Giáo án Ngữ Văn 8 - Tuần 1 - Trường THCS Tiên Tân

T©m tr¹ng cña nh©n vËt “T«i” Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản trên đường đến trường - Mục tiêu cần đạt: Cảm nhận được tâm trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường.. Em hiểu tựu trường[r]

Ngày soạn: 15/08/2010 Ngày dạy: 23/08/2010

Tuần 1

Đọc - Hiểu văn bản:

Tôi đi học

Bài 1-Tiết 1:

- Thanh Tịnh

-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức

- Qua bài học giúp HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trên đường đến trường

2 Thái độ

- Giáo dục cho HS tình cảm đối với trường lớp, thầy cô

3 Kỹ năng

- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân

B Chuẩn bị:

- GV: Đọc kỹ văn bản, nghiên cứu tài liệu, soạn bài

Ghi bảng phụ phần bố cục

- HS: Soạn bài theo hướng dẫn của GV

C Tiến trình các hoạt động:

I ổn định tổ chức; Kiểm tra sĩ số

II Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.

III Bài mới

thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là kỷ niệm về buổi đến trường

đầu tiên Truyện ngắn “Tôi đi học” đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy

Hoạt động của thầy- trò Mục tiêu cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

- Mục tiêu: Nắm được về nhà văn Thanh

Tịnh có những sáng tác mang vẻ đằm thắm,

êm dịu, trong trẻo

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình.

- Thời gian: 15"

Yêu cầu HS theo dõi phần chú thích trong

SGK

HS đọc SGK

Dựa vào chú thích, em hãy nêu những nét

khái quát về tác giả?

HS dựa vào phần chú thích để trả lời

GV: Thanh Tịnh đã từng dạy học, làm thơ,

viết báo…Ông là tác giả của nhiều tập truyện

ngắn, tập thơ Sáng tác của ông đậm chất trữ

tình toát lên vẻ nhẹ nhàng mà đằm thắm,

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Thanh Tịnh (1911-1988), từng dạy học, làm thơ, viết báo…Ông là tác giả của nhiều tập truyện ngắn, tập thơ

- Sáng tác của ông đậm chất trữ tình toát lên vẻ nhẹ nhàng mà đằm thắm, lắng sâu

lắng sâu.

Hãy nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

của văn bản?

GV khái quát, ghi bảng

GV hướng dẫn đọc: Đây là văn bản viết

theo dòng hồi tưởng của tác giả Toàn bộ văn

bản là những kỷ niệm mơn man của buổi tựu

trường Vì thế khi đọc, các em cần đọc giọng

chậm, dịu, hơi buồn, lắng sâu

GV đọc mẫu một đoạn, gọi 2-3 HS

đọc tiếp đến hết

HS nghe, đọc, nhận xét

GV gọi HS nhận xét

GV nhận xét

Tìm hiểu chú thích xem phần tìm hiểu văn

bản.

Qua văn bản, em thấy có những nhân vật

nào?

- Các nhân vật: “Tôi”, người mẹ, ông đốc,

những cậu học trò, thầy giáo

Nhân vật nào là nhân vật chính? Tại sao

em biết?

- Nhân vật chính: “Tôi” Vì: Mọi sự việc đều

tập trung vào nhân vật “Tôi”

Văn bản trên được viết theo phương thức

biểu đạt chính nào? Vì sao?

- Phương thức chính: Tự sự

Vì: Có nhân vật, có cốt truyện

G: Lớp 6 các em đã học văn bản tự sự, lên

lớp 8 các em tiếp tục được học thể loại này

nhưng ở mức cao hơn Đó là văn bản tự sự

kết hợp với miêu tả và biểu cảm Đặc điểm

cụ thể như thế nào các tiết học sau chúng ta

sẽ tìm hiểu

Theo em nội dung văn bản trên được diễn

tả theo trình tự nào?

- Theo diễn biến thời gian của buổi tựu

trường

Dựa vào diễn biến của buổi tựu trường, văn

bản này có thể chia làm mấy phần? Nội

dung từng phần?

