=> Như vậy trong đề văn tự sự có thể: kể câu chuyện về một sự kiện, một nhân vật nào đó vừa có thể chỉ nêu ra một đề tài của câu chuyện tức là chỉ nêu ra nội dung trùc tiÕp cña c©u chuyÖ[r]
Trang 1Ngày soạn:………….
Ngày dạy………
Bài 4 - Tiết 15: Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
A Mục tiêu bài dạy:
- Giúp HS biết tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
- Các em biết cách đọc kỹ đề bài, nhận ra những yêu cầu của đề qua những từ ngữ
45 diễn đạt trong đề
- Biết lập dàn ý và 49 đầu tập viết phần mở bài và kết bài
B Chuẩn bị:
- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án
- Trò: Đọc ,49 SGK
C Tiến trình:
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
? Chủ đề trong bài văn tự sự? Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần?
* Bài mới
GV Treo bảng phụ các đề bài văn tự sự
HS đọc các đề
? Lời văn đề (1) nêu ra những yêu cầu gì?
- Kể chuyện bằng lời văn của mình
? Những từ ngữ nào trong đề bài cho em biết điều đó?
- HS gạch chân: kể chuyện – em thích – lời văn
của em
? Các đề (3) (4) (5) (6) không có từ kể, có phải là tự
sự không? Vì sao?
- Là tự sự, vì ta tìm 45 đề tài, chủ đề của mỗi đề
văn
=> 4 vậy trong đề văn tự sự có thể: kể câu chuyện
về một sự kiện, một nhân vật nào đó vừa có thể chỉ
nêu ra một đề tài của câu chuyện tức là chỉ nêu ra nội
dung trực tiếp của câu chuyện hoặc có thể chỉ nêu
chủ đề: Quê em đổi mới, Em đã lớn rồi
? Theo em, đề văn tự sự có thể diễn đạt ntn?
- Cho phép chúng ta tự sự một cách tự do Có thể tự
sự kết hợp với cả trữ tình miêu tả, nghị luận
? Từ trong tâm trong mỗi đề trên là từ nào?
Hãy gạch chân và cho biết đề yêu cầu làm nổi bật
I Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
1 Đề văn tự sự
- Đề văn tự sự có thể diễn đạt thành nhiều dạng:
chuyện, nhân vật
+ Chỉ nêu ra 1 đề tài (nd trực tiếp) của câu chuyện
+ Chỉ nêu chủ đề
Trang 2điều gì?
việc
? Trong các đề trên, đề nào nghiêng về kể việc, đề
- Kể việc: (1) (3) (4)
? Khi tìm hiểu đề ta phải làm gì?
? Việc tìm hiểu đề có tác dụng gì trong làm văn tự
sự?
HS đọc mục ghi nhớ SGK
* Kết luận (SGK)
* Củng cố
HS đọc mục ghi nhớ SGK
* Dặn dò
Chuẩn bị viết bài TLV số 1
Rút kinh nghiệm
……… Duyệt ngày… tháng….năm………
Ngày soạn:………….
Ngày dạy………
Trang 3Bài 4 - Tiết 16: Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
(tiếp theo)
A Mục tiêu bài dạy:
- Giúp HS biết tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
- Các em biết cách đọc kỹ đề bài, nhận ra những yêu cầu của đề qua những từ ngữ
45 diễn đạt trong đề
- Biết lập dàn ý và 49 đầu tập viết phần mở bài và kết bài
B Chuẩn bị:
- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án
- Trò: Đọc ,49 SGK
C Tiến trình:
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
? Chủ đề trong bài văn tự sự? Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần?
* Bài mới
Cho đề văn sau:
“Kể một câu chuyện em thích bằng lời văn của
em”
? Đề đã nêu ra những yêu cầu nào buộc em phải
thực hiện?
- Chọn truyện “Thánh Gióng”
? Nêu chủ đề của truyện?
