- Häc sinh thÊy ®îc t¸c h¹i, mÆt tr¸i cña viÖc sö dông bao b× ni l«ng, tù mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận dụng mọi người cùng thực hiện - ThÊy ®îc tÝnh thuyÕt phôc trong c¸c[r]
Trang 1Tuần 10
Tiết 37 Ngày soạn:2/11/2006 Ngày dạy:6/11/2006
Tiếng Việt: nói quá
A Mục tiêu.
- Học sinh phân biệt được thế nào là nói quá và tác dụng của nói quá trong ngôn ngữ đời thường và trong tác phẩm văn học
- Có ý thức vận dụng biện pháp nói quá trong giao tiếp khi cần thiết, cách nói quá được sử dụng như một biện pháp tu từ
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh
- Học sinh: Sưu tầm ca dao, tục ngữ, thơ văn sử dụng biện pháp nói quá
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(6')
? Thế nào là tình thái từ ? Giải bài tập 5 trong SGK tr83
? Phân biệt tình thái từ với trợ từ và thái từ
III.Bài mới
15 /
? Cách nói của các câu tục ngữ ca
dao có đúng sự thật không
? Thực chất cách nói ấy nói điều gì
* Các cụm từ in đậm phóng đại mức
độ, tính chất sự việc được nói đến
trong câu
? Tác dụng của biện pháp nói quá
* Tạo ra cách nói sinh động, gây ấn
tượng
- Giáo viên treo bảng phụ ghi bài tập
nhanh
? Cho biết tác dụng biểu cảm của nói
quá trong các câu ca dao sau:
- Giáo viên đọc cho học sinh tham
khảo bài"Cô gái Sơn Tây"
- Giáo viên đánh giá
I Nói quá và tác dụng của nói quá
1 Ví dụ
2 Nhận xét
- Không đúng sự thật
Nói có tác dụng nhấn mạnh: ''Chưa nằm đã sáng'' - rất ngắn; ''chưa cười đã tối'' - rất ngắn; ''thánh thót cày'' - ướt
đẫm
- So với thực tế, các cụm từ in đậm phóng đại mức độ, tính chất sự việc
được nói đến trong câu
cách nói này sinh động hơn, gây ấn
tượng hơn
+ Gánh cực mà đổ lên non Còng lưng mà chạy cực còn đuổi theo + Bao giờ cây cải làm đình
Gỗ lim làm ghém thì mình lấy ta + Đêm nằm lưng chẳng tới giường Mong trời mau sáng ra đường gặp em
- Học sinh tự bộc lộ
Trang 220 /
? Vậy thế nào là nói quá, tác dụng
- Cho học sinh đọc ghi nhớ
? Tìm biện pháp nói quá và giải thích
ý nghĩa của chúng trong các ví dụ
? Điền các thành ngữ đã cho vào chỗ
trống để tạo biện pháp tu từ nói quá
- Giáo viên đánh giá động viên đội
làm nhanh, tốt
? Đặt câu với các thành ngữ dùng
biện pháp nói quá
? Dùng 5 thành ngữ so sánh có dùng
biện pháp nói quá
- Học sinh khác nhận xét
3 Kết luận
- Học sinh phát biểu
* Ghi nhớ SGK
- Học sinh đọc ghi nhớ
II Luyện tập
1 Bài tập 1
a) Sỏi đá thành cơm: thành quả của lao động gian khổ, vất vả, nhọc nhằn (nghĩa bóng: niềm tin vào bàn tay lao
động) b) đi lên đến tận trời: vết thương chẳng
có nghĩa lí gì, không phải bận tâm c) thét ra lửa: Kẻ có quyền sinh, quyền sát đối với người khác
- Học sinh làm việc theo nhóm, thi giữa các nhóm giải nhanh bài tập 2
2 Bài tập 2
a) Chó ăn đá gà ăn sỏi b) Bầm gan tím ruột c) Ruột để ngoài da d) Vắt chân lên cổ
3 Bài tập 3
- Học sinh đặt câu lên bảng, học sinh khác nhận xét:
+ Nàng có vẻ đẹp nghiêng nước, nghiêng thành
+ Đoàn kết là sức mạnh rời non lấp biển
+ Công việc lấp biển vá trời là việc của nhiều đời, nhiều thế hệ mới có thể làm xong
+ Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng
+ Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải
được bài toán này
4 Bài tập 4
- Ngày như sấm, trơn như mỡ, nhanh như cắt, lừ đừ như ông từ vào đền,
đủng đỉnh như chĩnh trôi sông, lúng túng như gà mắc tóc
IV Củng cố: (2')
- Nhắc lại ghi nhớ: Khái niệm và tác dụng của nói quá
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Học thuộc ghi nhớ
Trang 3- Làm bài tập 5, 6 SGK tr103
- Xem trước bài ''Nói giảm, nói tránh''
-Chuẩn bị bài ôn tập truyện kí Việt Nam :lập bảng theo SGK ,
Tuần 10
Tiết 38 Ngày soạn:5/11/2006 Ngày dạy:11/11/2006
A Mục tiêu.
