- Kết thúc tác phẩm Ông lão đánh cá và con cá vàng không giống các truyện cổ tích thông thường ở chỗ phần lớn các truyện cổ tích đều có kết thúc có hậu , còn ở truyện này kết thúc lại qu[r]
Trang 1Tuần : 09 NS :20/9/2010
Tiết : 34 ND :6/9/2010
ÔNG LÃO ĐÁNH CÁVÀ CON CÁ VÀNG
(Truyện cổ tích của A Pu-skin )
Tự học cĩ hướng dẫn
I/ Mục tiêu:
- Hiểu được nội dung , ý nghĩa của truyện Ơng lão đánh cá và con cá vàng
- Thấy được những nét chính về nghệ thuật và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu
trong truyện
II/ Kiến thức chuẩn:
1.Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện cổ tích thần kỳ
- Sự lặp lại tăng tiến của các tình tiết, sự đối lập của các nhân vật, sự xuất hiện của
các yêu tố tưởng tượng, hoang đường
2.Kĩ năng :
- Đọc-hiểu văn bản truyện cổ tích thần kỳ
- Phân tích các sự kiện trong truyện.
- Kể lại được câu chuyện
III/ Hướng dẫn - thực hiện:
Hoạt động giáo viên Hoạt động học
Hoạt động 1 : Khởi động
1.Ổn định :
2.Kiểm tra bài cũ :
- Truyện “Cây bút thần” được xây
dựng theo trí tưởng tượng phong phú, lý
thú gợi cảm như thế nào ?
- Truyện “Cây bút thần” có ý nghĩa
như thế nào ?
3.Bài mới :
Ông lão đánh cá và con cá vàng là
một truyện cổ tích dân gian Nga , Đức do
A.Pu-skin viết lại bắng 205 câu thơ tiếng
Nga Vũ Đình Liên , Lê Trí Viễn dịch qua
văn bản tiếng Pháp Để hiểu rõ ta vào
bài học hôm nay
- Trả lời cá nhân
- Nghe - Ghi tựa bài
Tuần : 9 Tiết : 34 ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG
Trang 2Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
- GV hướng dẫn HS đọc.
- Cho HS đọc phân vai : ông lão, Mụ vợ,
con cá vàng và dẫn chuyện
GV nhận xét.
- Yêu cầu HS tìm hiểu một số từ khó chú
thích dấu sao SGK.
Hỏi: Em hiểu gì về tác giả? Đây là truyện
cổ tích của nước nào?
Hỏi: Truyện đề cập sự kiện gì?
- GV tạm chia bố cục truyện thành ba
đoạn và cho HS nêu ý chính từng đoạn.
+ Giới thiệu hoàn cảnh sống của vợ
chồng ông lão.
+ Ông lão thả cá và được đền ơn.
+ Cá vàng trừng trị lòng tham của Mụ vợ
Hoạt động 3 : Phân tích
- GV treo tranh.
Hỏi: Em hiểu gì về hoàn cảnh sống của
vợ chồng ông lão ?
GV chốt lại: Sống nghèo khổ nhưng
hạnh phúc.
Hỏi: Ơng lão đánh cá , bắt được cá vàng
tại sao khơng đem về ăn thịt hay bán mà
lại thả cá về biển khơng địi hỏi thứ gì ?
Hỏi: Ơng lão kể cho Mụ vợ nghe Mụ ta đã
đòi hỏi những gì? Tương ứng với những
đòi hỏi của mụ vợ là mấy lần ông lão ra
biển gọi cá vàng ? Mỗi lần ông lão ra
biển địi cá vàng trả ơn thì cảnh biển thay
đổi như thế nào?
- Nghe
HS đọc phân vai
-> lớp nhận xét
- Đọc chú thích SGK
- Cá nhân dựa vào chú thích dấu sao trả lời
- Trả lời cá nhân
- HS nêu ý chính ba đoạn truyện
- Nhìn tranh
- Miêu tả hoàn cảnh sống của vợ chồng ông lão
- Nghe
-> Ông có lòng nhân hậu
- Liệt kê những đòi
I/ Tìm hiểu chung:
- Ơng lão đánh cá và con
cá vàng là truyện cổ dân
gian Nga ,Đức được Pu- skin viết lại bằng 205 câu thơ (tiếng Nga )
- Kết cấu sự kiện trả ơn
trong truyện cổ tích Ơng lão đánh cá và con cá vàng
II/ Phân tích :
1.Nội dung :
- Ca ngợi người cĩ tấm lịng nhân hậu và người cĩ nghĩa tình sau trước , biết
ơn đối với người nhân hậu
+ Ơng lão đánh cá bắt được con cá vàng và thả
cá vàng mà khơng hề địi hỏi
Trang 3Chốt: Những đòi hỏi của mụ vợ và năm
lần ơng lão ra biển gọi cá vàng :
+ Đòi máng mới Gợn sóng êm ả
+ Đòi nhà rộng Đã nổi sóng.
