Gv b×nh tæng kÕt: Nh vËy, c©u chuyÖn kÓ vÒ nguån gèc d©n téc khép lại nhưng đã mở ra những bài học và ý nghĩa sâu sắc, cảm động về nguồn cội, gieo vào tâm hồn mỗi người dân Việt hạt giố[r]
Trang 1Ngày soạn: 20/8/2006 Ngày dạy: /9/2006
Bài 1- Tuần 1
Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Hiểu định nghĩa sơ về truyền thuyết
- Hiểu nội dung, ý nghĩa của văn bản Con Rồng Cháu Tiên và Bánh # bánh giầy
- Chỉ ra và hiểu ý nghĩa của những chi tiết 5 kỳ ảo trong truyện
- Kể truyện
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
1 ổn định tổ chức lớp.
2 bài mới:
* Giới thiệu bài:
Gv có thể giới thiệu bức ảnh Bác Hồ cùng các chiến sỹ đến thăm đền Hùng HS nhắc câu nói của Bác đối với các chiến sỹ GV vào bài
* Tiến trình tổ chức các hoạt động:
I Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu sơ bộ về khái niệm truyền thuyết và văn bản:
GV giao việc cho học sinh bằng các lệnh
sau:
* Văn bản Con Rồng cháu Tiên là một
truyền thuyết Vậy, trước hết chúng ta
hiểu truyền thuyết là loại truyện dân gian
có những đặc điểm gì?
Gv bổ sung:
Cũng các sáng tác dân gian
truyền qua nhiều thế hệ, truyền thuyết
không chỉ đem đến sự hiểu biết về tên
ngO , tên núi tên sông Lạc Long
Quân , Âu Cơ , Thánh Gióng , An S
D # núi Sóc, Cổ Loa thành mà còn
chứa đựng trong đó pho sử hào hùng về
thời kì dựng ; và giữ ; của cha
ông Lấy cốt lõi là sự thật lịch sử, trí
5 bay bổng và phong phú của
nhân dân đã khiến đời sau không nhầm
lẫn trang truyền thuyết đầy chất thơ với
những những trang sử kí Đúng Ông
Phạm Văn Đồng đã nhận định :”Những
truyền thuyết dân gian O có một cái
HS đọc * SGK Nêu
- Kể về những nhân vật và
sự kiện lịch sử thời quá khứ
- Có yếu tố hoang O kỳ
ảo
- Thể hiện thái độ và sự
đánh giá của nhân dân về các nhân vật và sự kiện lịch
sử ấy
I Đọc hiểu văn bản:
1 Truyền thuyết:
- Nhân vật và sự kiện lịch sử quá khứ
- 5 kỳ
ảo
- Thái độ và cách
đánh giá
Trang 2lõi là sự thật lịch sử mà nhân dân ta qua
nhiều thế hệ đã lí 5 hoá , gửi gắm
vào đó tâm tình thiết tha của mình cùng
với thơ và mộng , chắp đôi cánh của sức
ởng dân gian, làm nên những tác
phẩm văn hoá mà đời đời con ời
thích” Trong số đó, phải kể đến chuỗi
truyền thuyết về thời đại Hùng D mà
Con Rồng cháu Tiên là viên ngọc thứ
nhất
GV đọc diễn cảm một đoạn
Gọi 2 - 3 em đọc tiếp Nói nội dung
mỗi đoạn Gọi những em khác nhận xét
cách đọc của bạn
HS đọc Nêu nội dung từng
đoạn
Học sinh khác nhận xét
Nắm bố cục
Đoạn 1: Từ đầu cung điện Long Trang: Giới thiệu về lạc Long Quân và Âu Cơ
- Đoạn 2; Tiếp đến lên
O kể về việc sinh nở
kỳ lạ của Âu Cơ
-Đoạn 3; Còn lại: Sự nghiệp
mở mang dựng ; của thời đại Hùng D
2 Đọc - bố cục:
3 phần
GV treo bảng các
sự việc chính của truyện:
* Lạc Long Quân
và Âu Cơ xuất thân nòi Rồng giống Tiên, giúp dân làm ăn, sinh sống
* Lạc Long Quân
và Âu Cơ kết duyên sinh ra bọc trăm trứng
* Bọc trăm trứng
nở trăm O con khoẻ đẹp
* Chia 50 con theo cha xuống biển, 50 con theo
mẹ lên rừng
5 lên ngôi
đóng đô tại Phong Châu lấy hiệu
truyền nối nhiều
đời
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết văn bản:
* Truyền thuyết Con Rồng cháu
Tiên gồm có mấy nhân vật chính? - Lạc Long Quân và Âu Cơ
Trang 3* Có thể thấy trong truyền thuyết
Con Rồng cháu Tiên những chi tiết
kỳ ảo tửơng tượng nào?