3 phần:

+ P1: Từ đầu ngọn núi

> Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trên đường

đến trường

+ P 2: Tiếp cả ngày nữa

>Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trên sân

2 Văn bản

- In trong tập “Quê mẹ” Sáng tác

1941

3 Đọc

4 Tìm hiểu chú thích

5 Bố cục

3 phần:

+ P1: Từ đầu ngọn núi

> Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trên đường đến trường

+ P 2: Tiếp cả ngày nữa

>Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trên sân trường

+ P 3: Còn lại

+ P 3: Còn lại

> Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trong lớp

học

GV nhận xét khái quát

Treo bảng phụ phần bố cục

Trong 3 phần trên, phần nào gợi cảm xúc

gần gũi nhất trong em? Vì sao?

- HS tự bộc lộ cảm xúc

Đọc văn bản “Tôi đi học”, các em nhớ đến

những văn bản nào đã học?

- Văn bản: Cổng trường mở ra - Lí Lan

So sánh nội dung của 2 văn bản?

- Văn bản “Cổng trường mở rộng”: Tâm

trạng của mẹ trong buổi tựu trường đầu tiên

của con

- Văn bản “Tôi đi học”: Tâm trạng của chính

nhân vật “Tôi”

G: Vậy tâm trạng, cảm giác của nhân vật

“Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên được

diễn tả như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu

văn bản

Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản

- Mục tiêu cần đạt: Cảm nhận được tâm

trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường

- Phương pháp: vấn đáp, đàm thoại, thuyết

trình, nêu vấn đề, thảo luận

- Thời gian: 25"

GV gọi HS đọc từ đầu ngọn núi

Em hiểu tựu trường có nghĩa là gì?

- Đến trường vào ngày đầu tiên trong đời

- Náo nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã

Hãy giải thích nghĩa các từ đó? Chúng

thuộc từ loại nào mà các em đã học?

- HS giải thích

- Đây là các tính từ – từ láy

Việc sử dụng các từ láy trên có tác dụng gì?

GV: Đây là những từ ngữ có giá trị biểu cảm

cao, thể hiện những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng tác giả Nó có tác dụng rút

ngắn khoảng cách giữa hiện tại và quá khứ

Chuyện đã xảy ra lâu lắm rồi mà cứ như vừa

mới hôm qua, hôm kia mà thôi

> Các từ láy trên còn được gọi là từ tượng

hình, để hiểu rõ về từ tượng hình các tiết học

tới chúng ta sẽ tìm hiểu

Cảm giác trong sáng của tác giả được diễn

> Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trong lớp học

II Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng của nhân vật “Tôi” trên đường đến trường

- Từ láy, nhân hoá, so sánh

tả như thế nào?

- Tôi quên thế nào… bầu trời quang đãng

Trong câu văn trên tác giả đã sử dụng biện

pháp nghệ thuật gì?

- Nhân hoá, so sánh

Thông qua việc sử dụng các biện pháp nghệ

thuật trên đã góp phần diễn tả diễn biến tâm

trạng của tác giả như thế nào?

*G bình: Trong tất cả chúng ta ngồi đây hẳn

ai cũng có những phút giây xao động, những

cảm giác bỡ ngỡ xen chút lo lắng, vui sướng

khi lần đầu mình là một HS, lần đầu bước

vào ngưỡng cửa kho tàng tri thức nhân loại

được gặp gỡ bạn bè, được thầy cô dìu dắt

Đối với Thanh Tịnh cứ vào cuối thu tác giả

lại thấy mình trở về với tuổi thơ của buổi đầu

cắp sách tới trường với bao hứng khởi, vui

sướng thấy lòng mình như nở hoa Vui sướng

xiết bao và cũng rất đỗi thiêng liêng

Yêu cầu HS theo dõi tiếp SGK

HS theo dõi SGK

Khi nhớ về buổi tựu trường, hình ảnh nào

hiện lên sâu sắc nhất trong lòng tác giả?

- H/ ả : Mẹ âu yếm dắt tay đi trên con đường

làng dài và hẹp

Con đường này có gì đặc biệt?

- Vừa quen, vừa lạ

+ Quen: Đã đi lại nhiều lần

+ Lạ: Cảnh vật thay đổi

Tại sao tác giả lại thấy vừa quen, vừa lạ?

- Lòng thay đổi

Ngoài sự thay đổi trên tác giả còn thấy có

sự thay đổi nào nữa? Tìm câu văn nói về sự

thay đổi đó?

