Giáo án Toán Lớp 3 - Tuần 26 - Năm học 2004-2005 - Trường Tiểu học Hanh Thông

2.Học sinh: SGK, thước thẳng B.PhÇn thÓ hiÖn ë trªn líp: I.KiÓm tra bµi cò:5’ Vẽ 2 điểm A và B Đặt mép thước thẳng đi qua hai điểm A và B Dùng phấn vạch theo mép thước từ A đến B.T được [r]

Chương I: Đoạn Thẳng

Tiết 1: Điểm, Đường Thẳng A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu:

- Học sinh nắm được hình ảnh của điểm, hình ảnh của đường thẳng

- Học sinh hiểu được quan hệ điểm thuộc đường thẳng không thuộc đường thẳng

- Biết vẽ điểm, đường thẳng

- Biết đặt tên cho điểm, đường thẳng

- Biết kí hiệu điểm , đường thẳng

- Biết sử dụng các kí hiệu

- Quan sát các hình ảnh thực tế

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.

2.Học sinh: Thước thẳng, đọc trước bài mới.

B.Phần thể hiện ở trên lớp:

I Kiểm tra bài cũ:(5’)

Giới thiệu chương I

Gồm :điểm , đường thẳng, 3 điểm thẳng hàng, đường thẳng đi qua 2 điểm

Tia, đoạn thẳng độ dài đoạn thẳng, trung điểm của đoạn thẳng

II.Bài mới:

Đặt vấn đề: Hình học đơn giản nhất đó là điểm, đường thẳng Muốn học hình trước

hết phải biết vẽ hình, vậy điểm, đường thẳng được vẽ như thế nào?

10’ GV:Vẽ một điểm ( một chấm nhỏ) trên

bảng và đặt tên

GV giới thiệu: Dùng chữ cái in hoa A,B ,C

… để đặt tên cho điểm

Một tên chỉ dùng cho một điểm( nghĩa là

một tên không dùng để đặt cho nhiều

điểm)

- Một điểm có thể có nhiều tên

1.Điểm:

- Dấu chấm trên trang giấy là hình

ảnh của điểm

- Dùng chữ cái in hoa A,B,C để

đặt tên cho điểm

*Quy ước; Nói hia điểm mà không nói gì thêm thì hiểu đó là hai điểm phân biệt

6’

Trên hình vẽ có mấy điểm?

A

C

Cho hình 2 có mấy điểm?

N M

GV:ngoài điểm, đường thẳng, mặt phẳng

cũng là hình cơ bản không định nghĩa mà

chỉ bằng mô tả hình ảnh của nó bằng sợi

chỉ căng thẳng, mép bảng, mép bàn…

?Làm thế nào để vẽ được một đường

thẳng?

?Hãy dùng bút chì vạch theo mép thước

thẳng Dùng chữ cái in thường đặt tên cho

nó?

Đường thẳng có bị giới hạn về hai phía

không?

Mỗi đường thẳng xác định có bao nhiêu

điểm thuộc nó?

Cho hình vẽ sau:

Cho biết điểm nào nằm trên, không nằm

trên đường thẳng đã cho?

A

d

B

Quan sát hình vẽ có nhận xét gì?

HS: Với bất kỳ đường thẳng nào có những

*Chú ý: Bất cứ hình nào cũng là tập hợp các điểm

2.Đường thẳng:

- Sợi chỉ căng thẳng, mép bảng … cho ta hình ảnh của đường thẳng

- Đường thẳng không giới hạn về hai phía

- Dùng chữ cái in thường a,b,c…để

đặt tên cho đường thẳng

Ví dụ : Đường thẳng a

a

3.Điểm thuộc đường thẳng.Điểm không thuộc đường thẳng

A

d

B

-Điểm A thuộc đường thẳng d

Kí hiệu: A d

Ta còn nói điểm A nằm trên đường thẳng d, hoặc đường thẳng d đi qua

điểm A hoặc đường thẳng d chứa A

- Điểm B không thuộc đường thẳng

d

3 10’

điểm thuộc đường thẳng đó và có những

điểm không thuộc đường thẳng đó

Quan sát hình 5:

C a

E

Điểm nào thuộc đường thẳng? Điểm nào

không thuộc đường thẳng?

Dùng kí hiệu ; điền vào ô trống? 

Vẽ thêm hai điểm khác thuộc đường thẳng

a và hia điểm không thuộc đường thẳng a?

Yêu cầu học sinh làm bài tập 1:

Đặt tên cho các điểm và các đường thẳng

còn lại ở hình 6

M

Làm bài 2:

Vẽ 3 điểm A,B,C và 3 đường thẳng a,b,c ?

