Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà : - Học bài, làm bài tập cho hoàn chỉnh - Xem lại kiến thức về văn thuyết minh - Xem các kiểu bài thuyết minh đã được học Để tiết sau làm “Bài viết số 5” [r]
Trang 1Tuần :22
Tiết :85 ND: 11/02/2008
Văn bản : ĐI ĐƯỜNG , NGẮM TRĂNG
(Hồ Chí Minh)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức :
- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên thắm thiết và phong thái ung dung trong bất kì
hoàn cảnh nào của Hồ Chí Minh thể hiện qua bài “Ngắm trăng” Thấy được nét đặc
sắc nghệ thuật của bài thơ
- Cảm nhận được tư tưởng sâu sắc của bài “Đi đường“ , từ việc đi đường núi mà gợi ra bài học đường đời Hiểu được cách dùng biểu tượng có hiệu quả nghệ thuật cao của
bài thơ
2 Kĩ năng :
- Rèn kĩ năng đọc và phân tích thơ thất ngôn
3 Thái độ :
- Giáo dục học sinh noi gương, trân trọng phẩm chất cao đẹp của Hồ Chủ Tịch
II CHUẨN BỊ :
Gv: sgk, giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ
Hs :sgk, tập ghi, xem trước bài
III PHƯƠNG PHÁP :
Đọc diễn cảm, gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận, giảng bình
IV TIẾN TRÌNH :
1 Ổn định lớp :
2 KTBC :
- Đọc thuộc lòng “Tức cảnh Pác Bó “ và nêu nội
dung chính của bài thơ ? (10đ)
- Tìm điểm giống nhau và khác nhau giữa Bác và
người xưa qua thú lâm tuyền (10đ)
- Đọc thuộc (5đ)
- Nội dung : phong thái ung của Bác trong cuộc sống cách mạng gian khổ (2,5đ) , làm cách mạng và sống hòa hợp với thiên nhiên là niềm vui lớn (2,5đ)
+ Giống : đều vui cùng thiên nhiên (4đ) + Khác : Người xưa sống với thiên nhiên ẩn sĩ (3đ) Còn Bác sống giữa thiên nhiên để hoạt động cách mạng làm chiến sĩ (3đ)
3 Bài mới :
“Tức cảnh Pác Bó“ thể hiện lòng yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, tinh
thần lạc quan của Bác Nhân cách cao quý ấy được thể hiện trong suốt quãng đời
hoạt động cách mạng của Người, nhất là trong khoảng thời gian bị Tưởng Giới Thạch
bắt giam ở Trung Quốc Hôm nay , chúng ta đi vào tìm hiểu bài thơ “Vọng Nguyệt”-
Ngắm trăng – để hiểu thêm về những nét đẹp trong tâm hồn Bác
Hoạt động 1 : Đọc - Hiểu chú thích
? Qua phần chú thích, em hãy nêu đôi nét xuất xứ và
hoàn cảnh sáng tác của bài “Ngắm trăng” ?
A NGẮM TRĂNG :
I Đọc - Hiểu chú thích : Hồ Chí Minh (1890-1969) -Trích trong tập “Nhật kí trong tù”
Trang 2- Đảm bảo 2 ý :
Trích Nhật kí trong tù: gồm 133 bài , viết bằng chữ Hán
Bài thơ sáng tác trong thời gian Bác bị chính quyền
Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây (Trung Quốc )
* Đọc văn bản
- Gv treo bảng nguyên tác bằng chữ Hán lên bảng
- Kiểm tra phần giải nghĩa chữ Hán của học sinh : dựa
vào bản dịch nghĩa, dịch từng chữ để học sinh hiểu nội
dung bài thơ
Nại nhược hà / khó hững hờ
nại nhược hà : câu hỏi tu từ sự xốn xang, bối rối
của chủ thể trữ tình
khó hững hờ : mất đi sự rung động mạnh mẽ, chỉ còn lại
sự hững hờ, bình thản của chủ thể trữ tình
Sau đó nêu yêu cầu giọng đọc :
? Bài thơ làm theo thể thơ gì ?
Hđộng 2 : Đọc -Tìm hiểu văn bản
? Em có suy nghĩ gì thú vui ngắm trăng của mọi người ?
0 Là thú vui ngắm trăng của người xưa, muốn vui cùng
thiên nhiên (ngắm trăng thưởng nguyệt) trong khi thảnh
thơi, tâm hồn thư thái
? Em cho biết Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh như thế
nào ?