- Không thả diều

- Không nô đùa… như …

- Trang trọng, đứng đắn

Giảng: Như vậy so vớ những ngày trước cậu

bé đã có sự thay đổi lớn: cậu không còn tự do

chơi bời nô đùa như lũ bạn nữa mà cảm thấy

trang trọng, đúng đắn hơn vì hôm nay cậu đã

bắt đầu đến trường, bắt đầu bước chân vào

một thế giới mới

Em có nhận xét gì về thái độ của cậu bé về

việc đi học?

- Cậu rất nghiêm túc coi việc đi học là một

việc vô cùng nghiêm trọng

-> nao nức, hồi hộp, vui sướng, bỡ ngỡ

- Thay đổi: nhận thức, hành vi

- Thái độ nghiêm túc

Hãy tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng

của cậu bé trên đường đến trường?

- Cậu rất nghiêm túc coi việc đi học là một

việc vô cùng nghiêm trọng

- Các bạn gọi tên nhau, trao sách vở cho nhau

> thèm

- Cầm hai quyển vở thấy-> nặng

-> bặm chặt tay, ghì chặt, chếnh đầu chúi

xuống

-> xóc lên, nắm lại cẩn thận

- Thử sức: cầm bút thước

- Nghĩ: Người lớn cầm nổi bút thước

Qua đó em hãy nhận xét về tính cách của

cậu bé?

- Mang nét đáng yêu, rất ngây thơ, hồn

nhiên

Bình: Một sự kiện quan trọng đã đến với cậu

bé, đó là ngày cậu đi học Đi học đối với cậu

là một sự thay đổi lớn Đi học là từ giã những

ngày rong chơi, cậu bỏ sau lưng những ngày

thả diều, bắt dế hoạc nô đùa cùng chúng bạn

Cậu đến với một thế giới mới Thế giới của

tri thức, của mơ ước Điều đó thật quan trọng

đối với cậu nên cậu cảm thấy mình dường

như lớn hơn lên, chững chạc hơn lên nhưng

vẫn mang nét đáng yêu, ngộ nghĩnh của tuổi

thơ

Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

tâm lí nhân vật?

- Tg đã miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, phù

hợp với lứa tuổi

G: Chúng ta vừa tìm hiểu xong phần 1 “Tâm

trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường”

tiết học hôm nay chúng ta dừng tại đây, tiết

sau chúng ta tìm hiểu tiếp phần 2, 3 của văn

bản

- Rất ngây thơ và đáng yêu

-> Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế

IV Củng cố dặn dò (3")

- GV cho Hs đọc lại Văn bản Nêu suy nghĩ của mình về tâm trạng nhân vật Tôi

- Về nhà học bài và chuẩn bị tiếp tiết sau

Ngày kiểm tra, ký: 19/08/2010

Ngày soạn: 15/08/2010 Ngày dạy: 23/08/2010

Tuần 1:

Đọc - Hiểu văn bản:

Tôi đi học

Bài 1 -Tiết 2:

- Thanh Tịnh

-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức

- Qua bài học giúp HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị man mác của Thanh Tịnh

2 Thái độ

- Giáo dục cho HS tình cảm đối với trường lớp, thầy cô

3 Kỹ năng

- Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân

B Chuẩn bị:

- GV: Đọc kỹ văn bản,nghiên cứu tài liệu,soạn bài

Ghi bảng phụ phần bố cục

- HS: Soạn bài theo hướng dẫn của GV

C Tiến trình các hoạt động

I ổn định tổ chức; Kiểm tra sĩ số

II Kiểm tra bài cũ: (3")

* Tâm trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường như thế nào?

TL: - Náo nức, hồi hộp, vui sướng

- Thái độ nghiêm túc

* GV nhận xét, cho điểm

III Bài mới

Giới thiệu bài (2): Tiết trước chúng ta vừa tìm hiểu xong phần 1 “Tâm trạng của

nhân vật tôi trên đường tới trường” hôm nay chúng ta tìm hiểu tiếp “Tâm trạng của nhân vật tôi trên đường tới trường và trong lớp học”

Hoạt động của thầy và trò Mục tiêu cần đạt

Hoạt động 1:Đọc - Hiểu văn bản

(Tiếp)

- Mục tiêu cần đạt: Cảm nhận được tâm

trạng của nhân vật tôi trên sân trường và

trong lớp học

- Phương pháp: vấn đáp, đàm thoại,

thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận

- Thời gian: 25"

Gọi HS đọc phần 2

III Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trên

đường tới trường

2 Tâm trạng của nhân vật tôi ở trên

Cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí

được tác giả miêu tả như thế nào?