- Giúp học sinh củng cố, hệ thống hoá kiến thức phần truyện kí hiện đại Việt Nam học ở lớp 8
- Tích hợp với các văn bản đã học, với tập làm văn kiểu bài kể kết hợp với miêu tả biểu cảm
- Rèn kĩ năng ghi nhớ, hệ thống hoá, so sánh, khái quát và trình bày nhận xét kết hợp trong quá trình ôn tập
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Hướng dẫn và kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh đã trả lời các câu hỏi ôn tập trong SGK
- Học sinh: Trả lời các câu hỏi trong bài ôn tập trang 104 SGK
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(5')
- Kiểm tra lại một lần nữa sự chuẩn bị của học sinh
III.Bài mới
- Giới thiệu bài: Phân biệt truyện kí hiện đại với truyện kí trung đại( Dế Mèn phiêu lưu kí, Một thứ quà của lúa non : cốm ,Sống chết mặc bay với Mẹ hiền dạy con, )
1 Câu 1: (18') Lập bảng thống kê những văn bản truyện kí Việt Nam đã học từ đầu năm theo mẫu:
Trang 4- Giáo viên yêu cầu học sinh trình bày phần chuẩn bị theo từng văn bản theo các mục trong mẫu hoặc theo từng mục
- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét (theo chú ý trong SGK)
- Giáo viên bổ sung, sửa chữa, ghi lên bảng
1
''Tôi đi học''
(1941)
Thanh Tịnh
(1911-1988)
Tự
sự xen trữ
tình
- Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên
được đến trường đi học
- Tự sự kết hợp với trữ tình, kể chuyện kết hợp miêu tả, biểu cảm, đánh giá Sử dụng hình ảnh so sánh mới mẻ, gợi cảm
2
''Trong lòng
mẹ''
(1940)
Nguyên
Hồng
(1918-1982)
Tự
sự xen trữ
tình
- Nỗi cay đắng tủi cực, lòng căm thù chế độ phong kiến với những hủ tục hà khắc, bất nhân và tình thương yêu mãnh liệt của Hồng khi xa mẹ và
được gặp mẹ
- Tự sự kết hợp với trữ tình, văn giàu cảm xúc, chân thực trữ tình, thiết tha
3
Tức nước vỡ
bờ (Trích
''Tắt đèn'')
(1939)
Ngô tất Tố
(1893-1954)
(trích) Tự sự
- Phê phán chế độ tàn ác, bất nhân và ca ngợi vẻ
đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn, số phận bi thảm của người nông dân cùng khổ và phẩm chất cao đẹp của họ
- Khắc hoạ nhân vật và miêu tả hiện thực 1 cách chân thật, sinh động, xây dựng tình huống truyện bất ngờ, có cao trào hợp lí
4
''Lão Hạc''
(1943)
Nam Cao
(1915-1951)
Tự
sự xen trữ
tình
- Số phận bi thảm của người nông dân cùng khổ
và nhân phẩm cao đẹp của họ
- Khắc hoạ ngoại hình sống động ,diễn biến tâm
lí sâu sắc, cách kc tự nhiên, linh hoạt, chân thực đậm chất triết lí trữ tình
2 Câu 2: (10') Nêu điểm giống và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình thức nghệ thuật của 3 văn bản ở bài 2, 3, 4
- Giáo viên gọi học sinh trình bày, học sinh khác nhận xét
Trang 5- Giáo viên bổ sung, chốt lại
* Điểm giống:
- Thể loại văn bản: Văn bản tự sự, truyện kí hiện đại
- Thời gian ra đời: Trước cách mạng, giai đoạn 1930-1945
- Đề tài: Cuộc sống và con người trong xã hội đương thời của tác giả, đi sâu miêu tả
số phận cực khổ của những con người bị vùi dập