GV giao việc cho 3 nhóm:
- Nguồn gốc và vẻ đẹp của hai
nhân vật chính?
- Những chién công phi O
của LLQ trong sự nghiệp mở
; p
- Cuộc kết duyên kỳ lạ của Âu Cơ
và LLQ?
- HS kể ra một vài chi tiết:
+ Nguồn gốc thần kỳ
+ Phép lạ để Lạc Long Quân giúp dân diệt trừ yêu quái
+ Âu Cơ đẻ bọc trăm trứng nở trăm con
II Tìm hiẻu văn bản:
1 Nhân vật và
sự việc.
a Lạc Long Quân và Âu Cơ:
* Những chi tiết tưởng tượng, kỳ
ảo ấy khiến người nghe có tâm
trạng ra sao khi theo dõi câu
chuyện?
GV: Không chỉ khiến câu chuyện
hấp dẫn lôi cuốn, O f
qua các chi tiết thần kỳ 5
còn muốn gửi gắm nhiều ý
nghĩa sâu xa Chúng ta cùng trở lại
với các phát hiện của các bạn
trong mỗi nhóm
- Thích thú, thấy hấp dẫn lôi cuốn
* Trong trí tưởng tượng của người
xưa, LLQ hiện lên với những vẻ
đẹp phi thường nào về nòi giống
và sức mạnh?
- Nòi Rồng, nhiều phép lạ, sức khoẻ vô địch, diệt trừ yêu quái
* Còn Âu Cơ ?
* Thần Nông là ai?
- Con thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần, yêu thiên nhiên cây cỏ
- Chú giải 3 SGK
* G vậy, một anh hùng có xuất
thân cao quý, một tiên nữ mang vẻ
đẹp phi phàm đã gặp gỡ và nên
duyên Nghĩa là những vẻ đẹp cao
quý phi O của thần tiên đã
hoà hợp Theo em, qua mối
duyên tình này người xưa muốn
gửi gắm điều gì?
- Tô đậm tính chất lớn lao kỳ lạ
đẹp đẽ của nhân vật
- Khẳng định dân tộc ta có nguồn gốc cao quý thiêng liêng
* Chi tiết ấy còn bộc lộ tình cảm
ra sao của nhân dân đối với cội
nguồn dân tộc?
- Tôn kính, tự hào về nòi giống con Rồng cháu Tiên
* Mối lương duyên kỳ lạ ấy đã có
sự khai hoa kết quả tốt đẹp lạ
thường thế nào?
* Từ Khôi ngô chỉ một vẻ đẹp như
- Sinh một bọc trăm trứng, nở thành trăm O con khôi ngô, khoẻ mạnh
- sáng sủa, thông minh
Trang 4thế nào?
* Theo cảm nhận của em, ông cha
ta đã bày tỏ ý nguyện gì qua chi
tiết ấy?
- HS thảo luận:
+ Giải thích mọi O Việt Nam
đều là anh em ruột thịt do cùng một mẹ sinh ra
+ Nguồn gốc giống nòi O Việt
là phi O # cao quý
+ Từ trong nguồn cội, dân tộc ta
đã là một khối thống nhất
* Để chỉ điều này, O Việt ta đã
dùng một từ Hán Việt rất giàu ý
nghĩa Là từ nào?
*Nhắc nhở tình cộng đồng thiêng
liêng ấy, nhân dân ta còn có những
câu ca dao tục ngữ nào nữa?
- Đồng bào
GV : Bác Hồ đã từng nói: Đồng bào là cùng một bào thai Mọi O Việt Nam đều có chung nguồn cội, dù là O Kinh "; xuôi hay O Tày Nùng Việt Bắc, O Dao, Hmông Tây Bắc hay O Khme Tây Nguyên đều
là anh em một nhà, đều là núm ruột mang nặng đẻ đau của mẹ Âu Cơ, đều 5 thành từ dòng máu Tiên Rồng, gắn bó và bình đẳng
- Hs đọc, liên hệ
* Tập quán sinh hoạt nòi Rồng
giống Tiên khác biệt đã dẫn đén
việc chia con của LLQ và AC
Vậy,em hiểu thế nào là tập quán?
- HS đọc chú thích 5
* Việc chia con diẽn ra như thế
nào?
* Vì sao lại chia con theo hai
hứơng lên rừng xuống bể?
