Nªu qui t¾c s¾p xÕp c¸c tiÕng trong tõ ghÐp chØ quan hÖ th©n thuéc HS lµm bµi?. HS nªu yªu cÇu bµi tËp.[r]
Trang 1Tiết 3
Từ và cấu tạo của từ tiếng việt
A Mục tiêu cần đạt
Qua bài học GV giúp HS :
- Hiểu thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo của từ tiếng Việt.Cụ thể là :
+ Khái niệm về từ
+ Đơn vị cấu tạo từ
+ Các kiểu cấu tạo từ ( từ đơn,từ phức )
- Tích hợp với phần Văn ở truyền thuyết “ Con Rồng cháu Tiên” và “Bánh 2+ giầy”
- Luyện kĩ năng nhận diện và sử dụng từ
B Chuẩn bị
- GV: Bảng phụ
- HS: Đọc ;7 bài
C Tiến trình dạy – học
I ổn định tổ chức ( 1’)
II Kiểm tra bài cũ
III Bài mới ( 39’)
* GV giới thiệu bài
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
GV VD ghi bảng phụ
HS đọc VD
GV: ở Tiểu học các em đã biết về
tiếng và từ.Tiếng là âm thanh phát ra ,mỗi
tiếng là một âm tiết
? ở VD trên có bao nhiêu tiếng
? Trong 12 tiếng có bao nhiêu từ ? Dựa
vào dấu hiệu nào mà em biết điều đó
- Dấu /
? 9 từ kết hợp với nhau tạo nên 1 đơn vị
trong văn bản gọi là gì
? Theo em,tiếng dùng làm gì
? Từ dùng làm gì
HS trả lời.GV chuẩn xác
GV một số từ : nhà,làng,em,cạnh
,sông Hồng
HS đặt câu -> nêu số tiếng,số từ
GV ghi VD vào bảng phụ
HS đọc
? VD trên có bao nhiêu từ
? Các từ có gì khác nhau về số tiếng
I Từ là gì ? ( 10’)
1 Ví dụ ( SGK)
Thần / dạy /dân / cách / trồng trọt / chăn nuôi / và / cách / ăn ở
2 Nhận xét
- 12 tiếng
- 9 từ
-> Tạo một câu.
3 Ghi nhớ
- Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ
- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng
để đặt câu
II Từ đơn và từ phức ( 15’)
1 Ví dụ ( SGK)
Từ / đấy / 7 U ta / chăm / nghề / trồng trọt / chăn nuôi / và / có / tục/ ngày / tết / làm / bánh / bánh giầy
2 Nhận xét
- 16 từ : 12 từ có 1 tiếng => Từ đơn
4 từ có 2 tiếng => Từ phức
Trang 2? Vậy từ một tiếng là kiểu từ gì
? Từ 2 tiếng là kiểu từ gì
HS trả lời GV chuẩn xác
GV ghi 2 từ “ trồng trọt” , “ chăn nuôi”
? Hai từ “ trồng trọt” và “ chăn nuôi” có
gì giống và khác nhau
HS so sánh => trả lời
GV chuẩn xác
GV yêu cầu HS diền từ trong VD vào
bảng phân loại trong SGK
GV ghi trên bảng phụ:
Kiểu cấu
tạo từ Ví dụ
Từ đơn 5 2"<27 22 9!2 ,2
và,có,tục,ngày,tết,làm
Từ ghép Chăn nuôi,bánh 2
bánh giầy
Từ láy Trồng trọt
? Từ phân loại thế nào
? Thế nào là từ đơn,từ phức,từ ghép,từ
láy
HS trả lời.GV chuẩn xác
? Bài học này cần ghi nhớ những kiến
thức cơ bản nào
HS nêu và đọc ghi nhớ trong SGK
HS đọc bài tập 1
? Các từ “ nguồn gốc”, “ con cháu”
thuộc kiểu cấu tạo từ nào
? Tìm từ đồng nghĩa với từ “ nguồn gốc”
? Hãy tìm thêm từ ghép chỉ quan hệ thân
thuộc
HS làm bài HS khác nhận xét
GV chuẩn xác
HS đọc yêu cầu bài 2
? Nêu qui tắc sắp xếp các tiếng trong từ
ghép chỉ quan hệ thân thuộc
HS làm bài
HS nêu yêu cầu bài tập
GV dùng bảng phụ kẻ sẵn
? Điền vào bảng phân loại theo mẫu :
Bánh + X
? Từ nào chỉ cách chế biến bánh
? Từ nào chỉ chất liệu làm bánh
? Từ nào chỉ tính chất của bánh
? Từ nào chỉ hình dáng của bánh
? Từ nào chỉ . vị của bánh
- Giống : đều là từ phức
- Khác : + Chăn nuôi : 2 tiếng có quan hệ về
nghĩa => Từ ghép.
