* Tự ôn tập theo nội dung vừa ôn nắm được tác giả, thể loại, nội dung tư tưởng, tình cảm biểu đạt của các văn bản đã học: văn bản nhật dụng, ca dao-dân ca, thơ trữ tình trung đại * Học g[r]
Trang 1Tuần : 17
Ngày dạy : 04/12/2010
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG TỪ
I MỤC TIÊU
- Thấy được nhược điểm của bản thân trong việc sử dụng từ
- Nhận biết và sửa chữa những lỗi về sử dụng từ
- Có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực
II KIẾN THỨC CHUẨN
1 Kiến thức
- Kiến thức về âm, chính tả, ngữ pháp, đặc điểm ý nghĩa của từ
- Chuẩn mực sử dụng từ
- Một số lỗi dùng từ thường gặp và cách sửa chữa
2 Kỹ năng
- Vận dụng các kiến thức đã học về từ để lựa chọn, sử dụng từ đúng chuẩn mực
III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
Ổn định
Kiểm diện, trật tự
Kiểm tra bài cũ
(?) Em hãy nêu chuẩn mực cần phải có khi sử
dụng từ trong Tiếng Việt ?
Bài mới
Giới thiệu bài: Ở tiết Tiếng Việt tuần trước, các
em đã học về chuẩn mực sử dụng từ Tiết học hôm
nay, các em sẽ vận dụng kiến thức đã học để tự đánh
giá, tự rút kinh nghiệm qua các bài làm của chính mình
để có thể sử dụng thật chính xác ngôn từ của TV
* Lớp trưởng báo cáo
- Học sinh trả bài
-Nghe và ghi tựa bài vào tập
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KHÁI NIỆM
(?) Em nào có thể nhắc lại các chuẩn mực sử
dụng từ ?
Treo bảng phụ, cho HS đọc:
5 chuẩn mực sử dụng từ
1.Đúng âm, đúng chính tả.
2.Đúng nghĩa.
3.Đúng sắc thái biểu cảm, hợp với tình
huống giao tiếp.
4.Đúng tính chất ngữ pháp của từ
5.Không lạm dụng từ địa phương, từ Hán
Việt.
- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
1 Sửa chữa từ dùng sai trong bài viết.
Tiếng việt
Trang 2- Cho HS đọc câu hỏi 1
(?) Các em đã nắm được các chuẩn mực sử
dụng từ Từ đầu năm đến nay, các em đã làm
3 bài viết Hãy lấy các bài viết đã làm ghi lại
các từ em đã sử dụng sai về âm và chính tả,
về nghĩa, về tính chất ngữ pháp, không đúng
sắc thái biểu cảm… Và nêu cách sửa ?
Mẫu:
Từ dùng sai Cách sửa
- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
- Gọi HS đọc bài của một bạn cùng lớp và nhận
xét về các trường hợp dụng từ không đúng
nghĩa, về tính chất ngữ pháp, không đúng sắc
thái biểu cảm, không hợp với tình huống giao
tiếp
- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
LUYỆN TẬP
2 Làm bài tập 2
+ Em rất quý trọng ( yêu quý) cây tre Sai sắc thái
biểu cảm
+ Em cùng gia đình về tham quan ( thăm) Lạm dụng
từ Hán Việt
+ Tôi chen lấn (len lỏi) vào
giữa đám cỏ Từ sai nghĩa
(đồng nghĩa)
HOẠT ĐỘNG 4: CỦNG CỐ – DẶN DÒ
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Nắm được 5 chuẩn mực sử dụng từ
- Làm lại theo yêu cầu BT ( trên bài làm văn
của chính mình)
- Soạn bài: Ôn tập thơ trữ tình
+ Trả lời các câu hỏi vào tập.
+ Học thuộc theo yêu cầu câu hỏi
- Học lại phần Ngữ văn chuẩn bị kiểm tra
học kỳ I.
- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
Hiệp Thạnh , ngày 26 tháng 11 năm 2010
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
………
………
TỔ PHÓ
Trần Công Sơn
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU
……….
……….
