Đề kiểm tra học sinh giỏi vòng (năm 2007 - 2008) môn Toán lớp 9

C/ DÆn dß: Gv nh¾c hs vÒ chuÈn bÞ bµi c¸c thµnh phÇn chÝnh cña c©u Phần đáp án và biểu điểm - Hs thực hiện được bài viết đúng thể loại văn miêu tả, gồm ba phần như sau: + Mở bài: Giới th[r]

Trang 1

Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tuần 28

Tiết 101: HOáN Dụ

A Mục tiêu cần đạt: Giúp hs

- Nắm đợc khái niệm hoán dụ và các kiểu hoán dụ

- Bớc đầu phân tích tác dụng của hoán dụ

- Rèn luyệnkĩ năng sử dụng phép hoán dụ trong khi hành văn

- GDHS sử dụng phép hoán dụ đúng nơi, đúng chỗ

B Các bớc lên lớp

- ổn định lớp học:

- Kiểm tra bài cũ:

- Tiến trình dạy-học bài mới

Hoạt động của gv và hs

Hđ1: Gv giới thiệu bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hớng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học

Bước1: Tìm hiểu khái niệm hoán dụ

- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk

? Em hãy cho biết các từ in đậm trong ví dụ chỉ

về ai?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng:

? Theo em giữa áo nâu, áo xanh, nông thôn , thị

thành với sự vật đợc chỉ có mối quan hệ ntn?

- Hstl-Gvkl:

áo nâu, áo xanh dựa vào quan hệ giữa đặc điểm,

tính chất với sự vật có đặc điểm, tính chất đó

Nông thôn, thị thành dựa vào quan hệ giữa vật

chứa đựng với vật bị chứa đựng

? Cách diễn đạt trên có tác dụng gì?

? Vậy theo em thế nào là hoán dụ? cho ví dụ?

- Gv gợi ý cho hs trả lời theo ghi nhớ sgk/82

Bước 2: Gv hớng dẫn hs tìm hiểu các kiểu hoán

dụ

- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk

? Em hiểu các từ in đậm trong ví dụ ntn?

Nội dung cần đạt

I Hoán dụ là gì:

1 Ví dụ: SGK

áo nâu - ngời nông dân

áo xanh - ngời công nhân Nông thôn - ngời sống ở nông thôn Thị thành - ngời sống ở thành phố

2

 Có nét gần gũi với nhau

=> Hoán dụ.

3 Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

* Ghi nhớ: sgk/82.

II Các kiểu hoán dụ

1 Ví dụ: Sgk

a, Bàn tay- ngời lao động: Lấy bộ phận để chỉ cái toàn thể

b, Một, ba - số lợng chỉ số ít, số

Trang 2

? Em hãy cho biết có mấy kiểu hoán dụ?

- Hstl-Gvkl:

Hđ3: Gv hớng dẫn hs thực hiện phần luyện tập

trong sgk

Bài tập1: Gv hớng dẫn hs tìm và chỉ ra các kiểu

hoán dụ trong bài tập

- Hs thực hiện- Gvkl và ghi bảng:

Bài tập 2: Gv hớng dẫn hs so sánh giữa ẩn dụ và

hoán dụ để chỉ ra các nét giống và khác nhau

- Hstl-Gvkl và ghi bảng:

Bài tập 3: Chính tả nhớ- viết

- Gv cho hs nhớ lại đoạn thơ đêm nay bác không

ngủ để viết lại

nhiều: Lấy cái cụ thể để chỉ cái trìu tượng

c, Đổ máu: chiến trang (Ngày Huế sảy ra chiến sự): Lấy dấu hiệu để chỉ

sự vật

d, Trái đất- nhân loại: Lấy vật chứa

đựng để chỉ vật bị chứa đựng

=> Có bốn kiểu hoán dụ

III Luyện tập:

Bài tập 1: Tìm và chỉ ra các kiểu

hoán dụ

a) Làng xóm- ngời nông dân:

 Vật chứa đựng và vật bị chứa

đựng b)

- Mời năm- thời gian trớc mắt

- Trăm năm- thời gian lâu dài

 Cái cụ thể và cái trừu tợng

c) áo chàm- ngời việt bắc

 Dấu hiệu sự vật và sự vật

d) (phần bài học)

Bài tập 2: So sánh ẩn dụ và hoán dụ

Giống nhau: đều gọi sự vật, hiện

tợng, khái niệm này bằng tên sự vật, hiện tợng, khái niệm khác

Khác nhau:

+ ẩn dụ:

- Dựa vào quan hệ t3ng đồng

- Hình thức

- Cách thức

- Phẩm chất

- Chuyển đổi cảm giác

+ Hoán dụ:

- Dựa vào nét t3ng cận

- Lấy bộ phận chỉ toàn thể

- Lấy vật chứa đựng chỉ vật bị chứa

đựng

- Lấy dấu hiệu của sự vật chỉ sự vật

Trang 3

- Lấy cái cụ thể chỉ cái trìu tợng.