? Đời sống của người tù luôn thiếu thốn , vậy trong bài
tác giả kể những thiếu thốn gì ? Vì sao chỉ kể những thứ
đó ?
0 Vì đó là những thứ người xưa thường có bên mình để
thưởng thức trăng : có rượu sẽ thêm nồng, hoa làm cho
cảnh thêm lãng mạn để quên đi nỗi cơ cực của nhà tù
mà đón nhận đêm trăng đẹp
? Câu thứ 2, đã thể hiện tâm trạng gì của Bác ? Hãy so
sánh từ “nại nhược hà“ – khó hững hờ
0 Xúc động vì thiên nhiên lộng lẫy còn thi sĩ thì không
có gì e chẳng xứng với nhau nên thi sĩ bối rối
? Qua 2 câu đầu thể hiện nét đẹp gì trong tâm hồn của
Bác trước cảnh trăng đẹp ?
0 Tâm hồn rung động mãnh liệt của người tù trước cảnh
trăng đẹp
* Đọc 2 câu cuối
? Em hãy so sánh 2 câu thơ cuối của bản phiên âm &
dịch thơ ?
0 - Phiên âm : cócấu trúc đối nhau
gồm 133 bài phần lớn viết bằng chữ Hán
_Bài thơ được s1ng tác trong khoảng thời gian Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây-Trung Quốc(8/1942-9/1943)
-Thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt
II Đọc -Tìm hiểu văn bản : Trong tù không rượu cũng không hoa Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Tâm hồn rung động mãnh liệt của người tù trước cảng trăng đẹp
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
Sự giao hòa gắn bó giữa người và trăng hai người bạn tri âm ,tri kỉ
Trang 3- Dịch thơ : mất đi sự đối nhau
? Sau phút bối rối ở câu 2, Bác đã quyết định ra sao ?
Em có nhận xét gì về quyết định ấy ?
? Việc sắp xếp 2 câu dưới dạng đối nhau có hiệu quả
nghệ thuật gì ?
0 Người ngắm trăng / song sắt / trăng ngắm nhà thơ
(nhân hóa) người và trăng chủ động tìm đến giao hòa
với nhau
? Qua bài thơ đã toát lên vẻ đẹp gì trong tâm hồn Bác ?
0 Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, bản lĩnh
phi thường của người chiến sĩ – nghệ sĩ
Hđộng 3 :Hướng dẫn văn bản Đi đường
- Hoạt động của học sinh là trung tâm, giáo viên chỉ
đóng vai trò gợi mở
- Gv cần giải nghĩa những từ ngữ chữ Hán để học sinh
nắm vững bài thơ _ Gv hướng dẫn học sinh đọc văn bản
* Hệ thống câu hỏi gợi mở cho học sinh tìm hiểu văn
bản :
? Em có nhận xét gì về giọng điệu câu thơ đầu ?
? Sự vất vả của người đi đường được tác giả giới thiệu
như thế nào ?
0 Là lời nhận xét thốt ra rất tự nhiên trên con đường bị
giải lao của người tù 1 câu thơ được đánh đuổi bằng
những ngày đi đường gian khổ của Bác
? Các điệp từ : “tẩu lộ , trùng san “ được sử dụng trong 2
câu thơ đầu nhằm nhấn mạnh điều gì ?
? Phân tích câu 2, 4 để làm rõ nỗi gian lao của người đi
đường núi & niềm vui sướng của người đứng trên cao
ngắm cảnh ?
? 2 câu thơ này ngoài nghĩa miêu tả còn ngụ ý gì ?
0 (Ngụ ý về đường đời cách mạng)
? Em có nhận xét gì về sự chuyển ý giữa 2 câu đầu & 2
câu sau ?
0 Là câu bản lề khép lại ý thơ 2 câu đầu & chuẩn bị mở
ra cho câu sau
? Ở câu cuối có vai trò thể hiện ý thơ chính Em hãy chỉ
ra ý thơ chính chứa đựng trong câu thơ này ?
? Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về thái độ của con
người trước con đường đời cách mạng đầy khó khăn ?