HIỆU TRƯỞNG
Trang 3Ngày soạn : 21 – 11 – 2009 Ngày dạy : 03 và 07– 12– 2009
Tuần : 18
Tiết : 66 - 67
ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS :
- Bước đầu nắm được khái niệm trữ tình và 1 số đặc điểm nghệ thuật phổ biến của tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình
- Củng cố những kiến thức cơ bản và duyệt lại 1 số kĩ năng đơn giản đã được cung cấp và rèn luyện, trong đó, cần đặt biệt lưu ý cách tiếp cận một tác phẩm trữ tình
- Tích hợp phần Văn và Tập làm vă
B Chuẩn bị:
*Thầy: Bảng phụ (Các bảng hệ thống hoá kiến thức)
* Trò: Soạn bài trước các câu hỏi ôn tập
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
HĐ 1: Khởi động (6’) * Ổn định :
Kiểm diện, trật tự
* Kiểm tra :
Kiểm tra việc chuẩn bị bài soạn của học sinh
* Giới thiệu bài:
Vừa qua, chúng ta đã học VHDG văn học bác học, văn chương trong nước, nước ngoài, trung đại, hiện đại… Các vấn đề nêu trên rất rộng lớn và tương đối phức tạp nên để giúp các em hệ thống hoá lại các kiến thức cơ bản đã học cũng như duyệt lại 1 số kĩ năng đơn giản đã học, đã được cung cấp và rèn luyện Đặc biệt là cách tiếp cận 1 tác phẩm
trữ tình, chúng ta sẽ cùng nhau Ôn tập thơ trữ tình.
-Lớp trưởng báo cáo
-HS đem tập bài soạn cho
GV kiểm tra
-Nghe
Trang 4HĐ 2: Ôn lại các kiến thức (45’)
1)Xác định tác giả, tác phẩm:
Tên tác phẩm Tác giả
- Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch.
- Phò giá về kinh - T.Q Khải
-Chia lớp làm 2 nhóm:
+ Nhóm 1: Nêu tên tác phẩm
+ Nhóm 2: Nêu tên tác giả
* Treo bảng phụ ( bảng hệ thống 1)
-Thi đua giữa 2 nhóm
-HS làm trọng tài -Tự ghi nhận
- Hồi hương ngẫu thư - HạTChương
- Thiên Trường… - T N Tông
-Bạn đến chơi nhà - N Khuyến
-Bài ca nhà tranh… - Đỗ Phủ
- Rằm tháng Giêng - Hồ C Minh
- Cảnh Khuya - Hồ C Minh
- Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh
2)Sắp xếp nội dung tư tưởng, tình
cảm của tác phẩm:
(?) Tại sao người ta gọi Lí Bạch là thi tiên- thi tửu và Đỗ Phủ là thi thánh- thi sử ? (?) Hạ Tri Chương về thăm quê khi ông đã
bao nhiêu tuổi?
(?) Nguyễn Trãi và Nguyễn Khuyến viết bài Côn Sơn ca và Bạn đến chơi nhà đều trong
hoàn cảnh nào?
(?) Giới thiệu vài nét về các tác giả HCM,
Trần Nhân Tông, Trần Quang Khải, Xuân Quỳnh?
(?) Hãy sắp xếp lại để tên tác phẩm khớp
với nội dung tư tưởng, tình cảm được biểu hiện ?
* Treo bảng phụ Bảng hệ thống 2)
-Cá nhân
-Thảo luân, trình bày
-Nhận xét, bổ sung
Tác phẩm Nội dung tư tưởng, tình cảm
- Bài ca nhà tranh bị gió thu phá - Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả.
- Qua Đèo Ngang - Nỗi thương nhớ quá khứ đi đôi với nỗi
buồn đơn lẽ, thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ.
- Hồi hương ngẫu thư - Tình cảm quê hương chân thành pha chút
xót xa lúc mới trở về quê.
- Sông núi nước Nam - Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu
diệt địch.
đẹp tuổi thơ
đối với thiên nhiên.
khắc đêm vắng
- Cảnh khuya, Rằm tháng Giêng - Tình yêu thiên nhiên lòng yêu nước sâu
nặng và phong thái ung dung lạc quan.
* Tự ghi nhận
(?) Như vậy, về nội dung tư tưởng những
tác phẩm thơ nào thấm đượm tình cảm với thiên nhiên gắn liền với tình yêu quê hương đất nước?