- Giá trị tư tưởng: Đều chứa chan tinh thần nhân đạo (yêu thương, trân trọng, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của con người, phê phán những gì tàn ác, xấu xa)
- Về nghệ thuật: Lối viết chân thực, gần đời sống, rất sinh động (bút pháp hiện thực) Đó là những điểm chung nhất của dòng văn xuôi hiện thực nước ta trước cách mạng
+ Giáo viên nói thêm về dòng văn học này
* Điểm khác nhau: Chủ yếu như câu 1, khắc sâu về đề tài, nghệ thuật (cảm xúc tuôn trào - nghệ thuật tương phản qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động - diễn biến tâm
lí sâu sắc, giọng văn trầm buồn)
3 Câu 3: (7')
- Giáo viên gọi học sinh trình bày đoạn văn viết về 1 nhân vật hoặc 1 đoạn văn trong các văn bản thuộc bài 2, 3, 4 mà em thích nhất (đã viết ở nhà)
- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá, nhận xét bài viết của học sinh
IV Củng cố: (2')
? Nhắc lại tên các văn bản truyện kí Việt Nam hiện đại đã học ở lớp 8
? Đặc điểm của dòng văn học hiện thực Việt Nam trước Cách mạng tháng 8
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Ôn tập chuẩn bị kiểm tra 45'
- Giải thích thành ngữ ''tức nước vỡ bờ'' - thành ngữ này đã được chọn làm nhan đề văn bản có thoả đáng không? Vì sao
- Viết một kết truyện khác cho truyện ngắn ''Lão Hạc''
- Soạn văn bản ''Thông tin ngày trái đất năm 2000''
Tuần 10
Tiết 39 Ngày soạn: 6/11/2006 Ngày dạy: 13/11/2006
Trang 6Văn bản : thông tin ngày trái đất năm 2000
A Mục tiêu.
- Học sinh thấy được tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận dụng mọi người cùng thực hiện
- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông cũng như tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đề xuất
- Từ việc sử dụng bao bì ni lông, có những suy nghĩ tích tực về các việc tương tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề vào loại khó giải quyết nhất trong nhiệm vụ bảo vệ môi trường
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tìm hiểu nguồn gốc của bản thông tin: Văn bản được soạn thảo dựa trên bức thông điệp của 13 cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ phát ngày 22-4-2000, năm lần đầu tiên VN tham gia Ngày trái đất
- Học sinh:Tìm hiểu tình hình dùng bao ni lông trong thôn xóm của mình
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(6')
-Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh
-G/v nhận xét sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh
III Tiến trình bài giảng:
- Giới thiệu về vấn đề bảo vệ môi trường - xử lí nước thải
3'
7'
? Thể loại của văn bản
? Tính nhật dụng của văn bản này
biểu hiện ở vấn đề xã hội nào mà nó
muốn đề cập
- Giáo viên đọc mẫu
? Cách đọc văn bản cho phù hợp
? Phân loại các chú thích theo
nguồn gốc từ mượn
- Giải thích thêm về 1 số từ:
Pla-xtíc
I Tìm hiểu chung.
- Văn bản nhật dụng
- Vấn đề bảo vệ sự trong sạch của môi trường trái đất - 1 vấn đề thời sự đang
đặt ra trong xã hội tiêu dùng hiện đại
II Đọc - hiểu văn bản.