0 Thảo luận : để nêu suy nghĩ của mình
- Gv liên hệ thực tế để giáo dục học sinh
Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ – nghệ sĩ
* Ghi nhớ (sgk-38)
B ĐI ĐƯỜNG (Tự học có hướng dẫn)
Đi đường mới … Núi cao …
Bằng cách dùng điệp từ để thể hiện rõ có đi đường mới thấy nỗi gian lao,con đường đi đầy khó khăn, nguy hiểm
Núi cao…
Thu vào …
Một người với ý chí nghị lực kiên cường đã chiến thắng hoàn cảnh
Trang 4? Qua phần tìm hiểu, hãy nêu nội dung chính bài thơ ? * Ghi nhớ (sgk-40)
4 Củng cố & luyện tập : Hđộng 4 : Giao1 viên hướng dẫn học sinh củng cố
kiến thức và luyện tập :
- Đọc diễn cảm lại “Ngắm trăng” và “Đi đường”
- Hãy chép lại những bài thơ Bác viết về trăng rồi so
sánh với bài “ Vọng nguyệt “ ?
(Cảnh khuya) Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà III Luyện tập : - Những bài Bác viết về trăng : Rằm xuân lồng lộng trăng soi Sông xuân lẫn nước màu trời thêm xuân Giữa dòng bàn bạc việc quân Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền (Rằm tháng riêng) 5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà : - Học thuộc lòng hai bài thơ, học bàivà tìm thêm dẫn chứng - Chuẩn bị bài : “ Câu cảm thán “ + Đọc các ví dụ trong sách giáo khoa + Chức năng của câu cảm thán ? + Đặc điểm hình thức của câu cảm thán ? V RÚT KINH NGHIỆM : Nội dung :
Phương pháp:
Tổ Chức :
Tuần :22 Tiết : 86 ND :13/02/2008 Tiếng việt : CÂU CẢM THÁN
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức : Hiểu rõ đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán Phân biệt câu cảm thán với các kiểu câu khác
2 Kĩ năng : Nắm vững chức năng câu cảm thán , cho được ví dụ về câu cảm thán Biết sử dụng câu cảm thán phù hợp với tình huống giao tiếp
3 Thái độ : Giáo dục học sinh tính độc lập , sáng tạo khi làm bài
II CHUẨN BỊ :
Gv : sgk, giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ
Hs : sgk, vở bài tập, xem trước bài III PHƯƠNG PHÁP :
Gợi mở, thảo luận, vấn đáp, lựa chọn, quy nạp
IV TIẾN TRÌNH :
Trang 51 Ổn định lớp :
2 KTBC :
- Kiểm tra vở bài tập
- Câu cầu khiến là gì ? Cho ví dụ ? (10đ) - Câu cầu khiến : là câu có chứa từ cầu
khiến dùng để yêu cầu, đề nghị, … (3đ)
- Dấu : chấm than , dấu chấm (2đ)
- Ví dụ (5đ)
3 Bài mới :
Giáo viên có thể kể một câu chuyện , kết thúc bằng một câu cảm thán … dẫn vào bài
Hoạt động 1 : Đặc điểm hình thức và chức năng
Giáo viên treo bảng phụ , gọi học sinh đọc đoạn trích
? Trong những đoạn trích trên , câu nào là câu cảm
thán ?
? Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cảm thán?
0 Có từ cảm thán ( hỡi ơi, than ôi )
? Qua 2 ví dụ trên cho biết câu cảm thán dùng để làm
gì ?
Ví dụ :
- A ! Mẹ đã về
- Ôi , tôi đau quá
? Nhận xét về cấu trúc cú pháp của những từ cảm thán
trong 2 ví dụ trên ?
0 - Có khi tách thành 1 câu đặc biệt
- Có khi kết hợp với các yếu tố khác làm thành câu
? Câu cảm thán thường dùng dấu gì ?
? Khi viết đơn từ, biên bản hợp đồng hay trình bày kết
quả một bài toán , em có dùng câu cảm thán không ?
Vì sao ?
0 Không, vì những văn bản trên là văn bản hành chính
, khoa học nên chỉ sử dụng ngôn ngữ trí tuệ, ngôn ngữ
tư duy lôgic Vì thế không thích hợp với việc sử dụng
các yếu tố ngôn ngữ bộc lộ cảm xúc
? Vậy câu cảm thán thường được sử dụng nhiều ở loại
văn bản nào ?
0 Văn bản nghệ thuật , giao tiếp hàng ngày
Bài tập nhanh :
- Gọi học sinh cho ví dụ về câu cảm thán
- Những câu ấy bộc lộ cảm xúc gì của người nói ?