Bài tập 3: Chính tả nhớ- viết

C Củng cố: Nội dung bài học

D Dặn dò: Dặn hs học bài và chuẩn bị bài tập làm thơ bốn chữ.

* Rút kinh nghiêm :

********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 102: TậP LàM THƠ BốN CHữ

- Nắm đợc đặc điểm của thể thơ bốn chữ

- Nhận diện đợc thể thơ bốn chữ trong thơ ca

- Bớc đầu có kĩ năng biết làm thơ bốn chữ

- ổn định lớp học

- Kiểm tra bài cũ:? Thế nào là hoán dụ? Hãy so sánh điểm giống và khác nhau giữa ẩn dụ và hoán dụ? (Đáp án tiết 101)

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hđ1: Gv kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs ở nhà

Hđ2: Gv hớng dẫn cho hs tìm hiểu thơ bốn chữ

- Gv gọi hs đọc đoạn thơ trong sgk và bài thơ

lợm của tố hữu

? Em có nhận xét gì về đoạn thơ và bài thơ đó?

Hđ3: Thi làm thơ bốn chữ

I/ Đặc điểm của thơ bốn chữ

- Số chữ: Bốn chữ/ câu

- Khổ: Thờng chia thành khổ hoặc không

- Số câu: Không hạn chế

- Vần: Vần lng, vần chân, vần cách, vần liền hoặc vần hỗn hợp

- Ngắt nhịp: 2/2

II/ Thi làm thơ bốn chữ

1 Thi tìm thơ bốn chữ

2 Hoạ theo thơ bốn chữ

3 Làm thơ với vần nối tiếp

4 Đọc và bình thơ

Trang 4

C Củng cố: Nội dung bài học

D Dặn dò: Hs học bài và chuẩn bị bài Cô Tô

* Rút kinh nghiêm : ……

6B: … /… /2011

Tiết 103, 104: Văn bản CÔ TÔ

(Nguyễn Tuân)

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp sinh động, trong sáng của những bức tranh thiên nhiên và đời sống con ngời ở vùng đảo Cô Tô

- Thấy đợc nghệ thuật miêu tả và tài năng sử dụng ngôn ngữ điêu luyện của Nguyễn Tuân

- Rèn kĩ năng cảm thụ bài văn đợc viết ở thể loại ký

- GDHS lòng yêu mến tự hào về những thắng cảnh thiên nhiên của tổ quốc và những con ngời lao động bình dị

Tiết 103 - ổn định lớp học

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hđ1: Gv giới thiệu bài- hs lắng nghe.

Hđ2: Gv hớng dẫn hs tìm hiểu sơ lợc về tác giả,

tác phẩm

- Gv gọi hs đọc phần chú thích * sgk và cho các em

khái quát vài nét về tác giả, tác phẩm đó

- Gv giới thiệu thêm về tác giả Nguyễn Tuân

Nguyễn Tuân sinh 10/7/1910 mất 28/7/1987 tại Hà

Nội Ông đã từng làm tổng th ký hội Văn nghệ

Việt Nam., và ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam

khoá I và II Ông cũng đã đợc nhận giải thởng Hồ

Chí Minh về Văn học Nghệ thuật, đợt 1, năm 1996

Hđ3: Gv hớng dẫn hs đọc và hiểu văn bản.

- Gv hớng dẫn hs cách đọc- gv đọc mẫu đoạn đầu

- Gv gọi hs đọc tiếp đến hết

? Em hãy cho biết bài văn đợc chia làm mấy

phần? Nội dung của các phần ntn?

- Hstl-Gvkl:

Bài văn đợc chia làm ba phần

P1, Từ đầu ở đây: Cô Tô với vẻ đẹp trong sáng

khi trận bão đi qua

I/ Sơ lược về tác giả, tác phẩm:

(Chú thích* sgk)

II/ Đọc - hiểu văn bản

1/ Vẻ đẹp Cô Tô sau trận bão:

Trang 5

P2, Tiếp Nhịp cánh: Cảnh mặt trời mọc trên biển

P3, Còn lại: Hình ảnh ngời lao động

? Em hãy tìm những chi tiết miêu tả vẻ đẹp Cô Tô

sau trận bão?