* Cá nhân: Cảnh khuya, Rằm tháng Giêng
Trang 5(?) Có thể nói, 1 trong những tình cảm
quan trọng cơ bản nhất được thể hiện trong tác phẩm trữ tình từ trung đại đến hiện đại là tình cảm gì?
* Cá nhân: Tình yêu quê hương đất nước
3)Sắp xếp cho khớp tác phẩm và
thể thơ:
(?) Bút pháp tả cảnh, tả tình không tách rời
mà quyến quyện, thống nhất trong thơ cổ gọi là bút pháp gì? Cho một vài ví dụ cụ thể?
(?) Cho biết đặc điểm nổi bật của các tác
phẩm trên ?
- Nêu yêu cầu,chia lớp làm 2 đội chơi trò chơi hỏi-đáp thể loại
- Treo bảng phụ 3
* Cá nhân: Tả cảnh ngụ tình
* Cá nhân:
+ Nam quốc sơn hà: Biểu
cảm trong trạng thái ẩn kín vào bên trong ý tưởng
+ Bài ca Côn Sơn: Dùng
hình ảnh liên tưởng, gợi tả, điệp
+ Qua Đèo Ngang: Lời thơ
trang nhã, từ láy, phép đối, đảo ngữ, chơi chữ …
+ Tĩnh dạ tứ: Bố cục chặt
chẽ, từ ngữ đơn giản, chắt lọc, phép đối
+ Bài ca nhà tranh …: Kết
hợp nhiều phương thức biểu đạt
* Hai đội thi nhau trả lời
- Sau phút chia ly
- Qua Đèo Ngang.
- Bài ca Côn Sơn.
- Tĩnh dạ tứ.
- Tiếng gà trưa.
- Sông núi nước Nam.
…
- Song thất lục bát
- Thất ngôn bát cú Đường Luật.
- Lục bát
- Ngũ ngôn tứ tuyệt
- Năm tiếng
- Thất ngôn tứ tuyệt …
* Tự ghi nhận
(?) Thử trình bày số câu, số tiếng, vần,
nhịp của các thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, thất ngôn bát cú, song thất lục bát?
(?) Thử so sánh điểm giống nhau, khác
nhau giữa:
+ Thất ngôn tứ tuyệt và thất ngôn bát cú
+ Lục bát và song thất lục bát
+ Thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt
-Thảo luận trả lời
-Cá nhân
4/Chỉ ra ý kiến chính xác bàn về
thơ trữ tình và văn xuôi biểu cảm
- Không chính xác: a, e, i, k
- Chính xác: b, c, d, g, h
+ Lục bát và lục bát biến thể
(?) Hãy đánh dấu chéo vào những ý kiến
mà em cho là không chính xác?
(?) Có ý kiến cho rằng ca dao châm biếm,
trào phún không thuộc thể loại trữ tình Ý kiến của em?
-Cá nhân
- Cá nhân: Ý kiến đó sai vì
ca dao châm biếm, trào phún cũng bộc lộ thái độ, tình cảm khen, chê…
- Thơ do cá nhân sáng tác
Trang 65/ Điền vào chỗ trống
a)Tập thể, truyền miệng.
b)Lục bát
c)So sánh, điệp ngữ, ẩn dụ, nhân
hoá, tiểu đối, chơi chữ, …
5/ Ghi nhớ: SGK/tr 182
(?) Ca dao và thơ trữ tình khác nhau ở
những điểm nào?
- Cho HS đọc các câu a, b, c SGK, điền vào chỗ trống
-Thuyết giảng
(?) Chuẩn để phân biệt ca dao và thơ là gì
? Trữ tình và tự sự là gì?
Gợi ý câu hỏi bổ sung:
+ Mục 1:
(?) Thơ là gì?
(?) Văn xuôi là gì?
(?) Thơ trữ tình là gì?
(?) Thơ tự sự, truyện thơ là gì?
(?) Văn xuôi trữ tình, tuỳ bút là gì?
+ Mục 2:
(?) Ca dao trữ tình là gì?
(?) Ca dao và thơ khác nhau và có điểm
chung là gì?
(?) Tình cảm trong thơ chân chính, có giá
trị là những tình cảm gì?
+ Muc 3:
(?) Tình cảm trong thơ được biểu hiện theo
những cách nào?