HS: a

b

c

Củng cố:

Kí hiệu: B d 

Ta còn nói Điểm B nằm ngoài

đường thẳng d, hoặc đường thẳng d không đi qua điểm B, hoặc đường thẳng d không chứa điểm B

? Nhìn hình 5:

C a

E

a.Điểm C thuộc đường thẳng a,

Điểm E không thuộc đường thẳng a

b C a; E a. 

c

C B a 

D E 

4.Bài tập Bài 1(SGK- 104)

M

Bài 2: (SGK -104)

ba điểm A,B, C là:

A B

C

Ba đường thẳng a, b, c là:

a b

c

III.Hướng dẫn học và làm bài tập về nhà (3’)

- Xem lại vở ghi , sách giáo khoa

o Làm bài tập 3,5,6,7 ( SGK – 104)

- làm bài tập 6->13 ( SBT ) 

Hướng dẫn bài 3 ( SGK – 104)

a.Điểm A thuộc đường thẳng nào?

Điểm B thuộc đường thẳng nào?  

b.Những đường thẳng nào đi qua B?

Tiết 2:Ba Điểm thẳng hàng A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu:

- Học sinh hiểu ba điểm thẳng hàng, điểm nằm giữa hai điểm

- Trong ba điểm thẳng hàng có và chỉ một điểm nằm giữa hai điểm còn lại

- Học sinh biết vẽ ba điểm thẳng hàng, ba điểm không thẳng hàng

- Biết sử dụng các thuật ngữ:nằm cùng phía, nằm khác phía, nằm giữa

- Sử dụng thước thẳng để vẽ và kiểm tra ba điểm thẳng hàng cẩn thận , chính xác

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.

2.Học sinh: Thước thẳng, đọc trước bài mới.

B.Phần thể hiện ở trên lớp:

I Kiểm tra bài cũ:(5’)

1.Vẽ điểm M , đường thẳng b sao cho M b.

2.Vẽ đường thẳng a, điểm A sao cho M a; A b ; A a.  

3.Vẽ điểm N a và N b  

4.Hình vẽ có đặc điểm gì ?

Trả lời: a



b

Nhận xét đặc điểm:

Hình vẽ có hai đường thẳng a và b cùng đi qua một điểm A

Ba điểm M, N, A cùng nằm trên đường thẳng a

II.Bài mới:

Đặt vấn đề: Khi nào thì ta nói ba điểm Ba điểm thẳng hàng, không thẳng hàng ? để

trả lời câu hỏi đó ta nghiên cứu bài hôm nay

15’

10’

GV Khi nào ta có thể nói :Ba điểm A,B, C

thẳng hàng?

Khi nào nói ba điểm A,B,C không thẳng

hàng?

*Cho ví dụ về hình ảnh ba điểm thẳng

hàng ? ba điểm không thẳng hàng?

*Để vẽ ba điểm thẳng hàng, vẽ ba điểm

không thẳng hàng ta nên làm như thế nào?

HS:Vẽ ba điểm thẳng hàng : vẽ đường

thẳng rồi lấy 3 điểm thuộc đường thẳng

đó

-Vẽ 3 điểm không thẳng hàng :vẽ đường

thẳng trước, rồi lấy hai điểm thuộc đường

thẳng: một điểm không thuộc đường thẳng

đó

*Để nhận biết ba điểm cho trước có thẳng

1.Thế nào là ba điểm thẳng hàng : -Khi ba điểm cùng thuộc một

đường thẳng ta nói chúng thẳng hàng

  

A C D

- Khi ba điểm không cùng thuộc bất kì đường thẳng nào, ta nói chúng không thẳng hàng

B

A C 

2.Quan hệ giữa ba điểm thẳng hàng:

  

A C B Với ba điểm thẳng hàng A,C ,B như hình vẽ ta nói:

- Hai điểm C và B nằm cùng phía đối với điểm A

- Hai điểm A và C nằm cùng phía đối với điểm B

- Hai điểm A và B nàm khác

hàng hay không ta làm như thế nào?

HS:

Để kiểm tra 3 điểm cho trước có thẳng

hàng hay không ta dùng thước để gióng

*Có thể sảy ra nhiều điểm cùng thuộc

đường thẳng không ? Vì sao ? nhiều điểm

không cùng thuộc đường thẳng không ? vì

Sao?

?Kể từ trái sang phải vị trí các điểm như

thế nào đối với nhau?

Có bao điểm nằm giữa hai điểm A và C?