- Hstl- Gvkl:

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo

sáng sủa, bầu trời trong sáng, cây xanh mớt, nớc

biển lam biếc đậm đà, cát vàng giòn

? Theo em để miêu tả vẻ đẹp của Cô Tô tác giả đã

sử dụng những loại từ ngữ nào? Em có suy nghĩ

gì về những từ ngữ hình ảnh đợc sử dụng để

miêu tả trong đoạn đầu của bài?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận

- Gv nhận xét và kết luận

? Qua đó em nhận thấy đảo Cô Tô sau trận bão

hiện lên ntn?

Tiết 104

- Gv gọi hs đọc đoạn 2

? Cảnh mặt trời mọc trên biển là một cảnh rất đẹp

và đầy chất thơ Em hãy chỉ ra các chi tiết đó?

- Hstl-Gvkl:

Chân trời ngấn bể sạch nh tấm kính lau hết mây,

hết bụi mặt trời tròn trĩnh phúc hậu (lòng đỏ, thăm

thẳm, đờng bệ, mâm bạc) chân trời màu ngọc trai,

nớc biển hửng hồng

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật tác giả dùng để

miêu tả ở trong đoạn trích này?

- Hstl-Gvkl:

Nghệ thuật so sánh đặc sắc, vừa thực, vừa ảo chính

xác, tinh tế, độc đáo Chứng tỏ năng lực cảm thụ và

sáng tạo của nghệ thuật

? Em có nhân xét gì về cảnh mặt trời mọc trên

biển?

- Gv gọi hs đọc phần còn lại

? Em hãy cho biết cảnh sinh hoạt và lao động trên

đảo đợc miêu tả ntn trong đoạn cuối của bài

văn? Em có nhận xét gì về cảnh lao động đó?

- Một ngày trong trẻo sáng sủa

- Bầu trời trong sáng

- Cây xanh mớt

- Nớc biển lam biếc, đậm đà

- Cát vàng giòn

 Từ chỉ màu sắc và ánh sáng

=> Cô Tô sau trận bão có vẻ đẹp tráng lệ, hùng vĩ và tinh khôi

2 Cảnh mặt trời mọc trên biển:

- Chân trời góc bể sạch

- Mặt trời tròn trĩnh nh một quả trứng thiên nhiên đầy đặn

 So sánh (Chính cả về hình

dáng và màu sắc)

=> Cảnh mặt trời mọc trên biển là một bức tranh tuyệt đẹp, tráng lệ, rực rỡ

3 Hình ảnh người lao động

- Giếng nớc ngọt ngào vui nh

Trang 6

- Hstl-Gvkl:

Cảnh đợc miêu tả tập trung tại một địa điểm là cái

giếng ở ria đảo, rồi mở rộng ra đến cảnh biển ra

khơi và những ngời dân gánh nớc xuống thuyền

Cảnh lao động, sinh hoạt vừa khẩn tr3ng, tấp nập

lại vừa thanh bình

? Vì sao nói cảnh ấy rất bình dị mà thể hiện đợc

không khí thanh bình và lao động khẩn trIng ở

đảo?

- Hstl-Gvkl:

Cơn bão vừa đi qua nhng cuộc sống ở đây hầu nh

không bị xáo trộn Những con ngời lao động vẫn

sinh hoạt, làm việc bình thờng với t thế ngời chủ

của hòn đảo thân yêu Họ vui vẻ khẩn tr3ng chuẩn

bị cho những chuyến ra khơi

? Để miêu tả cảnh đó tác giả đã sử dụng những

biện pháp nghệ thuật nào?

- Hstl-Gvkl:

Sử dụng hình ảnh so sánh, tạo nên cảm nhận tinh tế

? Cuộc sống và cảnh lao động ở đây ntn? Hãy nêu

nhận xét của em?

Hđ4: Thực hiện phần tổng kết

- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk/91

Hđ5: Gv cho hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

- Gv yêu cầu hs viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về

cảnh mặt trời mọc trên biển

một cái bến

- Có nhiều ngời đến và gánh nớc

- Khẩn tr3ng chuẩn bị cho chuyến ra khơi đánh bắt cá

 Sử dụng hình ảnh so sánh.

