Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tuần 6 - Trường THCS Phường 2

GV diễn giảng về cách xây dựng nhân vật điển hình trong truyện cổ tích, luôn có nhân vật chính diện và phản diện Hướng dẫn HS tìm hiểu II.Ngheä Thuaät ngheä thuaät 8’ -Theo em cách sắp x[r]

Giáo viên Nguyễn Thị Loan

Tuần: 6 Ngày soạn:

Tiết : 21 Ngày dạy:

THẠCH SANH

(Truyện cổ tích)

I.Mức độ cần đạt:

Hiểu và cảm nhận được những nét đặc sắc về nghệ thuật và giá trị nghệ thuật của truyện

II Trọng tâm kiến thức:

1 Kiến thức:

- Nhĩm truyện cổ tích ca ngơị người dũng sĩ

- Niềm tin thiện thắng ác,chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự

sự dân gian của truyện cổ tích “Thạch Sanh”

2 Kỹ năng:

- Bước đầu biết cách đọc –hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận,suy nghĩ của mình về các nhân vật và các chi tiết đặc sắc trong truyện

- Kể lại một câu chuyện cổ tích

III Hoạt động dạy và học

Ổn định tình hình lớp: (1’)

2 Kiểm tra bài cũ: ( 4’)

? Thế nào là truyền thuyết? Kể

tên những truyền thuyết đã học

và đọc thêm?

?Nêu ý nghĩa của truyện “Sự tích

hồ Gươm”?Việc Long Quân cho

nghĩa quân mượn gươm như thế

nào?Ý nghĩa?

Gv nhận xét cho điểm

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: (1’)

Nhân dân ta thường gửi gắm

vào truyện cổ tích những ước mơ

của mình Vậy truyện TS thể hiện

ước mơ gì?

*Hoạt động 1:Hướng dẫn HS

Tìm hiểu chung:(15’)

Yếu tố nào làm cho truyện cổ

tích thường rất hấp dẫn?

Yếu tố đĩ cĩ xuất phát từ cốt lõi

lịch sử giống như truyền thuyết

Lớp trưởng báo cáo

HS1 trả lời HS2 trả lời Nhận xét

HS nghe và ghi tựa bài

-Hs đọc chú thích*SGK/53

A.Tìm hiểu chung:

1.Truyện cổ tích:

SGK/53

- Truyện cổ tích cĩ các kiểu nhân

vật nào?

-Gv nhận xét: Truyện cổ tích

phân thành 3 loại chính: thần kỳ,

sinh hoạt và lồi vật

-Truyện “Thạch Sanh” là truyện

cổ tích như thế nào?Truyện thể

hiện điều gì?

Gv nhận xét ghi bài

-Văn bản này chia thành mấy

đoạn?

Tìm giới hạn và ý chính mỗi

đoạn?

* Hoạt động 2:Hướng dẫn HS

tìm hiểu văn bản(25’)

Gv hướng dẫn Hs đọc văn bản,

đọc mẫu một đoạn

Gọi Hs đọc tiếp theo

Gv nhận xét, uốn nắn cách đọc

Gv nhận xét, sửa chữa

-Gọi học sinh kể tóm tắt ngắn

gọn từng đoạn

Gv nhận xét, uốn nắn , bổ sung

Gv gọi Hs đọc từ đầu… thần

thông

HS trả lời cá nhân dựa vào chú thích

Hs thảo luận nhóm Đại diện nhóm trình bày:

4 đoạn:

a)… thần thông: Sự ra đời của Thạch Sanh

b)… quận công: Thạch Sanh chiến thắng chằn

tinh

c)… bọ hung: Thạch Sanh đánh đại bàng…

Thuỷ Tề

d) Còn lại: Thạch Sanh thắng giặc

Hs bổ sung

-Hs thực hành kể theo từng đoạn

-HS tìm các chi tiết về

2.Thể loại truyện:

“Thạch Sanh” là truyện cổ tích về người dũng sĩ cứu người bị

hại,vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa,chiến thắng quân xâm lược.Truyện thể hiện ước mơ,niềm tin vào đạo đức,cơng lí xã hội và lí tưởng nhân đạo,yêu hồ bình của nhân dân

3 Bố cục: 4 đoạn

B.Đọc, hiểu văn bản:

I.Nội dung.

1.Sự ra đời của nhân vật Thạch Sanh:

- Bình thường: Xuất thân bình

Giáo viên Nguyễn Thị Loan

-Sự ra đời của ThạchSanhvừa

bình thường vừa khác thường

-Em hãy tìm trong đoạn văn

những chi tiết để chứng minh sự

ra đời của Thạch Sanh là bình

thường? và khác thường?

