàn :9 – Tiết 35, 36 VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2 –
VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢvà BIỂU CẢM I- Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS
- Biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết một bài văn tự
sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Rèn luyện kỉ năng diễn đạt trình bày …
II- chuẩn bị :
1- GV : Tham khảo các đề bài tập làm văn (sgk) , có định hướng xây dựng
đáp án cho các đề bài
2- HS : Chuẩn bị cho giờ kiểm tra theo hướng dẫn của GV ( cách làm bài
văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm Tham khảo các đề bài
trong sgk và lập dàn ý
III-Tiến trình tiết kiểm tra :
1-Ổn định : (1’)
3- Kiểm tra :
-Đề : ( đề kiểm tra của ngân hàng đề )