- Đề cao tinh thần sẵn sàng đánh giặc, uy lực
- Nguồn gốc thần linh của nhân vật và có ý
chứng tỏ truyền thuyết là có thật còn để lại
chứng tích ở tre đằng ngà, tên làng cháy
=> Chúng ta có thể kể về chủ đề sẵn sàng đánh
giặc và tinh thần quyết chiến, quyết thắng của
TG
? 4 vậy, theo em bài viết có thể "45 bớt đoạn
nào?
- Việc mẹ TG giẫm chân vào vết chân to
- Chuyện tre đằng ngà, làng cháy
=> Khi chọn chủ đề nào thì tập trung vào chủ đề
đó những chủ đề còn lại chúng ta chỉ kể "49 qua
hoặc không kể -> không thể chép lại nguyên xi
câu chuyện 45
bắt đầu kể từ đâu? kết thúc ở chỗ nào?
đi đánh giặc -> bảo mẹ gọi sứ giả vào
2 Cách làm bài văn tự sự
a Tìm hiểu đề
- Yêu cầu kể câu chuyện mình thích
b Lập ý:
- ND viết: Chủ đề sẵn sàng đánh giặc và tinh thần quyết chiến, quyết thắng của Thánh Gióng
c Lập dàn ý
Trang 4- Kết thúc: Vua nhớ công ơn, lập đền thờ ngay ở
quê nhà
? Vì sao chúng ta lại kể bắt đầu từ đó?
- Để không kể lại việc bà mẹ thụ thai, mang
thai
? Phần MB chúng ta nên giới thiệu nhân vật,
thời gian, địa điểm ntn?
- Nếu không giới thiệu nhân vật thì truyện sẽ
không có nhân vật và không thể kể 45
-> Kể chuyện quan trọng nhất là xác định chỗ
bắt đầu và chỗ kết thúc
-> Câu chuyện có diễn biến ra sao?
? Em hãy trình bày diễn biến các sự việc theo
trật tự ,49 – sau
Yêu cầu HS viết ý 1 phần thân bài
? Phần kết bài trình bày ý nào?
? Em hiểu thế nào là viết bằng lời văn của em?
? Em có thể rút ra cách làm bài văn tự sự?
HS đọc ghi nhớ SGK
làng Gióng có 2 vợ chồng ông lão sinh 45 1 đứa con trai, đã lên 3
mà không biết nói, biết 4M
* TB: + TG bảo vua làm ngựa sắt + TG ăn khỏe, lớn nhanh
+ TG xông trận, giết giặc
+ Roi gẫy lấy tre làm vũ khí
+ TG bay về trời
* KB: Vua nhớ công ơn, phong là PĐTV và cho lập đền thờ ngay ở quê nhà
* Ghi nhớ (SGK)
II Luyện tập
- Tập viết lời kể -> yêu cầu HS chuẩn bị ra giấy nháp phần MB, KB
GV: Có nhiều cách mở bài
a Thánh Gióng là một vị anh hùng đánh giặc nổi tiếng trong truyền thuyết Đã lên 3
mà TG vẫn không biết nói, biết 4M* biết đi Một hôm
b Ngày w4- tại làng Gióng có một chú bé rất lạ Đã lên 3 mà vẫn không biết nói, biết 4M* biết đi
giặc Khi tới làng Gióng, một chú bé lên 3 không biết nói, biết 4M* đi tự nhiên nói
45 * bảo mẹ ra mời sứ giả vào Chú bé ấy tên là Thánh Gióng
? Những cách diễn đạt trên khác nhau ntn?
b Nói đến chú bé lạ
c Nói đến sự biến đổi
Trang 5d Nói đến một nhân vật mà ai cũng biết.