- Dày đặc cả người

- Người nào: sạch sẽ, vui tươi sáng sủa

Khi đứng trước sân trường nhân vật tôi

có cảm nhận như thế nào về ngôi

trường?

- Trường Mĩ Lí vừa xinh xắn vừa oai

nghiêm như cái đình trong làng Hoà ấp

- Nhà trường cao ráo sạch sẽ hơn các

nhà trong làng

Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì trong hai câu văn trên?

- Biện pháp so sánh

Biện pháp so sánh có ý nghĩa gì?

- Diễn tả cảm xúc trang nghiêm

Giảng: Tác giả so sánh lớp học với cái

đình làng, nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng

liêng cất giấu những điều bí ẩn Phải

chăng nhân vật tôi cũng đã cảm thấy

rằng trong ngôi trường kia có nhiều điều

bí ẩn mà mình cần khám phá

Theo dõi tiếp đoạn “cũng như … các

lớp”.

HS quan sát SGK

Tìm những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật tôi khi nhìn các bạn?

- Bỡ ngỡ, thèm vụng, ước ao thầm, rụt

rè, chơ vơ, vụngvề, lúng túng, run run

Nhận xét các từ ngữ mà tác giả sử

dụng?

HS suy nghĩ trả lời

Những từ ngữ ấy cho biết tâm trạng

của nhân vật tôi trên sân trường như

thế nào?

HS nghe

Giảng: Hồi trống trường vẫn vang lên

như bao lần trước, nhưng với những

cậu học trò lần đầu tiên đến trường nó

mới vang dội , dộn dã làm sao! Bởi vì

hoà cùng nhịp trống lầ nhịp tim của các

bạn cũng như nhanh hơn, các bạn đang

vui mừng xen lẫn hồi hộp, lo sợ khi lần

đầu tiên đến trường

Trong khi nhân vật tôi đang ở trong

tâm trạng lúng túng thì ông đốc xuất

hiện Ông đốc được tác giả miêu tả qua

sân trường

- So sánh -> cảm xúc trang nghiêm, lo

sợ vẩn vơ

- Từ láy -> tâm trạng bỡ ngỡ, vụng về, lúng túng

những chi tiết nào?

- Đọc danh sách

- Nói sẽ

- Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ

- Tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi

Qua các chi tiết trên em thấy tâm trạng

của nhân vật "tôi" lúc này ntn?

- Thảo luận, phát biểu

Từ đó cho thấy tác giả có tình cảm như

thế nào với ông đốc?

- Quí trọng, tin tưởng, biết ơn

GV: Đó là tình cảm đáng quí của một

HS đối với thầy cô giáo

Vì sao "tôi" bất giác gục đầu vào lòng

mẹ tôi nức nở khóc khi chuẩn bị vào

lớp?

- Vì lo sợ và sung sướng

Bình: Lần đầu tiên phải xa mẹ cậu bé lo

sợ đã oà lên khóc nức nở cậu phải xa mẹ

không phải để rong chơi suốt ngày cùng

lũ bạn ngoài đồng nữa mà để bước vào

một thế giới mới, thế giới kỳ lạ, để

khám phá và học tập những điều mới

mẻ Tiếng khóc rất tự nhiên rất thơ ngây

nó vừa là nỗi tiếc nuối vừa là những e sợ

trước những thử thách và có thể nó còn

là niềm vui khi bước vào một thế giới

khác lạ, một lần nữa Thanh Tịnh tỏ ra là

một cây bút bậc thầy khi biết truyền cho

người đọc những tình cảm, làm sống lại

những kỷ niệm của mình và của biết bao

độc giả

Em hãy nhớ và kể lại cảm xúc của

chính mình trong ngày đầu tiên đi

học?

- Tự bộc lộ

Yêu cầu HS đọc lại đoạn cuối

Tìm những từ ngữ miêu tả tâm trạng

của nhân vật tôi khi ở trong lớp học?