Trong ba điểm thẳng hàng có bao nhiêu

điểm nằm giữa hai điểm còn lại?

?Nếu nói Điểm E nằm giữa hai điểm M và

N thì ba điểm này có thẳng hàng không?

Củng cố:

Trả lời miệng bài tập 11?

Điền vào chỗ trống trong các phát biểu

sau:

  

M R N

a.Điểm… nằm giữa hai điểm M và N

b Hai điểm R và M nằm ……… đối với

điểm M

c.Hai điểm…… nằm khác phía đối với

phía đối với điểm C

- Điểm C nằm giữa hai điểm A

và B

Nhận xét: ( SGK – 106)

*Chú ý: Nếu biết một điểm nằm giữa hai điểm thì ba điểm ấy thẳng hàng

–Không có khái niệm nằm giữa khi ba điểm không thẳng hàng

3.Bài tập:

Bài 11(SGK – 107)

Điền vào chỗ trống trong các phát biểu sau:

  

M R N

a.Điểm R nằm giữa hai điểm M và N

b Hai điểm R và M nằm cùng phía

đối với điểm M

c.Hai điểm M và N nằm khác phía

đối với điểm R

……

Làm bài tập bổ sung sau:

Trong các hình sau đây hãy chỉ ra điểm

nằm giữa hai điểm còn lại:



 

a

K

b   

M R N

Bài tập bổ sung:

Trong các hình sau đây hãy chỉ ra

điểm nằm giữa hai điểm còn lại: Hình1: Không có điểm nằm giữa hai điểm còn lại

Hình 2: Điểm R nằm giữa hai điểm

M và N

Hình 3: Không có

Hình 4: Không có

III.Hướng dẫn học và làm bài tập về nhà (3’)

- Ôn lại những kiến thức quan trọng cần nhớ là:

+ Thế nào là ba điểm thẳng hàng

+ Để vẽ ba điểm thẳng hàng ta làm như thế nào

+ Quan hệ giữa ba điểm thẳng hàng

- Về nhà làm bài tập 13,14( SGK – 107) 6-> 13 ( SBT - )

Hướng dẫn bài 13:

Vẽ hình theo cách diễn đạt :

a.Điểm M nằm giữa hai điểm A và B : A M B

Điểm N không nằm giữa hai điểm A và B ( Ba điểm N , A , B thẳng hàng)

A B N

Tiết 3:Đường thẳng đi qua hai điểm A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu:

- Học sinh hiểu được có một và chỉ một đường thẳng đi qua hai điểm phân biệt.lưu ý học sinh có vô số đường thẳng không đi qua hai điểm phân biệt

- Học sinh biết vẽ đường thẳng đi qua hai điểm, đường thẳng cắt nhau, song song -Nắm vững vị trí tương đối của đường thẳng trên mặt phẳng

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.

2.Học sinh: Thước thẳng, đọc trước bài mới.

B.Phần thể hiện ở trên lớp:

I Kiểm tra bài cũ:(5’)

1.Khi nào ba điểm A,B,C thẳng hàng , không thẳng hàng?

2.Cho điểm A, vẽ đường thẳng đi qua A, Vẽ được bao nhiêu đường thẳng đi qua A? Trả lời:

1.Khi ba điểm A,B,C cùng nằm trên một đường thẳng thì ba điểm đó thẳng hàng

Ba điểm trên không thẳng hàng khi 3 điểm không cùng nằm trên bất kì đường thẳng nào

2 A Có vô số đường thẳng đi qua A.

II.Bài mới:

Đặt vấn đề: Hai đường thẳng a,b có cắt nhau không? Cách vẽ đường thẳng như thế

nào? để trả lời câu hỏi đó ta nghiên cứu bài hôm nay

a

b

10’ Vẽ đường thẳng đi qua hai điểm A và B ta

làm như thế nào?

Bài tập:

*cho hai điểm P,Q vẽ đường thẳng đi qua

hai điểm đó.cho biết có mấy đường

thẳngđi qua P, Q?

* Có em nào vẽ được nhiều đường thẳng

qua hai điểm P và Q không?

1.Vẽ đường thẳng:

Vẽ đường thẳng đi qua hai điểm A,

B ta làm như sau:

- Đặt cạnh thước đi qua hai

điểm A và B

- Dùng đầu chì vạch theo cạnh thước

A B

5’

12’

*Cho hai điểm M và N vẽ đường thẳng đi

qua hai điểm đó? Số đường thẳng vẽ được?

* Cho hai điểm E, F vẽ đường thẳng đi qua

hai điểm đó? Số đường thẳng vẽ được?