* Củng cố
HS đọc mục ghi nhớ SGK
* Dặn dò
Chuẩn bị viết bài TLV số 1
Rút kinh nghiệm
……… Duyệt ngày… tháng….năm………
Ngày soạn:…………
Ngày dạy:………
Tiết 17 - 18: Viết bài tập làm văn số 1
A Mục tiêu bài dạy:
- Học sinh vận dụng lý thuyết để viết một bài văn tự sự hoàn chỉnh
- Rèn kỹ năng viết bài tự sự
- Giáo dục HS lòng tự hào về nguồn gốc dân tộc qua đề văn
B Chuẩn bị:
- Thầy: ra đề
- Trò: Ôn bài
C Tiến trình
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Viết bài
I Đề bài:
Kể lại truyện truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên”
II Đáp án - biểu điểm
1 Mở bài:
- Truyện xảy ra từ xa w4- ở đất Lạc Việt
2 Thân bài:
a Việc sinh nở kỳ lạ của Âu Cơ
Trang 6b LLQ và Âu Cơ chia tay nhau
- LLQ là thần, mình rồng không thể sống lâu trên cạn 45 đành tạm biệt Âu Cơ về thủy cung
- Âu Cơ ở lại một mình nuôi con
- Âu Cơ gọi LLQ lên và chia con 2 miền -> giao 49 khi cần có việc gì íup đỡ nhau
3 Kết bài:
- N đầu tiên đặc tên là Văn Lang
- 4M VN tự hào về nguồn gốc con Rồng – cháu Tiên
* Biểu điểm: Bố cục đủ 3 phần MB, TB, KL (1 đ)
- Thiếu 1 ý (-1đ)
- Bài mắc lỗi chính tả, dùng từ 4- hay, 4- chính xác (-0,5đ)
* Củng cố
GV thu bài về chấm
* Dặn dò
Chuẩn bị bài sau
Rút kinh nghiệm
………
Duyệt ngày… tháng….năm………
Ngày soạn:………….
Ngày dạy:…………
Bài 5 - Tiết 19 : Từ nhiều nghĩa
và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
A Mục tiêu bài dạy:
- Giúp HS nắm 45 từ có thể có một hay có nhiều nghĩa, khái niệm từ nhiều nghĩa chuyển
Trang 7- Rèn kỹ năng dùng từ - đặt câu trong viết văn.
B Chuẩn bị:
- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án
- Trò: Đọc ,49 SGK
C Tiến trình:
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là nghĩa của từ? Lấy VD minh họa?
* Bài mới
thể có hai cách để tạo ra một từ mới để gọi sự vật hoặc thêm nghĩa mới vào cho những
từ đã có sẵn Theo cách thứ 2 này những từ ,49 đây chỉ có một nghĩa nay có thêm GV: Cô có bài thơ sau đây của nhà thơ Vũ Quân
- GV treo bảng phụ
- HS đọc bài thơ
? Trong bài thơ này nhà thơ VQP miêu tả cái chân
của những nhân vật nào?
- Chân gậy, chân Compa, chân triềng, chân bàn
chân
? Tra từ điển để biết 45 các nghĩa của từ “chân”?
để đi, đứng
các bộ phận khác
bám chặt vào mặt nền
? Trong 8 câu thơ đầu, từ “chân” có nghĩa ntn?
(2) có t/dụng đỡ các bộ phận khác
? Từ “chân” trong câu cuối có nghĩa ntn?
để đi, đứng
GV 4- VD:
“Tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc
? Em hãy giải nghĩa từ “chân” trong câu văn trên?
bám chặt vào mặt nền
“chân”?
- Có nhiều nghĩa
I Từ nhiều nghĩa.
1 Ví dụ:
* “Chân” (có nhiều nghĩa)
đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác
và bám chặt vào mặt nền
Trang 8“Mắt”:
- Bé Lam mở đôi mắt tròn xoe nhìn mẹ.
- Quả na bắt đầu mở mắt.
- Cây bàng già có những cái mắt to hơn gáo dừa.