-Các chi tiết bình thường có ý

nghĩa gì?

-Các chi tiết khác thường có ý

nghĩa gì?

* Gv nhận xét vàgiảng thêm :

Nhân dân quan niệm sự ra đời và

lớn lên kì lạ như vậy tất sẽ lập

được nhiều chiến công lẫy lừng

Sự ra đời như vậy cho thấy

những người bình thường cũng có

những khả năng, phẩm chất kì lạ,

khác thường

*Hoạt động 3:Hướng dẫn tự

học

-Kể lại câu chuyện diễn cảm

-Vẽ một bức tranh về một chi tiết

em thích trong truyện

4 Củng cố:

<?> Truyện cổ tích Thạch Sanh

kể về ai?

<?> Truyện Thạch Sanh thuộc

loại văn bản gì?

<?> Nhắc lại thế nào là truyện

cổ tích?

5 Dặn dò: - GV nhận xét thái

độ học tập của HS

- Dặn HS về nhà xem lại bài và

đọc lại bài cho trôi chảy

- Tập kể lại truyện bằng lời văn

của mình

- Tiết sau tìm hiểu tiếp văn bản

Thạch Sanh

sự ra đời của Thạch sanh

- Phát biểu cá nhân

Hs trao đổi nhĩm 2 Trình bày kết quả Các nhĩm nhận xét

HS ghi bài

HS thực hiện theo yêu cầu

thường: Con của người nông dân, sống bằng nghề kiếm củi

 Cuộc đời , số phận gần gũi với nhân dân

-Khác thường:

+Thái tử đầu thai +Mẹ mang thai nhiều năm +Thần dạy võ nghệ và các phép

thần thông

Tô đậm, tính chất lớn lao, đẹp đẽ và kì la ở nhân vật Thạch Sanhï

C- Hướng dẫn tự học

-Kể lại câu chuyện diễn cảm -Vẽ một bức tranh về một chi tiết

em thích trong truyện

Tuần: 6 Ngày soạn:

Tiết : 22 Ngày dạy:

THẠCH SANH (tt)

(Truyện cổ tích)

I.Mức độ cần đạt:

Hiểu và cảm nhận được những nét đặc sắc về nghệ thuật và giá trị nghệ thuật của truyện

II Trọng tâm kiến thức:

1 Kiến thức:

- Nhĩm truyện cổ tích ca ngơị người dũng sĩ

- Niềm tin thiện thắng ác,chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự

sự dân gian của truyện cổ tích “Thạch Sanh”

2 Kỹ năng:

- Bước đầu biết cách đọc –hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận,suy nghĩ của mình về các nhân vật và các chi tiết đặc sắc trong truyện

- Kể lại một câu chuyện cổ tích

III Hoạt động dạy và học

1 Ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ:

<?> Thế nào là truyện cổ

tích?

<?> Sự ra đời của Thạch

Sanh có gì bình thường và

khác thường?

GV nhận xét ghi điểm

3 Bài mới:

Giới thiệu bài (1’): Vừa qua,

chúng ta đã tìm hiểu và biết

được thế nào là truyện cổ

tích, đã phân tích những chi

tiết cho thấy sự ra đời và lớn

lên của Thạch Sanh Trong

tiết này, cũng truyện Thạch

Sanh chúng ta sẽ tìm hiểu

những thử thách mà Thạch

Sanh đã trãi qua, sự đối lập

về tính cách giữa hai nhân vật

Thạch Sanh và Lí Thông,

Lớp trưởng báo cáo sĩ số

HS trả lời cá nhân

HS khác nhận xét

HS lắng nghe

Giáo viên Nguyễn Thị Loan

những chi tiết đặc sắc trong

truyện và cùng nhau thảo

luận về cách kết thúc truyện

HƯỚNG DẪN HS TÌM

HIỂU NỘI DUNG CỊN LẠI

*Hoạt động 1:Hướng dẫn

HS tìm hiểu nội dung

thử thách với Thạch Sanh

(13’)

Cho học sinh tóm tắt đoạn

truyện này

Thạch Sanh đã trải qua

những thử thách nào? Qua

từng thử thách đĩ bộc lộ phẩm

chất gì của chàng?

( Cho HS xem 4 tranh thể

hiện các thử thách của Thạch

Sanh )

GV phát phiều học tập cho

HS điền vào bảng nội dung:

thử thách, chiến cơng, phẩm

chất

Em cĩ nhận xét gì về những

thử thách, mức độ của những

thử thách đĩ?