- Thấy mùi hương lạ

- Hình gì treo trên tường

- Làm lạ, hay hay

- bàn ghế

- Không thấy xa lạ, quyến luyến

- đưa mắt…

- kỷ niệm sống lại

- vòng tay lên bàn

- Hồi hộp, sợ hãi, lo lắng

3 Tâm trạng của nhân vật “Tôi” khi ở trong lớp học.

- Vừa xa lạ ngỡ ngàng, vừa gần gũi tin quen

Vậy em có nhận xét gì về tâm trạng

của nhân vật tôi khi ở trong lớp học?

- HS thảo luận trả lời

Tâm trạng đó có mâu thuẫn với nhau

không? Vì sao?

-HS tự bộc lộ

GV kết luận: Ngồi trong lớp cậu bé thấy

xốn xang, những cảm giác lạ quen cứ

đan xen trái ngược nhau nhưng không

hề mâu thuẫn qua đó thấy được nghệ

thuật miêu tả tâm lí nhân vật rất tinh tế

của nhà văn

Điều đó cho ta thấy tình cảm nào của

tôi đối với lớp học?

G: ở đoạn văn này cho ta thấy nhân vật

tôi đang bắt đầu trưởng thành trong sự

nhân thức về việc học hành và một chút

thoáng buồn khi giã từ thời thơ ấu Đó là

kỷ niệm không bao giờ quên

Tác giả kết thúc bằng cụm từ “Tôi đi

học” có ý nghĩa gì?

- HS trả lời theo nhóm vào phiếu học tập

G: “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn vùa

mở ra một thế giới mới, một bầu trời

mới, một tâm trạng, tình cảmmới, một

giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ

- HS làm bài theo yêu cầu

G: Tạm biết thế giới thần tiên chi biết

nô đùa nghịch ngợm để bước vào tuổi

học trò với bao khó khăn, mới lạ, đầy

hấp dẫn Mà người dẫn dắt chính là cha

mẹ các em, là thầy cô giáo

Những cảm nhận của tôi khi hồi tưởng

nhớ lại thái độ, cử chỉ của mẹ, của phụ

huynh khác, của ông đốc, thầy giáo

ntn?

- Tự bộc lộ

Qua đó em có suy nghĩ gì?

G: Nếu ví các bạn nhỏ những ngày đầu

tiên là những chú chim non đang chập

chững bay rời tổ đề vào thế giới mới thì

cha mẹ, thầy cô chính là nhưng cánh tay

nâng đơ, cánh chim cất lên bay vào bầu

trời cao rộng hòa nhập với thế giới kỳ

diệu

Theo em sự kết hợp giữa nhà trường và

gia đình tạo nên môi trường giáo dục

ntn?

- Tình cảm trong sáng, gắn bó tha thiết

- Sự quan tâm và trách nhiệm với thế hệ tương lai

- Tự bộc lộ.

Hoạt động 3: Tổng kết - Luyện tập

- Mục tiêu cần đạt: Khái quát được

những đặc sắc về ND, NT của văn bản

- Phương pháp: vấn đáp, đàm thoại,

thuyết trình

- Thời gian: 5"

GVphát phiếu học tập chia lớp theo 2

nhóm thảo luận

Em hãy đọc lại những câu văn tác giả

sử dụng hình ảnh so sánh? Em có

nhận xét gì về cách sử dụng phép so

sánh trong bài văn tự sự?

- Thảo luận

Văn bản có sự kết hợp của phương

thức biểu đạt nào?

Những cảm giác trong sang nảy nở

trong lòng tôi ntn?

G: Tác giả kết hợp với miêu tả mà đặc

biêt là biểu cảm làm cho truyện mang

đậm chất thơ tạo nên sức truyền cảm

nhẹ nhàng mà thấm thía

Đọc phần ghi nhớ SGK

Hãy kể các VBTS đã học ở lớp 6, 7?

Tình cảm nào được bồi đắp khơi gợi

khi em đọc văn bản "Tôi đi học'?

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biếm tâm trạng ngày đầu tiên đi học

- Ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình

ảnh so sánh độc đáo, liên tưởng, hồi tưởng

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

2 Nội dung

- Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng "tôi" ngày đầu đến trường

- Đó là kỷ niệm không thể nào quên trong ký ức của Thanh Tịnh

* Ghi nhớ: SGK/

V Luyện tập

1 Bài 1

2 Bài 2.

IV Hoạt động 4: Củng cố dặn dò (2”)

- Truyện ngắn thể hiện điều gì?

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất

- Làm bài tập, học nội dung

- Soạn: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày kiểm tra, ký: 19/08/2010