+Làm nhất phẩm phu nhân Nổi sóng dữ dội
+Làm nữ hoàng Nổi sóng mù mịt.
+Làm long vuơng Nổi sóng ầm ầm.
=> Tham lam, bội bạc.=> Sự nổi giận của
biển.
GV diễn giảng: Sự giận dữ của biển cũng
chính là thái độ bất đồng của nhân dân.
Hỏi :Cách sử dụng phép đối lặp ấy có tác
dụng gì?
Chốt: Phép lặp có chủ ý để tạo tình
huống, gây hồi hộp cho người nghe, đây
không phải là lặp nguyên xi mà thay đổi
tăng tiến làm tô đậm thêm tính cách của
nhân vật.
- Cho HS đọc lại đoạn 2.
Hỏi: Em có nhận xét gì về tính chất của
những lần đòi hỏi của mụ vợ? Đó là
những đòi hỏi về mặt nào? Nghệ thuật gì?
Mụ đối xử với ông lão ra sao? Qua chi
tiết nào?
- GV nhận xét sự trả lời của HS
Hỏi: Sự bội bạc lên đỉnh điểm khi mụ vợ
đòi hỏi gì ?Nêu cảm nghĩ của em trước
thái độ của mụ vợ ?
hỏi của mụ vợ
- Cá nhân phát biểu:
năm lần
- Phát hiện chi tiết sự thay đổi của biển
- Nghe
-> Tính từ gợi tả, tượng thanh
- Đọc đoạn 2 SGK
- Thảo luận -> rút
ra nhận xét: tính chất ngày càng cao, đối xử tệ bạc với chồng -> nghệ thuật tăng tiến
- Cá nhân phát hiện:
đòi làm long vương bắt cá vàng hầu hạ
+ Cá vàng bốn lần trả ơn cho ơng lão đánh cá
- Bài học đối với mụ vợ tham lam của ơng lão đánh
cá : điều kì diệu đã khơng
Trang 4Chốt: Mụ vợ có lòng tham không đáy,
không có công lao với cá vàng nhưng lại
đòi hỏi nhiều thậm chí còn muốn bắt cá
vàng hầu hạ mụ
- Cho HS tìm câu tục ngữ nói về lòng
tham và sự bội bạc của mụ vợ.
=> Tục ngữ :Được voi địi tiên , ăn cháo
đá bát ,tham thì thâm
Hỏi: Em có suy nghĩ gì về nhân vật ông
lão ?
GV diễn giảng: Hiền lành, đôn hậu vốn
là tính cách của người lao động nghèo
Nhưng tính nhu nhược, dễ mềm lòng sẽ là
bạn đồng hành của kẻ tham lam.
Hỏi: Kết quả lòng tham và sự bội bạc của
mụ vợ ra sao ? Em rút ra bài học gì?
Chốt: Kết thúc chuyện ông lão không
mất gì cả mà chỉ như vừa qua cơn ác
mộng ; còn mụ vợ thì phần kết thúc là trở
lại như xưa nhưng mụ đã có thời gian nếm
trải sung sướng giàu sang danh vọng mà
nay trở lại cảnh nghèo khó ban đầu thì
thực chẳng dễ chút nào Đây chính là sự
trừng phạt rất đích đáng
(Liên hệ phần đọc thêm)
- Nêu câu hỏi 5 SGK.
- Cho HS thảo luận tìm ý nghĩa hình
tượng cá vàng.
- Nhận xét câu trả lời của HS.
-> Đòi hỏi quá đáng , không đáp ứng được
- Cá nhân tìm tục ngữ
- Nêu cảm nghĩ
- Nghe
- HS trả lời cá nhân: mụ vợ bị trừng trị
-> Bài học không tham lam, không bội bạc, phải biết trọng ân tình
- Thảo luận (2HS) -> Rút ra ý nghĩa hình tượng cá vàng
xảy ra khi mụ địi hỏi cá vàng phải biến mụ thành Long Vương và cá vàng phải làm theo ý muốn của
mụ
Trang 5- Cho HS xem tranh và phát hiện cảnh
trong tranh.