GV phân tích:

 Tình tiết tăng dần, gây

khĩ khăn dần, nhờ tài năng,

phẩm chất, vũ khí và phương

tiện thần kỳ tạo nên chiến

thắng cho Thạch Sanh chiến

thắng

Gv nhận xét và liên hệ câu

nĩi của Bác Hồ: “Cĩ tài mà

khơng cĩ đức là người vơ

dụng, cĩ đức mà khơng cĩ tài

thì làm việc gì cũng khĩ” →

Giáo dục HS.

Hướng dẫn HS tìm hiểu

-Hs thực hành

* Thảo luận nhĩm 4 ( 3’ )

- Chia làm 4 tổ ( mỗi tổ 2 nhĩm): mỗi tổ thảo luận 1 bức tranh

- Đại diện nhĩm trình bày

- Nhĩm khác nhận xét, bổ sung

HS ghi bài

HS trả lời cá nhân

-Lừa Thạch Sanh đi canh miếu thần

- Cướp công của Thạch Sanh

- Lấp cửa hang giết Thạch Sanh

-Nham hiểm, tráo trở, độc ác,

vu oan, hại người

A.Tìm hiểu chung

B Tìm hiểu văn bản I.Nội dung

1.Sự ra đời của Thạch Sanh 2.Những thử thách Thạch Sanh trải qua:

- Bị mẹ con Lí Thơng lừa đi canh miếu thờ,thế mạng.Thạch Sanh diệt chằn tinh

- Diệt đại bàng,cứu cơng chúa,bị Lí Thơng lấp cửa hang

- Bị hồn đại bàng ,hồn chằn tinh báo thù,Thạch Sanh bị bắt

hạ ngục

- Dối phĩ với gặc ngoại xâm

Dũng cảm cứu người bị nạn

Vị tha, nhân đạo

→ Đại diện cho cái thiện

nhân vật Lí Thông (7’)

-Trong truyện, 2 nhân vật

Thạch Sanh và Lí Thông luôn

đối lập nhau về tính cách và

hành động

-Hãy tìm những hành động

của Lí Thông?

-Những hành động, việc làm

đó thể hiện tính cách gì của

hắn?

Nhận xét về cách xây dựng 2

nhân vật?

GV diễn giảng về cách xây

dựng nhân vật điển hình trong

truyện cổ tích, luơn cĩ nhân

vật chính diện và phản diện

Hướng dẫn HS tìm hiểu

nghệ thuật (8’)

-Theo em cách sắp xếp các

tình tiết trong truyện như thế

nào?

GV nhận xét ,giảng giải:

Sắp xếp khéo léo,tự

nhiên:Cơng chúa bị lâm nạn

gặp Thạch Sanh trong hang

sâu,cơng chúa bị câm khi nghe

tiếng đàn của Thạch Sanh bỗng

nhiên khỏi bệnh và giải oan

cho chàng rồi nên vợ nên

chồng

-Truyện Thạch Sanh có

nhiều chi tiết thần kì

-Em hãy tìm xem đó là những

chi tiết nào?Ý nghĩa của các

chi tiết thần kỳ đĩ?

GV Nhận xét, chốt

-Thạch Sanh đã vượt qua thử

-Hs thảo luận nhóm -Đại diện nhóm trình bày Các nhóm nhận xét

Xem tranh và trình bày theo cách hiểu

HS phát biểu cá nhân

HS suy nghĩ và phát biểu

Hs trả lời

HS lắng nghe

Hs trả lời cá nhân

HS khác nhận xét

- Lý Thơng bị Thiên Lơi đánh chết hố bọ hung bị

3.Lí Thông:

- Xảo trá, ích kỷ, hèn nhát, bất tài

-Nham hiểm, tráo trở, gian ác

→ Đại diện cho cái ác

II.Nghệ Thuật

-Sắp xếp tình tiết truyện khéo léo,tự nhiên

-Sử dụng các chi tiết thần kì:

- Tiếng đàn

 Cơng lý và hịa bình

- Niêu cơm  Nhân đạo

Giáo viên Nguyễn Thị Loan

thách phẩm chất và tài năng và

những phương tiện thần kỳ?

Đĩ là những phương tiện gì?

Phân tích tiếng đàn? Tiếng

đàn đã giúp đỡ Thạch Sanh

vượt qua những thử thách nào?

Cĩ ý nghĩa gì?

