ThÓ hiÖn nguyÖn väng cña d©n téc là nhất trí, nghĩa quân trên dưới một lßng liªn hÖ víi lêi dÆn khi cha con cña Long Qu©n ë truyÒn thuyÕt ‘Con rång, ch¸u tiªn..’ -Câu nói của Lê Thận :[r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2009
Ngày dạy: tháng năm 2009
Tuần 4
Tiết : 13 Sự tích hồ gươm (Truyền thuyết)
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh:
- Nội dung, ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của một số hình ảnh trong truyện : sự tích Hồ
23 kể lại )27 truyện
* Kĩ năng cần rèn: Rèn kĩ năng tóm tắt, kể chuyện diễn cảm.
* Giáo dục
II.Trọng tâm của bài: tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tranh minh họa, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Đọc %2B bài ở nhà, xem %2B câu hỏi ở sgk
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’) Hãy tóm tắt nội dung chính của chuyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Truyền thuyết ‘Sự tích hồ G2ơm’ là một truyền thuyết dân gian về Lê
Lợi, là sự giải thích hồ Tả Vọng mang tên Hồ G2ơm hay hồ Hoàn Kiếm Truyện chứa
đựng nhiều ý nghĩa, có nhiều chi tiết hay và đẹp Để tìm hiểu tất cả những điều đó, bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn
2.Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
10’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1: 02B dẫn tìm hiểu
chung
Hoạt động 2: 02B dẫn đọc hiểu
văn bản
Giáo viên nêu yêu cầu đọc
Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn
Học sinh đọc GV nhận xét
GV giải thích thêm 1 số từ khó
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Khái niệm Truyền thuyết: Sgk 2.Hoàn cảnh lịch sử của câu chuyện:
Đây là một truyện cổ tích lịch sử mà cốt lõi sự thật là cuộc kháng chiến lâu dài, gian khổ 10 năm chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn, do Lê Lợi đứng đầu (1418-1427)
II Đọc hiểu văn bản
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc: Giọng đọc : Chậm dãi, gợi không khí cổ tích
*Từ khó:
-Bạo 27 :Tân ác, hung tợn, ngang 27 8
-Thiên hạ : D2ới trời Mọi ng2ời, nhân dân
Trang 2? Em hãy cho biết truyện kể về ai, về
sự việc gì, diễn biến ra sao ? Kết thúc
nh2 thế nào ?
Hoạt động 3: 02B dẫn tìm hiểu
chi tiết
Học sinh kể tóm tắt đoạn 1 :
* Gồm các sự việc :
- Lê Thận bắt đ2ợc l2ỡi g2ơm gia
nhập nghĩa quân Lam Sơn
- Lê Thận dâng l2ỡi g2ơm cho Lê
Lợi
? Vì sao Long Quân quyết định cho
Lê Lợi m2ợn g2ơm thần ?
? Vì sao thần lại tách ‘chuôi g2ơm’
với ‘l2ỡi g2ơm’ tách ng2ời nhận l2ỡi
với ng2ời nhận g2ơm ?
Gợi ý : Hãy tìm các chi tiết liên
quan tới việc nhận gươm của Lê Lợi ?
Em có nhận xét gì về cách sắp xếp các
tình tiết, chi tiết kể về việc Lê Lợi nhận
gươm ? Cách sắp xếp các sự việc như
trên có ý nghĩa gì ?
-Tuỳ tòng : Ng2ời theo hầu, giúp đỡ chủ t2ớng
-Phó thác : Giao cho, gửi gắm nhiệm
vụ quan trọng với niềm tin t2ởng
-Tả vọng : H2ớng về bên phải, 1 tên cũ của Hồ G2ơm
2.Đại ý: Giải thích tên gọi Hồ 23
hồ Hoàn Kiếm, nói lên 2B vọng hòa bình của dân tộc ta
3 Bố cục: 2 đoạn -Từ đầu đất n2ớc : Lê Lợi nhận g2ơm thần
-Đoạn còn lại Lê Lợi trả g2ơm tại Hồ G2ơm
4.Tìm hiểu chi tiết:
a Lê Lợi nhận g ươm.
*Hoàn cảnh : Giặc Minh đô học, tàn
ác, khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn còn ở thời kỳ trứng n2ớc, quân yếu, đánh thua luôn, Long Quân quyết định cho chủ t2ớng Lê Lợi
* Chi tiết : -Lê Thận – ng2ời đánh cá nghèo khổ
ba lần kéo l2ới đều vớt đ2ợc l2ỡi g2ơm rỉ
-Sau đó Lê Thận gia nhập nghĩa quân, dâng l2ỡi g2ơm cho Lê Lợi
-Lê Lợi bắt đ2ợc chuôi g2ơm trên ngọn cây
-G2ơm và chuôi vừa khít nh2 in chi tiết rắc rối, hoan đ2ờng, làm cho câu chuyện trở nên li kì, hấp dẫn, thiêng liêng, huyền bí
* ý nghĩa : -Sự nghiệp của Lê Lợi, nghĩa quân là chính nghĩa, nên đ2ợc cả thần linh ủng
hộ, giúp đỡ mô típ của truyện cổ, chính nghĩa sẽ chiến thắng, đ2ợc giúp
Trang 3Điều này còn có ý nghĩa gì ?
Khi dâng g2ơm cho Lê Lợi, Lê Thân
có nói : ‘Đây là ý trời phó thác cho
minh công làm việc lớn Chúng tôi
nguyện đem xương thịt của mình, theo
minh TQuốc’.
Em hiểu câu nói này có ý nghĩa gì ?
Hai chữ ‘Thuận thiên’ ở chuôi g2ơm có
hàm ý gì ?