1 Đọc
- Nhấn mạnh kiến nghị, lời kêu gọi
- Đọc rõ ràng, mạch lạc, chú ý đến các thuật ngữ chuyên môn cần phát
âm chính xác
- 3 học sinh đọc văn bản 1 lần
- Tiếng Anh, Hán Việt
- Pla-xtíc (chất dẻo) còn gọi là nhựa gồm các phần tử lớn gọi là Pô-li-me,
nó có đặc tính chung là không thể tự phân huỷ, nếu không bị thiêu huỷ (đốt) nó có thể tồn tại từ 20 5000 năm
Trang 78 /
7'
? Tìm bố cục của văn bản
- bao bì ni lông nhẹ, rẻ, dai, giữ
được cả nước, người mua quan sát
được hàng hoá
- Dùng bao bì ni lông có nhiều cái
lợi, nhưng lợi bất cập hại
? Vậy cái hại của bao bì ni lông là
gì
? Cái hại nào là cơ bản nhất? Vì
sao
- Giáo viên lấy ví dụ: hàng năm có
1000000 con chim, thú biển chết do
nuốt phải, tết 2003 (23/12) nhiều
người vứt túi ni lông xuống hồ
Gươm khi thả cá chép
? Em có nhận xét gì về cách viết
của tác giả
* Kết hợp liệt kê và phân tích
? Tác dụng của cách viết này
* Mang tính khoa học và thực
tiễn cao
? Em thấy được những hiểm họa
nào trong việc dùng bao ni lông
* Dùng bao ni lông bừa bãi làm ô
nhiễm môi trường, phát sinh nhiều
bệnh hiểm nghèo
? Theo em có cách nào tránh được
những hiểm hoạ đó
? Em thử nêu ra một số biện pháp
xử lí và hạn chế của biện pháp ấy
- Ô nhiễm: gây bẩn, làm bẩn
2 Bố cục:
- Phần đầu: Từ đầu ''1 ngày ni lông'' trình bày nguyên nhân ra đời của bản thông điệp
- Phần 2: tiếp gây ô nhiễm nghiêm trọng đối với môi trường: Phân tích tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông
và nêu ra giải pháp
- Phần 3: Còn lại: lời kêu gọi, hô hào
3 Phân tích
a Nguyên nhân dẫn đến việc hạn chế và không dùng bao bì ni lông
- Không phân huỷ của nhựa pla-xtíc
từ đó gây ra hàng loạt tác hại khác: + Bẩn, bừa bãi khắp nơi
+ Lẫn vào đất, cản trở quá trình sinh trưởng của thực vật, xói mòn đất ở vùng đồi
+ Tắc đường dẫn nước thải gây ngập lụt, muỗi phát sinh, truyền dịch bệnh, làm chết các sinh vật nuốt phải
+ Ô nhiễm thực phẩm, gây bệnh cho não, phổi
+ Khí độc thải ra gây ngộ đôc, giảm khả năng miễn dịch, ung thư, dị tật
- Kết hợp liệt kê và phân tích tác hại của việc dùng bao bì ni lông và phân tích cơ sở thực tế và khoa học của những tác hại đó
- Học sinh suy nghĩ phát biểu
- Học sinh trình bày
b Những biện pháp hạn chế dùng bao ni lông
VD:
- Chôn lấp: Mất nhiều diện tích đất
đai canh tác
- Đốt: chuyển hoá thành đi-ô-xin khí
Trang 8? Những biện pháp nêu trong văn
bản
? Em có nhận xét gì về các biện
pháp ấy
* Các biện pháp nêu ra rất hợp lí
vì:
+ Nó tác động đến ý thức của người
sử dụng (tự giác)
+ Dừa trên nguyên tắc chủ động
phòng tránh, giảm thiểu
? Liên hệ với việc sử dụng của bản
thân, gia đình
? Theo dõi phần KB cho biết: có
mấy kiến nghị được nêu ra
? Tại sao nhiệm vụ chung được nêu
trước, hành động cụ thể nêu sau
* Sử dụng kiểu câu cầu khiến
khuyên bảo, đề nghị mọi người hạn
chế dùng bao bì ni lông để bảo vệ
giữ gìn sự trong sạch của môi
trường trái đất
? Nghệ thuật sử dụng từ ngữ, câu
? Hãy chỉ ra những biện pháp sử
dụng trong văn bản
? Bố cục văn bản
độc làm thủng tầng ô-zôn, khói gây buồn nôn, khó thở, phá vỡ hoóc-môn
- Tái chế: khó khăn + Do nhẹ nên người thu gom không hứng thú
+ Giá thành đắt gấp 20 lần sản xuất mới