Hỏi: Tìm chi tiết hoang đường kì ảo và
nêu tác dụng của chi tiết đĩ?
Hỏi: Nghệ thuật các sự việc diễn ra như
thế nào?
Hỏi: Tác giả xây dựng hình tượng nhân
vật cĩ đối lập nhau khơng?
Chốt: Ơng lão, cá vàng >< mụ vợ
Thiện >< ác
Hỏi:Kết thúc tác phẩm như thế nào? Cĩ
tác dụng gì ?
Chốt: Kết thúc tác phẩm khơng cĩ hậu
Vợ chồng ơng lão trở về cảnh xưa
-> Trừng trị kẻ tham lam, độc ác
Hỏi: Nêu ý nghĩa truyện ?
- Xem tranh
-> Hình tượng cá vàng tạo nên sự hấp dẫn cho truyện
-> Các sự việc lặp lại,tăng tiến
- Trả lời cá nhân
- Trả lời cá nhân
- HS phát biểu
2 Nghệ thuật :
- Tạo nên sự hấp dẫn cho truyện bằng các yếu tố tưởng tượng hoang đường qua hình tượng cá vàng
- Cĩ kết cấu sự kiện vừa lập lại vừa tăng tiến
- Xây dựng hình tượng nhân vật đối lập , mang nhiều ý nghĩa
- Kết thúc tác phẩm Ơng lão đánh cá và con cá vàng khơng giống các truyện cổ tích thơng thường ở chỗ phần lớn các truyện cổ tích đều cĩ kết thúc cĩ hậu , cịn
ở truyện này kết thúc lại quay trở lại hồn cảnh thực
tế
3 Ý nghĩa của văn bản : Truyện ca ngợi lịng biết
ơn đối với những người nhân hậu và nêu bài học học đích đáng cho những kẻ tham lam , bội bạc
Hoạt động 4 : Luyện tập
GV hướng dẫn cho học sinh về nhà
làm(GV xem phần ghi bảng mà hướng
dẫn)
- Gọi HS đọc bài tập 1.
- Cho HS thảo luận -> rút ra nhận xét
về tên truyện.
- Đọc bài tập
- Thảo luận -> rút
ra nhận xét về tên
III Luyện tập:
BT 1: a/ Theo em việc đặt tên như thế nào cũng có cơ sở vì :
- Mụ vợ là nhân vật chính -Ý nghĩa chính của cốt truyện là phê phán, nêu bài học đích đáng cho
Trang 6- Yêu cầu HS kể diễn cảm truyện.
- GV chốt lại nội dung chính của truyện.
Phần kể này có thể để học sinh thực hiện
ở nhà Tiết học tới kiểm tra để học kể
truyện
- Cá nhân kể diễn cảm -> lớp nhận xét
những kẻ tham lam, bội bạc như vợ ông lão
b/ HS có thể đề xuất tên truyện là :
“Hai vợ chồng ông lão đánh cá và con cá vàng”
-> nói lên đủ các nhân vật cũng như chủ đề tác phẩm c/ Tên truyện như tác giả đặt cũng có ý nghĩa sâu sắc vì :
-Trong truyện cổ tích, nhân vật chính là nhân vật tích cực
- Hai nhân vật : + Ông lão và con cá vàng -> đại diện lòng tốt , cái thiện
+ Riêng cá vàng đại diện cho công lý
+ Hai nhân vật này > < mụ vợ tham lam bội bạc
- Đặt tên tác phẩm như thế -> tác giả tô đậm dấu ấn cho các nhân vật đại diện cho nhân dân
BT 2 : Hãy kể diễn cảm truyện cổ tích này ?
Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dị
4.Củng cố: Đã thực hiện ở Hoạt động 4
5.Dặn dị:
a.Bài vừa học: Nắm được nội dung ,ý
nghĩa của truyện; kể lại đươc truyện
b.Soạn bài:Thứ tự kể trong văn tự sự
- Đọc đoạn văn, sgk/97
- Trả lời các câu hỏi (1),(2)
c.Trả bài:Ngơi kể và lời kể trong văn tự
sự
- Thực hiện theo yêu cầu của GV
Trang 7 Hướng dẫn tự học :
- Đọc kĩ truyện ,tập kể diễn cảm câu
chuyện bằng ngơi thứ nhất theo đúng trình
tự các sự việc
- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về
một chi tiết đặt sắc trong truyện - Thực hiện theo
yêu cầu của GV