? Trong tay Lê Lợi, g2ơm thần đã
phát huy tác dụng nh2 thế nào ? Theo
em nhờ đâu mà đã chiến thắng giặc
Minh
? Câu văn : "G2ơm thần tung hoành,
g2ơm thần mở đ2ờng" có ý nghĩa gì ?
đỡ của thần linh
- Chuôi g2ơm ở trên rừng, l2ỡi g2ơm ở d2ới biển, nh2ng khi tra vào nhau lại vừa nh2 in không phải là g2ơm th2ờng g2ơm thần nên không thể cho m2ợn một cách đơn giản mà phải vòng vèo, quanh co
Thể hiện nguyện vọng của dân tộc
là nhất trí, nghĩa quân trên d2ới một lòng (liên hệ với lời dặn khi cha con của Long Quân ở truyền thuyết ‘Con rồng, cháu tiên ’)
-Câu nói của Lê Thận : khẳng định đề cao vai trò "minh chủ", chủ t2ớng của
Lê Lợi
Hai chữ "Thuận thiên" hoang
đ2ờng muôn dân giao cho (trời – dân tộc) Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn trách nhiệm đánh giặc G2ơm chọn ng2ời, chờ ng2ời mà dâng Đồng thời khẳng định quan tâm tự nguyện chiến đấu, hi sinh vì sự nghiệp cứu n2ớc của Lê Lợi, nghĩa quân, muôn dân
-Sức mạnh của nghĩa quân nhân lên gấp bội khi có g2ơm thần Lòng yêu n2ớc, căm thù giặc, t2 t2ởng đoàn kết dân tộc, lại đựơc trang bị vũ khí thần diệu là nguyên nhân dẫn đến thắng lợi hoàn toàn Đó là thắng lợi của chính nghĩa, của lòng dân, của ý trời hòa hợp
Hiện t2ợng tác dụng màu nhiệm của vũ khí lợi hại trong tay nghĩa quân
b Lê Lợi trả g2ơm – Sự tích Hồ G2ơm
* Hoàn cảnh : -Chiến tranh kết thúc, đất n2ớc thanh
Trang 4? Tại sao rùa vàng lại đòi 23 thần
tại Thăng long ?
? Câu chuyện để lại những ý nghĩa
sâu sắc nào ?
bình, g2ơm thần không còn cần thiết -Lê lợi lên làm vua, dời đô về Thăng Long
* Trả gươm ở Thăng Long vì :
-Mở đầu cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ở Thanh Hóa
-Kết thúc ở Đông Đô
-Nếu nhận, trả g2ơm 1 chỗ thì không hợp lý
-Hoàn Kiếm thần ở Hồ Tả Vọng đây là thủ đô, trung tâm chính trị, văn hóa của cả n2ớc, là để mở ra một thời kì mới -Thời kì hòa bình, xây dựng đất n2ớc Khát vọng hòa bình
-Đổi tên hồ Tả Vọng – hồ Hoàn Kiếm Hay hồ G2ơm Độc đáo có ý nghĩa : từ một địa ph2ơng, v2ơn rộng
ra cả n2ớc
-Thần Kim Quy - Rùa Vàng đã từng có công lớn trong việc giúp An D2ơng V2ơng xây thành Cổ Loa, nay lại giúp
Lê Lợi đánh giặc Rùa : sự t2ởng t2ợng cho sức mạnh, sự sáng suốt, trầm tĩnh của nhân dân trong lịch sử dựng n2ớc
và giữ n2ớc
3 ý nghĩa truyện
-Ca ngợi tinh thần nhân dân, toàn dân, chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
-Suy tôn, đề cao Lê Lợi, nhà Lê
-Giới thiệu tên gọi, nguồn gốc tên gọi
Hồ Hoàn Kiếm (trả g2ơm)
-Đánh dấu, khẳng định chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn
-Phản ánh khát vọng hòa bình của dân tộc
-Cảnh giác, răn đe kể thù xâm lăng
Trang 5Hoạt động 3
Hướng dẫn tổng kết và luyện tập
1 Học sinh nhắc lại mục ‘ghi nhớ’
SGK (Nêu nội dung và ý nghĩa truyện)
? Hãy nhận xét về kết thúc truyện ?
? Hãy nhận xét về nghệ thuật kể
truyện ?
5- Tổng kết
a.Nghệ thuật: trí 2J 27 kì ảo
b.Nội dung: Ghi nhớ : SGK
C.Luyện tập(3’) ? Em có nhận xét gì về kết thúc truyện ? HS trả lời
D.Củng cố(1’) Nhắc lại ND chính GV bổ sung, đánh giá E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học bài, làm bài tập
- Chuẩn bị bài : Thạch Sanh
...-Hoàn Kiếm thần Hồ Tả Vọng thủ đơ, trung tâm trị, văn hóa n2ớc, để mở thời kì -Thời kì hịa bình, xây dựng đất n2ớc Khát vọng hịa bình
-? ?ổi tên hồ Tả Vọng – hồ Hồn Kiếm Hay hồ G2ơm... Tinh Thuỷ Tinh B/Bài ( 36? ??)
1.Vào (1’) Truyền thuyết ? ?Sự tích hồ G2ơm’ truyền thuyết dân gian Lê
Lợi, giải thích hồ Tả Vọng mang tên Hồ G2ơm hay hồ Hoàn Kiếm Truyện chứa... thích tên gọi Hồ 23
hồ Hồn Kiếm, nói lên 2B vọng hịa bình dân tộc ta
3 Bố cục: đoạn -Từ đầu đất n2ớc : Lê Lợi nhận g2ơm thần
-? ?oạn lại Lê Lợi trả g2ơm Hồ G2ơm
4.Tìm