+ Con-ten-nơ đựng bao bì ni lông cũ rất dễ bị ô nhiễm (lẫn vài cọng rau muống, ) vấn đề nan giải
- 4 vấn đề trong trong SGK tr105, 106 (các gạch đầu dòng)
- Học sinh nêu ý kiến
- Liên hệ 1 cách cụ thể trung thực
c Những kiến nghị
- 2 kiến nghị:
+ Nhiệm vụ to lớn là bảo vệ trái đất khỏi nguy cơ ô nhiễm
+ Hành động cụ thể: 1 ngày không dùng bao bì ni lông
- Nhấn mạnh việc bảo vệ môi trường
là nhiệm vụ to lớn, thường xuyên lâu dài
- Còn việc hạn chế dùng bao bì ni lông là trước mắt
+ điệp từ ''hãy'' khuyên bảo, + K' câu cầu khiến yêu cầu đề nghị
4 Tổng kết:
a Nghệ thuật
- Bố cục chặt chẽ + MB: tóm tắt lich sử ra đời, tôn chỉ, quá trình hoạt động của tổ chức quốc
Trang 93'
? Về nội dung
? Qua văn bản nhật dụng này, em
nắm bắt được những hiểu biết mới
mẻ nào
? Em dự định sẽ làm gì để thông tin
này đi vào cuộc sống
? Kể những việc làm bảo vệ môi
trường khác
tế bảo vệ môi trường, lí do VN chọn chủ đề ''1 ngày ''
+ TB: đoạn 1-nguyên nhân cơ bản
hệ quả
đoạn 2- liên kết đoạn trong quan hệ từ ''vì vậy''
+ KB: Dùng 3 từ hãy ứng với 3 ý trong MB
- Sử dụng biện pháp liệt kê, phân tích, câu cầu khiến tăng tính thuyết phục
b Nội dung
- Văn bản là lời kêu gọi bằng hình thức trang trọng qua giải thích, chứng minh và gợi ra những việc cần làm ngay để bảo vệ môi trường
III Luyện tập
- Tác hại của việc dùng bao bì ni lông, lợi ích của việc giảm bớt dùng chúng
- Hạn chế sử dụng để bảo vệ môi trường trong sạch
- Học sinh bộc lộ
- Phong trào trồng cây gây rừng
- Phong trào xanh, sạch, đẹp
IV Củng cố: (2')
? Nhắc lại ghi nhớ của bài
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Ôn tập truyện kí VN hiện đại chuẩn bị cho kiểm tra văn học 45'
- Nắm được nội dung bài học; soạn ''Ôn dịch thuốc lá''
Tuần 10
Trang 10Tiết 40 Ngày soạn:6/11/2006 Ngày dạy: 15/11/2006
A Mục tiêu.
- Học sinh hiểu khái niệm nói giảm, nói tránh và giá trị biểu cảm của 2 biện
pháp tu từ này
- Rèn luyện kĩ năng phân tích và sử dụng 2 biện pháp tu từ này trong cảm thụ
văn và trong giao tiếp
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Lấy 1 số ví dụ trong thực tế, thơ văn
- Học sinh: Giải bài tập 5, 6 SGK tr153
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ :(5')
? Thế nào là nói quá, tác dụng của nói quá
? Giải bài tập 5, 6 SGK tr 153
III.Bài mới
12'
? Những từ in đậm trong các đoạn
trích có nghĩa là gì
? Tìm những ví dụ khác có cách nói
tương tự về cái chết
* Sử dụng cách nói giảm nhẹ để
tránh sự đau buồn
? Vì sao trong câu văn tác giả dùng
''bầu sữa'' mà không dùng một từ
ngữ khác cùng nghĩa
* Nói tránh để tránh thô tục
? So sánh 2 cách nói, cách nào nhẹ
nhàng, tế nhị hơn đối với người
nghe
- Nói giảm, nói tránh tạo nên sự tế
nhị, nhẹ nhàng
? Vậy thế nào là nói giảm, nói
I Nói giảm, nói tránh và tác dụng của nói giảm , nói tránh.
1 Ví dụ
2 Nhận xét:
- Cả 3 ví dụ tác giả đều tránh từ chết để giảm bớt đau buồn
- Học sinh lấy ví dụ khác:
''Bác Dương thôi đã thôi rồi Nước mây man mác ngậm '' ''Bà về năm ấy làng treo lưới''(T Hữu)
- Tác giả dùng từ ''bầu sữa'' trong câu này cốt để tránh thô tục
- Cách nói thứ hai nhẹ nhàng hơn đối với người tiếp nhận
3 Kết luận
- Học sinh khái quát
* Ghi nhớ.