“Mắt”: Chỗ lồi lõm hình tròn hoặc hình thoi
HS quan sát bài thơ
? Trong bài thơ những từ nào chỉ có một nghĩa?
- Com-pa; tin-tơ-nét; toán học
? Qua đó, em có nhân xét gì về nghĩa của từ vựng
tiếng Việt?
? Tìm mối liên hệ giữa các nghĩa của từ “Chân”?
(So sánh sự giống và khác nhau của các nghĩa đó?
-> Đây chính là cơ sở nghĩa chung giữa các nghĩa
Nhờ đặc điểm này mà ta phân biệt 45 sự khác
nhau giữa từ nhiều nghĩa và từ đồng âm
VD: “Bà già đi chợ cầu Đông
Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng
Thày bói gieo quẻ nói rằng:
? Em hãy giải thích nghĩa của từ “lợi”?
hơn những gì mình bỏ ra
- Lợi (3): Phần thịt bao giữ xung quanh chân răng
? Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ “lợi” trên?
-> Không có mối liên hệ nào -> không có cơ sở ngữ
nghĩa chung -> Đây là từ đồng âm
GV: Tất cả những từ có nhiều nghĩa mà giữa các
nghĩa có cơ sở ngữ nghĩa chung -> gọi là từ nhiều
nghĩa
? Trong các nghĩa của từ “chân” đâu là nghĩa ban
đầu, đâu là nghĩa phát sinh?
? Em hiểu thế nào là nghĩa gốc, nghĩa chuyển?
với mấy nghĩa?
nhiều khi cố ý dùng từ với một vài nghĩa khác nhau
HS đọc ghi nhớ 2 mục
2 Nhận xét
- Từ có thể có một nghĩa hay nhiều nghĩa
II Hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
1 Ví dụ:
thay đổi nghĩa của từ, tạo ra những từ nhiều nghĩa
- Trong từ nhiều nghĩa có:
+ Nghĩa gốc
+ Nghĩa chuyển
* Ghi nhớ (SGK)
III Luyện tập:
Trang 9Bài tập 1/56
+ Đầu: đau đầu, nhức đầu
đầu mối, đầu tiên
+ Mũi: mũi lõ, mũi tẹt, sổ mũi
không mũi kim, mũi kéo, mũi thuyền
không mũi đất
không cánh quân chia thành 3 mũi
+ Tay: cánh tay, bàn tay, đau tay
không tay ghế, tay vịn cầu thang
không tay anh chị, tay súng
Bài tập 2/56:
Những từ chỉ bộ phận của cây cối 45 chuyển nghĩa để cấu tạo từ chỉ bộ phận
- Lá: Lá phổi, lá nách
- Quả: Quả tim, quả thận
Bài tập 3/57
a Chỉ sự vật chuyển thành chỉ hành động
b Chỉ hành động chuyển thành chỉ đơn vị
- Lan đang bó lúa -> gáh 3 bó lúa
- Cuộn bức tranh -> ba cuộn tranh (giấy)
- Đang nắm cơm -> 3 nắm cơm
Bài tập 4/57
a Tác giả nêu hai nghĩa của từ “bụng”
=> Còn thiếu một nghĩa
(3) Là phần phình to ở giữa một số bộ phận: bụng chân
b Ăn cho ấm bung (1)
Tốt bụng (2)
Chạy nhiều bụng chân rất săn chắc (3)
Bài tập 5/57
HS thảo luận nhóm
* Củng cố
HS đọc mục ghi nhớ SGK
* Dặn dò
Chuẩn bị bài sau
Rút kinh nghiệm
………
Duyệt ngày… tháng….năm………
Trang 10Ngày soạn:………
Ngày dạy:…………
Bài 5 - Tiết 20: Lời văn, đoạn văn tự sự
A Mục tiêu bài dạy:
đoạn văn
- Xây dựng đoạn văn giới thiệu và kể chuyện sinh hoạt hàng ngày
việc, kể việc, nhận ra mối liên hệ giữa các câu trong đoạn văn và vận dụng để xây dựng đoạn văn giới thiệu nhân vật và kể việc
B Chuẩn bị:
Trang 11- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án.