Nghiên cứu mục 2 trong 3 phút và cho biết

có mấy cách đặt tên cho đường thẳng ?

Đó là những cách nào?

Yêu cầu làm ? Hình 18

*Cho 3 điểm A,B,C không thẳgn hàng, vẽ

đường thẳng AB,AC Hai đường thẳng này

có đặc điểm gì?

HS Hai đường thẳng có 1 điểm chung là A

Ngoài điểm A còn điểm chung nào nữa

không?

Vậy hai đường thẳng AB,AC gọi là hai

đường thẳng như thế nào?

*Có trường hợp :Hai đường thẳng có vô số

điểm chung không?

GV đó là hai đường thẳng trùng nhau

GV: Vậy hai đường thẳng trùng nhau có

vô số điểm chung

Hai đường thẳng cắt nhau có duy nhất một

điểm chung

Hai đường thẳng song song có không có

Nhận xét :

Có một đường thẳng và chỉ một

đường thẳng đi qua hai điểm A và B .2.Tên đường thẳng:

C1; Dùng hai chữ cái in hoa AB (BA ) tên của hai điểm thuộc đường thẳng đó

A B

C2: Dùng một chữ cái in thường

a C3:Dùng hai chữ cái in thường

x y

? Nếu đường thẳng có chứa ba điểm thì gọi tên như thế nào?

A B C

Có 6 cách gọi: đường thẳng AB,AC,BC, BA,…

3.Đường thẳng trùng nhau , cắt nhau:

+Hai đường thẳng trùng nhau:

A

+ Hai đường thẳng cắt nhau:

B

A

+Hai đường thẳng song song:

a b

điểm chung nào?

Củng cố:

Yêu cầu làm bài 15:

Quan sát hình 21 cho biết những nhận xét

sau đúng hay sai

a Có nhiều đường “ không thẳng” đi

qua hai điểm A và B

Chỉ có một đường thẳng đi qua hai điểm A

và B

HS đứng tại chỗ trả lời miệng.

Yêu cầu học sinh làm bài17:

?Có tất cả bao nhiêu đường thẳng? hãy kể

tên những đường thẳng đó?

Làm bài 18: Lấy 4 điểm M,N,P,Q trong đó

3 điểm M,N,P thẳng hàng và điểm Q nằm

ngoài đường thẳng trên.Kẻ các đường

thẳng đi qua các cặp điểm

?Có bao nhiêu đường thẳng phân biệt?

Viết tên các đường thẳng đó ?

x y *Chú ý: (SGK – 108) 4.Bài tập :

Bài 15:Quan sát hình 21 cho biết những nhận xét sau đúng hay sai

b Có nhiều đường “ không thẳng” đi qua hai điểm A và

B (đúng)

c Chỉ có một đường thẳng đi qua hai điểm A và B (đúng)

Bài 17 ( SGK- 109) A B

C D

Có tất cả 6 đường thẳng đó là

đườngthẳng:AB,BD,DC,CA,CB,AD Bài 18 ( SGK- 109)

Có 4 đường thẳng phân biệt:QM,QN,QP,MN

Q

  

M N P

III.Hướng dẫn học và làm bài tập về nhà:( 3’)

- Cần nhớ những nội dung kiến thức cơ bản trong bài

- Làm bài tập 15,18,21( SGK – 109)

- Bài tập 15,16,17,(SBT)

- được kỹ nội dung thực hành trang 110

- Mỗi tổ chuẩn bị : 3 cọc tiêu theo quy định của SGK, một dây dọi

11

-Ngày soạn 3 /10/2006 Ngày giảng 6 /10/2006

Tiết 4:Thực hành A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu:

- Học sinh biết trồng cây hoặc trôn cọc thẳng hàng với nhau dựa trên khái niêm ba

điểm thẳng hàng

- Giáo dục học sinh yêu thích môn học biết áp dụng khoa học vào thực tiễn

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:3 cọc tiêu, 1 dây dọi, 1 búa đóng cọc

2.Học sinh: Mỗi nhóm: 1 búa đóng cọc, 1 dây dọi Từ 6 đến 8 cọc tiêu đầu nhọn (

hoặc cọc có thể đứng thẳng được sơn màu đỏ trắng xen kẽ,cọc thẳng bằng tre hoặc gỗ dài khoảng 1,5m

B.Phần thể hiện ở trên lớp:

I Kiểm tra bài cũ:(5’)

Kiểm tra dụng cụ thực hành, phân công nhiệm vụ trong nhóm

II.Bài mới:

Đặt vấn đề: Để trồng cây sao cho thẳng hàng trong thực tế người ta đã làm như thế

nào?