Tại sao em lại cho rằng đây

là phương tiện thần kì?

Câu chuyện kết thúc thế nào?

Qua đĩ nhân dân ta muốn

thể hiện điều gì?

Gv nhận xét.ghi bài

-Kết thúc này phổ biến trong

các truyện cổ tích như Sọ

Dừa, Tấm Cám…

-Hình tượng Thạch Sanh tiêu

biểu cho những phẩm chất

nào của người lao động và

của dân tộc Việt Nam?

GV diễn giảng kết luận:

 Người lao động: thật thà,

chất phác, hiền lành, cần cù,

chăm chỉ làm ăn, giúp đỡ

người khác vì tấm lòng nhân

ái không màng vinh hoa, phú

quý

 Dân tộc Việt Nam: dũng

cảm, kiên cường đấu tranh

chống lại bất công, tàn ác, phi

nghĩa … để bảo vệ đạo đức,

công lý xã hội, lý tưởng nhân

đạo, yêu hoà bình

Tìm hiểu ý nghĩa

truyện.(7’)

Truyện kết thúc như thế nào?

Gv giải thích

Trong truyện cổ tích kết thúc

thường cĩ hậu → mơ ước, khát

trừng phạt

 Đối lập giữa thật thà và dối trá, vị tha và ích kỷ, thiện

và ác

Hs nêu ý nghĩa

Hs chép bài

HS trao đổi nhóm hai Đại diện trình bày Các nhóm nhận xét

HS trả lời cá nhân

thật thà, chất phác, hiền lành, cần cù, chăm chỉ làm ăn, giúp đỡ người khác vì tấm lòng nhân ái không màng vinh hoa, phú quý

HS trả lời phần ghi nhớ

-Kết thúc cĩ hậu: Thể hiện ước

mơ ,niềm tin vào đạo đức,cơng

lí xã hội và lí tưởng nhân đạo,yêu hồ bình theo quan niệm của nhân dân

III Ý nghĩa truyện:

Truyện “Thạch sanh” thể hiện ước mơ,niềm tin của nhân dân

về sự chiến thắng của những

vọng của nhân dân.

-Văn bản cĩ ý nghĩa gì?Nhân

vật Thạch Sanh thể hiện điều

gì?

Gv nhận xét ghi bài

Liên hệ thực tế, giáo dục

tính trung thực, dũng cảm,

 Hoạt động3: Hướng dẫn

tự học( 5’)

Đọc kỹ truyện, nhớ các chiến

cơng của Thạch Sanh , kể lại

được từng chiến cơng theo thứ

tự

Tập trình bày những cảm nhận,

suy nghĩ về các chiến cơng của

Thạch Sanh

4 Củng cố:

-Qua truyện em rút ra được

bài học gì?Em thích nhân vật

nào?Tại sao?

- GV gọi HS đọc bài đọc

thêm trong SGK

-Truyện thể hiện ước mơ gì?

5 Dặn dò:

- GV nhận xét thái độ học

tập của HS

- Dặn HS về nhà học thuộc

bài phần nghệ thuật và ý

nghĩa truyện,học thuộc định

nghĩa truyện cổ tích

- Tập kể lại truyện bằng lời

văn của mình

- Về soạn bài, tiết sau học

tiếng Việt " Chữa lỗi dùng

từ"trang 68

-Trả bài “Từ nhiều nghĩa và

hiện tượng chuyển nghĩa của

từ”

- HS thực hiện theo yêu cầu

con người chính nghĩa,lương thiện

C.Hướng dẫn tự học

- Đọc bài và kể lại được từng chiến cơng của Thạch sanh theo trình tự

-Viết đoạn văn trình bày cảm nhận,suy nghĩ của em về nhân vật Thạch Sanh

-Vẽ tranh minh hoạ cho truyện Thạch Sanh

Giáo viên Nguyễn Thị Loan

Tuần: 6 Ngày soạn: ……… Tiết : 23 Ngày dạy:………

CHỮA LỖI DÙNG TỪ I/ Mức độ cần đạt

- Nhận ra các lỗi lặp từ và lẫn lộn những từ gần âm

- Biết cách sửa chữa các lỗi lặp từ và lẫn lộn những từ gần âm

II/ Kiến thức chuẩn:

1-Kiến thức :

- Các lỗi dùng từ : lặp từ, lẫn lộn những từ gần âm

- Cách sửa chữa các lỗi lặ từ, lẫn lộn những từ gần âm

2-Kĩ năng :

- Bước đầu cĩ kỹ năng phát hiện lỗi, phân tích nguyên nhân mắc lỗi dùng từ

- Dùng từ chính xác khi nĩi, viết

III Hoạt động dạy học:

1- Ổn định lớp.(1’)

2 - Kiểm tra bài cũ(5’)

HS 1: Nêu hiện tượng chuyển

nghĩa của từ? Cho ví dụ và đặt câu

với từ đĩ?