- Trò: Đọc ,49 SGK
C Tiến trình:
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
? Chủ đề trong văn tự sự là gì? Nêu cách làm một bài văn tự sự?
* Bài mới
GTB: ở tiết học ,49 * các em đã hiểu thế nào là tự sự, nhân vật, sự việc trong văn tự sự, biết cách tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý cho bài tự sự Tiết học hôm nay cô sẽ giới thiệu với các em đặc điểm của bài văn tự sự, các kiểu câu văn tự sự, các kiểu văn
tự sự cơ bản và cách xây dựng đoạn văn giới thiệu nhân vật và kể việc
kể sự việc, miêu tả, đối thoại, độc thoại, bình luận
ở đây chúng ta chỉ làm quen với 2 yếu tố:
- Lời gthiệu nhân vật (cách giới thiệu nhân vật)
- Lời kể sự việc (cách kể sự việc)
-> Cô có 2 đoạn văn trích trong văn bản “ST - TT”
GV treo bảng phụ, đánh số cô
HS đọc, quan sát
? Em có nhận xét gì về hình thức trình bày của mỗi
đoạn văn? N 45 quy 49 từ đâu? đến đâu?)
-> Từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng đến chỗ chấm
xuống dòng Mỗi đoạn có nhiều câu, có chủ đề
thống nhất, có liên kết giữa các câu
HS đọc đoạn I
? Đoạn (I) giới thiệu nhân vật nào?
? Đoạn I gồm mấy câu?
- 2 câu
? Mỗi câu 45 giới thiệu 2 ý cân đối Em hãy chỉ
rõ?
(2) ý1: Tình cảm ý2: Nguyện vọng
HS đọc đoạn II
? Đoạn văn gồm mấy câu?
- 5 câu
? Đoạn văn gthiệu về nhân vật nào?
? Các câu văn đã giới thiệu nhân vật ntn?
(1): Giới thiệu chung
(2) (3) (4) giới thiệu Sơn Tinh – Thủy Tinh
(4) giới thiệu Thủy Tinh
(5) Kết luận lại
? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu này?
- Tài năng của hai chàng ngang nhau nên cách giới
I Lời văn tự sự.
1 Lời văn gthiệu nhân vật
- Đoạn I: Giới thiệu nhân vật
Đoạn II: gthiệu nhân vật Sơn Tinh và Thủy Tinh
Trang 12thiệu cũng ngang nhau, cân đối tạo nên vẻ đẹp của
đoạn văn
dùng những từ, cụm từ gì?
- Một hôm có 2 chàng trai
- Cụm từ kể ngôi thứ 3: 4M ta gọi chàng là
? Các nhân vật trong hai đoạn văn 45 giới thiệu
về những vấn đề (yếu tố nào?)
? Đoạn văn cung cấp những thông tin gì về nhân
vật?
- Lai lịch, tài năng, việc làm => bày tỏ thái độ của
? Nếu bỏ đi câu giới thiệu về tài năng của ST-TT thì
có 45 không Vì sao?
- Không Vì đây là những điều kiện để nhân vật
hành động sau này
VD: Phải giới thiệu tài năng của ST, TT thì sau này
tả cuộc đánh nhau mới hợp lý, có mạch lạc
? Có thể đảo trật tự các câu cho nhau 45 hay
không?
? Qua phần tìm hiểu trên, em hãy cho biết: khi kể
HS đọc VD3
? Đoạn văn kể về sự việc nào?
Đoạn văn đã dùng nhiều từ loại nào để kể những
hành động của nhân vật?
- Động từ
+ Hô 4-* gọi gió
? Các hành động đó 45 kể theo thứ tự nào?
- ;,49 - sau
? Hành động ấy đem lại kết quả gì?