=> Cảnh lao động rộn ràng, khẩn tr3ng nhng cuộc sống thật giản

dị, thanh bình và hạnh phúc (hình

ảnh chị Châu Hòa Mãn địu con)

III Tổng kết:

Ghi nhớ: sgk/ 91

IV/ Luyện tập:

Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài viết số 6

********************************* Tuần 29 Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 105, 106: viết BàI tập làm văn Số 6

(Văn tả ngời)

Trang 7

A Mục tiêu cần đạt:

- Hs biết cách làm bài văn tả ngời qua thực hành viết

- Biết vận dụng các kĩ năng và kiến thức về văn miêu tả nói chung và văn tả ngời nói riêng

đẫ đợc học ở những tiết trớc

- Rèn kĩ năng diễn đạt, trình bày và viết chính tả đúng cả về mặt từ lẫn câu

- Kiểm tra bài cũ: kiểm tra việc chuẩn bị của hs

- Tiến trình tiết kiểm tra

Hđ1: Gv đọc đề và chép đề lên bảng.

Đề bài: Em hãy tả lại một ngời thân của em (ông, bà, cha, mẹ, anh, chị hoặc em)

Hđ2: Gv giám sát hs làm bài.

Hđ3: Gv thu bài và nhận xét tiết kiểm tra.

C/ Dặn dò: Gv nhắc hs về chuẩn bị bài các thành phần chính của câu

Phần đáp án và biểu điểm

- Hs thực hiện đợc bài viết đúng thể loại văn miêu tả, gồm ba phần nh sau:

+ Mở bài: Giới thiệu khái quát đợc ngời định tả.(1đ)

Ngời đó có quạn hệ nh thế nào đối với em.(1đ)

+ Thân bài: Tả chi tiết nhân vật.

- Ngoại hình ngời đó nh thế nào?(tuổi tác, chiều cao, da, tóc, mắt mũi )(2đ)

- Cử chỉ và hành động ra sao?( cời, nói, đi, đứng )(2đ)

- Sở thích của ngời đó là gì?(2đ) + Kết bài: Tình cảm của em đối với ngời đợc tả.(1đ) - Bài viết trình bày rõ ràng, mạch lạc, có cảm xúc và ít sai lỗi chính tả.(1đ) * Rút kinh nghiêm :

********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 107: CáC THàNH PHầN CHíNH CủA CÂU

- nắm đợc khái niệm và đặc điểm của các thành phần chính của câu

- có ý thức đặt câu và dùng câu có đầy đủ các thành phần chính

- rèn kĩ năng nói viết có chủ ngữ và vị ngữ

? Em hãy nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản cô tô của nguyễn tuân?

(Đáp án tiết 104)

Trang 8

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hđ1: Gv giới thiệu bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hớng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học

Bước1: Phân biệt thành phần chính và thành phần

phụ của câu

? ở bậc tiểu học em đã đợc học về các thành phần

câu? Em hãy kể các thành phần đó và cho ví dụ?

- Hstl-Gv nhận xét

Các thành phần câu là trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ

Ví dụ: Hôm nay/ lớp 6B/ đi lao động

? Em hãy xác định các thành phần câu trong ví

dụ?

- Gv ghi ví dụ lên bảngvà cho hs xác định

- Gvkl và ghi bảng:

HS: Thử ) bỏ rồi rút ra nhận xét

? Trong các thành phần đó thì thành phần nào bắt

buộc phải có mặt trong câu? Vì sao?

- Hstl-gvkl:

Trong câu thành phần chủ ngữ và vị ngữ bắt buộc

phải có mặt, không thể lợc bỏ đợc Vì sự có mặt

của các thành phần đó sẽ làm cho câu diễn đạt ý

nghiã đợc trọn vẹn hơn Thành phần đó đợc gọi là

thành phần chính của câu

? Còn các thành phần khác nếu lợc bỏ đi thì ý

nghĩa của câu có thay đổi không? Đó là thành

phần nào?

- Hstl-Gvkl:

Ngoài chủ ngữ và vị ngữ, các thành phần khác có thể

lợc bỏ đợc mà ý nghĩa của câu không thay đổi,

thành phần đó là thành phần phụ của câu

- Gv khái quát lại bằng ghi nhớ trong sgk/92

Bước 2: Tìm hiểu đặc điểm của vị ngữ trong câu.

? Em hãy phân tích ví dụ ở mục 1?