HS 2: Xác định từ nhiều nghĩa cĩ

trong ví dụ sau và cho biết nghĩa

gốc của từ đĩ ?

-Chúng ta cần suy nghĩ chín mới

nĩi

-Đơi má chín như quả bồ quân

3-Bài mới:

GV giới thiệu bài(1’)

Do tiếng Việt cĩ tính phức tạp

cao nên dễ mắc phải các lỗi khi

dùng từ

Gv ghi tựa bài lên bảng

Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung

Hướng dẫn HS tìm lặp từ(8’)

Gv treo bảng phụ và gọi HS đọc

-Gạch dưới các từ ngữ lặp lại ở

các câu trong đoạn a, b

Lớp trưởng báo cáo sĩ số

- Nghĩa gốc, nghĩa chuyển…

VD: cái mũi, mũi đất

- Chín: Suy nghĩ kỹ, đầy đủ

- Chín: trạng thái hổ thẹn cao độ

 Nghĩa gốc:Quả, cây đã đến thời kỳ phát triển cao nhất

HS nghe và ghi tựa bài

Hs đọc các câu văn ,đoạn văn (bảng phụ)

- HS lên bảng gạch dưới các từ lặp lại.:

A.Tìm hiểu chung I.Lặp Từ

Tìm hiểu : Lỗi lặp từ a/ Tre – tre ( bảy lần ) Giữ – giữ ( bốn lần )

-Việc lặp từ ở ví dụ a có gì khác

với việc lặp từ ở ví dụ b?

-Lặp từ ở ví dụ a nhằm mục đích

gì? Còn việc lặp từ ở ví dụ b

nhằm mục đích gì?

*Ý mà tác giả muốn nhấn mạnh

ở ví dụ a là gì?

-Việc lặp từ mà không nhằm mục

đích nào đó gọi là lỗi lặp từ

-Chữa lại câu mắc lỗi

Gv nhận xét, so sánh với câu cũ

-Khi nói (viết) có nên dùng từ lặp

mà không nhằm mục đích nào đó

không ? Vì sao?

?Nếu khơng với dụng ý nghệ

thuật cĩ nên lặp từ khơng?

Gv cho ví dụ minh hoạ

GV treo bảng phụ

“Tơi chỉ cĩ một ham muốn, ham

muốn tột bậc, là làm sao cho nước

ta được hồn tồn độc lập, dân ta

được hồn tồn tự do, ai cũng cĩ

cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học

hành.”

-Em hãy gạch chân những từ lặp

trong ví dụ trên?Cho biết đó là

phép lặp hay lỗi lặp từ?

-Vậy các em thường mắc những

lỗi gì?

Gv liên hệ giáo dục HS trong bài

viết tập làm văn.GV chuyển ý

Hướng dẫn tìm hiểu lẫn lộn

giữa các từ gần âm (8’)

- Chỉ ra từ dùng không đúng

trong 2 câu a và b?

- Cần sửa lại thế nào cho đúng?

- Tham quan nghĩa là gì?

a - tre (7 lần)

- giữ (4 lần)

- anh hùng (2 lần)

b - truyện dân gian (2 lần)

HS trả lời cá nhân

-Lặp từ ví dụ a nhằm nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu hài hoà cho lời văn

-Lặp từ ví dụ b làm câu văn thêm nặng nề, dài dòng lủng củng

*Khẳng định tác dụng to lớn của cây tre

Hs lên bảng sửa

HS khác nhận xét

HS trả lời cá nhân Không vì sẽ gây ra lặp từ

HS lên bảng làm Cả lớp theo dõi

Phép lặp Lặp từ vì tác giả muốn nhấn mạnh ý

HS trả lời

* Thảo luận nhĩm 4 ( 3’ )

Anh hùng – anh hùng ( hai lần )

 Đây là phép lặp nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu hài hòa

b/ Truyện dân gian – truyện dân gian

 đây là lỗi lặp từ

Em rất thích đọc truyện dân gian vì truyện có nhiều chi tiết tượng kỳ ảo

II-Lẫn lộn giữa các từ gần âm

a/ Từ “ thăm quan” -> tham quan