5’ GV nêu nhiệm vụ thực hành:

a.Chôn các cọc hàng rào thẳng hàng nằm

giữa hai cột mốc A, B

b.Đào hố trồng cây thẳng hàng với hai cây

A và B đã có ở hai đầu lề đường

* Khi đã có dụng cụ trong tay chúng ta

cần tiến hành làm như thế nào?

GV:Nêu lại dụng cụ cần thiết và làm mẫu

trước toàn lớp:

Cách làm:

1.Nhiệm vụ:

a.Chôn các cọc hàng rào thẳng hàng nằm giữa hai cột mốc A, B b.Đào hố trồng cây thẳng hàng với hai cây A và B đã có ở hai đầu lề

đường

2.Chuẩn bị:

Mỗi nhóm: 1 búa đóng cọc, 1 dây dọi Từ 6 đến 8 cọc tiêu đầu nhọn ( hoặc cọc có thể đứng thẳng được sơn màu đỏ trắng xen kẽ,cọc thẳng bằng tre hoặc gỗ dài khoảng 1,5m

5’

24’

3’

Bước 1: Cắm cọc tiêu thẳng đứng với mặt

đất tại hai điểm A và B

Bước 2: Em thứ nhất đứng ở A, em thứ 2

cầm cọc tiêu dựng thẳng đứng ở một điểm

C

Bước 3: Em thứ nhất ra hiệu để em thứ hai

điều chỉnh vị trí cọc tiêu cho đến khi em

thứ nhất thấy cọc tiêu A che lấp hai cọc

tiêu ở B và C.Khi đó ba điểm A, B, C

thẳng hàng

GV hướng dẫn chôn cọc C thẳng hàng với

hai cọc A,B ở cả hai vị trí của C ( C nằm

giữa A và B ; B nằm giữa A và C)

GV Yêu cầu học sinh thực hành theo

nhóm

Nhóm trưởng là tổ trưởng các tổ phân

công nhiệm vụ cho từng thành viên tiến

hành chôn cọc thẳng hàng với hai cột mốc

A và B mà giáo viên cho trước

Yêu cầu mỗi nhóm ghi lại biên bản thực

hành theo trình tự các khâu:

1.Chuẩn bị thực hành ( Kiểm tra từng cá

nhân)

2.Thái độ , ý thức thực hành

3.kết quả thực hành: Nhóm tự đánh giá :

Tốt – khá - trung bình

GV: cuối buổi nhận xét đánh giá kết quả

thực hành của từng nhóm

3.Hướng dẫn cách làm:

Bước 1: Cắm cọc tiêu thẳng đứng với mặt đất tại hai điểm A và B Bước 2: Em thứ nhất đứng ở A, em thứ 2 cầm cọc tiêu dựng thẳng đứng

ở một điểm C

Bước 3: Em thứ nhất ra hiệu để em thứ hai điều chỉnh vị trí cọc tiêu cho

đến khi em thứ nhất thấy cọc tiêu A che lấp hai cọc tiêu ở B và C.Khi đó

ba điểm A, B, C thẳng hàng

4.Thực hành:

III.Hướng dẫn học ở nhà(3’)

- Vệ sinh chân tay sạch sẽ

- Cất dụng cụ gọn gàng vào nơi quy định

- Về nhà có thể trồng cây ở nhà sao cho các cây đó thẳng hàng

- Đọc trước nội dung bài mới

Tiết 5: Tia A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu:

- Học sinh biết định nghĩa mô tả tia bằng các cách khác nhau

- Học sinh biết thế nào là hai tia đối nhau, hai tia trùng nhau

- Học sinh biết vẽ tia , biết viết tên và đọc tên một tia

- Biết phân loại hai tia chung gốc

- Phát biểu chính xác các mệnh đề toán học , rèn luyện khả năng vẽ hình, quan sát, nhận xét của học sinh

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.

2.Học sinh: Thước thẳng, đọc trước bài mới.

B.Phần thể hiện ở trên lớp:

I Kiểm tra bài cũ:(5’)

Cho hai điểm A và B hãy vẽ đường thẳng đi qua hai điểm trên và cho biết có mấy

đường thẳng đi qua hai điểm A và B

Trả lời:

 

A B

Có một đường thẳng và chỉ một đường thẳng đi qua hai điểm A và B

II.Bài mới:

Đặt vấn đề: Dùng phấn màu vạch từ điểm A và nói “ Hình gồm điểm A và phần

đường thẳng được tô đậm về phía B này được gọi là tia AB “ Vậy thế nào được gọi là