I.Mục tiêu: Giúp học sinh: KT: - Cảm nhận được nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi và giá trị nghệ thuật ngôn từ tro[r]
Trang 1Ngày soạn: 24/9/.2010
Ngày dạy: 29/9/2010
Bài 7: Tiết 25 VB: BÁNH TRƠI NƯỚC (Hồ Xuân Hương )
I.Mục tiêu: Giúp học sinh:
KT: -Cảm nhận được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắt son, thân phận chìm nổi của người phụ nữ trong bài thơ “Bánh trơi nước”.Hiểu được tính đa nghĩa trong thơ Hồ Xuân Hương
- Thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt (Đl)
KN : Luyện kĩ năng đọc, nhận biết thể thơ, tìm hiểu và phân tích thơ
TĐ : Cảm thơng với cuộc đời của người phụ nữ trong xã hội Pk
II.Chuẩn bị: GV: bài soạn, bảng phụ ghi vb, tập thơ Hồ Xuân Hương
HS: bài soạn, SGK
III.Kiểm tra bài cũ:
- Đọc thuộc VB “ Bài ca Cơn Sơn” ( Nguyễn Trãi) Nêu cảm nhận của em về đoạn thơ?
- Đọc thuộc bản phiên âm bài “Thiên Trường vãn vọng” (Trần Nhân Tơng)
Trình bày nội dung, nghệ thuật bài thơ
IV.Các hoạt động dạy học:
Nội dung
I.Đọc–tìm hiểu chú thích:
(Xem chú thích*SGK/95)
* Thể thơ: Thất ngơn tứ tuyệt
II.Đọc - hiểu VB:
Bài thơ cĩ hai nghĩa
1 Nghĩa thứ nhất: Gợi tả bánh
trơi nước thật chính xác và đặc
sắc
2 Nghĩa thứ hai: Hình ảnh người
phụ nữ trong xã hội cũ:
- Hình thức: xinh đẹp, nõn nà,
gọn gàng
- Thân phận: long đong, chìm nổi
- Phẩm chất: trong trắng, thanh
cao, dù gặp cảnh ngộ nào vẫn
luơn giữ được lịng son sắt, thủy
chung
III Tổng kết:
(Ghi nhớ SGK/95)
IV.Luyện tập:
Bài thơ “Bánh trơi nước” và
những câu hát than thân bắt đầu
bằng cụm từ “thân em” cĩ cùng
cảm xúc đĩ là lịng cảm thương
sâu sắc cho thân phận chìm nổi
Hoạt động của GV
Vào bài…Từ bài ca dao “ Than thân…”, GV chuyển…
HĐ1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, thể thơ.
? Em biết gì về tác giả HXH ? Biết gì về bánh trôi nước?
- Đưa bảng phụ (ghi bài thơ)
- Hướng dẫn đọc
? Bài thơ này thuộc thể thơ gì? Vì sao em biết?
?Em đã học được bài thơ nào cĩ thể thơ giống với thể thơ của bài này?
HĐ2: Tìm hiểu văn bản.
? Em hiểu thế nào là tính đa nghĩa trong thơ?
? Bài thơ “Bánh trơi nước”cĩ 2 nghĩa, đĩ là những nghĩa nào?
? Với nghĩa thứ nhất, bánh trơi nước được miêu tả như thế nào?
- Giải thích: -> ghi bài (1)
? Với nghĩa thứ hai, vẻ đẹp, phẩm chất cao quý và thân phận chìm nổi của người phụ
nữ được gợi lên như thế nào? Chú ý các cụm từ: vừa trắng lại vừa trịn, bảy nổi ba chìm, rắn nát mặc dầu, giữ tấm lịng son
?Việc tác giả sử dụng thành ngữ đảo “ bảy nổi ba chìm” với cụm từ “ nước non” đã chuyển nghĩa như thế nào?
?Các hư từ: “mặc dù, mà …vẫn” tạo nên giọng điệu gì?
- Giảng, đúc kết ý -> ghi bài (2)
HĐ3: Tổng kết, củng cố, luyện tập.
? Trong hai nghĩa trên,nghĩa nào quyết định
Hoạt động của HS
Suy nghĩ trả lời đọc văn bản
Nhận dạng thể thơ
Trình bày (Dựa vào chú thích SGK)
Trao đổi nhĩm, trình bày ý kiến:
-Miêu tả bánh trơi nước đang được luộc chín
-Thân phận, phẩm chất của người phụ nữ trong XH cũ
Thảo luận, trình bày
Suy nghĩ trả lời
Đọc ghi nhớ
Trang 2của người phụ nữ Việt Nam trong
xã hội xưa.
giá trị bài thơ? Tại sao?
- Tổng kết, HS đọc ghi nhớ
- Hướng dẫn HS luyện tập theo yêu cầu
Luyện tập
V Hướng dẫn tự học:
1 Bài vừa học: - Đọc thuộc bài thơ Nắm vững nội dung bài
- Đọc thêm một số bài thơ khác của Hồ Xuân Hương
2.Bài sắp học: Sau phút chia ly (Hướng dẫn tự học)
- Đọc kĩ bài thơ , đọc chú thích
- Tìm hiểu bài theo yêu cầu câu hỏi Đọc - hiểu VB
IV RKN, bổ sung:
Ngày soạn: 24/9/.2010
Ngày dạy: 29/9/2010
Bài 7: Tiết 26 VB SAU PHÚT CHIA LY (Trích “Chinh phụ ngâm khúc” Đặng Trần Cơn)
(Hướng dẫn tự học)
I.Mục tiêu: Giúp học sinh:
KT: - Cảm nhận được nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phúc lứa đơi và giá trị nghệ thuật ngơn từ trong đoạn thơ trích “Chinh phụ ngâm khúc”
- Bước đầu hiểu thể thơ song thất lục bát
KN : Luyện kĩ năng đọc, nhận biết thể thơ, tìm hiểu và phân tích thơ
TĐ : Cảm thơng với nỗi sầu của người chinh phụ
II.Chuẩn bị: GV: bài soạn, bảng phụ ghi vb
HS: bài soạn, SGK
III.Kiểm tra bài cũ:
- Đọc thuộc VB “Bánh trơi nước” (Hồ Xuân Hương)
? Bài thơ này thuộc thể thơ gì? Vì sao em biết?