+ Trồng trọt : 2 tiếng có quan hệ láy
âm => Từ láy.
3 Ghi nhớ
- Từ đơn gồm 1 tiếng
- Từ phức gồm 2 tiếng
+ Từ ghép : các tiếng có quan hệ với nhau
về nghĩa
+ Từ láy : có quan hệ láy âm giữa các tiếng
III Luyện tập ( 14’)
Bài tập1
a Nguồn gốc,con cháu => Từ ghép
b Từ đồng nghĩa : cội nguồn,tổ tiên,nòi giống,huyết thống,dòng dõi
c Cậu mợ,cô dì,chú bác,anh em…
Bài tập 2
- Theo giới tính : nam nữ,anh chị,ông bà
- Theo thứ bậc ( trên 2F74 chị em,cha con…
Bài tập3
Cách chế biến Bánh rán,bánh
7s Chất liệu Bánh nếp,bánh tẻ Tính chất Bánh dẻo,bánh
xốp…
Hình dáng Bánh gối,bánh
quấn thừng…
. vị Bánh ngọt,bánh
Trang 3HS điền vào mô hình.
GV chuẩn xác
HS đọc VD
? Từ láy in đậm miêu tả cái gì
? Hãy tìm các từ khác có tác dụng ấy
HS làm bài
GV chia lớp thành 3 nhóm
Yêu cầu thi tìm nhanh các từ láy
GV chấm điểm theo số từ tìm
&
mặn…
Bài tập 4
- Thút thít : miêu tả tiếng khóc
- Khóc nức nở,sụt sùi,ti h2; rức,nỉ non,dấm dứt
Bài tập 5
Tiếng Y Tiếng nói Dáng đi
Ha hả, khanh khách,hi hí hô hố,khúc khích,sằng sặc,re ré…
Khàn khàn,
lè nhè,léo nhéo,oang oang,sang sảng,trong trio…
Lừ đừ,lom Khom,khật
* x2"
:2 @ ngang…
IV Củng cố ( 3’)
1 GV yêu cầu HS nhắc lại khái niệm từ đơn,từ phức,từ ghép,từ láy
2 Trong bốn cách chia loại từ phức sau đây ,cách nào đúng ?
A Từ ghép và từ láy B Từ phức và từ ghép
C Từ phức và từ láy D Từ phức và từ đơn
3 Gạch chân những từ ghép trong đoạn thơ sau đây :
Đất j7 là nơi dân mình đoàn tụ
Đất là nơi Chim về
j7 là nơi Rồng ở
Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng
( Nguyễn Khoa Điềm – Mặt Y khát vọng )
V Hướng dẫn về nhà ( 2’)
- Nắm chắc khái niệm từ,từ đơn,từ phức
- Bài tập : Cho ;7 tiếng “ làm”.Hãy kết hợp với 5 tiếng khác => 5 từ ghép,5 từ láy VD: Từ ghép : làm việc,làm ăn,làm ra,làm cho…
Từ láy: làm lụng,làm liếc…
- Đọc ;7 : Giao tiếp ,văn bản và . thức biểu đạt