? Qua phần tìm hiểu trên , hãy cho biết thế nào là câu
cảm thán ? Đặc điểm hình thức và chức năng của nó ?
I Đặc điểm hình thức và chức năng:
* Ví dụ :
- Câu cảm thán :
a Hỡi ơi lão Hạc !
b Than ôi !
Bộc lộ cảm xúc
- Dùng dấu chấm than
* Ghi nhớ (sgk-44) 4.Củng cố và luyện tập :
Trang 6Hđộng 2 : Giáo viên hướng dẫn học sinh củng cố &
luyện tập Bt4 : Nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng câu Nghi vấn, câu cầu khiến , câu cảm thán ?
Bt1 : Xác định câu cảm thán trong đoạn trích ?
? Thế nào là câu cảm thán ? (Có từ cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
Bt2 : - Phân tích tình cảm, cảm xúc thể hiện ?
- Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không ?
II Luyện tập :
1/44:
a Than ôi ! Lo thay ! Nguy thay !
b Hỡi … ơi !
c Chao ôi 2/44 : Đây không phải là câu cảm thán vì không có hình thức đặc trưng của câu cảm thán
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
- Học bài, làm bài tập cho hoàn chỉnh
- Xem lại kiến thức về văn thuyết minh - Xem các kiểu bài thuyết minh đã được học Để tiết sau làm “Bài viết số 5” V RÚT KINH NGHIỆM : Nội dung :
Phương pháp:
Tổ Chức :
Tuần :22 Tiết : 87-88 ND:10/02/2008 TLV : VIẾT BÀI TLV SỐ 5
(Văn thuyết minh)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức : Kiểm tra toàn diện những kiến thức đã học về văn thuyết minh
2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng xây dựng văn bản theo yêu cầu bắt buộc về cấu trúc, kiểu bài, tính liên kết, khả năng tích hợp
3 Thái độ : Giáo dục học sinh tính độc lập, sáng tạo khi làm
II CHUẨN BỊ :
Gv : đề bài, đáp án
Hs : giấy bút, xem lại kiến thức văn thuyết minh III PHƯƠNG PHÁP :
Lựa chọn , tổng hợp sáng tạo
IV TIẾN TRÌNH :
1 Ổn định lớp
2 KTBC : (thông qua)
Trang 73 Bài mới Hđộng 1 : Giáo viên ghi đề lên bảng
Hđộng 2 : Giáo viên chuẩn bị đáp án
? Bố cục văn thuyết minh
? Mở bài làm nhiệm vụ gì ?
? Thân bài làm công việc gì ?
? Lựa chọn các chi tiết nào để thuyết minh ?
? Sử dụng phương pháp nào để thuyết minh?
? Kết bài làm gì ?
* Đề bài : Nhân dịp xuân về, em hãy giới thiệu với mọi người về loài hoa mai trong dịp tết
* Đáp án :
a Mở bài : (2đ) Giới thiệu khái quát về loài hoa mai : là đặc trưng của mùa xuân trong ngày tết phương nam
b Thân bài : (5đ)
- Trình bày cụ thể về cách trồng và chăm sóc hoa mai (1,5đ)
- Hình dáng của hoa mai như thế nào ? (1,5đ)
- Màu sắc ? Nó thường nở vào thời gian nào trong năm (1đ)
- Tác dụng của hoa mai (1đ)
c Kết bài : (2đ) Hoa mai có ý nghĩa ntn trong ngày tết, với mọi người
* Lưu ý :
- Trình bày sạch đẹp, lời văn trôi chảy (1đ)
4 Củng cố & luyện tập :
- Xem lại bài trước khi nộp
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
- Chuẩn bị bài : “ Câu trần thuật “ + Xem trước các ví dụ vàa trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa + Đặc điểm hình thức của câu trần thuật ?
+ Câu trần thuật có chức năng gì ?
- Xem lại kiến thức văn thuyết minh
- Chú ý kiểu bài thuyết minh : giới thiệu về một danh lam thắng cảnh
- Tìm hiểu những di tích, thắng cảnh ở địa phương em để chuẩn bị cho tiết học sau “ Chương trình địa phương”
(Tìm hiểu kĩ : di tích lịch sử Núi Bà)
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung :
Phương pháp:
Tổ Chức :