? Em có nhận xét gì về lời văn kể sự việc (cách kể
sự việc?)
HS đọc lại các đoạn văn I, II, III
? Hãy cho biết mỗi đoạn văn biểu đạt ý chính nào?
I Vua Hùng kén rể (câu 2)
II Một hôm có 2 chàng trai đến cầu hôn (câu 1)
- Các câu văn gíơi thiệu nhân
là cụm từ kể ngôi thứ 3
thể gthiệu: tên, họ, lai lịch, quan hệ, tính tình, tài năng, ý nghĩa của nhân vật
2 Lời văn kể sự việc
- Dùng nhiều động từ mạnh để
kể hành động của nhân vật
- Các động từ 45 kể theo thứ
tự ,49 -
* NX: Khi kể sự việc thì kể các hành động, việc làm, kquả và
sự đổi thay do các hđộng ấy
đem lại
II Đoạn văn tự sự
Trang 13-> Những câu văn đó 45 gọi là câu chủ đề của
đoạn
đoạn?
- Nó thâu tóm nội dung của toàn đoạn văn, thể hiện
ý chính của đoạn
? Các câu còn lại diễn đạt ý phụ (nhằm làm sáng tỏ
ý chính (câu chủ đề) có quan hệ ntn với câu chủ đề?
? Từ đó, em rút ra nhận xét gì cho đoạn văn tự sự?
? Hãy viết đoạn văn nêu ý chính? Thánh Gióng 4
ngựa sắt phun lửa giết chết giặc Ân
HS đọc ghi nhớ SGK
1 ý chính, diễn đạt thành 1 câu gọi là câu chủ đề Các câu khác diễn đạt những ý phụ dẫn đến ý chính đó hoặc giải thích cho ý chính làm cho ý chính nổi lên
III Luyện tập
Bài tập 1/60
a Kể về tài chăn bò giỏi của Sọ Dừa
- Câu chủ đề: Câu chăn bò rất giỏi
- Câu văn triển khai ý của chủ đề: Theo thứ tự: câu ,49 nói chung, câu sau giải thích,
cụ thể hóa
b ý chính: Hai cô chị độc ác, cô út hiền lành
- Câu (1) đóng vai trò dẫn dắt, giải thích cho ý chính
c ý chính: Tính cô trẻ con lắm (các câu sau giải thích cho ý chính)
Bài tập 2/60
- Câu a: Sai vì trật tự ,49 sau bị đảo lộn
- Câu b: Đúng vì cách kể có thứ tự, lô gíc ,49 * sau
Bài tập 3/60
Viết câu giới thiệu Thánh Gióng
- Ngày w4- tại làng Gióng có một chú bé rất lạ đã lên 3 mà vẫn không biết nói,
bé tự nhiên nói 45 * bảo mẹ mời sứ giả vào Chú bé ấy chính là Thánh Gióng
Bài tập 4/60
* Củng cố
HS đọc mục ghi nhớ SGK
* Dặn dò
Học bài và chuẩn bị bài sau
Rút kinh nghiệm
………
Duyệt ngày… tháng….năm………
... class="text_page_counter">Trang 7< /span>- Rèn kỹ dùng từ - đặt câu viết văn.
B Chuẩn bị:
- Thầy: Nghiên cứu + soạn giáo án
- Trò: Đọc ,49...
- Com-pa; tin-tơ-nét; tốn học
? Qua đó, em có nhân xét nghĩa từ vựng
tiếng Việt?
? Tìm mối liên hệ nghĩa từ “Chân”?
(So sánh giống khác nghĩa đó?
-& gt;...
- N đặc tên Văn Lang
- 4M VN tự hào nguồn gốc Rồng – cháu Tiên
* Biểu điểm: Bố cục đủ phần MB, TB, KL (1 đ)
- Thiếu ý (-1 đ)
- Bài mắc lỗi tả, dùng từ 4- hay,