- 50 con theo cha xuóng biển, 50 con theo mẹ lên rừng
- Rừng núi là quê mẹ, biển cả là quê cha Đi vậy, không phải là chia ly mà là phân chia để mở mang, khai phá, phát triển đất ; rộng dài về bờ cõi, giàu có về sản vật biển rừng
* Câu chuyện kết lại bằng sự việc
nào? Bằng sự việc ấy nhân dân ta
còn muốn bày tỏ điều gì nữa?
Liên hẹ câu ca nhắn nhủ:
Dù ai đi về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mồng ?O
- HS nêu chi tiết cuói
=>ý nghĩa: Dân tộc ta có từ lâu
đời, trải qua các triều đại
= D Phong Châu là đất Tổ
Nền văn hoá Việt từ đó mà hình thành, lịch sử dựng ; và giữ ; của dân tộc Việt cũng từ
Trang 5tháng ba đó mà viết nên trang.
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa văn bản:
* Qua bài học, văn bản Con Rồng
cháu Tien đã giúp em hiểu thêm gì
về dân tộc Việt Nam ta?
- Hs nêu ý nghiã văn bản:
+ Nguồn gốc dân tộc là cao quý, đáng tự hào
+ Dân tộc ta có truyền thống đoàn kết gắn bó từ trong nguồn cội
+ Lịch sử dân tộc ta đã dựng xây tự ngàn đời
* Không chỉ làm giàu thêm kiến
thức, câu chuyện truyền thuyết này
còn bồi đắp cho em những tình
cảm tốt đẹp thế nào?
Hs trình bày:
+ Tự hào kiêu hãnh
+ Gắn bó yêu quý nhân dân, đất ; mình
+ mong muốn
* Để tạo nên sức lôi cuốn và sức
sống lâu bền, khiến những ý
nguyện của O f dễ thấm thía
khắc ghi trong lòng nhiều thế hệ,
yếu tố nghệ thuật nổi bật nào đã
có mặt trong truyền thuyết?
Câu chuyện khiến ta liên hệ đến
hiện thực lịch sử nào của dân tộc?
Gv: Đây là cốt lõi lịch sử,
khi thâm nhập vào trí 5
bay bổng và lòng yêu mến của
nhân dân, lịch sử ấy đã thăng
hoa thành những truyền thuyết vừa
chân thực vừa giàu tính huyền
thoại Nhân vật và sự kiện có thật
toả sáng trong một vẻ đẹp phi
O kỳ diệu bởi những chi tiết
kỳ ảo Vậy, em hiểu thế nào là chi
tiết kỳ ảo ?
- Sự thật lịch sử.:
GV gợi dẫn và bổ sung ý kiến các em:
Việc kết duyên của Lạc Long Quân và Âu Cơ gợi ta liên 5 đến sự kết hợp giữa các bộ lạc Âu Việt và Lạc Việt là nguồn gốc chung của dân Bách Việt Ngày đó, con O sống rải rác ở vùng đồng bằng Bắc Bộ và núi cao Bắc, sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa ; # săn bắn và đánh cá Cuộc sống
ấy cần sức mạnh để chinh phục thiên nhiên và chống giặc dữ Vì vậy, các bộ lạc đã kết hợp để tạo nên khối cộng đồng dân Bách Việt, lấy tên ; là Văn Lang
- Chi tiết 5 kỳ ảo
- 5 # cấu, không có thật
G vậy, câu chuyện kể về nguồn gốc dân tộc khép lại đã mở ra những bài học và ý nghĩa sâu sắc, cảm động về nguồn cội, gieo vào tâm hồn mỗi O dân Việt hạt giống của niềm tự hào, lòng kiêu hãnh vì mình là con Rồng cháu Tiên, về lịch sử ngàn
đời của dân tộc, về tình nghĩa đồng bào sâu nặng thiêng liêng để từ đó lòng yêu ; nòi, chí dựng xây Tổ Quốc, tình gắn bó cộng đồng nảy
nở, đơm hoa kết trái Đúng nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã viết:
Đất ; là nơi dân mình đoàn tụ
cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ
... class="page_container" data-page="5">tháng ba mà viết nên trang.
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa văn bản:
* Qua học, văn Con Rồng
cháu Tien giúp... máu Tiên Rồng, gắn bó bình đẳng
- Hs đọc, liên hệ
* Tập quán sinh hoạt nòi Rồng
giống Tiên khác biệt dẫn đén
việc chia LLQ AC
Vậy,em hiểu tập quán?
- HS... class="page_container" data-page="3">
* Có thể thấy truyền thuyết
Con Rồng cháu Tiên chi tiết
kỳ ảo tửơng tượng nào?
GV giao việc cho nhóm:
- Nguồn