(?) Thưởng thức tác phẩm trữ tình phải theo
con đường nào? Có biện pháp gì?
-Cho HS đọc lại ghi nhớ
- Ca dao do tập thể truyền miệng
-Đọc và điền trống từng câu -Nhận xét, bổ sung
-Nghe -Cá nhân:
+ Ca dao: Được lưu hành trong dân gian mang tính tập thể
+ Thơ: Có tính chất hiện đại và biểu hiện tình cảm cá nhân
+ Trữ tình: là biểu hiện tình cảm, cảm xúc chứ không phải là thơ hay văn xuôi -Đọc mục 2, trả lời
-Đọc muc 3, trả lời
-Đọc toàn bộ ghi nhớ
HĐ3 LUYỆN TẬP :(35’)
6/ Luyện tập :
BT1 :Nội dung trữ tình:
Tấm lòng ưu ái lo nước, thương
dân của tác giả
Hình thức thể hiện:
+ Ở 2 câu :
Dòng 1: Biểu cảm trực tiếp Dòng 2:
Biểu cảm gián tiếp
+ Câu 1: Tả-kể
+ Câu 2: Aån dụ tô đậm tình cảm
biểu hiện ở dòng thứ nhất
BT2:Tình huống thể hiện tình yêu
quê hương:
* Tĩnh dạ tứ: Ở xa xứ trông trăng
nhớ quê Cách thể hiện: Trực tiếp,
nhẹ nhàng sâu lắng
* Cho HS đọc bài tập 1 SGK
(?) Em hãy nói rõ nội dung trữ tình và hình
thức thể hiện ở những câu thơ đó?
(?) So sánh tình huống thể hiện tình yêu
quê và cách thể hiện tình cảm đó qua 2 bài
thơ: Tĩnh dạ tứ và Hồi hương ngẫu thư ?
* Đọc, thảo luận câu hỏi trả lời
-Thảo luận, trả lời
Trang 7* Hồi hương ngẫu thư: Về lại quê
nhà đau xót trước thay đổi Cách thể
hiện: Gián tiếp, đượm màu sắc hóm
hỉnh mà ngậm ngùi
BT3 :Cảnh vật có những yếu tố
giống nhau (đêm khuya, trăng,
thuyền, dòng sông …) Nhưng màu
sắc khác nhau (một bên là yên tĩnh
và chìm trong u tối, một bên sống
động, tuy có nét huyền ảo nhưng cơ
bản là trong sáng)
Tình cảm:
+Phong Kiều …: Tâm tình của lữ
khách xa quê thao thức
+ Rằm tháng Giêng: Tâm tình người
chiến sĩ vừa hoàn thành 1 công việc
trọng đại với sự nghiệp cách mạng
Dù cảnh vật, tình cảm ở hai bài có
nhiều điểm khác nhau song ở cả hai
bài mối quan hệ giữa cảnh và tình
đều rất hoà quyện
BT4 :Đáp án đúng: b, c, e
* Cho HS đọc bài: Đêm đỗ thuyền ở Phong Kiều (Đọc thêm, bài 9 – T112-113) (?) So sánh bài thơ trên với bài Rằm tháng Giêng về 2 vấn đề: cảnh vật được miêu tả
và tình cảm được thể hiện?
(?) Qua 3 bài tuỳ bút đã học, hãy
-Đọc -Thảo luận trả lời
* Đọc các ví dụ: a, b, c,
HĐ 4 : Củng cố - Dặn dò :(4’)
- Củng cố :
- Dặn dò :
chọn lựa những câu mà em cho là đúng ?
GV : Cho HS đọc lại ghi nhớ
* Tự ôn tập theo nội dung vừa ôn (nắm được tác giả, thể loại, nội dung tư tưởng, tình cảm biểu đạt của các văn bản đã học:
văn bản nhật dụng, ca dao-dân ca, thơ trữ tình trung đại)
* Học ghi nhớ T182
* Soạn bài: Ôn tập Tiếng Việt và học bài chuẩn bị kiểm tra tổng hợp cuối HKI
d, e
- HS đọc ghi nhớ
* Nghe và tự ghi nhận
Hiệp Thạnh , ngày 27 tháng 11 năm 2009
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
……… ………
Tổ trưởng
Nguyễn Thị Kim Loan