- Hstl- Gvkl:

Vị ngữ kết hợp vói những từ: đã, sẽ, đang, sắp, vừa,

mới

? Thử đặt câu hỏi để xác định vị ngữ? và cho biết vị

ngữ trả lời cho câu hỏi nào?

- Hstl- Gvklvà ghi bảng:

I/ Phân biệt thành phần chính

và thành phần phụ của câu.

1 HS nhắc lại các thành phần câu

đã học

2 Tìm các thành phần câu:

Ví dụ: Chẳng bao lâu/ tôi/ đã trở

Tr C V thành chàng dế thanh niên cờng tráng

- Chủ ngữ và vị ngữ trong câu bắt buộc phải có mặt để diễn đạt nội dung

 Thành phần chính của câu.

- Thành phần không bắt buộc có thể vắng mặt

 Thành phần phụ.

* Ghi nhớ: sgk/ 92.

II Vị ngữ.

1

- Vị ngữ kết hợp đợc với các phó từ: đã, sẽ, đang, sắp, vừa, mới

- Trả lời cho câu hỏi: làm sao,

Trang 9

? vị ngữ thờng có cấu tạo nh thế nào?

-hstl- gvkl và ghi bảng:

Mẫu câu: SGK

- Gv cho hs đọc ghi nhớ trong sgk/ 93

Bước 3: Gv hớng dẫn hs tìm hiểu chủ ngữ của câu.

? Đặt câu hỏi để xác định chủ ngữ của các ví dụ

trên và cho biết đặc điểm của chủ ngữ?

? Em hãy cho ví dụ về chủ ngữ do động từ, tính từ

đảm nhiệm?

- Hs cho ví dụ- gv nhận xét và kết luận và cho hs đọc

ghi nhớ trong sgk/ 93

Hđ3: Hớng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong

sgk

Bài tập1: Cho hs đặt câu hỏi để xác định chủ ngữ và

vị ngữ trong câu

- Hs thực hiện- gv nhận xét và ghi bảng:

làm gì, là gì, ntn

2

- Vị ngữ thờng là động từ cụm

động từ, tính từ cụm tính từ, danh

từ hay cụm danh từ

- Trong câu có thể có một hoặc nhiều vị ngữ

*Ghi nhớ: sgk/ 93.

III Chủ ngữ.

1 Chủ ngữ biểu thị tên sự vật có hành động, trạng thái nêu ở vị ngữ

2 Trả lời câu hỏi: ai, cái gì, con gì

3 Thờng là đại từ, danh từ, cụm danh từ Có thể là động từ hay tính từ đảm nhiệm

Ví dụ: Lao động là vinh quang.

Sạch sẽ là đức tính tốt

IV/ Luyện tập:

Bài tập1:Xác định chủ ngữ, vị

ngữ và nêu cấu tạo

1

- Tôi (CN) Đại từ.

- Đã trở thành một chàng dế

thanh niên cờng tráng(VN)

Cụm động từ

2

- Đôi càng tôi (CN) Cụm danh

từ

- Mẫm bóng (VN) Tính từ.

3

- Những cái vuốt ở chân, ở khoeo

(CN) Cụm danh từ.

Trang 10

Bài tập 2: Gv hớng dẫn cho hs đặt câu theo yêu cầu

của bài tập

- Gv cho hs thực hiện bài tập nhanh

Bài tập 3: Cho hs xác định chủ ngữ và vị ngữ của các

câu vừa đặt

- Hs thi làm bài tập nhanh

- Cứ cứng dần và nhọn hoắt(VN)

 Hai cụm tính từ

4

- Tôi(CN) Đại từ

- Co cẳng đạp phanh phách vào

các ngọn cỏ(VN) Cụm động

từ

5

- Những ngọn cỏ(CN) Cụm

động từ

- Gãy rạp y nh những nhát dao

vừa lia qua(VN) Cụm động từ

Bài tập 2: Đặt câu

- Trong giờ kiểm tra Em đã cho

- Bạn em rất tốt

- Bà đỡ Trần là $K huyện

Đông Triều

Bài tập 3: Xác định chủ ngữ và

vị ngữ trong câu vừa đặt đợc

C Củng cố: Nội dung bài học.

D Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài tập làm thơ năm chữ.

********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 108:Hoạt động Ngữ văn: THI LàM THƠ NĂM CHữ

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs

- Ôn lại và nắm chắc hơn đặc điểm của thể thơ năm chữ

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	143,77 KB