- Trình bày nội dung, nghệ thuật bài thơ
IV.Tổ chức các hoạt động dạy học:
Nội dung
I Đọc – Tìm hiểu chú thích:
( Xem SGK/ 91,92)
Thể thơ: Song thất lục
bát
II Đọc-hiểu văn bản:
1.Bốn câu đầu:
- Phép đối (chàng thì đi- thiếp thì
về ) cho thấy thực trạng chia li
đang diễn ra
Hoạt động của GV
Hồ Xuân Hương và Đoàn Thị Điểm những nhà thơ nổi tiếng trong xã hội PK…
HĐ1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, thể thơ.
? Qua sự chuẩn bị ở nhà cho em hãy cho biết vài nét về tác giả tác phẩm?
- Hướng dẫn đọc: giọng chậm, đều, buồn
Hãy nhận dạng thể thơ của đoạn thơ được trích dịch về số câu, số chữ trong câu, cách hiệp vần trong một khổ thơ?
HĐ2:Đọc, hiểu văn bản
* Hướng dẫn: Tìm hiểu bốn câu đầu.
? Qua bốn câu thơ đầu, nỗi sầu chia li của người vợ đã được gợi tả như thế nào? Cách
dùng phép đối “Chàng thì đi - Thiếp thì về”
và việc sử dụng hình ảnh “tuơn màu mây
Hoạt động của HS
trả lời luyện đọc, nhận xét, Đọc chú thích * SGK
Trình bày
Đọc bốn câu đầu bài thơ
Tìm chi tiết và phân
Trang 3- Hình ảnh “mây biếc, núi
xanh”gợi lên độ mênh mơng vơ
hạn của nỗi sầu chia li
2.Bốn câu tiếp:
- Phép đối “Chàng thì ngoảnh lại
thiếp hãy trơng sang”
- Phép điệp ngữ, đảo ngữ “Hàm
Dương, Tiêu Tương” làm tăng
thêm nỗi sầu chia li và sự ối
oăm: gắn bĩ mà phải chia li
3 Bốn câu cuối:
- Nỗi sầu chia li tiếp tục được
nâng đến đỉnh điểm
- Điệp ngữ: cùng, thấy, xanh,
ngàn dâu: sự xa cách muơn trùng
Câu hỏi tu từ: “ai sầu hơn ai?”
nhấn mạnh nỗi buồn cơ đơn
III Tổng kết:
(ghi nhớ SGK/ 93)
IV.Luyện tập: (SGK)
biếc, trải ngàn núi xanh” cĩ tác dụng gì
trong việc gợi tả nỗi sầu chia li đĩ?
*Hướng dẫn: Tìm hiểu 4 câu tiếp.
? Qua 4 câu thơ ở khổ 2, nỗi sầu chia li của người vợ được gợi tả thêm như thế nào?
? Cách dùng phép đối “cịn ngảnh lại - hãy trơng sang”, cách điệp và đảo vị trí ở hai địa
danh Tiêu Tương và Hàm Dương cĩ ý nghĩa như thế nào trong việc gợi tả nỗi sầu chia li ?
*Hướng dẫn: Tìm hiểu 4 câu cuối
? Qua 4 câu thơ cuối, nỗi sầu của người chinh phụ cịn được tiếp tục gợi tả và nâng lên như thế nào? Các điệp từ: cùng, thấy, ngàn dâu, xanh cĩ tác dụng gì trong việc gợi tả nỗi sầu chia li?
HĐ3: Tổng kết, củng cố,luyện tập.
- Hãy chỉ ra một cách đầy đủ các kiểu điệp ngữ trong đoạn thơ và nêu lên tác dụng biểu cảm của các điệp ngữ đĩ?
? Từ những phân tích trên, hãy phát biểu về cảm xúc chủ đạo, về ngơn ngữ và giọng điệu của đoạn thơ?
- Hướng dẫn HS luyện tập theo yêu cầu
tích chỉ ra tác dụng
Đọc diễn cảm 4 câu tiếp
Trình bày: Tăng hơn, ở khổ 1 là
“cách ngăn” nhưng
ở khổ 2 là “cách
ngăn mấy trùng”.
Trình bày
Đọc 4 câu cuối
Trình bày
Trình bày
Trình bày.(Dựa vào ghi nhớ SGK)
Đọc ghi nhớ
HS luyện tập
V Hướng dẫn tự học:
1 Bài vừa học: -Phân tích hiệu quả nghệ thuật trong bài thơ
- Đọc thuộc bài thơ Nắm vững nội dung bài
- Đọc thêm SGK/93,94
2.Bài sắp học: Quan hệ từ.
- Soạn BT tìm hiểu SGK/ 96,97
- Thế nào là quan hệ từ?- Cách sử dụng quan hệ từ?
IV, bổ sung: