2/ Bài mới a/ Giáo viên giới thiệu bài mới Các em đã được học nhiều hiện tượng ngữ nghĩa hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thế nào là trường từ vựng b/Các hoạt động Hoạt động của giáo vi[r]
Trang 1Ngày soạn 14/8/2010 Tuần : 01
A/ Mục tiêu cần đạt
1/ Kiến thức:
Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp của nhân vật tôi trên con đường đến trường buổi học đầu tiên trong đời
2/ Kỹ năng :
Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm văn bản, phát hiện và phân tích nhân vật tôi – Người kể chuyện
3/ Thái độ:
Từ văn bản này học sinh biết liên tưởng đến những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học của bản thân để thêm yêu trường lớp và việc học của mình
B/ Chuẩn bị :
- Giáo viên: Giáo án, SGK
- Học sinh: SGK, vở soạn, ĐDHT
C/ Tiến trình lên lớp:
1/ Kiểm tra bài cũ : Kiểm sự chuẩn bị của học sinh
2/ Bài mới:
a/ Giáo viên giới thiệu bài mới
Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Truyện ngắn “ Tôi đi học” đã diễn
tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của 1 thời thơ ấu
b/ Các hoạt động
học sinh
Nội dung
Hoạt động 1:
Gọi học sinh đọc chú thích SGK
/T8
? Nêu một vài nét về cuộc đời tác
giả Thanh Tịnh ?
? Những nét đặc trưng trong thi
pháp của tác giả là gì?
? Lĩnh vực sáng tác của tác giả là
gì ?
? VB xuất bản năm bao nhiêu?
?VB thuộc thể loại nào?
Học sinh đọc chú thích SGK /T8
HS: Năm 1933 ông làm ở các sở tư rồi vào nghề dạy học và bắt đầu sáng tác
HS: Văn ông nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu chất thơ
HS: Thơ và truyện ngắn
HS: Trong tập “Quê mẹ”
năm 1941
HS: Truyện ngắn HS: Văn bản chia bố cục
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- 1933 Thanh Tịnh làm các
Sở tư rồi dạy học và bắt đầu sáng tác
2/ Tác phẩm
- Giọng văn đằm thắm, nhẹ nhàng
- VB xuất bản 1941 3/ Thể loại
- Truyện ngắn 4/ Bố cục + Từ đầu đến ngọn núi
Tâm trạng nv tôi trên đường đến trường
+ Tiếp theo đến chút nào
Trang 2GV: Hướng dẫn HS đọc giọng
chậm, dịu hơi buồn, lắng sâu chú
ý những đoạn đối thoại
GV: Đọc mẫu một đoạn
? VB có những nhân vật nào?
Đâu là nhân vật chính?
Hoạt động 2:
? Nhân vật nhớ lại kỉ niệm ngày
đầu tiên đi học trong hoàn cảnh
nào?
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì để diễn tả hoàn cảnh đó?
?Hình ảnh nào ấn tượng nhất với
nhân vật và làm cho nhân vật gợi
nhớ lại kỉ niệm của mình ?
? Trên con đường cùng mẹ đến
trường được miêu tả như thế nào
?
? Chi tiết nào cho thấy sự thay đổi
trong tâm trạng của nv?
? Vì sao lại có sự thay đổi đó?
? Hãy tìm những chi tiết ngộ
nghĩnh đáng yêu của cậu bé?
? Vậy tâm trạng của cậu bé trong
đoạn văn trên là gì ?
? Tg sử dụng biện pháo nghệ
thuật nào để diễn tả tâm trạng
nhân vật?
HS: Tiếp tục đọc đến hết
HS: Có 3 nhân vật và nhân vật chính là nhân vật tôi
HS: Vào cuối thu, thời gian bắt đầu tựu trường
HS: Miêu tả xen lẫn biểu cảm
HS: Thấy mấy em nhỏ rụt
rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên …
HS: Con đường làng dài
và hẹp
HS: Con đường quen …
Không lội sông……
HS: Vì ngày hôm nay cậu
bé lần đầu tiên đến trường
HS: Tôi cảm thấy mình Tôi bặm tay……chắc chỉ người thạo…
HS: Hồi hộp, mới mẻ
HS: Tự sự cùng biểu cảm
và so sánh
sân trường và tấm lòng người lớn dành cho các em +Còn lại
Giờ học đầu tiên
II/ Đọc - Hiểu văn bản
1/ Đọc 2/ Tìm hiểu chi tiết a/ Tâm trạng nv tôi trên đường đến trường
+ Con đường quen giờ thấy lạ
+Thấy mình trang trọng và đứng đắn
Hồi hộp, cảm giác mới
mẻ, hồn nhiên, đáng yêu.
D/ Củng cố và dặn dò
1/ Củng cố
? Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm ?
? Suy nghĩ của em về tâm trạng nhân vật tôi trên con đường đến trường trong truyện?
2/ Dặn dò
Học bài
Soạn “ Tôi đi học” tiết 2 SGK/t5
Trang 3Văn bản TÔI ĐI HỌC
A/ Mục tiêu cần đạt
1/ Kiến thức:
Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường và trong lớp học của buổi học đầu tiên trong đời
2/ Kỹ năng :
Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm văn bản, phát hiện và phân tích nhân vật tôi – Người kể chuyện
3/ Thái độ:
Từ văn bản này học sinh biết liên tưởng đến những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học của bản thân để thêm yêu trường lớp và việc học của mình
B/ Chuẩn bị :
- Giáo viên: Giáo án, SGK
- Học sinh: SGK, vở soạn, ĐDHT
C/ Tiến trình lên lớp:
1/ Kiểm tra bài cũ :
? Suy nghĩ của em về tâm trạng nhân vật tôi trên con đường đến trường trong truyện? 2/ Bài mới
a/ Giáo viên giới thiệu bài mới
Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu tâm trạng trạng hồi hộp của nhân vật tôi khi đến trường ngỳa hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường và trong lớp học của buổi học đầu tiên trong đời
b/ Các hoạt động
học sinh
Nội dung
Hoạt Động 2
? Trước và sau khi đi học ngôi
trường có gì khác ?
?Tâm trạng của tôi ntn?
? Để diễn tả sự khác nhau đó tác
giả đã dùng biện pháp nghệ thuật
gì?
? Cậu bé như thế nào khi nghe thầy
gọi tên mình?
? Cảm giác của cậu bé như thế nào
khi rời mẹ vào lớp?
? Vậy tâm trạng của cậu bé lúc này
như thế nào ?
HS: Trước thấy xa lạ, cao ráo
và sạch sẽ Sau: Xinh xắn vừa oai nghiêm, rộng…
HS: Lo sợ vẩn vơ
HS: Một loạt hình ảnh so sánh cộng thêm kể và biểu cảm
HS: Quả tim ngừng đập, lúng túng , giật mình
HS: Nức nở khóc Thấy xa mẹ tôi như lần này…
HS: Ngỡ ngàng, lo sợ
b/Tâm trạng nv tôi đứng ở sân trường và tấm lòng người lớn dành cho các em
Tâm trạng nv tôi đứng ở sân trường
+Lo sợ vẩn vơ + Quả tim như ngừng đập,lúng túng , giật mình
+ Nức nở khóc khi phải
xa mẹ
Ngỡ ngàng, lo sợ
Trang 4? Thái độ cử chỉ của ông đốc và
mẹ của cậu bé ntn?
? Những chi tiết trên thể hiện điều
gì?
? Ấn tượng đầu tiên trong lớp học
là gì ?
Tâm trạng của cậu bé như thế nào
?
?Hành động của cậu bé thể hiện
ntn?
? Những chi tiết trên cho thấy điều
gì?
? Hình ảnh một con chim ….làm
em liên tưởng đến điều gì? Tg
dùng nghệ thuật gì?
Hoạt động 3
GV: Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/ T9
? Hãy nêu vài nét về nội dung ?
? Cho biết tác giả đã sử dụng
những biện pháp nghệ thuật
nàotrong bài ?
Hoạt động 4
Giáo viên hướng dẫn
HS: Cười nhẫn nại, hiền từ, cảm động
Đưa tay vuốt tóc cậu bé HS: Tình yêu, tinh thần, trách nhiệm
HS: Mùi hương lạ xông
Hình gì cũng thấy hay
HS: Vừa quen mà vừ lạ vừa gắn bó
HS : Vòng tay lên bảng…
HS: Tự tin, nghiêm túc
HS: Cậu học trò tự tin và quyết tâm học tập Ẩn dụ
HS: đọc ghi nhớ
HS: Tâm trạng hồi hộp, mới
mẻ, lo sợ của cậu bé
HS: Biểu cảm xen lẫn tự sự, miêu tả,
HS: Lắng nghe và về nhà làm
khi sắp rời mẹ bước chân vào lớp
Tấm lòng của người lớn
+ Ông đốc hiền từ, nhẫn nại
+ Mẹ vuốt mái tóc tôi
Tình yêu, tinh thần, trách nhiệm của gia đình và nhà trường với thế hệ trẻ.
c/ Giờ học đầu tiên + Người bạn chưa quen nhưng không thấy lạ + Vòng tay lên bảng chăm chỉ nhìn
Tự tin, nghiêm túc trong giờ học đầu tiên.
III/ Tổng kết
Ghi nhớ SGK/T 9 1/ Nội dung
- Kỉ niệm thời thơ ấu đặc biệt là ngày tựu trường đầu tiên sâu sắc trong kí ức
2/ Nghệ thuật
- Biểu cảm xen lẫn tự
sự, miêu tả, hình ảnh so sánh và ẩn dụ
IV/Luyện tập
Bài tập 1,2 D/ Củng cố, dặn dò
1/ Củng cố
? Nêu nội dung nghệ thuật của Văn bản tôi đi học
2/ Dặn dò
+ Học nội dung bài và Ghi nhớ SGK/T 9
+ Làm bài tập 1,2 SGK/T 9
+ Soạn VB “Trong lòng mẹ” SGK/T 15
Trang 5Tiếng việt
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
A/ Mục tiêu cần đạt
1/Kiến thức
Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
2/ Kỹ năng
Qua bài học HS luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
3/ Thái độ
Yêu quý Tiếng Việt hơn
B/ Chuẩn bị :
- Giáo viên: Giáo án, SGK
- Học sinh: SGK, vở soạn, ĐDHT
C/ Tiến trình lên lớp:
1/ Kiểm tra bài cũ :
Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2/ Bài mới
a/ Giáo viên giới thiệu bài mới
Từ đồng nghĩa là gì? Từ trái nghĩa là gì? Ví dụ ?
b/Các hoạt động
học sinh
Nội dung Hoạt động 1
Gv: Yêu cầu học sinh xem sơ đồ
SGK/T10
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn
hay hẹp hơn nghĩa của các từ chim
cá?
? Vì sao?
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của voi, hưu?
?Tương tự nghĩa của từ chim và cá
so sánh với nghĩa của các từ tu hú,
sáo và cá rô, cá thu?
? Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng
HS: quan sát sơ đồ SGK/T10
HS: Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ chim cá
HS: Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3
từ trên HS: Nghĩa của từ thú rộng hơn nghĩa của voi, hưu
HS: Trả lời
HS: Nghĩa của các từ thú,
I/ Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
* Xét ví dụ
+ Động vật có nghĩa rộng nhất
+ Thú, chim, cá có
Trang 6hơn nghĩa của những từ nào, đồng
thời hẹp hơn nghĩa của những từ
nào?
?Vậy ta có kết luận gì cho trường
hợp trên? Cho ví dụ?
? Vậy từ ngữ được coi là có nghĩa
rộng hơn từ khác khi nào? Ngược lại
? Cho ví dụ?
GV: Gọi học sinh đọc Ghi nhớ
SGKT10
Hoạt động 2
? Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ trong mỗi
nhóm từ ngữ sau?
?Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với
nghĩa của các từ ngữảơ mỗi nhóm
sau đây:
? Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao
hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ
ngữ sau?
chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ voi, hưu, tu hú, sáo,
cá rô, cá thu đồng thời hẹp hơn nghĩa của những từ động vật
HS: Nghĩa của một từ có thể rộng hơn các từ khác hoặc hẹp hơn các từ khác
Thực vật > Cây> Hoa hồng HS: Rộng hơn khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm
vi nghĩa của một số từ khác
Xe> xe máy, xe đạp HS: Đọc Ghi nhớ SGKT10
HS: Thực hiện trên bảng
Hs: Suy nghĩ trả lời
HS: Suy nghĩ rồi lên bảng làm
nghĩa hẹp hơn từ động vật nhưng lại rộng hơn các từ còn lại
* Ghi nhớ SGK/T10
II/ Luyện tập
1/Bài 1:
a/y phục quần áo
quần quần áo sơ đùi dài dài mi
b/ vũ khí súng bom
súng đại bom bom trường bác ba bi càng
2/ Bài 2 a/ chất đốt.b/nghệ thuật.c/thức ăn.d/ đánh
3/ Bài 3 a/ xe đạp, xe máy… b/ sắt, nhôm, đồng… c/ cam, ổi, xoài…
d/ họ nội, họ ngoại… e/ vác, xách
D/ Củng cố, dặn dò
1/ Củng cố
? Một từ có những khả năng như thế nào về nghĩa?
2/ Dặn dò
+ Học ghi nhớ Ghi nhớ SGK/T10, làm bài bài tập 4,5 trang 11
+ Chuẩn bị bài “Trường từ vựng” SGk/T21
Trang 7Ngày soạn 17/8/2010 Tuần : 01
Tập làm văn
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A/ Mục tiêu cần đạt
1/Kiến thức
Nắm được chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của VB
2/ Kỹ năng
Biết viết một VB bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày chọn lựa sắp xếp các phần sao cho VB tập trung nêu bật ý kiến cảm xúc của mình 3/ Thái độ
Có tính tự giác tư duy để xác định một văn bản có tính thống nhất về chủ đề
B/ Chuẩn bị :
- Giáo viên: Giáo án, SGK
- Học sinh: SGK, vở soạn, ĐDHT
C/ Tiến trình lên lớp:
1/ Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
2/ Bài mới
a/ Giáo viên giới thiệu bài mới
Các văn bản đều có sự thống nhất về chủ đề Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu sự thống nhất đó
b/Các hoạt động
học sinh
Nội dung
Hoạt động 1
GV: gọi học đọc lại VB “ Tôi đi
học”
?Tác giả nhớ lại kỉ niệm nào trong
thời thơ ấu?
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên ấn tượng
gì trong lòng Tg?
? vậy VB này chủ đề này là gì ?
Hoạt động 2
?Vậy chủ đề văn bản là gi?
Hoạt động 2
HS: Đọc VB HS: Ngày đầu tiên đi học
HS: Tâm trạng hồi hộp của ngày đầu tiên đi học
HS: Ngày đầu tiên đi học với những tâm trạng hồi hộp
HS: đối tượng vến đề chính của VB
I/ Chủ đề của văn bản
+Ngày đầu tiên đi học với những tâm trạng hồi hộp, lo lắng, ngỡ ngàng
Là vấn đề chính được tác giả nêu lên trong văn bản.
II/ Tính thống nhất
về chủ đề của văn bản.
Trang 8? Tại sao em biết Vb TĐH nói về
buổi tựu trường đầu tiên của tg?
? Hãy tìm những từ ngữ thể hiện sự
in sâu trong lòng tg về ngỳa đi học
đầu tiên với tâm trạng hồi hộp, bỡ
ngỡ
? Tìm các chi tiết thể hiện sự mới lạ,
bỡ ngỡ đó ?
? Qua các chi tiết đó văn bản có
thống nhất không ?
? Thế nào là tính thống nhất về chủ
đề của văn bản?
? Làm thế nào để đảm bảo tính thống
nhất đó?
GV: Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/T12
Hoạt động 3
Gọi học sinh đọc văn bản
?Văn bản viết về đối tượng nào? Chủ
đề là gì?
?Vì sao em biết VB nói về rừng cọ
quê tôi?
HS: Dựa vào nhan đề, Từ tôi được lặp lại nhiều lần, nhiều câu văn nhắc đến buổi tựu trường
HS: tôi quên thế nào được, mỗi lần thấy các em nhỏ
HS: con đường quen giờ lạ, thấy xa mẹ, ngôi trường oai nghiêm…
HS: Chúng có tính thống nhất
HS: Nhất quán về ý cảm xúc tg
HS: Các câu văn phải xoay quanh vấn đề
HS: đọc ghi nhớ SGK/T12 HS: đọc văn bản
HS: Đối tượng: tôi và rừng cọ Vấn đề: rừng cọ quê tôi
HS: Vì vấn đề nói đến rừng cọ quê tôi
Là sự nhất quán về
ý đồ, ý kiến, cảm xúc tác giả được thể hiện trong văn bản.
* Ghi nhớ SGK/T12
III/ Luyện tập
1/Bài tập 1 +Đối tượng: tôi và rừng cọ
+Vấn đề: rừng cọ quê tôi
+Vì vấn đề nói đến rừng cọ quê tôi
+Các đoạn văn giới thiệu, miêu tả, công dụng, tình cảm của cọ
D/ Củng cố, dặn dò
1/ Củng cố
Ở mỗi bài viết các em cần bảo đảm tính thống nhất của VB
2/ Dặn đò
+ Làm bài tập 2 SGK/T14
+ Soạn bài “ Bố cục của văn bản” SGK/T 24
Trang 9Ngày soạn 21/8/2010 Tuần : 02
(Trích Những ngày thơ ấu)
Nguyên Hồng
A/ Mục tiêu cần đạt
1/Kiến thức
- Giúp học sinh hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự nguyện, chân thành giàu sức truyền cảm.
2/ Kỹ năng
- Đọc và phân tích nhân vật khái quát đặc điểm tính cách, qua lời nói nét mặt tâm trạng, củng cố hiểu biết về thể loại
3/ Thái độ
-Học sinh biết thông cảm và có lòng nhân đạo với những hoàn cảnh đáng thương ở ngoài đời sống
B/ Chuẩn bị :
- Giáo viên: Giáo án, SGK
- Học sinh: SGK, vở soạn, ĐDHT
C/ Tiến trình lên lớp:
1/ Kiểm tra bài cũ :
- Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản “ Tôi đi học”
2/ Bài mới
a/ Giáo viên giới thiệu bài mới
- Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có hoàn cảnh sống rất cơ cực nên ông rất thất thía nỗi khổ của người nghèo Ông được coi là nhà văn củ những người cùng khổ Viết về
những nhân vật ấy, ông có niềm thương yêu sâu sắc, mãnh liệt Nhân vật chính Trong lòng mẹ
cũng chính là một trong những hình ảnh của tuổi thơ ông
b/Các hoạt động
học sinh
Nội dung
Hoạt động 1
GV yêu cầu hs đọc phần chú thích
SGK/T18
?Nêu vài nét về tác giả ?
?Nêu vài nét về tác phẩm?
HS: Đọc chú thích SGK/T18
HS: Ông hướng ngòi bút về những người cùng khổ mà ông yêu thương
HS: Vb là chương IV của tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu”
1938
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- Ông hướng ngòi bút
về những người cùng khổ mà ông yêu thương
2/ Tác phẩm
- Vb là chương IV của tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu” 1938
Trang 10?Văn bản thuộc thể loại gì?
Người kể ở ngôi thứ mấy ? có tác
dụng gì ?
?Văn bản được chia làm bao nhiêu
phần ? Nội dung từng phần?
Hoạt động 2
GV: hướng dẫn học đọc bài: chậm
tình cảm
GV: đọc mẫu 1 đoạn
? Cử chỉ của bà cô thể hiện như thế
nào?
? Lời nói của bà ra sao ?
? Hành động của bà ta thể hiện ở chi
tiết nào ?
? Tác giả đã dung biện pháp nghệ
thuật gì?
? Mục đích của bà cô trong cuộc đối
thoại này là gì?
? Qua cuộc đối thoại ba có đạt được
mục đích không? Vì sao
? Vậy bà cô của chú bé là người như
thế nào ?
HS: Hồi kí
HS: Người kể ở ngôi thứ nhất cho phep nhân vật kể một cách trung thực về cuộc đời mình
HS: 2 phần + Từ đầu đến người ta hỏi đến chứ
+ Còn lại
HS: Đọc bài
HS: Cười hỏi
HS: dịu dàng, ngọt ngào, thân mật
HS: mắt long lanh, chằm chặp HS: Miêu tả tinh tế
HS: chỉ muốn reo rắc vào đầu tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt mẹ tôi
HS: không vì càng làm cho chú
bé yêu mẹ mình hơn
HS: Giả dối, thâm hiểm
3/ Thể loại
- Hồi kí 4/ Bố cục (2 phần) + Từ đầu đến người ta hỏi đến chứ
Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng
+ Còn lại Cuộc gặp ngỡ bất ngờ với mẹ
II/ Đọc - hiểu văn bản
1/ Đọc 2/ Tìm hiểu chi tiết a/ Nhân vật bà cô
*Cử chỉ:
- Cười nói rất kịch
*Lời nói:
- dịu dàng, ngọt ngào, thân mật
*Hành động:
- Mắt long lanh nhìn chằm chặp
- Khuyên bảo, an ủi, khích lệ
Tả tinh tế thể hiện
sự giả dối, thâm hiểm, độc ác.
D/ Củng cố, dặn dò
1/ Củng cố
Bà cô của Nguyên Hồng Thâm độc ác nghiệt càng làm cho chú bé Hồng yêu mẹ hơn 2/ Dặn dò
+ Học nội dung của bài
+ Soạn tiết 2 của VB “ Trong lòng mẹ” trang 15